ភាគទីមួយ​៖ ​​
“ខ្ញុំជឿ”​ “​យើងជឿ”

២៦. ពេលយើងប្រកាសជំនឿ យើងចាប់ផ្ដើម​ប្រកាសថា​ “ខ្ញុំជឿ”​ ឬក៏ “យើងជឿ”។ មុននឹងរាយការណ៍អំពីជំនឿ​របស់​​​ព្រះសហគមន៍​ ដែល​​យើងប្រកាសនៅក្នុងធម៌ប្រកាសជំនឿ ដែលយើងលើកតម្កើងនៅក្នុង​ពិធីបុណ្យ​ ដែល​​​​យើង​​​អនុវត្តន៍​​នៅ​ក្នុង​ធម្មវិន័យ​​​ និងក្នុងការ​អធិដ្ឋានយើងត្រូវតែសួរខ្លួនឯងថា​ តើ “ជំនឿ” ​មានអត្ថន័យ​​យ៉ាង​​​ដូច​​មេ្ដច?​ ជំនឿ​​​ជា​​ចម្លើយរបស់មនុស្ស​ចំពោះ​​ព្រះជាម្ចាស់ ដែលសម្ដែងព្រះអង្គ​ឱ្យ​មនុស្ស​​ស្គាល់ ដែលប្រទានព្រះអង្គឱ្យមនុស្ស ព្រមទាំង​​បំភ្លឺ​​អស់អ្នក​ដែល​ស្វែងរកអត្ថន័យ​នៃដំណើរ​ជីវិត​របស់គេ។​ មនុស្សស្វែងរកព្រះជាម្ចាស់​ (ជំពូកទី​មួយ)​ ព្រះជាម្ចាស់ក៏សម្ដែងព្រះអង្គឱ្យមនុស្ស​ស្គាល់ (ជំពូកទីពីរ)​ ហើយ​មនុស្ស​ឆ្លើយតបនឹងព្រះអង្គដោយផ្ញើជីវិតទាំងស្រុងលើព្រះអង្គ (ជំពូកទីបី)។

ជំពូកទីមួយ​៖​
មនុស្សអាចស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់បាន

១.​ មនុស្សមានបំណងប្រាថ្នាចង់ស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់

២៧. ក្នុងជម្រៅចិត្តគេ មនុស្សមានបំណងប្រាថ្នាចង់ស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់ ដ្បិតព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើត​មនុស្ស​​​​​​​​សម្រាប់​​​​​​​​​ព្រះអង្គ។ ​​ព្រះជាម្ចាស់​​​​​​តែងតែទាក់ទាញមនុស្សទៅរកព្រះអង្គ​ ហើយមានតែ​ព្រះជាម្ចាស់​ទេ​ ដែល​អាច​ផ្ដល់​​សេចក្ដីពិត​ និងសេចក្ដីសុខសាន្ត ដែលមនុស្សតែងតែស្វែងរក។

មនុស្សមានកិត្តិយសដ៏ថ្លៃថ្នូរបំផុត មកពីព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅយើងឱ្យរួបរួមជាមួយព្រះអង្គ។​​​ តាំង​​​ពីពេល​​​មាន​​មនុស្ស​នៅ​លើផែនដី​​​ ព្រះអង្គអញ្ជើញ​​​មនុស្សឱ្យនិយាយសន្ទនាជាមួយព្រះអង្គ។ មនុស្សកើតមក​នៅ​​​​លើផែនដី​​​ មកពី​​​ព្រះ​​​ជា​ម្ចាស់​​បង្កើតដោយព្រះហឫទ័យស្រឡាញ់ ហើយព្រះអង្គក៏នៅតែប្រទានឱ្យមនុស្ស​​​មាន​​ជីវិតតទៅ​​​ទៀត។​​​ មនុស្សរស់យ៉ាងពេញលក្ខណៈតាមសេចក្តីពិត លុះត្រាតែខ្លួនស្ម័គ្រចិត្តទទួលព្រះហឫទ័យ​ស្រឡាញ់​​​​របស់​​​ព្រះអង្គ និងផ្ញើជីវិត​​​ទាំងស្រុងទៅលើព្រះបង្កើតរបស់ខ្លួន។ (GS ១៩,១)

២៨. នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តមនុស្សលោករហូតដល់សព្វថ្ងៃ តាមរបៀបផ្សេងៗ​​ ជំនឿនិងសាសនាបង្ហាញអំពីការ​ស្វែង​​រក​របស់​​មនុស្ស​​ចំពោះ​ព្រះជាម្ចាស់​ (សូត្រធម៌ យញ្ញបូជា ពិធីបុណ្យ ភាវនា ល។ល)។​ ទោះបី​ពាក្យ​អង្វរ​ទាំង​​នោះ​មិន​​គ្រប់​លក្ខណៈ​យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏យើងអាចសន្និដ្ឋានថា មនុស្សជា​ ​“សាសនា​​បុគ្គល” គឺ​មនុស្ស​ចង់មាន​ទំនាក់​ទំនង់​​ជាមួយ​​ព្រះជានិច្ច។

“ព្រះជាម្ចាស់ប្រទានឱ្យប្រជាជាតិនានាកើតចេញមកពីមនុស្សតែម្នាក់ ហើយឱ្យគេរស់នៅពាស​ពេញ​​លើ​ផែន​ដី​ទាំងមូល។ ព្រះអង្គបានកំណត់រដូវកាល និងកំណត់ព្រំដែនឱ្យមនុស្សរស់នៅ។ ព្រះជាម្ចាស់ធ្វើដូច្នេះ ដើម្បីឱ្យ​គេស្វែងរកព្រះអង្គ ហើយបើគេខ្នះខ្នែងរកព្រះអង្គមែននោះ ប្រហែល​ជាគេនឹងរកព្រះអង្គឃើញ។ តាមពិត ព្រះ​ជាម្ចាស់មិនគង់ឆ្ងាយពីយើងម្នាក់ៗទេ ដ្បិតយើងមានជីវិតរស់ មាន​ចលនា និងមានជាតិជាមនុស្ស ដោយសារ​ព្រះ​អង្គ” (កក ១៧,២៦-២៨)។

២៩. ក៏ប៉ុន្តែ មនុស្សអាច “មិន​​​យល់​​​អំពីចំណង​​​ដ៏ស្និទ្ធស្នាលយ៉ាងជ្រៅជាមួយព្រះជាម្ចាស់ ជាចំណង ផ្តល់​ជីវិតឱ្យគេ​នេះទេ” (GS ១៩,១)។ គេអាចបំភ្លេច​ មិនស្គាល់ ឬបោះបង់ចោលទំនាក់ទំនង់ដ៏ស្និទ្ធស្នាល ​និង​ជា​ចាំបាច់​ ដែល​​មានជាមួយនឹងព្រះជាម្ចាស់។​ មានមូលហេតុជាច្រើន (GS ១៩-២១) ដូចជា​ គេបះបោរទាស់នឹង​សេចក្ដី​អាក្រក់ក្នុង​ពិភព​លោក​ គេមិន​​ដឹង​មិនអើពើអំពីរឿងសាសនា​ ខ្វល់ខ្វាយអំពីរឿងលោកីយ៍​និងទ្រព្យ​សម្បត្តិ (មថ ១៣,២២) គំរូអាក្រក់របស់អ្នកជឿ គំនិត​ទូទៅ​ប្រឆាំងនិងសាសនា​​ដែលមាននៅក្នុងសង្គម ហើយទីបព្ចាប់​អំពើបាប​របស់​មនុស្ស​ដែលនាំ​ឱ្យគេ​ភ័យ​​​ខ្លាច​ព្រះជាម្ចាស់ (កណ ៣,៨-១០) និងធ្វើឱ្យគេឃ្លាតឆ្ងាយពីព្រះអង្គ (យណ ១,៣)។

៣០. “ចូរត្រេកអរសប្បាយ អស់អ្នកដែលស្វែងរកព្រះជាម្ចាស់”​ (ទន​ ១០៥,៣)។​ ទោះបីមនុស្ស​អាច​​​បំភ្លេច ឬបដិសេធមិនព្រមទទួលព្រះជាម្ចាស់យ៉ាងណាក៏ដោយ ឯព្រះអង្គវិញ ទ្រង់ក៏តែងតែត្រាស់ហៅ​មនុស្ស​គ្រប់​ៗ​រូបឱ្យ​ស្វែង​​រក​ព្រះអង្គ ដើម្បីឱ្យគេមានជីវិតនិងសេចក្ដីសុខសាន្ត។​ ប៉ុន្តែ​ ​មនុស្ស​ត្រូវតែខិតខំ​អស់ពី​ប្រាជ្ញាស្មារតី​ស្វែង​រក​ព្រះជាម្ចាស់​ដោយមានចិត្តស្មោះត្រង់​ និងមានចិត្តទូលាយ​យល់ព្រមទទួលសកី្ខភាពរបស់​អ្នក​ជឿ​​។

ឱព្រះអម្ចាស់អើយ! ព្រះអង្គខ្ពង់ខ្ពស់ណាស់ គួរឱ្យលើកតម្តើងយ៉ាងក្រៃលែង។ ព្រះអង្គប្រកបដោយ ព្រះតេជានុភាពយ៉ាងឧត្តុងឧត្តម នឹងព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណរកទីបំផុតគ្មាន។ រីឯមនុស្សវិញ​ ដែលជាចំណែកតូចមួយនៃការបង្កើតរបស់ព្រះអង្គ គេមានបំណងចង់លើកតម្កើងព្រះអង្គ មនុស្សនេះហើយ ដែលស្ថិតនៅក្រោមអំណាចនៃសេចក្តីស្លាប់ ដែលមានអំពើបាបជាប់ខ្លួន និងជាបន្ទាល់ថា ព្រះអង្គមិនកាន់ជើងអ្នកឆ្មើងឆ្មៃទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មនុស្ស ដែលជាចំណែកដ៏តូចមួយនៃការបង្កើត មានបំណងចង់លើកតម្កើងព្រះអង្គ។ សូម្បីតែព្រះអង្គ ក៏ទ្រង់ជំរុញឱ្យគេលើកតម្តើងនេះ ដោយរកឃើញពីភាពសប្បាយរីករាយ ក្នុងការលើកតម្កើងនេះ ដ្បិតព្រះអង្គបានបង្កើតគេ ដើម្បីព្រះអង្គ ហើយទឹកចិត្តគេមិនបានស្ងប់ទេ ដរាបណាបានសម្រាក នៅក្នុងអង្គព្រះអង្គ។

២. ផ្លូវផ្សេងៗដើម្បីស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់

៣១. ព្រះជាម្ចាស់បានបងើ្កតមនុស្សជារូបតំណាងរបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីឱ្យគេស្គាល់ និងស្រលាញ់ព្រះអង្គ។​ មនុស្សដែល​ស្វែងរកព្រះជាម្ចាស់មាន “ផ្លូវ” ខ្លះ ដើម្បីស្គាល់ព្រះអង្គបាន។ គេហៅផ្លូវនោះថា​ “ភស្តុតាងនៃ​ព្រះ​ជាម្ចាស់”។ តាម​​ការពិត ផ្លូវនោះមិនមែនជាភស្តុតាងតាមវិទ្យាសាស្រ្តទេ គ្រាន់តែជាទីសម្គាល់អាចនាំឱ្យមាន​ជំនឿយ៉ាងជាក់ច្បាស់​​បាន។ “ផ្លូវ”ទៅរកព្រះជាម្ចាស់មានពីរ​​ គឺពិភពលោក​ និង​មនុស្ស។

៣២. ពិភពលោក ៖ យើងអាចស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់ជាប្រភពនិងទីបព្ចាប់នៃសកលលោក ដោយរិះគិត អំ​ពី​​​ច​ល​នា​ ការប្រែប្រួល អនិមិត្ត សណ្ដាប់ធ្នាប់ និងសោភណភាពនៃពិភពលោក។ សន្តប៉ូលមានប្រសាសន៍អំពីសាសន៍ដទៃថា៖ “អ្វីៗដែលមនុស្សលោកអាចស្គាល់អំពីព្រះជាម្ចាស់បាន​នោះ មាន​ជាក់​ច្បាស់ក្នុងចំណោមពួកគេហើយ ព្រោះព្រះអង្គបានសម្ដែងឱ្យគេឃើញ។ លក្ខណៈដ៏​ប្រសើរបំផុតរបស់​ព្រះ​អង្គ​​​ដែលមនុស្សមើលពុំឃើញ គឺឫទ្ធានុភាពដែលស្ថិតស្ថេរអស់កល្បជានិច្ចក្ដី ឬឋានៈរបស់ព្រះអង្គជា​ព្រះ​ជាម្ចាស់ក្ដី ព្រះអង្គបានសម្ដែងឱ្យគេឃើញ តាំងពីកំណើតពិភពលោក​មក​ម្ល៉េះ នៅពេលដែ​ល​គេរិះគិតអំពី​ស្នា​ព្រះ​ហស្ត​របស់​ព្រះអង្គ” (រម ១,១៩-២០) (កក ១៤,១៥.១៧ ; ១៧,២៧-២៨ ; ប្រាញ ១៣,១-៩)។ ចំណែកឯសន្ត អូគូស្តាំង មានប្រសាសន៍ថា “ចូរអ្នកសួរទៅសោភណភាពនៃផែនដី សោភណភាពនៃ សមុទ្រ សោភណភាពនៃអាកាស ដែលពង្រីកខ្លួន និងផ្សព្វផ្សាយ សួរទៅសោភណភាពនៃមេឃ (...) សួរទៅការទាំងអស់នោះទៅ ហើយពួកអ្នកនោះឆ្លើយថា៖ អ្នកឃើញទេ ពួកយើង ពិតជាស្រស់ស្អាតណាស់។ សោភណរបស់ពួកគេ គឺជាការប្រកាសមួយ (confessio)។ សោភណភាពនោះ ស្ថិតនៅក្រោមអំណាចនៃការផ្លាស់ប្តូរប្រែប្រួល តើនរណាបានធ្វើពួកគេ បើមិនព្រះជាម្ចាស់ជាប្រភពនៃសោភណភាព (Pulcher) ដែលមិនចេះប្រែប្រួក ទេឬ?”។

៣៣. មនុស្ស ៖​ មនុស្សអាចទទួលស្គាល់សេចក្ដីពិត ​និងសោភណភាព​ អាចស្គាល់អ្វីល្អ មាន​សីលធម៌​ សេរីភាព​ និងមនសិការ ហើយគេចង់បានជីវិតដែលគ្មានព្រំដែន​ និង​សេចក្ដីសុខ​សាន្ត ទើបគេសួរ​ខ្លួន​​ឯងអំពីព្រះជាម្ចាស់។​​ គេអាចយល់ឃើញថា អ្វីៗទាំងអស់នោះ បង្ហាញបញ្ជាក់អំពី​ឋានៈនៃ​ព្រលឹង​វិញ្ញាណ​របស់គេ​ ​។ មនុស្ស “មាន​​​ពូជនៃ​​​​​​ជីវិតអស់កល្បជានិច្ច​​​កប់ក្នុង​​​ខ្លួន ពូជនៃជីវិតនេះមិនគ្រាន់តែកើតតាម​ធម្មជាតិ​ទេ” (GS ១៨,១ ; ១៤,២) មានតែ​ព្រះ​ជាម្ចាស់​ទេ ​​​ជាប្រភពនៃព្រលឹងរបស់មនុស្ស។

៣៤. ពិភពលោកនិងមនុស្សមិនមែនជាប្រភពនិងទីបព្ចាប់នៃអ្វីៗទាំងអស់ទេ តែ​ចូលរួម​ចំណែក​រួម​នឹង​សភាវៈ​​ដែល​​​គ្មាន​ដើមកំណើត​និងគ្មានកំណត់ឡើយ។​​ ដូច្នេះហើយ បានជាតាមរយៈ “ផ្លូវ” ផ្សេងៗនោះ មនុស្ស​​​អាច​​​ស្គាល់នូវអ្វី​ដែល​ជាដើមហេតុនិងជាចុងក្រោយបំផុតនៃអ្វីៗទាំងអស់​ “ហើយដែលគេ​ទាំង​អស់​គ្នា​ហៅ​​ថា ​​ព្រះជាម្ចាស់” (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។

៣៥. សមត្ថភាពរបស់មនុស្សនាំឱ្យគេអាចដឹងថា​ មានព្រះជាម្ចាស់។​ ប៉ុន្តែ​ ដើម្បីឱ្យ​មនុស្សអាច​ស្គាល់​ព្រះជាម្ចាស់យ៉ាងស្និទ្ធស្នាលបាន ព្រះអង្គក៏សព្វ​ព្រះហឫទ័យសម្ដែងព្រះអង្គឱ្យគេស្គាល់ ព្រមទាំងប្រោសប្រណី​ឱ្យគេ​​​​អាចទទួល​ការសម្ដែងនេះដោយសារជំនឿ។​ ក៏ប៉ុន្តែ “ភស្តុតាង” នៃព្រះជាម្ចាស់​អាចរៀប​ចំ​ចិត្តគំនិត​មនុស្ស​ឱ្យមាន​ជំនឿ និងឱ្យ​​យល់​ថា​ ជំនឿមិនប្រឆាំងនឹងបា្រជ្ញារបស់មនុស្សឡើយ។

៣. តាមព្រះសហគមន៍​ មនុស្សអាចស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់បាន

៣៦. “ព្រះសហគមន៍ដ៏វិសុទ្ធ ដែលជាមាតារបស់យើង អះអាងនិងបង្រៀនថា “ដោយ​សារពន្លឺនៃ​ប្រាជ្ញា​របស់​​ខ្លួន មនុស្ស​​មាន​សមត្ថភាព​អាច​ស្គាល់​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​យ៉ាង​ជាក់ច្បាស់ ទ្រង់ដែលជា​ដើម​កំណើតនិង​ជា​ចុង​បំផុត​នៃ​អ្វីៗ​​ទាំង​អស់ តាម​រយៈ​សត្វ​លោក​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​បង្កើតមក​ ˝ (វ៉ាទីកង់ទី១ DS ៣០០៤ ; ៣០២៦ ; DV ៦)។ បើ​មនុស្ស​គ្មានសមត្ថភាព​នេះ​​ទេ គេនឹងមិនអាចទទួលព្រះជាម្ចាស់ដែលសម្ដែងព្រះអង្គបានឡើយ។​​ មនុស្សមាន​សមត្ថភាពអាចស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់បាន ពីព្រោះគេមាន “លក្ខណៈដូចព្រះជាម្ចាស់”។

៣៧​. ប៉ុន្តែ ដោយសារលក្ខណៈផ្សេងៗរបស់គេ មនុស្សមានការលំបាកស្គាល់​ព្រះជាម្ចាស់ ដោយ​ប្រើ​ប្រោសតែ​ពន្លឺ​​នៃប្រាជ្ញារបស់ខ្លួន។ ទោះជាដោយសារកម្លាំង និងពន្លឺដែលមកពីធម្មជាតិ ប្រាជ្ញារបស់មនុស្សលោកអាចឈានទៅដល់ការស្គាល់ដ៏ពិតប្រាកដ និងច្បាស់ៗ នៃព្រះមួយអង្គ ដែលការពារ និងគ្រប់គ្រងពិភពលោក ដោយឧបការគុណរបស់ព្រះអង្គ ហើយនឹងអាចស្គាល់ច្បាប់ធម្មជាតិ ដែលជាព្រះអំណោយទានរបស់ព្រះបង្កើតនៅក្នុងព្រលឹងរបស់យើងយ៉ាងណាក៏ដោយ​ ក៏ប៉ុន្តែមានឧបសគ្គជាច្រើន ដែលរារាំងប្រាជ្ញានេះ មិនអាចប្រើប្រាស់យ៉ាងស័ក្តិសិទ្ធ និងដោយបង្កើតផល អនុភាពនៃធម្មជាតិរបស់ខ្លួន ពីព្រោះសេចក្ដីពិត ដែលទាក់ទងនឹងព្រះជាម្ចាស់ និងមនុស្សលោក ហួសធម្មជាតិ ហើយត្រូវផ្តល់ និងលះបង់ខ្លួន ដើម្បីយល់ពីសេចក្ដីពិតនេះ និងប្រតិបត្តិតាម។ ដើម្បីបានទទួលសេចក្តីពិតទាំងនោះ ស្មារតីមនុស្សរងនូវទុក្ខលំបាក ពីវិញ្ញាណទាំងអស់ ភាពស្រមើស្រមៃ និងពីបំណងអាក្រក់ ដែលមកពីអំពើបាបដើម។ ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាមនុស្សងាយយល់ដល់ភាពក្លែងក្លាយ ឬភាពមិនពិតប្រាកដ ​នៃអ្វីៗដែលពួកគេមិនចង់ឱ្យទៅជាពិតប្រាកដ (សម្ដ៉េចប៉ាប ពីយូស ទី១២ ; DS ៣៨៧៥)។

៣៨. អាស្រ័យហេតុនេះហើយ បានជាព្រះជាម្ចាស់ត្រូវតែសម្ដែងព្រះអង្គ ដើម្បីបំភ្លឺមនុស្ស មិនគ្រាន់តែអំពីអ្វី ដែល​​​​ហួស​បា្រជ្ញា​របស់គេប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអំពី​ “សេចក្ដីពិតខាងសាសនា និងខាងសីលធម៌ ដែលប្រាជ្ញា​មនុស្ស​​មិនអាច​​យល់​​បានទេ ដើម្បីឱ្យមនុស្សទាំងអស់អាចស្គាល់សេចក្ដីទាំងអស់នោះ ដោយគ្មានការលំបាក​ យ៉ាងច្បាស់​លាស់​​ និងដោយគ្មានការ​ភ័ន្តច្រឡំ​​ឡើយ” (DS ៣៨៧៦ ; វ៉ាទីកង់ទី១ DS ៣០០៥ ; DV ៦ ;​ សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។

៤. តើត្រូវនិយាយយ៉ាងដូចម្ដេចអំពីព្រះជាម្ចាស់?

៣៩. ព្រះសហគមន៍អះអាងថា បា្រជ្ញាមនុស្សអាចស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់បាន ទើបព្រះសហគមន៍​ជឿ​ជាក់​​ថា​ អាច​និយាយអំពីព្រះជាម្ចាស់ដល់មនុស្សទាំងអស់។​ ការ​ជឿជាក់នេះ​​នាំ​​ឱ្យព្រះសហគមន៍អាចមានទំនាក់ទំនង​ជាមួយ​​​​នឹង​​សាសនា​​​ដទៃ ទស្សនវិជ្ជា និង​វិទ្យាសាស្រ្ត ថែមទាំងជាមួយមនុស្សដែលគ្មានជំនឿផងដែរ។

៤០. ដោយសារយើងមិនអាចស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់ទាំងស្រុងបានទេ ពាក្យសម្ដីរបស់យើងអំពីព្រះជាម្ចាស់ក៏​មាន​ព្រំដែន​ដែរ​​។ ដូច្នេះ យើង​អាច​និយាយអំពីព្រះជាម្ចាស់តាមរយៈ​សត្វ​​លោក និងតាមការយល់ដឹង និងការគិតពិ​ចារ​ណា​របស់យើង​តែប៉ុណ្ណោះ។

៤១. សត្វលោកទាំងឡាយមានលក្ខណៈម្យ៉ាងដូចព្រះជាម្ចាស់ ជាពិសេសមនុស្សដែលជាតំណាង និង​មានលក្ខណៈដូចព្រះអង្គ។​ លក្ខណៈផ្សេងៗនិងល្អៗនៃសត្វលោក (សេចក្ដីពិត សប្បុរសធម៌ និងសោភណភាព) ឆ្លុះបព្ចាំងអំពីលក្ខណៈដ៏ល្អឥតខ្ចោះឥតព្រំដែនរបស់​ព្រះជាម្ចាស់។​ ដូច្នេះហើយ បាន​​ជាយើងអាចនិយាយ​អំពី​​ព្រះជាម្ចាស់តាមលក្ខណៈល្អៗនៃ​សត្វលោក ដ្បិត “ភាពថ្កុំថ្កើងនិង​សម្រស់​​​​របស់​សត្វលោកនាំមនុស្ស​សញ្ជឹង​គិត​ដោយ​ការប្រៀបធៀបអំពីព្រះអង្គ ដែលបានបង្កើត​សត្វ​លោកទាំងអស់”​ (បា្រញ ១៣,៥)។

៤២. ព្រះជាម្ចាស់ខុសប្លែក និងហួសសត្វលោកទាំងអស់។​​ ដូច្នេះ ត្រូវតែបន្សុទ្ធពាក្យសម្ដីរបស់យើង ដែល​មាន​​​​ព្រំដែន​​ ដែលប្រើនិមិត្តរូប និងដែលមិនគ្រប់លក្ខណៈ កុំឱ្យយើងច្រឡំនឹងព្រះដ៏វិសុទ្ធបំផុត “ដែលយើង​មិន​អាច​​យល់​ ដែលយើងមិនអាចមើលឃើញ ហើយដែលយើងមិនអាចគ្រប់គ្រងបានឡើយ” (សន្ត យ៉ូហាន គ្រីសូស្តូម) ជាមួយនឹងការ​យល់ដឹងរបស់​យើង។ ពាក្យសម្ដី​យើងតែងតែស្ថិតនៅក្រោម​អាថ៌កំបាំងរបស់​ព្រះជាម្ចាស់។

៤៣. ទោះបីពាក្យសម្ដីយើងមានព្រំដែនក្ដី ក៏យើងអាចនិយាយអំពីព្រះជាម្ចាស់ម្យ៉ាងដែរ។​ យើង​អាច​ប្រៀប​ធៀប​សត្វលោកនឹងព្រះជាម្ចាស់មែន តែត្រូវរម្លឹកថា​ ព្រះជាម្ចាស់មានលក្ខណៈខុសពីសត្វលោកឆ្ងាយណាស់​ (ឡាត្រង់ទី៤) ហើយ​យើងមិនដែលអាចយល់អំពីព្រះជាម្ចាស់ទាំងស្រុងនោះបានទេ (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។

សង្ខេប

៤៤. មនុស្សមានលក្ខណៈ និងទីដៅជាសាសនាបុគ្គល។ គេអាចទៅជាមនុស្សដ៏ពេញលក្ខណៈបាន​លុះត្រាតែគេស្ម័គ្រចិត្តមានទំនាក់ទំនងជាមួយព្រះជាម្ចាស់ ដោយព្រះអង្គជាព្រះបង្កើតគេ ដូច្នេះគេត្រូវត្រឡប់ទៅរកព្រះអង្គវិញ។

៤៥. ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតមនុស្ស ដើម្បីឱ្យគេរួបរួមជាមួយព្រះអង្គ ដែលជាសុភមង្គលរបស់គេ៖ “កាលណាខ្ញុំនឹងនៅក្នុងអង្គព្រះអង្គទាំងស្រុង ពេលនោះ ខ្ញុំនឹងលែងមានទុក្ខ និងឧបសគ្គ ជីវិតរបស់ខ្ញុំនឹងបានពោរពេញទៅដោយព្រះអង្គ ហើយជីវិតខ្ញុំនឹងបានពេញលក្ខណៈ” (សន្ត អូគូស្តាំង)។

៤៦. នៅពេលដែលគេស្តាប់សាររបស់សត្វលោក និងសម្លេងនៃមនសិការរបស់ខ្លួន មនុស្សអាចដឹង​ច្បាស់ថា ពិតជាមានព្រះជាម្ចាស់ ដែលជាដើមហេតុ និងគោលដៅនៃអ្វីៗទាំងអស់។

៤៧. ព្រះសហគមន៍ប្រៀនប្រដៅថា ដោយសារពន្លឺនៃប្រាជ្ញារបស់មនុស្ស សត្វលោកអាចស្គាល់យ៉ាងច្បាស់ថា ព្រះដ៏ពិតប្រាកដ មានតែមួយ ដែលជាព្រះបង្កើត និងព្រះអម្ចាស់នៃយើង (មហាសន្និបាតវ៉ាទីកង់ទី១៖ DS ៣០២៦)។

៤៨. ទោះបីជាពាក្យសម្ដី ដ៏មានកំណត់របស់យើង មិនអាចថ្លែងអាថ៌កំបាំងរបស់ព្រះអង្គបាន​ឡើយ ក៏យើង​ពិតជាអាចហៅព្រះជាម្ចាស់ ចាប់តាំងពីលក្ខណៈល្អៗនៃសត្វលោក ដែលស្រដៀងនឹងព្រះ​ដ៏​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះគ្មានព្រំដែន ។

៤៩ . “ប្រសិនបើគ្មានអ្នកបង្កើតទេ ក៏គ្មានសត្វលោកទៀត” (GS ៣៦)។ ហេតុនេះហើយ បានជាអ្នកជឿដឹងថា សេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះគ្រីស្តជំរុញពួកគេឱ្យនាំពន្លឺនៃព្រះដ៏មានព្រះជន្មគង់នៅឱ្យបំភ្លឺដល់អស់អ្នកដែលមិនស្គាល់ ឬអ្នកបដិសេធព្រះអង្គ។

ជំពូកទីពីរ៖​
ព្រះជាម្ចាស់យាងមករកមនុស្ស

៥០. ដោយសារប្រាជ្ញារបស់គេ មនុស្សអាចស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់យ៉ាងច្បាស់លាស់ ពេលនឹកសញ្ជឹងអំពីស្នាព្រះ​ហស្ត​របស់​ព្រះអង្គ។ ​ប៉ុន្តែ​ មនុស្សមិនអាចស្គាល់ព្រះដ៏ពិតបា្រកដដោយខ្លួនឯងបានទេ គឺគេត្រូវការឱ្យ​ព្រះ​ជាម្ចាស់​​សម្ដែងព្រះអង្គ។​ ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្ឱ្យមនុស្សស្គាល់​ដោយគ្មានអ្វី​ឬគ្មាន​នរណាបង្ខិតបង្ខំ។​ ព្រះ​ជាម្ចាស់​​សម្ដែង​អាថ៌កំបាំងរបស់​ព្រះអង្គ​​ និង​គម្រោងការដ៏សប្បុរស ​ដែល​ទ្រង់​​​បាន​​រៀបចំទុកជាមុន ក្នុងអង្គ​ព្រះ​គ្រីស្ត ​ចំពោះ​មនុស្សលោកទាំងអស់។ ព្រះអង្គសម្ដែងគម្រោងការដោយចាត់ព្រះ​បុត្រា​​ដ៏​ជា​ទីស្រលាញ់របស់ព្រះ​អង្គ​ឱ្យ​យាង​មក គឺព្រះអម្ចាស់​យេស៊ូ​គ្រីស្ត​ ហើយ​ដោយចាត់ព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ​ឱ្យយាងមកផង​ដែរ។

ប្រការទី១៖​ ​ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្គឱ្យមនុស្សលោកស្គាល់

១. ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែង “គម្រោងការដ៏សប្បុរស” របស់ព្រះអង្គ

៥១. “ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ប្រកប​ដោយ​ព្រះ​ប្រាជ្ញា​ញាណ​​​​ និង​ដោយ​ព្រះហឫទ័យ​សប្បុរស​ ទ្រង់​សព្វ​ព្រះ​ហឫទ័យ​សម្តែង​​​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់​ និង​សម្តែង​គម្រោង​ការ​ដ៏​អស្ចារ្យ​នៃ​ព្រះ​ហឫទ័យ​របស់​ព្រះ​អង្គ​ឱ្យ​មនុស្ស​លោក​ស្គាល់។ តាម​គម្រោងការ​នេះ មនុស្ស​លោក​អាច​ចូល​ទៅ​កាន់​ព្រះ​បិតា​បាន ​ដោយ​សារ​ព្រះ​គ្រីស្តជា​ព្រះ​បន្ទូល​ប្រសូត​ជា​មនុស្ស និង​​​​ដោយ​​​​​រួម​ជា​មួយ​ព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធផង​ ​មនុស្ស​ក៏​រួម​ចំណែក​ក្នុង​សភាព​របស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់​ផ្ទាល់​ដែរ”​ (DV ២)។

៥២. ព្រះជាម្ចាស់ “ដែលគង់នៅក្នុងពន្លឺដែលគ្មាននរណាអាចចូលជិតបានឡើយ​”​ (១ធម ៦.១៦) ហើយដែល​បានស្ម័គ្រចិត្ត​បង្កើតមនុស្ស ទ្រង់សព្វ​ព្រះហឫទ័យឱ្យគេទទួលព្រះជន្មផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គ ដើម្បីឱ្យគេទៅជាបុត្រធីតារបស់​​​​​​​​​ព្រះអង្គ នៅក្នុងអង្គព្រះបុត្រាតែមួយរបស់ព្រះអង្គ។ ដោយសម្ដែងព្រះអង្គ ព្រះជាម្ចាស់​សព្វ​ព្រះហឫទ័យឱ្យមនុស្សអាចឆ្លើយតបនឹងព្រះអង្គ​ ស្គាល់ ហើយស្រលាញ់ព្រះអង្គលើសពីសមត្ថភាព​របស់​គេ​​ថែម​ទៀត​ផង។

៥៣. ព្រះជាម្ចាស់ចាត់ចែងការសម្ដែងនេះ “ដោយសារព្រឹត្តិការណ៍ និងព្រះបន្ទូលដែលភ្ជាប់​ជាមួយ​គ្នា​​​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ្ធ ដែលបំភ្លឺគ្នាទៅវិញទៅមក” (DV ២)។​​ ព្រះអង្គក៏ប្រើប្រាស់ “គរុកោសល្យ” ដ៏ពិសេស គឺព្រះជាម្ចាស់ប្រោស​​ប្រទាន​​ព្រះអ​ង្គឱ្យមនុស្ស ជាលំដាប់លំដោយ ព្រះអង្គក៏រៀបចំគេឱ្យ​ទទួល​ព្រះអង្គ​ដែល​សម្ដែង​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់ តាម​ដំណាក់​កាល​​​នីមួយៗ រហូតដល់ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តជាព្រះបន្ទូលប្រសូតជាមនុស្ស។

សន្តអ៊ីរ៉េណេ នៃទីក្រុងលីយ៉ុង មានប្រសាសន៍ជាញឹកញាប់ថា គរុកោសល្យនៃព្រះជាម្ចាស់នេះ ស្ថិត​នៅក្រោមរូបភាពជាទម្លាប់សិ្នទ្ធស្នាលរវាងព្រះជាម្ចាស់ និងមនុស្ស៖ “ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់បានតាំងទីលំនៅនៅក្នុងខ្លួនមនុស្ស ហើយបានទៅជាបុត្រមនុស្ស ដើម្បីឱ្យមនុស្សធ្លាប់នឹងព្រះជាម្ចាស់ ហើយដើម្បីឱ្យព្រះជាម្ចាស់ធ្លាប់នឹងស្ថិតនៅក្នុងមនុស្ស តាមព្រះហឬទ័យរបស់ព្រះបិតា”។

២. ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្គជាលំដាប់លំដោយ

ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្គតាំងពីដើមរៀងមក

៥៤. “ព្រះជាម្ចាស់ដែលបង្កើត និងថែរក្សាអ្វីៗទាំងអស់បានគង់វង្សដោយសារព្រះបន្ទូល ព្រះអង្គ​ប្រទាន​សក្ខីភាព​​មិនឈប់ឈរអំពីព្រះអង្គ ចំពោះសត្វលោកទាំងអស់ ដែលព្រះអង្គបាន​បង្កើតមកនោះ។​​ ដោយ​ព្រះ​​អង្គ​​​សព្វព្រះហឫទ័យបើកមាគ៌ានៃការសង្រ្គោះដ៏មានកំរិតខ្ពស់ ទើបទ្រង់បាន​សម្ដែងព្រះអង្គផ្ទាល់ តាំងពី​ដើម​ដំបូងបង្អស់ ឱ្យឪពុកម្ដាយដើមស្គាល់” (DV ៣)។​ ព្រះអង្គបាន​អញ្ជើញគេឱ្យ​រួមជាមួយ​ព្រះអង្គ​យ៉ាង​ស្និទ្ធ​ស្នាលដោយប្រោសប្រណីឱ្យគេបានសុចរិត។

៥៥. ទោះបីឪពុកម្ដាយដើមបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ព្រះជាម្ចាស់នៅតែសម្ដែងព្រះអង្គឱ្យ​គេ​ស្គាល់។​​​ "បន្ទាប់ពីឪពុកម្ដាយដើមបានប្រព្រឹត្តអំពើបាប ព្រះអង្គប្រោសឱ្យគេងើបឡើងវិញ ដោយមានព្រះ​បន្ទូល​​​សន្យាថា នឹងរំដោះគេ ដើម្បីឱ្យគេមានសេចក្ដីសង្ឃឹមថា នឹងទទួលការ​សង្គ្រោះ។​ ព្រះអង្គនៅតែថែទាំ​មនុស្ស​​ជាតិឥតឈប់ឈរ ដើម្បីប្រោសប្រទានជិវិតអស់កល្បជានិច្ច ដល់អស់អ្នកដែលស្វែងរកការសង្គ្រោះនេះ ដោយ​​​​ព្យាយាមប្រព្រឹត្តអំពើល្អ” (DV ៣)។ “ទោះបីមនុស្សលោកបានផ្ដាច់ចំណងមេត្រីភាពជាមួយព្រះអង្គ ដោយមិនព្រមគោរពតាមព្រះបញ្ជារ​បស់​ព្រះអង្គ​ក៏​ដោយ ក៏ទ្រង់នៅតែមិនបណ្ដោយឱ្យមនុស្សលោកស្ថិតនៅក្រោមអំណាចនៃសេចក្ដីស្លាប់​ឡើយ (...)។ ជា​ច្រើន​លើក​ច្រើនគ្រា ព្រះអង្គចងសម្ពន្ធមេត្រីជាមួយមនុស្សលោក” (MR ធម៌អរព្រះគុណ​ទី៤)។

ព្រះជាម្ចាស់ចងសម្ពន្ធមេត្រីជាមួយលោកណូអេ

៥៦. នៅពេលដែលអំពើបាបបានធ្វើឱ្យឯកភាពមនុស្សជាតិបាក់បែកគ្នារួចហើយ ព្រះជាម្ចាស់ព្យាយាម​សង្គ្រោះ​​​​មនុស្ស​​លោក​ដោយសង្គ្រោះភាគីនីមួយៗ។​​ ក្រោយពីទឹកជំនន់ (កណ ៩,៩) ព្រះជាម្ចាស់ចងសម្ពន្ធមេត្រី​ជាមួយ​លោក​ណូអេ ដើម្បី​បង្ហញថា ព្រះជាម្ចាស់ចាត់ចែងការសម្ដែងឱ្យ “សាសន៍ដទៃ” គឺមនុស្សទាំងអស់ “ដែលរស់នៅតាមតំបន់ឆ្នេរ​សមុទ្របែកចេញជាស្រុក​ តាមភាសា និងបែកចេញជាជាតិសាសន៍ តាម​ពូជ​អំបូរ​រៀងៗ​​​​ខ្លួន” (កណ ​១០,៥) (កណ ១០,២០-៣១)។

៥៧. ព្រះជាម្ចាស់បានបំបែកមនុស្សលោកឱ្យចេញពីគ្នា តាមជាតិសាសន៍និងសាសនានានា ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​​​​​ប្រគល់​ឱ្យទេវទូត​រក្សា​ទុក​ (ទក ៤,១៩ ; ៣២,៨) កុំឱ្យមនុស្សលោក ដែលរួមគ្នាក្នុង​ការ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​បាប (ប្រាញ ១០,៥) អួតបំប៉ោង និងប្រមូលផ្តុំគ្នាជាធ្លុងតែ​មួយ ដោយពឹងលើខ្លួនឯង ដូចនៅក្នុងរឿង​បា្រសាទ​នៅ​​ទីក្រុងបាបិល (កណ ១១,៤-៦)។ ប៉ុន្តែ អំពើបាប (រម ១,១៨-២៥) តែងតែអាចនាំ​ឱ្យមនុស្ស​លោក​ជឿ​លើ​ព្រះក្លែងក្លាយ ឬភ្លើតភ្លើននឹងប្រទេសជាតិ និងអ្នក​គ្រប់​គ្រងនៃប្រទេសរបស់​ខ្លួនផង​ដែរ។

៥៨. ព្រះជាម្ចាស់ចងសម្ពន្ធមេត្រី​ជាមួយ​លោកណូអេ រហូតដល់ពេលកំណត់នៃជាតិសាសន៍នានា (លក ២១,២៤) គឺ​រហូត​​ដល់​ព្រះសហគមន៍ប្រកាស​ដំណឹងល្អដល់មនុស្សលោកទាំងអស់។​ ព្រះគម្ពីរគោរព​ជាតិ​សាសន៍​​ដទៃខ្លះផង​ដែរ​ ដូចជា “លោកអេបិល​ជា​មនុស្សសុចរិត” “ព្រះបាទមែលគីសេដែកជាបូជាចារ្យ” (កណ ១៤,១៨) ដែលជារូបដំណាង​របស់ព្រះគ្រីស្ត (ហប ៧.១៣) ឬមនុស្សសុចរិត​ដូច​ជា “លោកណូអេ លោក ​ដានីអែល ​និងលោកយ៉ូប” (អគ ១៤,១៤)។​ ដូច្នេះ ព្រះគម្ពីរបង្ហាញ​ថា អ្នកដែលរស់នៅស្របតាមសម្ពន្ធមេត្រី​របស់​​​លោកណូអេ ​ហើយដែលកំពុងរង់ចាំឱ្យព្រះគ្រីស្ត “បង្រួបបង្រួមជាធ្លុងតែមួយ​កូនចៅរបស់ព្រះជាម្ចាស់​ដែល​​បែក​ខ្ញែកគ្នា” (យហ ​១១,៥២) អាចទៅជាសន្តបុគ្គលដ៏ប្រសើរផងដែរ។

ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅលោកអបា្រហាំ

៥៩. ដើម្បីបង្រួបបង្រួមជាធ្លុងតែមួយមនុស្សលោកដែលបែកខ្ញែកគ្នានេះ ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅលោកអបា្រហាំ​ឱ្យ​ “ចាកចេញពីស្រុករបស់អ្នក ចាកចេញពីញាតិសន្ដាន និងចាកចេញពីក្រុមគ្រួសារឪពុករបស់លោក” (កណ ១២,១) ដើម្បីឱ្យលោកអបា្រហាំទៅជា “ឪពុកនៃប្រជាជាតិដ៏ច្រើន” (កណ ១៧,៥) គឺ “ក្រុមគ្រួសារ​ទាំង​អស់​​នៅ​​លើផែនដី នឹងទទួលពរដោយសារលោក” (កណ ១២,៣) (កាឡ ៣.៨)។

៦០. ប្រជារាស្រ្តដែលនឹងចេញមកពីលោកអប្រាហាំនឹងទទួលព្រះបន្ទូលសន្យា ដែលព្រះជាម្ចាស់បាន​ប្រោស​​​​ប្រទាន​​​ឱ្យបុព្វបុរស​ ជាប្រជារាស្រ្តដែលព្រះអង្គបានជ្រើសរើស (រម ១១.២៨) ហើយដែលទ្រង់ត្រាស់ហៅកូនចៅ​​របស់​ព្រះអង្គ ដើម្បី​​បង្រួប​បង្រួម​ នៅថ្ងៃណាមួយ ក្នុងឯកភាពនៃព្រះសហគមន៍ (យហ ១១,៥២ ; ១០,១៦)។​ ប្រជារាស្រ្តនេះនឹងទៅជាឫសគល់ ដែល​ព្រះជាម្ចាស់នឹងផ្សាំសាសន៍ដទៃ ដែលនឹងបាន​ក្លាយ​ទៅជាអ្នក​ជឿ (រម ១១,១៧-១៨.២៤)។

៦១. ពិធីបុណ្យទាំងឡាយនៃព្រះសហគមន៍តែងតែគោរពបុព្វបុរស អស់លោកព្យាការី និងបុគ្គលផ្សេងៗ​ទៀត​នៃសម្ពន្ធមេត្រី​ចាស់ និងចាត់ទុកពួកលោក ជាសន្តបុគ្គលផងដែរ ។

ព្រះជាម្ចាស់អប់រំប្រជារាស្រ្តអ៊ីស្រាអែល

៦២. បន្ទាប់ពីបុព្វបរុស ព្រះជាម្ចាស់អប់រំជនជាតិអ៊ីស្រាអែលឱ្យទៅជាប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គ ដោយ​សង្រ្គោះ​​គេឱ្យ​រួចផុតពីភាពជាទាសករនៅប្រទេសអេស៊ីប។​ ព្រះអង្គបានចងសម្ពន្ធមេត្រីជាមួយគេនៅលើភ្នំ​ស៊ីណៃ ហើយ​តាមរយៈ​លោក​ម៉ូសេ​ ទ្រង់ក៏បានប្រោសប្រទានធម្មវិន័យរបស់ព្រះអង្គ​ ដើម្បីឱ្យគេស្គាល់​ និង​បម្រើ​ព្រះអង្គ​ជាព្រះតែមួយ យ៉ាង​ពិតប្រាកដ​​ ដែលមាន​ព្រះជន្មគង់នៅ ជាព្រះបិតាដ៏សប្បុរស និងជា​ចៅក្រម​ដ៏​សុចរិត ហើយដើម្បីឱ្យគេរង់ចាំ​ព្រះ​សង្រ្គោះដែលព្រះជាម្ចាស់បានសន្យានឹងប្រោស​ប្រទាន (DV ៣)។

៦៣. ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលជាក្រុមបូជាចារ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (សរ ១៩,៦) ជា “ប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់”​ (ទក ២៨,​១០)​​ ហើយ​ជាប្រជារាស្រ្តដែលព្រះជាម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលមុនគេបង្អស់​ និងជាប្រជារាស្រ្តនៃ​ “រៀមច្បង”​​ ក្នុងជំនឿ​របស់​លោក​​​អប្រាហាំ។

៦៤. តាមរយៈពួកព្យាការី ព្រះជាម្ចាស់អប់រំប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គ ឱ្យគេសង្ឃឹមថា នឹងទទួលការសង្រ្គោះ ហើយឱ្យគេ​រង់ចាំសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី និងអស់កល្បជានិច្ច សម្រាប់មនុស្សលោកទាំងអស់ (អស ២,២-៤) ដែល​ព្រះអង្គ​នឹង​ឆ្លាក់នៅក្នុងចិត្ត (យរ ៣១,៣១-៣៤ ; ហប ១០,១៦)។​ ពួកព្យាការីប្រកាសថា ព្រះជាម្ចាស់​នឹង​សង្រ្គោះ​ប្រជារាស្រ្ត​របស់ព្រះអង្គយ៉ាង​ដាច់ស្រឡះ បន្សុទ្ធគេអំពីអំពើផិតក្បត់​ទាំង​ឡាយ (អគ ៣៦) ព្រមទាំង​សង្រ្គោះ​គ្រប់​ជាតិគ្រប់សាសន៍ផងដែរ (អស ៤៩,៥-៦ ; ៥៣,១១)។ ជាពិសេស ជនក្រីក្រ និងអ្នកតូចតាចរបស់ព្រះអម្ចាស់ ជាអ្នកសង្ឃឹមលើការសង្រ្គោះនេះ (សផ ២,៣)។​ ស្ត្រីដ៏វិសុទ្ធដូចជានាងសារ៉ា នាងរែបេកា នាង រ៉ាខែល​ នាងមីរីយ៉ាម នាងដេបូរ៉ា នាងហណ្ណា នាងយូឌីត និងនាងអេសធែរ បាន​សង្ឃឹមជានិច្ចថា ព្រះជាម្ចាស់នឹង​សង្រ្គោះ​ប្រជារាស្រ្ត​អ៊ីស្រាអែល។​ នៅក្នុងចំណោមពួកនាង ព្រះនាងម៉ារីជា​ស្រ្តី​ដ៏​ល្អវិសុទ្ធបំផុត។

៣. ព្រះគ្រីស្តយេស៊ូ “ជាស្ពានមេត្រី និងបំពេញសេចក្ដីទាំងអស់ ដែលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែង ឱ្យ​ពេញ​លក្ខណៈ” (DV ២)

ព្រះជាម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលគ្រប់លក្ខណៈតាមរយៈព្រះបុត្រាព្រះអង្គ

៦៥. “នៅជំនាន់ដើម ព្រះជាម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលមកកាន់បុព្វបុរសយើង ជាច្រើនលើកច្រើនសា ដោយ​ប្រើ​របៀប​​ផ្សេងៗជាច្រើនតាមរយៈពួកព្យាការី។​ គ្រានេះ ជាគ្រាចុងក្រោយបំផុត ព្រះអង្គមាន​ព្រះបន្ទូលមកយើង​តាម​រយៈ​ព្រះបុត្រា” ​(ហប ១,១-២)។​ ព្រះគ្រីស្តជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់កើត​​​​ជាមនុស្ស ជាព្រះបន្ទូលតែមួយ​របស់​ព្រះបិតា ល្អឥតខ្ចោះ និងដែលមិនអាចទៅហួសបានទេ។​ នៅក្នុងអង្គ​ព្រះគ្រីស្ត ព្រះជាម្ចាស់មានព្រះបន្ទូល​គ្រប់​លក្ខណៈ​ ហើយគ្មានព្រះបន្ទូលណាមួយផ្សេងទៀត ក្រៅពីព្រះបន្ទូលនេះឡើយ។ ក្រោយពីសន្តបុគ្គលជា​ច្រើន​នាក់ សន្ត យ៉ូហាន នៃព្រះ​ឈើ​ឆ្កាង បំភ្លឺយើងយ៉ាងច្បាស់ ដោយធ្វើអត្ថាធិប្បាយអំពី ហប ១,១-២៖

លុះដល់ព្រះជាម្ចាស់បានប្រោសប្រទានព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គ ដែលជាព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គ ទ្រង់ក៏គ្មាន​ព្រះបន្ទូលណាមួយផ្សេងទៀតប្រទានឱ្យយើងឡើយ។ ដោយព្រះបន្ទូលតែមួយនោះ ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូល​អំពី​អ្វីៗ​ទាំង​អស់ និងតែម្តងជាការស្រេច (...) ដ្បិតតែព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលតាមរយៈពួកព្យាការីជាផ្នែកៗ ទ្រង់ក៏​មាន​​ព្រះ​បន្ទូល​​សព្វគ្រប់ទាំងអស់ក្នុងអង្គព្រះបុត្រា ដោយប្រោសប្រទាននូវអ្វីៗទាំងអស់ ដែលជាព្រះបុត្រា​របស់​ព្រះអង្គ។ ហេតុនេះហើយ បានជាអ្នកណាដែលចង់ទូលសួរព្រះអង្គ ឬចង់និមិត្តឃើញព្រះអង្គ ឬចង់ឱ្យព្រះអង្គ​សម្ដែង​​​​​សេចក្ដីណាម្តងទៀត អ្នកនោះមិនគ្រាន់​តែ​ធ្វើអំពើឆ្កួតលេលាទេ ថែមទាំងប្រមាថព្រះជាម្ចាស់ ដោយមិន​សម្លឹង​មើលតែព្រះគ្រីស្ត និងដោយស្វែងរកអ្វីផ្សេងមួយទៀត ឬអ្វីថ្មីមួយទៀត។

ព្រះជាម្ចាស់នឹងមិនសម្ដែងព្រះអង្គសាជាថ្មីម្ដងទៀតទេ

៦៦. “ការចាត់ចែងសម្ពន្ធមេត្រីដោយសារព្រះគ្រីស្តបែបនេះ ពិតជាសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី និងជាស្ថាពរ ដែល​​មិន​ត្រូវ​កន្លង​ផុតទៅទេ។ មនុស្សយើងក៏មិនត្រូវរង់ចាំព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្គ សាជាថ្មី ជា​សាធារណៈទៀត​ដែរ ទំរាំ​ពេល​ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តជាព្រះអម្ចាស់នៃយើង នឹងសម្ដែងព្រះអង្គយ៉ាងរុងរឿង” (DV ៤)។​​ ក៏ប៉ុន្តែ ទោះបីព្រះជាម្ចាស់​បាន​​សម្ដែងព្រះអង្គសព្វគ្រប់អស់ហើយក្តី ព្រះអង្គមិនបានពន្យល់នូវអ្វីៗទាំងអស់នៃការសម្ដែងនេះទេ ហេតុនេះ ​គ្រីស្ត​​សាសនាត្រូវតែ​យល់​ និ​ងពន្យល់អំពីការសម្ដែង​នេះបន្តិចម្តងៗ​ជារៀង​រហូត​ទៅ។

៦៧. ពីសតវត្សមួយទៅសតវត្សមួយ ព្រះសហគមន៍ប្រកបដោយអំណាច បានទទួលស្គាល់ថា​ មនុស្សផ្សេងៗបានទទួល​សេចក្ដី​ខ្លះ​ដែលព្រះ​ជាម្ចាស់​សម្ដែងឱ្យគេស្គាល់ តែព្រះសហគមន៍មិនបញ្ចូលសេចក្ដីនោះ​ក្នុងបញ្ញត្តិ​នៃជំនឿ​ឡើយ។ សេចក្ដី​នោះ​​គ្មានមុខងារ “កែសម្រួល” ឬ “បំពេញ” ការសម្ដែងដ៏ពេញលក្ខណៈរបស់ព្រះគ្រីស្តទេ គឺគ្រាន់​តែ​ឱ្យយល់អំ​ពី​អត្ថន័យកាន់តែច្បាស់តាម​សម័យកាល​ខ្លះៗប៉ុណ្ណោះ។ គ្រីស្តបរិស័ទ ដែលមានក្រុមណែនាំព្រះសហគមន៍ជួយ​ណែនាំ ចេះរិះគិត​ពិចារណា និងទទួល ក្នុងសេចក្ដីទាំងអស់នោះ អ្វីដែលជាការត្រាស់​ហៅ យ៉ាងពិតប្រាកដ របស់​ព្រះ​គ្រីស្ត ឬរបស់​សន្ត​បុគ្គលរបស់ព្រះអង្គ ចំពោះ​​ព្រះសហគមន៍។

គ្រីស្តសាសនាមិនអាចទទួល “ការសម្ដែង” ផ្សេងទៀត ដែលមកពីសាសនាផ្សេង ឬនិកាយថ្មីៗ ហើយ​ដែលមាន​បំណង​កែសម្រួលសេចក្ដីដែលព្រះគ្រីស្តសម្ដែងឱ្យមនុស្សលោកស្គាល់ ហើយដែលព្រះគ្រីស្តបង្រ្គប់សព្វគ្រប់​អស់​​ហើយ ។

សងេ្ខប

៦៨. ដោយសារសេចក្ដីស្រលាញ់ ព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងឱ្យមនុស្សស្គាល់ និងបានប្រគល់ព្រះ អង្គឱ្យមនុស្សផងដែរ។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរទាំងប៉ុន្មាន ដែលមនុស្ស សួរខ្លួនឯងអំពីអត្ថន័យ និងគោលដៅនៃជីវិតរបស់ខ្លួន ដោយចម្លើយដែលមានន័យ ជាស្ថាពរ និងពេញបរិបូណ៍។

៦៩. ព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងឱ្យមនុស្សស្គាល់ ដោយផ្តល់ឱ្យគេបន្តិចម្តងៗនូវអាថ៌កំបាំងរបស់ ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់ ដោយសារកិច្ចការផង និងដោយសារព្រះបន្ទូលផងដែរ។

៧០. ព្រះជាម្ចាស់ផ្តល់ព្រះកាយព្រះអង្គ តាមរយៈសត្វលោក លើសពីនេះទៅទៀត ព្រះអង្គបានសម្ដែងព្រះ អង្គឱ្យឪពុកម្តាយដើមរបស់យើងដឹង។ ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលទៅគាត់ ក្រោយពីគាត់បានធ្លាក់ខ្លួនជាអ្នកបាប ព្រះអង្គមានព្រះពន្ទូលសន្យានឹងប្រទានការសង្រ្គោះ (កណ ៣,១៥) និងបានចងសម្ពន្ធមេត្រីជាមួយ។

៧១. ព្រះជាម្ចាស់ចងសម្ពន្ធមេត្រីអស់កល្បជានិច្ចជាមួយលោកណូអេ និងជាមួយសត្វលោកទាំងអស់ ដែលមានជីវិត (កណ ៩,១៦)។ សម្ពន្ធមេត្រីនេះ មានរហូតដល់អវសានកាលនៃពិភពលោក។

៧២. ព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសតាំងលោកអប្រាហាំ និងបានចងសម្ពន្ធមេត្រីជាមួយលោក និងពូជពង្ស របស់លោក។ ព្រះអង្គបានអប់រំប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គ ហើយបានសម្ដែងធម្មវិន័យរបស់ព្រះអង្គឱ្យប្រជា​រាស្រ្តនេះតាមរយៈលោកម៉ូសេ។ ដោយសារព្យាការី ព្រះអង្គបានរៀបចំប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គឱ្យទទួលការ សង្រ្គោះ ដែលមានសម្រាប់មនុស្សលោកទាំងអស់។

៧៣. ព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងឱ្យបានពេញលក្ខណៈដោយចាត់ព្រះបុត្រាផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គ ដែល បានចងសម្ពន្ធមេត្រីរបស់ព្រះអង្គជាដារាបតរៀងទៅ។ ដោយហេតុថា​ ព្រះបុត្រានេះហើយជាព្រះបន្ទូលជាស្ថាពរនៃព្រះបិតា ទើបក្រោយពីព្រះអង្គ ព្រះជាម្ចាស់នឹងមិនសម្ដែងព្រះអង្គទៀតទេ។

ប្រកាសទី២៖ការបញ្ជូនសេចក្ដីដែលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងឱ្យមនុស្សលោកស្គាល់

៧៤. ព្រះជាម្ចាស់ “សព្វព្រះហឫទ័យឱ្យមនុស្សទាំងអស់បានទទួលការសង្រ្គោះ និងបានស្គាល់​សេចក្ដីពិត​​យ៉ាង​ច្បាស់” (១ធម ២,៤) គឺព្រះគ្រីស្តយេស៊ូ។​ ដូចេ្នះហើយ បានជាត្រូវតែប្រកាស​ព្រះគ្រីស្ត​​​​​​ឱ្យ​ប្រជាជាតិ​ទាំង​ឡាយ​​ និងមនុស្សទាំងអស់ ដើម្បីឱ្យសេចក្ដីដែលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងទៅ​ដល់ទីដាច់​ស្រយ៉ាល​នៃ​ផែនដី។

“ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​បាន​សម្តែង​ព្រះ​អង្គ ដើម្បី​សង្រ្គោះ​មនុស្ស​គ្រប់​​ជាតិសាសន៍។ ដោយ​ព្រះជាម្ចាស់នៅតែមានព្រះហឫទ័យ​សប្បុរស​ដដែល​ ព្រះ​អង្គ​ក៏​ចាត់​ចែងឱ្យ​សេចក្តី​ដែល​ព្រះ​អង្គ​បាន​សម្តែងនោះ ​ស្ថិតនៅ​គង់​វង្ស​​ឥត​ប្រែ​ប្រួល និង​ត្រូវ​ឱ្យគេ​បញ្ជូន​បន្តទៅមនុស្ស​នៅ​គ្រប់​ជំនាន់​​​ក្រោយ តទៅទៀត” (DV ៧)។

១. ការបញ្ជូនបន្តនៃក្រុមគ្រីស្តទូត

៧៥. “ព្រះគ្រីស្តជាអម្ចាស់ដែលបង្រ្គប់សេចក្ដីគ្រប់បែបយ៉ាង ដែលព្រះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត​សម្ដែង ទ្រង់​បាន​​​ធ្វើឱ្យ​ដំណឹង​ល្អកើតជារូបរាងឡើង ដោយព្រះអង្គផ្ទាល់ ទ្រង់ក៏បានប្រកាស​ដំណឹង​​ល្អនេះ ដោយ​ផ្ទាល់​ព្រះឱស្ឋ​ដែរ ជាដំណឹងល្អ ដែលអស់ព្យាការីបានសន្យាទុកជាមុនមកនោះ។​ បន្ទាប់មកព្រះគ្រីស្តបញ្ជាក្រុម​គី្រស្តទូ​​ត​​​ប្រកាសដំណឹងល្អនេះដល់មនុស្សទាំងអស់ ទុកជាប្រភពនៃ​សេចក្ដី​​ពិត​គ្រប់យ៉ាង ដែល​​អាច​សង្រ្គោះ​គេ​បាន និងទុកជាក្បួននៃសីលធម៌​គ្រប់យ៉ាងដែរ ដោយ​ប្រទាន​​ព្រះអំណោយ​​​ទានទៀតផង” (DV ៧)។

ក្រុមគ្រីស្តទូតប្រកាសដំណឹងល្អ...

៧៦. តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអម្ចាស់​ ការបញ្ជូនដំណឹងល្អមានពីរបែប គឺ៖

ពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ ៖​ “ក្រុមគ្រីស្តទូតប្រព្រឹត្តដូច្នេះ ដោយប្រកាសដំណឹងល្អ ដោយផ្ដល់គំរូ​ល្អ និង​ដោយ​បញ្ជូនការចាត់ចែងផ្សេងៗ។​ អស់លោកប្រកាសសេចក្ដីដែលគេបានស្ដាប់ពីព្រះគ្រីស្ត​ផ្ទាល់ នៅពេល​រួម​រស់​ជាមួយ​ព្រះអង្គ ដោយឃើញព្រះអង្គប្រព្រឹត្តកិច្ចការផ្សេងៗ។​ អស់លោកក៏​ប្រកាសសេចក្ដីដែល​ព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ​​​បំភ្លឺឱ្យគេដឹង” ។

ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ៖ “ក្រុមគ្រីស្តទូត ឬអស់អ្នកដែលរស់នៅជាមួយពួកលោក បានកត់ត្រាទុក​ជា​​លាយ​លក្ខណ៍អក្សរនូវសេចក្ដីស្ដីអំពីការសង្រ្គោះ ដោយមានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធដដែលនេះ បំភ្លឺចិត្ត​គំនិត​​គេ​ឱ្យសរសេរ​ផង” (DV ៧)។

...រហូតដល់អស់អ្នកដែលទទួលមុខតំណែងពីក្រុមគ្រីស្តទូតមក

៧៧. “ក្រុមគ្រីស្តទូតបានតែងតាំងលោកអភិបាល ឱ្យបន្តមុខងារពីអស់លោក ដើម្បីរក្សាទុកដំណឹង​​​​ល្អ​នេះ​ឱ្យ​​នៅគង់វង្សជានិច្ច មិនប្រែប្រួលឡើយ និងឱ្យមានជីវិតរស់រវើក ក្នុង​ព្រះសហគមន៍។​​ ក្រុមគ្រីស្តទូត​បាន​ផ្ញើ​មុខងារបង្រៀនរបស់ខ្លួន ឱ្យអភិបាលទាំងនោះ” (DV ៧) ដ្បិត “ត្រូវរក្សាទុកសេចក្ដីដែល​ក្រុមគ្រីស្តទូត​បាន​ថ្លែងនោះ ឱ្យនៅគង់រហូតដល់អវសានកាលនៃ​ពិភព​លោក ដោយមិនអាក់ខានពេលណាឡើយ” (DV ៨)។

៧៨. គេហៅការបញ្ជូនបន្តដ៏រស់រវើក ដែលបានគ្រប់លក្ខណៈក្នុងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធនេះថា ជាការ​បញ្ជូន​បន្ត។​ ការ​បញ្ជូន​​បន្ត​នេះខុសប្លែកពីព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ ទោះបីការបញ្ជូនបន្តនិងព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធនោះ​ ជាប់ពាក់​ពិ​ន​​ជាមួយគ្នា ​យ៉ាង​ស្និទ្ធ​​ស្នាល​ក៏ដោយ។​ តាមរយៈការបញ្ជូនបន្តនេះ “ព្រះសហគមន៍បង្រៀនលទិ្ធ ដោយរស់នៅ​តាម​ជំនឿ​ និង​ដោយ​​​ធ្វើ​ពិធី​គោរព​បម្រើព្រះជាម្ចាស់ ព្រះសហគមន៍បញ្ជូនបន្តលក្ខណៈសម្បត្តិ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​របស់ខ្លួន និងអ្វីៗ​ដែល​​ខ្លួន​​ជឿ​ឱ្យមនុស្សជំនាន់ក្រោយតទៅទៀតផង” (DV ៨)។​ ​“ការប្រៀន​ប្រដៅរបស់​គ្រូបាធ្យាយ​ផ្ដល់​សក្ខីភាព​​បញ្ជាក់​ថា ការបញ្ជូនបន្តនេះមានតម្លៃដ៏ថ្លៃថ្នូរ គឺមានឥទ្ធិពលក្នុ​ងការប្រតិបតិ្ត និងក្នុងការរស់នៅ​របស់​ព្រះ​សហគមន៍ ដែល​ជឿនិងអធិដ្ឋាន” (DV ៨)។

៧៩. ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាទំនាក់ទំនងដែលព្រះជាម្ចាស់បានកសាងដោយព្រះអង្គផ្ទាល់ តាម​រយៈ​ព្រះបន្ទូល​ព្រះ​អង្គ​ នៅ​ក្នុងអង្គព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ នៅតែស្ថិតក្នុងព្រះសហគមន៍​ តាមរយៈការប្រព្រឹត្តកិច្ចការ​ផ្សេងៗ៖ “ព្រះជាម្ចាស់​ដែល​មាន​ព្រះបន្ទូល​​កាលពីដើមមក នៅតែសន្ទនាជាមួយព្រះមហេសីនៃ​ព្រះបុត្រា​​​ដ៏​​ជាទី​ស្រលាញ់ ជានិច្ចនិរន្តរ៍។​ ព្រះ​​វិញ្ញាណ​​ដ៏វិសុទ្ធធ្វើឱ្យព្រះសូសៀងដំណឹង​ល្អ​​លាន់​​ឮក្នុងព្រះសហគមន៍ ហើយក៏លាន់ឮក្នុង​ពិភព​លោក​​​ទាំង​​មូល ដោយាសារព្រះសហគមន៍ដែរ​ ព្រះវិញ្ញាណក៏ណែនាំអ្នកជឿទាំងប៉ុន្មាន ឱ្យស្គាល់សេចក្ដីពិត​គ្រប់​​​ជំពូក​ និងប្រោសឱ្យតម្លៃ​ដ៏ថ្លៃ​ថ្នូ​រនៃព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះគ្រីស្ត ស្ថិតនៅក្នុងខ្លួនគេយ៉ាងបរិបូរណ៍” (DV ៨)។

២. ទំនាក់ទំនងរវាងការបញ្ជូនបន្ត និងព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ

ប្រភពតែមួយ...

៨០. “ការបញ្ជូនបន្ត និងព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធជាប់ពាក់ពិនគ្នា និងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងស្និទ្ធស្នាល​ជាមួយគ្នា។​ ការ​បញ្ជូន​បន្ត និងព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធផុសចេញមកពីប្រភពតែមួយ ពោលគឺព្រះជាម្ចាស់។ ព្រះគម្ពីរ ​​និងការបញ្ជូនបន្ត​ហាក់​​​ដូច​ជារួមជាធ្លុងតែមួយ និងមានទីដៅតែមួយដែរ” (DV ៩)។​ ព្រះគម្ពីរ និងការបញ្ជូនបន្តនាំឱ្យអាថ៌កំបាំង​របស់​​​ព្រះគ្រីស្ត ស្ថិតនៅក្នុងព្រះសហគមន៍ ព្រមទាំងបង្កើតផលដ៏ល្អ ទ្រង់ដែលមានព្រះបន្ទូលសន្យាថា ​នឹងគង់នៅ​ជាមួយ​សាវ័ក “ជារៀងរាល់ថ្ងៃរហូតដល់អវសានកាល​នៃពិភព​លោក” (មថ ២៨,២០)។

...បញ្ជូនតាមរបៀបពីរយ៉ាងខុសៗគ្នា

៨១. “ព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធជាព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលគេកត់ត្រាទុកជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ក្រោម​ការ​បំភ្លឺ​នៃ​ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គ”។

“រីឯការបញ្ជូនបន្តដ៏វិសុទ្ធក៏ពាំនាំព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលព្រះគ្រីស្តជាអម្ចាស់ និងព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ​​​បានផ្ញើទុកឱ្យក្រុមគ្រីស្តទូត រួចបញ្ជូនសព្វគ្រប់ឱ្យអ្នកបន្តមុខងាររបស់អស់លោក ដើម្បីឱ្យអ្នក​បន្ត​ទាំង​នោះ រក្សាទុក បកស្រាយ និងផ្សព្វផ្សាយព្រះបន្ទូលនោះ ក្រោមការបំភ្លឺរបស់ព្រះវិញ្ញាណនៃសេចក្ដីពិត នៅ​ពេល​គេប្រកាស”។

៨២. ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាព្រះសហគមន៍ ដែលមានមុខងារបញ្ជូន និងបកស្រាយសេចក្ដីដែលព្រះ​ជាម្ចាស់សម្ដែង យោង​ជំនឿ​ដ៏មាំមួនទៅលើ “សេចក្ដីទាំងប៉ុន្មាន ដែលព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងនោះ ពុំមែនដោយ​សំអាងតែលើព្រះគម្ពីរ​ប៉ុណ្ណោះទេ។​ ហេតុនេះត្រូវទទួលស្គាល់ និងលើកតម្កើងការបញ្ជូនបន្ត ​និង​ព្រះគម្ពីរ ដោយ​ចិត្ត​ស្រលាញ់ និង​គោរព​ស្មើគ្នា” (DV ៩)។

ការបញ្ជូនបន្ត និងទំនៀមទំលាប់របស់ព្រះសហគមន៍

៨៣. ការបញ្ជូនបន្តដែលមកពីក្រុមគ្រីស្តទូតបញ្ជូននូវអ្វីដែលគេបានទទួលអំពីការប្រៀនប្រដៅ និងកិច្ចការរបស់ព្រះយេស៊ូ និង​អ្វី​ដែល​គេបានរៀនពីព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធដែរ។ ជំនាន់ដំបូងរបស់គ្រីស្តបរិស័ទពុំទាន់មាន​សម្ពន្ធមេត្រី​ថ្មី​ទុកជាលាយ​លក្ខណ៍​អក្សរ​ឡើយ ហើយសម្ពន្ធមេត្រីថ្មីផ្ទាល់ផ្ដល់សក្ខីភាពអំពីដំណើរការនៃ​ការ​បញ្ជូន​​បន្តដ៏រស់រវើក។ “ទំនៀមទំលាប់” ខាងទេវវិទ្យា ខាងវិន័យ ឬខាងពិធីបុណ្យ ដែលបានកើតឡើងបន្តិចម្តងៗ​ នៅក្នុងព្រះសហគមន៍​ភូមិភាគ មិនមែនជាការបញ្ជូនបន្តឡើយ តែជួយសម្ដែងការបញ្ជូនបន្តនេះ តាមសម័យកាល ឬកន្លែងផ្សេងៗ។ ក្រោមពន្លឺ​នៃ​ការបញ្ជូន​បន្ត ក្រុមណែនាំព្រះសហគមន៍អាចបន្ត កែសម្រួល ឬលះបង់ទំនៀមទំលាប់នោះ​បាន។

៣. ការបកស្រាយមរតកនៃជំនឿ

ក្រុមគ្រីស្តទូតបានផើ្ញមរតកនៃជំនឿឱ្យព្រះសហគមន៍ទាំងមូល

៨៤. ក្រុមគ្រីស្តទូតបានផើ្ញ “មរតកដ៏សក្ការៈនៃជំនឿ”​ (depositum fidei ) (១ធម ៦,២០)​ ដែល​មាន​នៅ​ក្នុង​ការ​បញ្ជូនបន្ត​ និងក្នុងព្រះគម្ពិរដ៏វិសុទ្ធ ឱ្យព្រះសហគមន៍ទាំងមូល។​ “បើ​ប្រជាជន​ដ៏​វិសុទ្ធ​ទាំង​មូល​រួម​ជា​មួយ​អស់​គង្វាលរបស់​ខ្លួន ​ភ្ជាប់​ចិត្ត​ទៅនឹង​បញ្ញើ​នេះ គេមុខជា នឹងនៅ​តែព្យា​យាម ​យ៉ាង​​​ស្មោះ ស្តាប់​ការ​ប្រៀន​ប្រដៅ​របស់​​ក្រុម​គ្រីស្ត​ទូត​​ រួប​រួម​គ្នា​ទុក​ជា​បង​ប្អូន ធ្វើ​ពិធី​កាច់​នំប៉័ង និង​អធិដ្ឋាន។ ហេតុ​នេះ​ហើយ​ បាន​ជាអស់​គង្វាល​ និង​​អស់អ្នក​ជឿ ​រួម​គ្នា​ជា​​ចិត្ត​គំនិត​តែ​មួយ​យ៉ាង​ស្អិត​ល្មួតក្នុង​កិច្ចរក្សាជំនឿ​ ក្នុងកិច្ច​​​ប្រតិបត្តិ​តាម​ជំនឿ និងក្នុងការ​ប្រកាស​​ជំនឿ​ដែល​គេ​ទទួល​តមក”​ (DV ១០)។

ក្រុមណែនាំរបស់ព្រះសហគមន៍

៨៥. “ព្រះជាម្ចាស់បានផើ្ញមុខងារបកស្រាយព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គយ៉ាងពិតបា្រកដ ទោះបីជាព្រះបន្ទូលត្រូវបាន​កត់​ត្រា​​​​ជាលាយលក្ខណ៍អក្សរក្ដី ឬបញ្ជូនបន្តមកក្ដី ឱ្យក្រុមណែនាំ​ដ៏រស់រវើក។​ មានតែក្រុមអ្នកណែនាំនោះប៉ុណ្ណោះ ដែលមានអំណាច​បកស្រាយ​​ក្នុងព្រះនាម​ព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត” (DV ១០) គឺលោកអភិបាលរួមជាមួយ​អ្នកបន្តមុខងាររបស់​លោក​​សិលា គឺលោកអភិបាល​ព្រះសហគមន៍​នៅទីក្រុងរ៉ូម។​

៨៦. “ប៉ុន្តែ ក្រុមណែ​នាំ​នេះ គ្មានអំណាចលើស​ពីព្រះ​បន្ទូល​របស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់​ទេ តែត្រូវបម្រើ​ព្រះ​បន្ទូល​ទៅ​វីញ។ ក្រុមណែនាំក៏​បង្រៀន​តែសេចក្តីដែល​គេបាន​ទទួល​ត​មក ហើយស្តាប់​ព្រះ​បន្ទូល​នេះ​ដោយ​ចិត្ត​ស្រឡាញ់​ តាម​​​​​បញ្ជា​របស់ព្រះជា​ម្ចាស់ និងដោយ​មាន​ព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​ផង។ អស់លោកថែរក្សា​ព្រះ​បន្ទូល​យ៉ាង​​ល្អ​បំផុត និងពន្យល់​ព្រះបន្ទូលយ៉ាង​ត្រឹម​ត្រូវ ហើយ​យោងពី​បញ្ញើ​នៃជំនឿតែ​មួយ​នេះ​ នូវ​អ្វីៗ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​​​ដែល​​​​ក្រុម​​​ណែនាំជូនឱ្យគ្រីស្តបរិស័ទជឿ ទុក​ជា​សេចក្តី​ដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់​បាន​សម្តែងឱ្យ​មនុស្ស​លោក​​​​ស្គាល់” (DV ១០)។

៨៧. គ្រីស្តបរិស័ទ​ ដែលរម្លឹកអំពីព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះគ្រីស្តចំពោះក្រុមគ្រីសទូតរបស់ព្រះអង្គ គឺ “អ្នកណាស្ដាប់អ្នករាល់​គ្នា ក៏ដូចជាស្ដាប់ខ្ញុំដែរ” (លក ១០,១៦) (LG ២០) ទទួល ដោយមានចិត្តសុភាពរាបសា ការប្រៀនប្រដៅ និង​ការ​​ណែនាំ ដែល​​គ្រូគង្វាលផ្ដល់ឱ្យគេតាមរបៀបផ្សេងៗ។

គោលការណ៍នៃជំនឿ

៨៨. ក្រុមណែនាំព្រះសហគមន៍បានទទួលអំណាចរបស់ព្រះគ្រីស្តដ៏ពេញលក្ខណៈ នៅពេលដែល​ក្រុម​​ណែ​នាំ​​​នេះ ​​កំណត់​គោលការណ៍​ គឺនៅពេលដែលក្រុមណែនាំស្នើសុំ តាមរបៀបដែលបង្ខំប្រជាជននៃ​គ្រីស្តបរិស័ទ​ឱ្យ​​ជឿ​ជា​ដាច់ខាត សេចក្ដីពិតដែលព្រះជាម្ចាស់​បានសម្ដែងមក ឬសេចក្ដីពិតដែលជាប់នឹងសេចក្ដីពិត​ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​សម្ដែង​មក ហើយដែលមិន​អាចបំបែកគ្នាបានទេ។

៨៩. ជីវិតខាងវិញ្ញាណរបស់យើង និងគោលការណ៍ ជាប់ទាក់ទងនឹងគ្នាជាចាំបាច់។​ គោលការណ៍ដូច​ជា​ពន្លឺ​​នៅ​លើផ្លូ​វ​នៃ​ជំនឿរបស់យើង បំភ្លឺ​ និងពង្រឹងផ្លូវនេះ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើយើង​រស់នៅ​តាម​របៀប​ត្រឹមត្រូវ បា្រជ្ញា និងចិត្តគំនិតរបស់យើងនឹងទូលាយ ដើម្បីទទួលពន្លឺនៃគោលការណ៍របស់ជំនឿ (យហ ៨,៣១-៣២)។

៩០. សេចក្ដីទាំងអស់ ដែលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងអំពី​អាថ៌កំបាំង​របស់​ព្រះគ្រីស្ត បង្ហាញថា គោលការណ៍​​ជាប់រួមជាមួយគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ​ដោយមានហេតុផលយ៉ាងច្បាស់លាស់ (វ៉ាទីកង់ទី១ DS ៣០១៦ ; LG ២៥)។​ “គោលការណ៍ដែល​ទាក់​ទងនឹងគ្នា តាមរបៀបផ្សេងៗ និងដែលរួមជាមួយគ្រឹះនៃគ្រីស្តសាសនា បង្ហាញ​​ថា សេចក្ដីពិត​នៃ​លទ្ធិ​កាតូលិក ​មាន​សណ្ដាប់ធ្នាប់​ ឬរួមគ្នាតាម “លំដាប់លំដោយ”” (UR ១១)។

 ការឈ្វេងយល់ហួសធម្មជាតិនៃជំនឿ

៩១. គ្រីស្តបរិស័ទទាំងអស់រួមចំណែក​ ក្នុងការឈ្វេងយល់ និងការបញ្ជូននៃសេចក្ដីពិត ដែល​ព្រះជាម្ចាស់​បាន​សម្ដែងមក។​ ពួកគេបានទទួលប្រេងអភិសេកនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដែលបង្រៀនគេ (១យហ ២,២០.២៧) និង​ណែនាំ​គេឆ្ពោះទៅ​សេចក្ដីពិតគ្រប់ជំពូក (យហ ១៦,១៣)។

៩២. “គ្រីស្តបរិស័ទទាំងអស់មិនអាចវង្វេង​ជំនឿបាន​ឡើយ​ និងបង្ហាញ​បញ្ជាក់​អំពី​ព្រះ​អំណោយ​ទានពិសេសនេះ ដោយប្រជារាស្ត្រទាំងមូលយល់ស្របគ្នាអំពីជំនឿនៅពេល‍‌‍ “អស់​លោក​អភិបាល​រហូត​​​​ដល់គ្រីស្តបរិស័ទ​តូចជាងគេបំផុត” រួមគ្នាយល់ស្របទាំង​អស់គ្នាអំពីសេចក្ដីពិត ត្រង់​ជំនឿ និងត្រង់សីលធម៌” (LG ១២)។

៩៣. “ដោយសារការឈ្វេងយល់នៃជំនឿនេះ ដែលមានព្រះវិញ្ញាណនៃសេចក្ដីពិតដាស់តឿន និង​ជួយឧបត្ថម្ភ ហើយ​ក្រោមក្រុមណែនាំដ៏សក្ការៈ (...) ប្រជាជនរបស់ព្រះជាម្ចាស់ជាប់ចិត្តជានិច្ចនឹងជំនឿ ដែល​ត្រូវ​បញ្ជូន​ទៅ​សន្ត​​បុគ្គល​ម្តងជាការស្រេច ចូលនៅក្នុងជំនឿស៊ី​ជម្រៅជាងមុន ដោយបកស្រាយជំនឿ តាម​របៀប​​ត្រឹមត្រូវ​ ​ហើយដោយ​ប្រតិបតិ្ត​តាម​​ ក្នុងការរស់នៅ” (LG ១២)។

ការរីកចម្រើនក្នុងការឈ្វេងយល់នៃជំនឿ

៩៤. ដោយសារព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធជួយឧបត្ថម្ភ យើងអាចឈ្វេងយល់ពីសម្បត្តិសួគ៌ ​និងពាក្យសម្ដីរបស់​មរតក​​​នៃ​ជំនឿ កាន់តែចម្រើនឡើងៗ ក្នុងជីវិតព្រះសហគមន៍៖
-“ដោយអ្នកជឿស្មឹងស្នាធិ៍​ និងសិក្សា ព្រមទាំងនឹកសញ្ជឹងក្នុងចិត្ត” (DV ៨)​ ជាពិសេស​ “ការស្វែង​រក​ខាង​ទេវវិទ្យា រិះគិតឱ្យកាន់តែជ្រៅអំពីសេចក្ដីពិត ​ដែលព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែង​ឱ្យ​មនុស្ស​​លោកស្គាល់” (GS ​​៦២,៧)”។
-“ដោយអ្នកជឿឈ្វេងយល់ នៅក្នុងចិត្ត ពីសម្បត្តិសួគ៌កាន់តែច្បាស់ៗ (DV ៨)​។ “ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងអ្នកអានព្រះបន្ទូលនោះ ក៏រីកចម្រើនរួមជាមួយគ្នា” (សន្ត គ្រេគ័រដ៏ប្រសើរ)។
-“ដោយការប្រៀនប្រដៅរបស់អស់អ្នក ដែលរួមជាមួយអ្នកបន្តមុខងារជាអភិបាល បានទទួលព្រះ​អំណោយ​​​​​​​ទានយ៉ាងច្បាស់លាស់អំពីសេចក្ដីពិត” (DV ៨)​។

៩៥. “ដូច្នេះ ត្រូវឃើញជាក់ច្បាស់ថា ការបញ្ជូនដ៏វិសុទ្ធ ព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ និងក្រុមណែនាំ​ព្រះសហគមន៍​ជាប់​ទាក់​ទិន​​គ្នា និងរួមគ្នា តាមព្រះជាម្ចាស់បានចាត់ចែងយ៉ាងឈ្លាសវៃ។​ ក្នុងកត្តាទាំងបី​នេះគ្មានអ្វីមួយណា ដែល​អាច​​​​​ស្ថិតសេ្ថរដោយឯកឯងទេ គឺការទាំងបីនោះរួមគ្នា​យ៉ាងសកម្មដើម្បី​សង្រ្គោះ​មនុស្សលោកតាមរបៀបរៀងៗ​ខ្លួន ក្រោម​ការឧបត្ថម្ភនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធតែមួយព្រះអង្គ” (DV ១០,៣)។

សង្ខេប

៩៦. ដោយមានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធជួយបភ្លឺ អ្វីៗដែលព្រះគ្រីស្តបានប្រគល់ឱ្យក្រុមគ្រីស្តទូត ពួកលោកបានបញ្ជូនដោយការទេសនា និងជា​លាយលក្ខណ៍អក្សរ ឱ្យមនុស្សគ្រប់ជំនាស់ រហូតដល់ពេលព្រះ​គ្រីស្ត​យាងត្រឡប់​មក​វិញប្រកបដោយសិរីរុងរឿង។

៩៧. “ការបញ្ជូនបន្តដ៏វិសុទ្ធ និងព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធជាបញ្ញាត្តិជាទីសក្ការៈតែមួយនៃព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះ ជាម្ចាស់” (DV ៨)។ ការបញ្ជូនបន្តដ៏វិសុទ្ធ និងព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធប្រៀដូចជាកញ្ចក់។​ ក្នុងកញ្ចក់នេះ ព្រះសហគមន៍ ដែលកំពុងធ្វើដំណើរនៅនាលោកនេះ សញ្ជឹងមើលព្រះជាម្ចាស់ ដែលជាប្រភពនៃលក្ខណៈសម្បត្តិទាំងអស់របស់ខ្លួន។

៩៨ . “ព្រះ​សហគមន៍​បញ្ជូនបន្ត​លក្ខណៈសម្បត្តិ​​​របស់ខ្លួន ​និង​​​​អ្វីៗដែល​​​ខ្លួន​​​ជឿឱ្យ​មនុស្សគ្រប់​ជំនាន់​​តៗ​ទៅទៀត ដោយ​​​​បង្រៀន​លទ្ធិ​ ​​​ដោយ​រស់​នៅ​តាម​ជំនឿ និង​ដោយ​ធ្វើ​ពិធី​គោរព​បម្រើ​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់” (DV ៨)។

៩៩. ដោយសារការឈ្វេងយល់ហួសពីធម្មជាតិរបស់ខ្លួន ប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ទាំងមូលនៅតែ ទទួលព្រះអំណោយទាននៃការសម្ដែងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ យល់អំពីព្រះអំណោយទាននេះកាន់តែស៊ីជម្រៅ និងមានរបៀបរស់នៅតាមព្រះអំណោយទាននេះផងដែរ។

១០០. ព្រះជាម្ចាស់បានប្រគល់បន្ទុកបកស្រាយព្រះបន្ទូល យ៉ាងពិតប្រាកដរបស់ព្រះអង្គ ឱ្យតែក្រុមមេដឹកនាំព្រះសហគមន៍ ឱ្យសម្ដេចប៉ាប និងឱ្យពួកលោកអភិបាលដែលរួបរួមជាមួយសម្ដេចប៉ាប។

ប្រការទី៣៖ព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ

១. ព្រះគ្រីស្តជាព្រះបន្ទូលតែមួយនៃព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ

១០១. ព្រះជាម្ចាស់មានព្រះហឫទ័យសប្បុរសពោពេញដោយធម៌មេត្តាករុណា បានជាព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូល ដូច​ជា​​ពាក្យ​​សម្ដីរបស់មនុស្ស ដើម្បីសម្ដែងព្រះអង្គឱ្យមនុស្សលោកស្គាល់៖ “ព្រះ​ជា​ម្ចាស់បានថ្លែងព្រះ​បន្ទូល​​តាមភាសា​របស់​មនុស្ស គឺព្រះ​​​បន្ទូល​​​​បាន​​​ដូច​ជាពាក្យ​សម្តី​មនុស្ស​យ៉ាងណា ក៏​កាល​ពី​ដើម​ព្រះ​បន្ទូល​របស់​ព្រះ​បិតា​​​ដែល​មាន​ព្រះ​ជន្ម​​គង់​នៅ​អស់​កល្ប​ជានិច្ច បានដូច​​​មនុស្សយើង គឺយក​ភាពទន់​ខ្សោយ​របស់​មនុស្ស​យើង​​យ៉ាង​នោះ​ដែរ” (DV ១៣)។

១០២. តាមរយៈពាក្យសម្ដីទាំងអស់នៃព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ ព្រះជាម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលតែមួយ​ គឺព្រះបុត្រាតែមួយ​របស់​ព្រះអង្គ​។​ នៅក្នុងអង្គព្រះបុត្រានេះ ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្គទាំងស្រុង។

សូមរម្លឹកថា គឺព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់តែមួយ ដែលលាតសន្ធឹងក្នុងព្រះគម្ពីរទាំងមូល គឺមានព្រះបុត្រាតែមួយ ដែលបន្លឺសម្លេងខ្ទរក្នុងមាត់របស់អ្នកនិពន្ធដ៏សក្ការៈ។ តាំងពីដើមដំបូងបង្អស់ ទ្រង់ជាព្រះជាម្ចាស់ រួមជា​មួយ​ព្រះ​​​ជាម្ចាស់ មិនត្រូវការព្យាង្គ ដ្បិតព្រះអង្គមិនចុះក្រោមអំណាចនៃពេលវេលាឡើយ (សន្ត អូគូស្តាំង)។

១០៣. ដោយសារហេតុនេះហើយ ព្រះសហគមន៍តែងតែគោរពព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធជានិច្ច ដូច​ព្រះសហគមន៍​ធ្លាប់​​​​​គោរព​ព្រះកាយផ្ទាល់របស់ព្រះអម្ចាស់ផងដែរ ហើយ​ព្រះសហគមន៍នៅតែផ្ដល់នំបុ័ង​នៃ​ជីវិត យក​ពី​លើតុ​នៃ​ព្រះ​បន្ទូល​​​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ និងពីលើតុនៃព្រះកាយព្រះគ្រីស្តផងដែរ (DV ២១)។

១០៤. ព្រះសហគមន៍តែងតែយកពីព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ ចំណីអាហារ និងកម្លាំងរបស់ខ្លួន (DV ២៤) ដ្បិតនៅក្នុងព្រះ​​គម្ពីរ​ដ៏វិសុ​ទ្ធនេះ ព្រះសហគមន៍មិនគ្រាន់តែទទួលយកពាក្យសម្ដីរបស់មនុស្សទេ គឺទុកជាព្រះបន្ទូល​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ តាម​ពិត ជាព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គមែន (១ថស ២,១៣)។​ “ដោយសារព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ ព្រះបិតា ​ដែលគង់នៅស្ថានបរមសុខ ​យាង​មក​ទទួល​បុត្រធីតារបស់ព្រះអង្គ ដោយព្រះហឫទ័យមេត្តាករុណា និង​យាង​មក​សន្ទនា​ជាមួយ​គេ” (DV ២១)។

២. ការបំភ្លឺ និងការបកស្រាយព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ

១០៥. ព្រះជាម្ចាស់ជាអ្នកនិពន្ធព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ​ ។​ “ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធបានបំភ្លឺឱ្យកត់ត្រាទុកជា​លាយ​លក្ខណ៍​​អក្សរនូវសេចក្ដីដែលព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែង ហើយដែលមានរៀបរាប់ក្នុងកណ្ឌព្រះគម្ពីរ”។ “ព្រះ​សហគមន៍​កាតូលិក​​ជា​មាតាដ៏វិសុទ្ធ​របស់​យើង​ សំអាង​ទៅ​លើ​ជំនឿ​របស់​ក្រុម​គ្រីស្ត​ទូតជាគ្រឹះ ហើយ​ចាត់​គ្រប់​​ផ្នែកនៃ​កណ្ឌ​ទាំង​ប៉ុន្មានក្មុង​គម្ពីរ​សម្ពន្ធ​មេត្រី​ចាស់​ក្តី សម្ពន្ធ​មេត្រី​ថ្មីក្តី ទុកជា​សក្ការៈ​និងទុកជាសាសនាបញ្ញត្តិ​របស់ខ្លួ​ន ព្រោះ​ព្រះ​វិញ្ញាណបាន​បំភ្លឺ​ចិត្តគំនិតអ្នក​និពន្ធឱ្យសរសេរ គឺព្រះជាម្ចាស់បាននិពន្ធកណ្ឌទាំងនោះ ហើយព្រះ​សហគមន៍​ក៏​បាន​ទទួល​កណ្ឌ​គម្ពីរ​ទាំង​នោះ​ដោយ​យល់​ដូច្នោះ​ដែរ” (DV ១១)។

១០៦. ព្រះជាម្ចាស់បានបំភ្លឺអ្នកនិពន្ធព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ។​ “ព្រះ​ជា​​​​ម្ចាស់​បាន​ជ្រើស​រើស​មនុស្ស​​​​ខ្លះ ដើម្បី​និពន្ធ​កណ្ឌ​គម្ពីរ​​ទាំង​នោះ គឺព្រះ​អង្គ​ឱ្យ​​​អ្នក​​​ទាំងនោះប្រើ​ចំណេះ ប្រាជ្ញា ទេពកោសល្យ និង​បច្ចេកទេស​របស់​ខ្លួន​យ៉ាង​ពិត​​​​ប្រាកដ​ ហើយ​ទ្រង់​មាន​សកម្មភាព​ក្នុង​អ្នក​ទាំង​នោះ និង​ដោយ​សារ​អ្នក​ទាំង​នោះ​ ព្រះអង្គឱ្យ​គេ​កត់​ត្រា​ទុក​ជា​លាយ​លក្ខណ៍​អក្សរ​​​​ នូវ​សេចក្តី​ដែល​ព្រះ​អង្គ​សព្វ​ព្រះ​ហឫទ័យ​​​ឱ្យគេនិពន្ធ គឺតែសេចក្តីណា ​​​ដែល​​​ព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យ​ឱ្យគេសរសេរប៉ុណ្ណោះ” (DV ១១)។​

១០៧. ​ព្រះគម្ពីរ ដែលព្រះជាម្ចាស់បានបំភ្លឺ ប្រៀនប្រដៅសេចក្ដីពិត។​ “ហេតុនេះហើយ បានជាត្រូវ​រាប់​សេចក្តី​ទាំង​​​អស់​ដែល​អ្នក​និពន្ធ និង​អ្នក​តំណាល​​​​រឿង​និទាន​បាន​កត់​ត្រា​នោះ​ ទុក​ជា​សេចក្តីដែល​ព្រះ​វិញ្ញាណ​បាន​បញ្ជាក់ ​ព្រោះ​​​​ព្រះវិញ្ញាណបានបំភ្លឺចិត្តគំនិតអ្នកនិពន្ធ។​ យើងក៏​ត្រូវ​តែ​ប្រកាស​ថា ក្នុង​កណ្ឌ​គម្ពីរ​មាន​បង្រៀន​យ៉ាង​ប្រាកដ​ម៉ឹងម៉ាត់​ យ៉ាង​ត្រឹម​ត្រូវ​ ដោយ​គ្មាន​កំហុស នូវ​សេចក្តី​​​​ពិត​​​​ដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់សព្វ​ព្រះ​ហឫទ័យឱ្យ​គេ​កត់​ត្រា​ទុក​​ជា​លាយ​​លក្ខណ៍​អក្សរក្នុងព្រះគម្ពីរ​ ដើម្បី​សង្រ្គោះ​យើង” (DV ១១)។

១០៨. ប៉ុន្តែ គ្រីស្តសាសនាមិនមែនជា “សាសនានៃគម្ពីរ” ទេ។​ គ្រីស្តសាសនាជាសាសនានៃ “ព្រះបន្ទូល” ​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ “មិនមែនព្រះបន្ទូលទុកជាលាយលក្ខណ័អក្សរដូចជាមនុស្សគ​ តែព្រះបន្ទូល​រស់រវើកដែល​ប្រសូត​ជា​មនុស្ស” (សន្ត ប៊េរណា)។​ តាមរយៈព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ព្រះគ្រីស្ត ដែលជាព្រះបន្ទូលអស់កល្បជានិច្ច​របស់​ព្រះ​ដ៏​មាន​ព្រះជន្ម​គង់​នៅ ត្រូវតែ “បំភ្លឺចិត្តគំនិតយើង​ឱ្យ​យល់អត្ថន័យគម្ពីរ” (លក ២៤,៤៥) កុំឱ្យគម្ពីរ​គ្មាន​ជិវិត​នៅ​ឡើយ។

៣. ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធជាអ្នកបកស្រាយព្រះគម្ពីរ

១០៩. នៅក្នុងព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ ព្រះជាម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលមកមនុស្ស តាមរបៀបរបស់មនុស្ស។​ ដូច្នេះ​ហើយ​​ បាន​​ជាត្រូវតែស្វែងរកសេចក្ដី ដែលអ្នកនិពន្ធមានបំណងនិយាយបា្រប់ និងសេចក្ដីដែល​ព្រះជាម្ចាស់សព្វ​ព្រះ​ហឫទ័យ​​​សម្ដែងតាមរយៈពាក្យសម្ដីរបស់គេ (DV ១២,១)។

១១០. ត្រូវតែស្វះស្វែងរកគោលដៅដែលអ្នកនិពន្ធមានបំណងចង់បា្រប់ តាមកាលៈទេសៈនៃសម័យកាល​ និង​​​​វប្បធម៌​​​របស់​គេ​ តាម “របៀបនិពន្ធ” តាមរបៀបគិត និយាយ និងនិទានរឿង ដែលគេធ្លាប់ប្រើនៅជំនាន់​នោះ។ “អស់​លោក​​បង្ហាញ​សេចក្តី​ពិត​តាម​របៀប​ផ្សេងៗ​ពី​គ្នា ក្នុងអត្ថបទរៀប​រាប់​អំពី​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​ ក្នុង​សេចក្តី​ប្រកាស​របស់​ព្យា​ការី ក្នុង​ពាក្យ​កាព្យ ឬ​ក្នុង​អត្ថបទ​និពន្ធ​តាម​របៀប​ផ្សេងៗ​ទៀត” (DV ១២,២)។

១១១. ប៉ុន្តែ ដោយសារព្រះវិញ្ញាណបំភ្លឺព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ ត្រូវតែបកស្រាយតាមគោលការណ៍​ផ្សេង​មួយ​ទៀត និង​សំខាន់ដូចគោលការណ៍ដើម ដើម្បីឱ្យព្រះគម្ពីររស់រវើក គឺ “ត្រូវតែអាន និងបកស្រាយព្រះគម្ពីរ ក្រោមពន្លឺ​នៃ​ព្រះ​វិញ្ញាណ ដែល​បាន​​បំភ្លឺចិត្តគំនិតអ្នកនិពន្ធឱ្យចែងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរនេះដែរ” (DV ១២,៣)។ មហាសនិ្នបាតវ៉ាទីកង់ទី២បង្ហាញលក្ខណៈបីយ៉ាង ដើម្បីបកស្រាយព្រះគម្ពីរតាមព្រះវិញ្ញាណ ដែលបាន​បំភ្លឺ​អ្នក​និពន្ធ គឺ (DV ១២,៣)៖

១១២. ១-ត្រូវយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះ “សេចក្ដីទាំងអស់ដែលមានចែងក្នុងគម្ពីរ និងចំពោះឯកភាព​នៃ​ព្រះគម្ពីរទាំងមូល” ។​ ទោះបីកណ្ឌទាំងប៉ុន្មានដែលមានចែងនៅក្នុងគម្ពីរខុសពីគ្នាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ព្រះគម្ពីរ​មាន​តែ​មួយ ព្រោះព្រះជាម្ចាស់មានគម្រោងការតែមួយដែរ ដែលមានព្រះយេស៊ូជា​ស្នូល​និងជាបេះដូងបើកទទួលតាំង​ពី​បុណ្យ​ចម្លង (លក ២៤,២៥-២៧.៤៤-៤៦)។

បេះដូងរបស់ព្រះគ្រីស្តសម្ដៅលើព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធដែលធ្វើឱ្យស្គាល់បេះដូងរបស់ព្រះគ្រីស្ត។ មុនព្រះអង្គរង​ទុក្ខលំបាក បេះដូងនេះបិទនៅឡើយ ដ្បិតព្រះគម្ពីរងងឹតនៅឡើយដែរ។ ប៉ុន្តែ ក្រោយពីព្រះអង្គបានរងទុក្ខលំបាក ព្រះ​ជាម្ចាស់​បានបើកព្រះគម្ពីរ ពីព្រោះអស់អ្នកដែលឈ្វេងយល់ព្រះគម្ពីរនេះ រិះគិតពិចារណាអំពី​របៀប​ដែលត្រូវ​បកស្រាយ​ព្យាករណ៍ទាំងអស់ (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។

១១៣. ២-ត្រូវចាប់អារម្មណ៍នឹង “ការបញ្ជូនយ៉ាងសកម្មនៃព្រះសហគមន៍ទាំងមូល”។ តាមពាក្យចាស់​របស់​​គ្រូបាធ្យាយ​​​នៃ​ព្រះសហគមន៍​នៅក្នុងការបញ្ជូនរបស់ព្រះសហគមន៍ ព្រះសហគមន៍នឹករលឹកព្រះបន្ទូល​​​​របស់​ព្រះជាម្ចាស់​ យ៉ាងសកម្ម​​ ហើយព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធប្រទានការ​បកស្រាយ​​ខាងវិញ្ញាណ​របស់​ព្រះគម្ពីរឱ្យព្រះសហគមន៍​​ ​(“តាមអត្ថន័យខាងវិញ្ញាណ​ដែលព្រះវិញ្ញាណបំភ្លឺ​ព្រះសហគមន៍” (លោក​ អូរីសែន))​។​

១១៤. ៣- ត្រូវចាប់អារម្មណ៍នឹង “លក្ខណៈប្រៀបធៀបនៃជំនឿផង” (រម ១២,៦) ពោលគឺ​សេចក្ដីពិតនៃជំនឿ​សមហេតុ​សមផល​រួមជាមួយគ្នានៅនឹងក្នុងគម្រោងការទាំងស្រុងអំពីសេចក្ដីដែលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងមក។

អត្ថន័យនៃព្រះគម្ពីរ

១១៥. តាមប្រពៃណីពីបុរាណ យើងអាចយល់ឃើញថា ព្រះគម្ពីរមានអត្ថន័យ ពីរ គឺអត្ថន័យដើម និង​អត្ថន័យ​ខាង​វិញ្ញាណ។ អត្ថន័យទីពីរនេះ ចែកចេញជាន័យតូចៗបីទៀត គឺន័យសម្ដៅទៅលើព្រះគ្រីស្ត ន័យតាម​សីលធម៌ និងន័យដែលមានលក្ខណៈប្រៀបធៀប។ អត្ថន័យទាំងបួន​នេះ ផ្តល់លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​យ៉ាង​ជ្រាលជ្រៅ​នៃ​ព្រះគម្ពីរដល់អ្នកអាន ក្នុងព្រះសហគមន៍។

១១៦. អត្ថន័យដើម គឺន័យដែលបានមកអំពីពាក្យពេចន៍នៅក្នុងព្រះគម្ពីរ ហើយដែលអ្នកស្រៅជ្រាវ​បាន​​រក​ឃើញ ដោយគោរពតាមវិន័យនៃការបកស្រាយព្រះគម្ពីរតាមរបៀបត្រឹមត្រូវ។ “អត្ថន័យទាំងអស់​ក្នុងព្រះគម្ពីរ​ដ៏វិសុទ្ធ​ពឹងផ្អែកទៅលើអត្ថន័យដើម” (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។

១១៧. អត្ថន័យខាងវិញ្ញាណ ៖ ដោយសារឯកភាពនៃគម្រោងការរបស់ព្រះជាម្ចាស់ មិនគ្រាន់តែអត្ថបទនៃព្រះគម្ពីរទេ ប៉ុន្តែ សភាព និងហេតុការណ៍នានា ដែលមានចែកនៅក្នុងអត្ថបទនោះ ក៏អាចទៅជាសញ្ញាសម្គាល់ដែរ។

១-​ ន័យសម្តៅទៅលើព្រះគ្រីស្ត ៖ យើងអាចយល់យ៉ាងជ្រៅទៅក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នានា ដែលកើតមានឡើង ដោយតាមអត្ថន័យក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត ដូចជាការឆ្លងសមុទ្រក្រហម ជាសញ្ញាសម្គាល់ មួយនៃជ័យជំនះរបស់ព្រះគ្រីស្ត ហើយអំពីពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹក (១ករ ១០,២)។

២- ន័យខាងសីលធម៌ ៖ ព្រឹត្តិការណ៍ដែលមានចែកទុកក្នុងព្រះគម្ពីរ ត្រូវណែនាំយើងឱ្យប្រព្រឹត្តកិច្ចការតាមរបៀបសុចរិត។ គេបានសរសេរព្រឹត្តិការណ៍នោះ “ដើម្បីទូន្មានពួកយើង” (១ករ ១០,១១) (ហប ៣-៤,១១)។

៣- ន័យដែលមានលក្ខណៈបៀបធៀប ៖ យើងអាចយល់សភាព និងព្រឹត្តិការណ៍ តាមអត្ថន័យអស់កល្បជានិច្ច ដែលនាំយើងឆ្ពោះទៅ (ជាភាសាក្រិក anagoge ) មាតុប្រទេសរបស់យើង។ ឧ-ហេតុនេះ ព្រះសហគមន៍នៅលើផែនដី ជាសញ្ញាសម្គាល់ នៃទីក្រុងយេរូសាឡឹមនៅស្ថានបរមសុខ ។

១១៨. កំណាព្យនៅមជ្ឈិមសម័យមួយបានពន្យល់អត្ថន័យទាំងបួនថា៖

អត្ថន័យដើមឱ្យយើងដឹងអំពីហេតុការណ៍ដែលកើតមានឡើង។
អត្ថន័យសម្ដៅទៅលើព្រះគ្រីស្តឱ្យយើងដឹងថា អ្វីដែលត្រូវតែជឿ។
អត្ថន័យខាងសីលធម៌ឱ្យយើងដឹងថា អ្វីដែលត្រូវតែធ្វើតាម។
អត្ថន័យដែលមានលក្ខណៈបៀបធៀបឱ្យយើងដឹងអំពីគោលដៅ។

១១៩. “អ្នក​វិភាគគម្ពីរ​​មានភារកិច្ចខិត​ខំ​ពិនិត្យពិច័យ និង​បក​ស្រាយ​អត្ថន័យ​នៃ​ព្រះ​គម្ពីរ​ឱ្យកាន់​តែ​ជ្រៅ​ទៅៗ តាម​​គោល​ការណ៍​​​​ទាំង​នោះ ដើម្បី​ឱ្យ​ព្រះ​សហគមន៍​មាន​យោបល់​កាន់​តែ​ល្អ​ប្រសើរ​ឡើងៗ។ ដោយ​ការ​សិក្សា​របស់​​ខ្លួន អ្នកវិភាគទាំងនោះ ដូច​ជា​រៀប​ចំ​ផ្លូវ​ឱ្យ​ព្រះសហគមន៍អាច​​​វិនិច្ឆ័យបាន។ អ្វីៗ​ទាំង​អស់​ដែល​មាន​ទាក់​ទិន​នឹង​​របៀប​បក​ស្រាយ​ព្រះ​គម្ពីរ ​គឺស្ថិត​នៅ​លើ​ព្រះ​សហគមន៍ ដែលត្រូវរិះគិត​ពិចារណា​ដោះស្រាយ ព្រោះព្រះ​សហគមន៍ទទួល​មុខ​ងារបម្រើ​​​​ ពី​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់មក និង​​ក្នុងនាមព្រះអង្គ ពោល​គឺ​រក្សា​ទុកនិង​បក​ស្រាយ​ព្រះ​បន្ទូល​របស់​​ព្រះជាម្ចាស់” (DV ១២,៣)។
ប្រសិនបើអំណាចរបស់ព្រះសហគមន៍មិនជម្រុញខ្ញុំទេ ខ្ញុំក៏ប្រហែលជាមិនជឿលើដំណឹងល្អឡើយ (សន្ត អូគូស្តាំង)។

៤. សាសនាបញ្ញត្តិនៃព្រះគម្ពីរ

១២០. ការបញ្ជូនបន្ត ដែលមកពីក្រុមគ្រីស្តទូត បានធ្វើឱ្យព្រះសហគមន៍ពិចារណា អំពីកណ្ឌណា ដែល​ត្រូវ​តែ​រាប់​បញ្ចូល ​​ក្នុងបញ្ជីកណ្ឌគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ (DV ៨,៣)។​ គេហៅបញ្ជីទាំងអស់នេះថា “សាសនាបញ្ញត្តិ” នៃព្រះ​គម្ពីរ។​ មាន៤៦កណ្ឌក្នុងសម្ពន្ធមេត្រី​ចាស់ និង២៧កណ្ឌក្នុងសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី៖

កំណើតពិភពលោក សេរីភាព លេវីវិន័យ ជំរឿនប្រជាជន ទុតិយកថា យ៉ូស៊ូអា វិរបុរស នាងរូថ សាមូអែលទី១ និង​ទី​​២ ពង្សាវតារក្សត្រទី១ និងទី២ របាក្សត្រទី១ និងទី២ អែសរ៉ា នេហេមី តូប៊ីត យូឌីត អេសធែរ ម៉ាកាបាយទី១ និងទី២ យ៉ូប ទំនុកតម្កើង សុផាសិត សាស្តា បទចម្រៀងរបស់ព្រះបាទសាឡូម៉ូន ព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណ បេនស៊ីសរ៉ាក អេសាយ យេរេមី សំណោក បារូក អេសេគីអែល ដានីអែល ហូសេ យ៉ូអែល អម៉ូស អូបាឌី យ៉ូណាស មីកា ណាហ៊ូម ហាបាគូក សេផានី ហាកាយ សាការី ម៉ាឡាគី (សម្ពន្ធមេត្រីចាស់)។

ដំណឹងល្អតាមសន្តម៉ាថាយ សន្តម៉ាកុស សន្តលូកា និងតាមសន្តយ៉ូហាន កិច្ចការគ្រីស្តទូត លិខិតរបស់សន្តប៉ូលផ្ញើជនគ្រីស្តបរិស័ទនៅទីក្រុងរ៉ូម កូរិនថូសទី១ និងទី២ កាឡាទី អេភេសូ ភីលីព កូឡូស ថេស្សាឡូនិកទី១ និងទី២ ធីម៉ូថេ​ទី១ និងទី២ ទីតុស ភីលេម៉ូន និងហេប្រឺ លិខិតរបស់សន្តយ៉ាកុប លិខិតទាំងពីររបស់សន្តសិលា (ពេត្រុស) លិខិត​ទាំង​បីរបស់សន្តយ៉ូហាន លិខិតរបស់សន្តយ៉ូដាស និងវិវរណៈ (សម្ពន្ធមេត្រីថ្មី)។

សម្ពន្ធមេត្រីចាស់

១២១. សម្ពន្ធមេត្រីចាស់ជាវគ្គមួយ នៃព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ ដែលមិនអាចកាត់ចោលបានជាដាច់ខាត ។​ ព្រះ​ជាម្ចាស់​បាន​បំភ្លឺ​អ្នកនិពន្ធកណ្ឌសម្ពន្ធមេ​ត្រី​ចាស់ ដែលមានតម្លៃជានិច្ចតរៀងទៅ (DS ១៧៩​ ; ១៣៣៤-១៣៣៦ ; ១៥០១-១៥០៤) ពីព្រោះព្រះអង្គ​មិន​ដែល​ដក​ហូត​សម្ពន្ធមេត្រី​​​​​​ចាស់នៅឡើយ។

១២២. “ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ចាត់​ចែង​សម្ពន្ធមេត្រី​ចាស់​ ជាពិសេសសម្រាប់​រៀប​ចំ​ផ្លូវ​ថ្វាយ​ព្រះ​គ្រីស្ត ​ជា​ព្រះ​សង្រ្គោះ​នៃ​ពិភព​​លោក ​យាង​មក” (DV ១៥)។​ ទោះបីកណ្ឌគម្ពីរទាំងនោះ “មានចែងសេចក្ដី​មិនពេញលក្ខណៈ ដែល​ត្រូវ​បាត់បង់ក្ដី” (DV ១៥) យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏កណ្ឌទាំងនោះផ្ដល់សក្ខីភាពអំពីគរុកោសល្យ​របស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់ ​​​ដែល​សង្រ្គោះ​មនុស្ស​លោក ដោយ​ក្ដីស្រលាញ់។ នៅក្នុងកណ្ឌគម្ពីរទាំងនោះ “មាន​ចែង​គំនិតយ៉ាង​ច្បាស់​អំពី​ព្រះ​អម្ចាស់​ មាន​បង្រៀន​សេចក្តី​យ៉ាង​ជ្រាល​ជ្រៅ​អំពី​ព្រះ​អង្គ មាន​ចែង​អំពី​ប្រាជ្ញា​ញ្ញាណ​ពោរ​ពេញ​ដោយ​សប្បុរសធម៌​ចំពោះ​​ការ​រស់​នៅ​របស់​មនុស្ស​ មាន​ចែង​សេចក្ដី​អធិដ្ឋាន​មួយ​ចំនួន​ដ៏​មានតម្លៃដ៏ប្រ​សើរ​បំផុត។ នៅ​​​ទី​បញ្ចប់ក្នុង​​កណ្ឌគម្ពីរ​ទាំង​នោះ​ មាន​បង្កប់​ទុក​នូវ​គម្រោង​ការដ៏​អស្ចារ្យ​នៃ​ការ​សង្គ្រោះ​របស់​យើង​ផង” (DV ១៥)។

១២៣. គ្រីស្តបរិស័ទគោរពសម្ពន្ធមេ​ត្រី​ចាស់ដូចព្រះបន្ទូលយ៉ាងពិតប្រាកដរបស់ព្រះជាម្ចាស់។​ ព្រះសហគមន៍​តែង​​​តែ​​បដិសេធមិនព្រមឱ្យទាត់ចោលសម្ពន្ធមេ​ត្រី​ចាស់ ដោយយកលេសថា សម្ពន្ធមេ​ត្រី​ថ្មីជំនួសសម្ពន្ធមេ​ត្រី​ចាស់ (Marcionism)។

សម្ពន្ធមេ​ត្រី​ថ្មី

១២៤. “ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់ពិតជាឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះអង្គ សម្រាប់សង្រ្គោះអស់អ្នក ដែល​ផ្ញើ​ជីវិត​​​​​លើ​​ព្រះ​​អង្គ។ ព្រះបន្ទូលនេះមានចែងទុកក្នុងកណ្ឌគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រី​ថ្មី ហើយបង្ហាញឫទ្ធានុភាព​យ៉ាង​​ពិសេស​ក្នុងគម្ពីរ​នេះ” (DV ១៧)។​ កណ្ឌគម្ពីរទាំងនោះ សម្ដែងសេចក្ដីពិតជាស្ថាពរ​នៃសេចក្ដី ដែល​ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែង ឱ្យ​យើង​ស្គាល់។ ព្រះយេស៊ូ​គ្រីស្ត ដែលជាព្រះបុត្រារបស់​ព្រះជាម្ចាស់ប្រសូតជាមនុស្ស កិច្ចការនិងការប្រៀនប្រដៅ​របស់​​ព្រះអង្គ ទុក្ខលំបាក​និង​សិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ ហើយព្រះ​សហគមន៍ដើមដំបូងក្រោមកិច្ចការ​នៃ​ព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏​​វិសុ​ទ្ធ ​​​ជា​ស្នូល​នៃកណ្ឌ​ទាំងអស់នោះ​។

១២៥. ក្នុងព្រះគម្ពីរទាំងអស់ “ដំណឹងល្អដ៏ប្រសើរបំផុត ​ព្រោះកណ្ឌគម្ពីរដំណឹងល្អផ្តល់សក្ខីភាពពិសេស ស្ដីអំពី​ជីវិត និងការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះបន្ទូលប្រសូតជាមនុស្ស ដែលជាព្រះសង្រ្គោះរបស់​យើង” (DV ១៨)។

១២៦. ប្រវត្តិកណ្ឌដំណឹងល្អមានបីដំណាក់កាល គឺ៖

១- ជីវិតនិងការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះយេស៊ូ ៖ “ព្រះ​សហគមន៍​បាន​ចាត់​ទុក​ ហើយ​នៅ​តែ​ចាត់​ទុក​យ៉ាង​រឹង​មាំ​ដោយ​មិន​ដែលងាក​រេ​ថា គម្ពីរ​ដំណឹង​ល្អ​ទាំង​បួន​នោះ​ បញ្ជូនបន្ត​យ៉ាង​ពិត​ប្រាដនូវ​កិច្ចការទាំង​ប៉ុន្មាន​ ដែល​ព្រះ​យេ​ស៊ូ​​ជា​ព្រះ​បុត្រា​របស់​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​បានប្រព្រឹត្តយ៉ាង​​​ពិតប្រាកដ និង​សេចក្តីទាំងប៉ុន្មានដែលព្រះអង្គបាន​បង្រៀន​នៅ​ពេល​ព្រះអង្គ​រស់នៅ​​​ក្នុងចំណោម​​​មនុស្សលោក ដើម្បី​សង្រ្គោះ​មនុស្ស​លោក​អស់​កល្ប​ជា​និច្ច រហូត​ដល់​ថ្ងៃ​ដែល​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​បាន​លើក​ព្រះ​អង្គ​ឡើង​ស្ថាន​បរមសុខ” ( កក ១,១-២)។
២- ការបញ្ជូនបន្តពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ ៖ “ក្រោយ​ពេល​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​បាន​លើក​ព្រះ​យេស៊ូ​ឡើង​ស្ថាន​បរម​សុខ​នោះ​ ​ក្រុម​គ្រីស្ត​ទូត​ក៏បាន​បញ្ជូន​បន្តអំពីកិច្ចការ​ទាំង​​ប៉ុន្មានដែល​ព្រះ​អម្ចាស់​យេស៊ូបាន​ប្រព្រឹត្តព្រមទាំង​សេចក្តី​ដែល​ព្រះ​អង្គមាន​ព្រះ​បន្ទូល​នោះ​ ឱ្យ​អ្នក​ដទៃ​ស្តាប់ ​ថែមទាំងនិង​យល់អត្ថន័យបាន​ជ្រៅ​ជាង​ពី​មុន​ អំពី​ព្រឹត្ត​ការណ៍​ដ៏​រុង​រឿង​របស់​ព្រះ​​គ្រីស្តដែលបានសម្តែងឱ្យពួកគេយល់​អត្ថន័យ ​ដោយមាន​ពន្លឺ​នៃ​ព្រះ​វិញ្ញាណ​នៃ​សេចក្តី​ពិត​ បំភ្លឺ​ចិត្ត​គំនិត​​របស់​​​​​គេ​ដែរ”។
៣- កណ្ឌដំណឹងល្អជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ៖ “ហេតុនេះហើយ អ្នក​និពន្ធ​ដ៏សក្ការៈ​សរសេរ​កណ្ឌ​គម្ពីរ​ទាំង​បួន​នោះដោយ​​​ជ្រើស​​​​រើស​ឯកសារ​ខ្លះ​ ក្នុង​ចំណោម​ឯកសារ​​ទាំង​​​ប៉ុន្មាន ​ដែល​ពួក​គេ​បាន​ស្ដាប់តៗ​ពី​គេក្តី ឬ​ជា​ឯកសារ​​ចែង​ជា​លាយ​លក្ខណ៍​អក្សរ​រួច​ជាការស្រេចក្តី​។ គេ​ក៏​សង្ខេប​ឯកសារ​ខ្លះៗទៀត ឬ​ពន្យល់​​ឯកសារខ្លះឱ្យ សមស្រប​តាម​សភាព​ការណ៍​នៃ​ព្រះ​សហគមន៍​នា​នា។ គេ​ចែងគម្ពីរ​ដូច​ជា​ធម្ម​ទេសនាម៉្យាង​ ដើម្បី​​បញ្ជូន​សេចក្តី​ដ៏​ពិត​ប្រាកដ និង​ត្រឹម​​ត្រូវអំពី​ព្រះ​យេស៊ូ ជានិច្ច” (DV ១៩)។

១២៧. ដំណឹងល្អទាំងបួនកណ្ឌ មានសារៈសំខាន់ណាស់​ សម្រាប់ព្រះសហគមន៍។​ ​ពិធីបុណ្យ​គោរព​ដំណឹងល្អ​យ៉ាង​​ពិសេស ហើយដំណឹងល្អនោះបានទាក់ទាញសន្តបុគ្គលតាំងពីដើមរៀងមកយ៉ាងអស្ចារ្យ។ គ្មានលទ្ធិណាមួយល្អប្រសើរជាង​មានតម្លៃដ៏ថ្លៃថ្នូរជាង និងល្អឥតខ្ចោះជាងអត្ថបទដំណឹងល្អទេ។ សូមមើល និងចងចាំអ្វីដែលព្រះអម្ចាស់ និងលោកគ្រូរបស់យើង​ជាព្រះគ្រីស្ត បានបង្រៀនតាមព្រះបន្ទូល និង​បានប្រព្រឹត្ត​តាម​កិច្ចការរបស់ព្រះអង្គ (សន្តី សេសារ៉េ ក្មេង)។ នៅពេលស្មឹងស្មាធិ៍ ខ្ញុំនឹកគិតដល់ដំណឹងល្អលើសពីអ្វីៗទាំងអស់។ ក្នុងដំណឹងល្អនេះ ខ្ញុំរកឃើញអ្វីដែលជាចាំបាច់សម្រាប់ព្រលឹងដ៍កម្សត់របស់ខ្ញុំ។ ខ្ញុំតែងតែរកឃើញពន្លឺថ្មីៗ អត្ថន័យលាក់កំបាំង និងអាថ៌កំបាំងផង (សន្តី ថេរេសា​ ​នៃ​​ព្រះ​កុមារ​យេស៊ូ)។

សម្ពន្ធមេត្រីចាស់ និងសម្ពន្ធមេត្រីថ្មីរួមគ្នាជាធ្លុងតែមួយ

១២៨. តាំងពីសម័យក្រុមគ្រីស្តទូតមក ហើយក្នុងការបញ្ជូនបន្តជាបន្តបន្ទាប់ ព្រះសហគមន៍តែងតែបំភ្លឺឯកភាព​នៃគម្រោងការដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ នៅក្នុងគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីទាំងពីរ ដោយប្រៀបធៀប  ព្រះរាជកិច្ច​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ ក្នុងគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីចាស់ ជាមួយនឹងអ្វីដែលព្រះអង្គបានបំពេញ នៅពេលកំណត់បាន​គ្រប់​លក្ខណៈ នៅក្នុងអង្គព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គប្រសូតជាមនុស្ស។

១២៩. ដូច្នេះហើយ បានជាគ្រីស្តបរិស័ទអានគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីចាស់ក្រោមពន្លឺនៃព្រះគ្រីស្ត ដែលសោយទិវង្គត និង​មានព្រះជន្មថ្មី។ របៀបអានបែបនេះសម្ដែងនូវសេចក្ដី ដែលមិនចេះអស់មិនចេះហើយ នៃគម្ពីរ​សម្ពន្ធមេត្រី​​​ចាស់។ យើងមិនត្រូវភ្លេចតម្លៃនៃគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រី​ចាស់ផ្ទាល់ ដូចព្រះអម្ចាស់នៃយើងបានបញ្ជាក់ដែរ (មក ១២,២៩-៣១)។ ម្យ៉ាងទៀត ត្រូវតែអានគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី ក្រោមពន្លឺនៃគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីចាស់ ដូចអ្នក​បង្រៀនគ្រីស្តបរិស័ទដើមដំបូង​តែងតែធ្វើដូច្នេះដែរ (១ករ ៥,៦-៨; ១០,១-១១)។ តាមពាក្យបុរាណ “ព្រះ​ជាម្ចាស់បង្កប់​ទុក​គម្ពីរ​សម្ពន្ធមេត្រី​ថ្មីក្នុង​គម្ពីរ​សម្ពន្ធមេត្រី​ចាស់ ហើយ​គម្ពីរ​សម្ពន្ធមេត្រី​ចាស់ក៏​ទទួល​​​អត្ថន័យ​យ៉ាង​ពេញលេញដោយសារ​គម្ពីរ​​​សម្ពន្ធមេត្រី​ថ្មី​ដែរ” (សន្ត អូគូស្តាំង)។

១៣០. របៀបអានព្រះគម្ពីរបែបនេះសម្ដែងនូវចលនានៃគម្រោងការរបស់ព្រះជាម្ចាស់ នៅពេល “ព្រះអង្គបាន​គ្រង​រាជ្យ​​លើ​អ្វីៗ​​ទាំងអស់គ្រប់ប្រការ” (១ករ ១៥,២៨)។ ហេតុនេះហើយ បានជាការត្រាស់ហៅ​របស់​បុព្វបរុស និងដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់សេរីភាព (ឧទាហរណ៍) នៅតែមានតម្លៃក្នុងគម្រោងការរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដ្បិត​​កណ្ឌ​នោះ ជា​ដំណាក់កាលនៃគម្រោងការនេះដែរ។

៥. ព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធក្នុងការរស់នៅរបស់ព្រះសហគមន៍

១៣១. “ឫទ្ធានុ​ភាព​ និង​ព្រះចេស្តាបង្កប់ទុក​ក្នុង​ព្រះ​គម្ពីរ​យ៉ាងជ្រាលជ្រៅបំផុត បានជា​ព្រះ​សហគមន៍​​​អាចយក​ព្រះគម្ពីរធ្វើ​ជា​ទីពំ​នឹង​ដ៏​រឹង​មាំ​ និង​ធ្វើជា​កម្លាំងផង។ បុត្រធីតា​នៃ​ព្រះ​សហគមន៍​ក៏អាចយកគម្ពីរ ធ្វើជាកម្លាំង​នៃ​ជំនឿ​ ជា​អាហារ​របស់​គេ និងធ្វើជា​ប្រភព​ដ៏​ថ្លៃ​ថ្លា​ដែល​មិន​ចេះ​រីង​ស្ងួតនៃ​ជីវិត​ខាង​វិញ្ញាណរបស់គេទៀត​ដែរ” (DV ២១)។​ ហេតុនេះហើយ បាន​​ជា​ “ត្រូវឱ្យគ្រីស្តបរិស័ទអាចឈាន​ទៅកាន់ព្រះគម្ពីរយ៉ាង​ស្រួល​បំផុត” (DV ២២)។

១៣២. “សូម​ចាត់​ការ​សិក្សា​ព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ​ទុកជា​ព្រលឹង​នៃ​ទេវ​វិទ្យា។​ សូម​ឱ្យ​អស់អ្នក​បម្រើ​ព្រះ​បន្ទូល គឺ​អ្នក​សម្តែង​ធម្មទេសនា អ្នក​បង្រៀន​ក្មេងៗ​​​និងអ្នកចំណូលថ្មី​ អ្នក​បង្រៀន​គ្រីស្ត​បរិស័ទ​គ្រប់​យ៉ាង អ្នក​ធ្វើ​អត្ថា​ធិប្បាយ​ក្នុង​​ពិធី​បុណ្យ​នានា រក​ឃើញ​អាហារ​ដ៏​ឆ្ងាញ់​ពិសា​ និង​មានកម្លាំង​ដ៏វិសុទ្ធ​ យោងពី​ព្រះ​បន្ទូលដែលមានកត់​​​ត្រា​ទុក​ក្នុង​​​​​ព្រះ​គម្ពីរ​ផង” (DV ២៤)។

១៣៣. ព្រះសហគមន៍ “ដាស់តឿនគ្រីស្តបរិស័ទយ៉ាងខ្លាំងជាទីបំផុត (...) ឱ្យរៀន “ចំណេះដ៏វិសេសវិសាល​ដែល​នៅក្នុងព្រះគម្ពីរ” (ភីល ៣.៨) ដោយអានព្រះគម្ពីរជារឿយៗ​ ដ្បិត “អ្នកដែលមិន​ស្គាល់ព្រះគម្ពីរ ក៏មិន​ស្គាល់​​ព្រះគ្រីស្តដែរ”​ (សន្ត យេរ៉ូម) (DV ២៥)។

សងេ្ខប

១៣៤. “ព្រះគម្ពីរទាំងមូលជាសៀវភៅតែមួយ ហើយសៀវភៅនេះ គឺជាព្រះគ្រីស្ត ដ្បិតព្រះគម្ពីរទាំង មូលស្តីអំពីព្រះគ្រីស្ត ហើយព្រះគ្រីស្តបំពេញព្រះគម្ពីរទាំងមូល (លោកអូក នៃសន្តវិកតូរ)។

១៣៥. “ក្នុង​ព្រះ​គម្ពីរ​មាន​កត់​ត្រាទុក​ព្រះ​បន្ទូល​របស់​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់។ ដោយ​ព្រះអង្គ​បាន​បំភ្លឺ​ចិត្តគំនិតអ្នក​និពន្ធ​ព្រះ​គម្ពីរ​ ​ដូច្នេះ ព្រះគម្ពីរ​ពិត​ជា​ព្រះ​បន្ទូល​របស់​ព្រះអង្គមែន” (DV ២៤)។

១៣៦. ព្រះជាម្ចាស់ជាអ្នកនិពន្ធព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ ដោយបំភ្លឺមនុស្សឱ្យនិពន្ធព្រះគម្ពីរ។ ព្រះអង្គប្រ​ព្រឹត្ត​នៅក្នុងពួកគេ និង​តាម​រយៈពួកគេ។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គធានាថា ព្រះគម្ពីរប្រៀនប្រដៅសេចក្ដីពិតអំពីការសង្រ្គោះ

ដោយគ្មានកំហុសឡើយ (DV ១១)។

១៣៧. ដើម្បីបកស្រាយព្រះគម្ពីរដែលព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធបំភ្លឺ ត្រូវតែយកចិត្តទុកដាក់នឹងអ្វីដែលព្រះ ជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យសម្ដែងឱ្យដឹងដើម្បីសង្រ្គោះយើង តាមរយៈអ្នកនិពន្ធដ៏សក្ការៈ។ “យើងអាចយល់អ្វីៗដែលមកពីព្រះវិញ្ញាណ ដោយសារការណែនាំរបស់ព្រះវិញ្ញាណតែប៉ុណ្ណោះ” (លោក អូរីសែន)។

១៣៨. ព្រះសហគមន៍ទទួល និងគោរពប្រណិប័តន៍ ៤៦ កណ្ឌនៃសម្ពន្ធមេត្រីចាស់ និង ២៧ កណ្ឌនៃ​សម្ពន្ធមេត្រីថ្មី ដោយចាត់ទុកថា ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធបានជួយបំភ្លឺអ្នកនិពន្ធ។

១៣៩. គម្ពីរដំណឹងល្អទាំងបួនកណ្ឌមានសារៈសំខាន់ណាស់ ដ្បិតព្រះយេស៊ូជាស្នូលនៃកណ្ឌទាំងអស់ នោះ។

១៤០. ឯកភាពនៃសម្ពន្ធមេត្រីទាំងពីរមកពីឯកភាពនៃគម្រោងការរបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងការសម្ដែង​របស់​ព្រះ​អង្គផងដែរ។ សម្ពន្ធមេត្រីចាស់រៀបចំសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី ឯសម្ពន្ធមេត្រីថ្មីបំពេញសម្ព័ន្ធមេត្រីចាស់វិញ។ សម្ពន្ធមេត្រីទាំងពីរបំភ្លឺគ្នាទៅវិញទៅមក សម្ពន្ធមេត្រីទាំងពីរពិតជាព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់។

១៤១. “តាំង​ពី​ដើម​រៀង​មក ព្រះ​សហគមន៍​តែងតែ​គោរពប្រណិប័តន៍ព្រះ​គម្ពីរ​ជា​និច្ច ដូច​ព្រះ​សហគមន៍​ធ្លាប់​គោរព ប្រណិប័តន៍​ព្រះ​កាយ​ផ្ទាល់​របស់​ព្រះអម្ចាស់ដែរ” (DV ២១)។ ព្រះគម្ពីរ និងព្រះកាយបំប៉ុន និងណែនាំ ការរស់នៅទាំងស្រុងរបស់គ្រីស្តបរិស័ទ។ “ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់ជាចង្កៀងបំភ្លឺជំហានទូលបង្គំ និងជាពន្លឺ បំភ្លឺផ្លូវរបស់ទូលបង្គំ” (ទន ១១៩,១០៥) (អស ៥០,៤)។

ជំពូកទីបី៖
មនុស្សឆ្លើយតបនឹងព្រះជាម្ចាស់

១៤២. “ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្គឱ្យមនុស្សមើលឃើញ ដោយសារព្រះអង្គ​ប្រកបដោយ​ព្រះហឫទ័យ​ស្រលាញ់ដ៏ទូលំទូលាយ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលមករកមនុស្ស ដូចជាមករកមិត្តសម្លាញ់របស់​ព្រះអង្គ ព្រះអង្គសន្ទនា​ជាមួយ​​ពួកគេ ដើម្បីអញ្ជើញគេ និងទទួលគេឱ្យរួមចំណែកក្នុងព្រះជន្ម​ផ្ទាល់​របស់​ព្រះអង្គ” (DV ២)។​ មនុស្ស​ឆ្លើយ​តប​នឹងព្រះជាម្ចាស់ យ៉ាងត្រឹមត្រូវ​ នៅពេលគេផ្ញើជីវិត​លើ​ព្រះអង្គ។

១៤៣. ដោយសារជំនឿ មនុស្សសុខចិត្តផ្ញើប្រាជ្ញា និងបំណងទាំងស្រុងរបស់ខ្លួន ទៅលើ​ព្រះ​ជាម្ចាស់។ អស់​ពី​កម្លាំង​កាយចិត្ត មនុស្ស​​ផ្ញើ​ជីវិត​ទាំងស្រុងទៅលើព្រះជាម្ចាស់ ដែលសម្ដែងព្រះអង្គឱ្យគេស្គាល់(DV ៥)។ ព្រះ​គម្ពី​រហៅ​​​ចម្លើយរបស់​មនុស្ស​ទៅ​លើ​ព្រះជាម្ចាស់ ដែលសម្ដែងព្រះអង្គនោះថា “ការស្តាប់បង្គាប់​នៃ​ជំនឿ”។

ប្រកាសទី១៖ខ្ញុំជឿ

១. ការស្តាប់បង្គាប់នៃជំនឿ

១៤៤. តាមជំនឿ យើងស្តាប់បង្គាប់ព្រះជាម្ចាស់​ដោយផ្ញើជីវិតទាំងស្រុងទៅលើព្រះបន្ទូល ដែល​យើង​​ស្ដាប់ ដ្បិតព្រះជាម្ចាស់ ដែលខ្លួនព្រះអង្គជាសេចក្ដីពិត ធានាសេចក្ដីពិត​នៃ​​ព្រះបន្ទូលនេះ។​ លោក​​អប្រាហាំជាគំរូនៃការ​ស្តាប់បង្គាប់នេះ ដែលព្រះគម្ពីរស្នើសុំឱ្យ​យើង​យកតម្រាប់តាម។​ ព្រះនាងម៉ារីធ្វើ​ឱ្យ​ការស្តាប់បង្គាប់​​នេះ​​បាន​ពេញលក្ខណៈ។

លោកអប្រាហាំ៖ “លោកឪពុករបស់អ្នកជឿទាំងឡាយ”

១៤៥. លិខិតផ្ញើជូនគ្រីស្តបរិស័ទជាតិហេប្រឺបានសរសើរជំនឿរបស់បុព្វបរុស ជាពិសេសជំនឿរបស់លោកអប្រាហាំ៖ “ដោយសារជំនឿ លោកអប្រាហាំស្ដាប់បង្គាប់ព្រះជាម្ចាស់​ ដែលបានត្រាស់ហៅលោក ហើយចេញដំណើរទៅ​កាន់​ស្រុកមួយ ដែលលោកនឹងទទួលទុកជាមរតក។​ លោកចេញដំណើរទៅ ដោយពុំដឹងថា ត្រូវទៅទីណាផង” (ហប ១១,៨) (កណ ១២,១-៤)។ ដោយសារជំនឿ លោកបានរស់នៅដូចជាជនបរទេស និងដូចជា​បូជនីយេសក៍​ម្នាក់​នៅ​ក្នុងទឹកដីសន្យា (កណ ២៣,៤)។​ ដោយ​សារជំនឿ នាងសារ៉ាទទួលបុត្រនៃព្រះបន្ទូលសន្យា។​ ទីបញ្ចប់ ដោយសារជំនឿ លោកអប្រាហាំយកបុត្រតែមួយ​របស់​លោកធ្វើយញ្ញបូជា (ហប ១១,១៧)។

១៤៦. ហេតុនេះ លោកអប្រាហាំជារូបតំណាងនៃជំនឿ​​ ដូចមានចែងក្នុងលិខិតផ្ញើជូនគ្រីស្តបរិស័ទ​ជាតិ​ហេប្រឺ​ថា៖ “ជំនឿ​ធ្វើឱ្យយើងមានអ្វីៗដែលយើងសង្ឃឹមថា នឹងបាន និងធ្វើឱ្យស្គាល់ជាក់ច្បាស់នូវអ្វីៗ ដែលយើងមើលពុំ​ឃើញ” (ហប ១១,១)។​ ដោយសារ “ជំនឿដ៏មាំមួន” នេះ (រម ៤,២០) (កណ ១៥,៦) លោក អប្រាហាំ​បាន​ទៅជា “ឪពុក​របស់​អស់​អ្នកដែលនឹងមានជំនឿ” (រម ៤,១១.១៨) (កណ ១៥,៥)។

១៤៧. គម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីចាស់ផ្ដល់សក្ខីភាពជាច្រើនអំពីជំនឿនេះ។ លិខិតផ្ញើជូនគ្រីស្តបរិស័ទ​ជាតិ​ហេប្រឺប្រកាស​ ​និង​សរសើរ​ជំនឿដ៏គួរឱ្យយកតម្រាប់តាមនៃបុព្វបុរស “ដែលបានទទួលសក្ខីភាពល្អ” (ហប ១១,២.៣៩)។​ ប៉ុន្តែ “ព្រះជាម្ចាស់គ្រោងទុកជាមុនថា នឹងប្រទានអ្វីៗដ៏ល្អប្រសើរមកយើង”៖ ព្រះអង្គប្រោស​ប្រណី​​យើងឱ្យអាច​មាន​ជំនឿ​លើព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គ គឺព្រះយេស៊ូ “ដែលជាដើមកំណើត​នៃជំនឿ ហើយ​ធ្វើ​ឱ្យ​ជំនឿបាន​គ្រប់​លក្ខណៈ” (ហប ១១,៤០ ; ១២,២)។

ព្រះនាងម៉ារី៖ “អ្នកដែលបានជឿមានសុភមង្គលហើយ”

១៤៨. ស្ត្រីព្រហ្មចារិនីម៉ារីបំពេញការស្តាប់បង្គាប់នៃជំនឿឱ្យបានគ្រប់លក្ខណៈ។​ ដោយសារជំនឿ​ នាង​ម៉ារី​​​​​​បានទទួលសេចក្ដី​ប្រកាស ​និងព្រះបន្ទូលសន្យាជូនដោយទេវទូតកាព្រីអែល ថែមទាំងជឿថា “គ្មានអ្វីដែលព្រះ​ជាម្ចាស់​ធ្វើមិនកើត”​ (លក ១,៣៧) (កណ ១៨,១៤) និងសុខចិត្តធ្វើតាមព្រះហឫទ័យព្រះជាម្ចាស់៖ “នាងខ្ញុំជា​អ្នក​បម្រើរបស់ព្រះជាម្ចាស់ សូមឱ្យបានសម្រេចតាម​ព្រះបន្ទូល​របស់ព្រះអង្គ” (លក ១,៣៨)។​ នាង​អេលីសាបែត​បានជម្រាបនាងម៉ារីថា៖ “នាងពិតជាមានសុភមង្គល​មែន ព្រោះនាងបានជឿលើព្រះបន្ទូល​របស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់” (លក ១,៤៥)។​ ដោយសារជំនឿនេះ គ្រប់ជំនាន់នឹងពោល​ថា នាងពិតជាមានសុភមង្គល​មែន (លក ១,៤៨)។

១៤៩. អស់មួយជីវិតរហូតដល់ទុក្ខលំបាកចុងក្រោយបំផុត (លក ២,៣៥) គឺនៅពេលព្រះយេស៊ូ​ ជាបុត្ររបស់​នាង​បាន​សោយ​ទិវង្គត​នៅលើឈើឆ្កាង នាងម៉ារីនៅតែមានជំនឿរឹងមាំ។​ នាងម៉ារីមិនដែលឈប់ជឿថា ព្រះ​បន្ទូល​របស់​​ព្រះជាម្ចាស់​​នឹង “កើតជារូបរាង”។​ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះសហគមន៍គោរពនាងម៉ារី ដ្បិតនាង​ធ្វើឱ្យ​​ជំនឿបានគ្រប់លក្ខណៈជាទីបំផុត។២. “ខ្ញុំដឹងថា ខ្ញុំបានជឿលើព្រះអង្គណា” (២ធម ១,១២)

លើព្រះជាម្ចាស់តែមួយព្រះអង្គគត់

១៥០. អ្នកជឿ រៀងៗខ្លួនភ្ជាប់ចិត្តទាំងស្រុង ទៅលើព្រះជាម្ចាស់ ហើយនៅពេលជាមួយគ្នា​ ​យល់ស្របនឹង​សេចក្ដី​​ពិត​​គ្រប់​ប្រការ ដែល​​​​​​​​ព្រះ​ជាម្ចាស់បានសម្ដែងមក ។ ដោយសារអ្នកជឿរៀងៗខ្លួនភ្ជាប់ចិត្តទាំងស្រុងទៅ​លើ​ព្រះជាម្ចាស់ និងយល់​ស្រប​នឹងសេចក្ដីពិតដែលព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងមក ជំនឿរបស់គ្រីស្តបរិស័ទ​ខុស​ប្លែក​ពី​ជំនឿ​​ទៅលើ​បុគ្គលម្នាក់ គឺអ្នកណាផ្ញើជីវិតទាំងស្រុងទៅលើ​ព្រះជាម្ចាស់ និងជឿជាក់លើព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គ អ្នក​នោះ​ធ្វើការ​​ល្អត្រឹមត្រូវ ឯនរណាមាន​ជំនឿបែបនេះទៅលើ​សត្វ​​លោកណាមួយ អ្នកនោះពិតជាធ្វើខុស និង​ឥត​បានការ (យរ ១៧,៥-៦ ; ទន ៤០,៥ ; ១៤៦,៣-៤)។

ជឿលើព្រះយេស៊ូគ្រីស្តជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់

១៥១. ចំពោះគ្រីស្តបរិស័ទ ពេលយើងជឿលើព្រះជាម្ចាស់​ យើងក៏ជឿលើអ្នកដែលព្រះអង្គបានចាត់ឱ្យមក​ គឺ “បុត្រាដ៏ជាទីស្រលាញ់របស់ព្រះអង្គ” ជាទីគាប់ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ​ (មក ១,១១) ព្រះជាម្ចាស់​មាន​ព្រះបន្ទូលមកយើងថា ត្រូវតែស្ដាប់ព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គ (មក ៩,៧)។​ ព្រះអម្ចាស់​ផ្ទាល់មានព្រះបន្ទូល​ទៅ​​ក្រុម​សាវ័ក​ថា​ “អ្នករាល់គ្នាជឿលើព្រះជាម្ចាស់ហើយ ចូរជឿលើខ្ញុំផង”​ (យហ ១៤,១)។​ យើងអាចជឿលើ​ព្រះយេស៊ូ​គ្រីស្ត ព្រោះព្រះអង្គផ្ទាល់ជាព្រះជាម្ចាស់​ ជាព្រះបន្ទូលប្រសូតជា​មនុស្ស៖​ “ពុំដែលមាននរណាម្នាក់​បាន​​ឃើញ​ព្រះ​ជាម្ចាស់​ឡើយ មានតែបុត្រាមួយព្រះអង្គប៉ុណ្ណោះ ដែលបាននាំយើងឱ្យស្គាល់ព្រះអង្គ ដ្បិត​ព្រះបុត្រា​មាន​ព្រះ​ជន្ម​រួមជាមួយព្រះបិតា” (យហ ១,១៨)។ ដោយសារព្រះអង្គបាន “ឃើញ​ព្រះបិតា” (យហ ៦,៤៦) មាន​តែ​ព្រះ​អង្គ​ប៉ុណ្ណោះ ដែលស្គាល់ និងអាច​សម្ដែង​ព្រះបិតា​បាន (មថ ១១,២៧)។

ជឿលើព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ

១៥២. យើងមិនអាចជឿលើព្រះយេស៊ូគ្រីស្តបានឡើយ បើយើងមិនរួមចំណែកក្នុងព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គទេ គឺព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធដែលសម្ដែងឱ្យមនុស្សលោកដឹងថា ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តជានរណា ​ដ្បិត “បើគ្មានព្រះ​វិញ្ញាណ​​​ណែ​នាំទេ ក៏គ្មាននរណាម្នាក់អាចពោលថា “ព្រះយេស៊ូជាព្រះអម្ចាស់” បានឡើយ” (១ករ ១២,៣)។​ “ព្រះ​វិញ្ញាណ​​ឈ្វេង​​យល់អ្វីៗទាំងអស់ សូម្បីតែជម្រៅព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ក៏ទ្រង់ឈ្វេងយល់ដែរ (...) គ្មាន​នរណា​​ម្នាក់​យល់អំពីព្រះជាម្ចាស់បាន ក្រៅពីព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គនោះឡើយ” (១ករ ២,១០-១១)។ មានតែ​ព្រះ​ជាម្ចាស់ទេ​ ​ដែលស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់ទាំងស្រុង។​ យើងជឿលើ ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ពីព្រោះព្រះអង្គជា​ព្រះ​ជាម្ចាស់។
ព្រះសហគមន៍នៅតែប្រកាសជំនឿរបស់ខ្លួនលើព្រះជាម្ចាស់តែមួយ គឺព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាញដ៏វិសុទ្ធ។

៣. លក្ខណៈនៃជំនឿ

ជំនឿមកពីព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសរបស់ព្រះជាម្ចាស់

១៥៣. នៅពេលសន្តសិលាប្រកាសថា ព្រះយេស៊ូជាព្រះគ្រីស្ត ជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ដែល​មានព្រះជន្ម​គង់​​នៅ ព្រះយេស៊ូមានព្រះបន្ទូលប្រកាសប្រាប់លោកថា​ “អ្នកដឹងសេចក្ដីនេះមិនមែនដោយខ្លួនឯងទេ គឺព្រះបិតា​របស់​ខ្ញុំ​ដែលគង់​នៅស្ថានបរមសុខ​បានសម្ដែងឱ្យអ្នកដឹង”​ (មថ ១៦,១៧) (កាឡ ១,១៥ ; មថ ១១,២៥)។ ជំនឿ​ជាព្រះអំណោយទាន​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ គុណធម៌ហួសធម្មជាតិ​ ដែលព្រះអង្គប្រោសប្រទាន។ “ព្រះជាម្ចាស់​​ត្រូវ​​តែ​​​ជួយបំភ្លឺជាមុន ទើប​មនុស្ស​មានជំនឿបាន ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធត្រូវតែជួយ​គេនៅ​ខាងក្នុង គឺព្រះវិញ្ញាណ​ប្រែ​ចិត្ត​​ទៅរកព្រះជាម្ចាស់ បើក​ភ្នែកនៃវិញ្ញាណ និងប្រោសប្រទានឱ្យអស់អ្នកជឿសប្បាយ ដោយសុខចិត្ត​ជឿ​សេចក្ដីពិត។​ ព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ​​នៅតែប្រទានព្រះអំណោយ​ទានសម្រាប់ឱ្យជំនឿនេះ កាន់តែប្រសើរឡើងៗ ដើម្បី​​​ឱ្យគេយល់​កាន់​តែ​ច្បាស់នូវសេចក្ដីដែលព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងមកនោះ” (DV ៥)។

ជំនឿជាកិច្ចការរបស់មនុស្ស

១៥៤. ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធត្រូវតែប្រោសប្រណី និងជួយនៅខាងក្នុង ទើបមនុស្សអាចជឿបាន​ ប៉ុន្តែ ជំនឿជា​កិច្ចការ​​​ដ៏​​ពិតប្រាកដរបស់មនុស្សដែរ។ អ្នកដែលជឿទុកចិត្តលើព្រះជាម្ចាស់ យល់ស្របនឹង​សេចក្ដីពិត​ដែល​ព្រះអង្គ​​បាន​សម្ដែង ហើយក៏មិនប្រឆាំងនឹងសេរីភាព​​ និងប្រាជ្ញារបស់ខ្លួនទេ។​ នៅក្នុងទំនាក់ទំនងរវាងមនុស្ស យើងក៏​មិនប្រឆាំងនឹងឋានៈដ៏ថ្លែថ្នូររបស់ខ្លួន ដោយជឿនូវអ្វីៗដែលអ្នក​ផ្សេងនិយាយប្រាប់យើងអំពីខ្លួនគេ និង​​​បំណង​របស់​គេ ដោយជឿទុកចិត្តនឹងពាក្យសន្យារបស់គេ (ឧ.​ នៅពេលដែលបុរសនិងស្រ្តីម្នាក់​រៀបការ) ដើម្បីអាច​រួម​ជាមួយ​គ្នាបាន។​ ដូច្នេះហើយ បាន​ជា​យើង​ក៏មិនប្រឆាំងនឹងឋានៈដ៏ថ្លែថ្នូររបស់យើង នៅពេល​ដែល “ដោយសារ​ជំនឿ ​យើងផ្ញើប្រាជ្ញា​ និង​បំណង​ទាំងស្រុង​របស់​ខ្លួ​ន​​ទៅលើព្រះជាម្ចាស់ ដែលសម្ដែងព្រះអង្គ​” (DS ៣០០៨) ដើម្បីអាច​រួម​ជាមួយព្រះអង្គ​យ៉ាង​ស្និទ្ធ​​ស្នាល​​បានដែរ។​

១៥៥. នៅក្នុងជំនឿ ប្រាជ្ញានិងបំណងរបស់មនុស្ស​ រួមជាមួយព្រះហឫទ័យប្រោសប្រណីរបស់ព្រះជាម្ចាស់៖​ “អ្នក​​ជឿប្រព្រឹត្តកិច្ចការមួយ ​ដែលប្រាជ្ញារបស់ខ្លួនយល់ស្របនឹងសេចក្ដីពិតរបស់​ព្រះជាម្ចាស់ ក្រោមបញ្ជានៃ​បំណង​​របស់ខ្លួន ​ដែលព្រះជាម្ចាស់ជម្រុញ ដោយព្រះហឫទ័យ​ប្រោស​ប្រណី” (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។

ជំនឿនិងប្រាជ្ញា

១៥៦. យើងជឿមិនមែនមកពីមូលហេតុ ថា​ ប្រាជ្ញារបស់យើងយល់ឃើញថា​ សេចក្ដីពិតដែលព្រះ​ជាម្ចាស់​​សម្ដែងមក ដូចជាពិតប្រាកដ និងអាចយល់បានទេ គឺយើងជឿដោយសារ “អំណាចរបស់​ព្រះជាម្ចាស់​​ផ្ទាល់ដែល​សម្ដែង មិនអាចភ័ន្តច្រឡំ​​ ហើយដែលគ្មានព្រះហឫទ័យបោក​បញ្ឆោត​យើងទេ”។​ “ប៉ុន្តែ ដើម្បី​ឱ្យ​ជំនឿស្របនឹងប្រាជ្ញា ព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យថា ភស្តុតាងខាងក្រៅនៃសេចក្ដីដែលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែង​ ជួយកំដរ​ព្រះវិញ្ញាណ​​ដ៏វិសុទ្ធ ដែលជួយមនុស្សខាងក្នុងដែរ” (DS ៣០០៩)។​ ហេតុ​នេះហើយ បានជា​ការ​អស្ចារ្យ​របស់ព្រះគ្រីស្ត​ និងរបស់​សន្ត​បុគ្គល (មក ១៦,២០ ; ហប ២,៤) ព្យាការណ៍ ការរីកចម្រើន ភាពដ៏វិសុទ្ធ ផលផ្លែ និងស្ថិរភាពនៃព្រះសហគមន៍ ជា “សញ្ញាសម្គាល់យ៉ាងច្បាស់​លាស់​នៃសេចក្ដីដែលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែង ស្រប​នឹង​ប្រាជ្ញា​របស់​​មនុស្ស​​ទាំងអស់”​ និងជា “មូលហេតុដែលនាំឱ្យជឿ” ដែលបង្ហាញ​ថា ជំនឿមិន “ប្រឆាំង​និង​វិញ្ញាណ” ទេ (DS ៣០០៨-៣០១០)។

១៥៧. ជំនឿ ជាសេចក្ដីពិតប្រាកដមែន ប្រាកដជាងចំណេះដឹងណាមួយរបស់មនុស្ស ដ្បិតជំនឿចាក់គ្រឹះលើព្រះ​បន្ទូល​ផ្ទាល់​របស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលមិនអាចបោកបញ្ឆោតបានឡើយ។​ សេចក្ដីពិតដែលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងអាចដូច​ជា​មិន​សូវ​ច្បាស់លាស់ចំពោះប្រាជ្ញា និងពិសោធន៍មនុស្សលោក ប៉ុន្តែ “ពន្លឺរបស់ព្រះជាម្ចាស់បំភ្លឺ​មនុស្ស​​យ៉ាង​ច្បាស់​​ និង​ខ្លាំង​ជាង​ពន្លឺរបស់ប្រាជ្ញា” (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។

១៥៨. “អ្នកជឿចង់ស្វែងយល់ ” (សន្ត អង់សេលម៍)។ ដោយសារជំនឿ​​​ អ្នកជឿចង់ស្គាល់កាន់តែច្បស់លាស់​​ព្រះអង្គណា​ដែល​​ខ្លួន​​បាន​​​ជឿ​ ​ហើយចង់ឈ្វេងយល់ឱ្យរឹតតែច្បាស់លាស់ថែមទៀតនូវសេចក្ដី ដែលព្រះអង្គបានសម្ដែង​​​​​​​មក។ ពេល​យើង​​ស្គាល់​ព្រះអង្គ​កាន់តែស៊ីជម្រៅ ជំនឿរបស់យើងក៏រីកចម្រើនឡើងៗ ពោរពេញដោយ​សេចក្ដី​ស្រលាញ់ កាន់តែ​ខ្លាំង​ទៅៗ។​ ជំនឿ “បំភ្លឺចិត្តគំនិត” (អភ ១,១៨) ដើម្បីឱ្យយើងយល់ច្បាស់​និង​យ៉ាង​សកម្មអំពីសេចក្ដីដែលព្រះជាម្ចាស់​សម្ដែង គឺគម្រោងការ​ទាំងស្រុងនៃព្រះជាម្ចាស់ និងអាថ៌កំបាំងផ្សេងៗនៃជំនឿ ហើយ​អំពី​​ទំនាក់​ទំនង​រវាងគម្រោងការ​នៃ​ព្រះអង្គ អាថ៌កំបាំងនៃជំនឿនោះ​ ជាមួយនឹងព្រះគ្រីស្តដែលជាស្នូល​នៃអាថ៌កំបាំងដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់​សម្ដែង។ “ព្រះវិញ្ញាណ​​ដ៏វិសុទ្ធនៅតែផ្ដល់ព្រះអំណោយទានសម្រាប់​ឱ្យជំនឿនេះ​កាន់តែ​ប្រសើរ​​ឡើងៗ ដើម្បីឱ្យ​គេ​​យល់កាន់តែច្បាស់នូវសេចក្ដី ដែលព្រះជាម្ចាស់​បាន​​​សម្ដែង​​មកនោះ” (DV ៥)។ ហេតុនេះ តាមពាក្យចាស់របស់សន្ត អូគូស្តាំង ថា “ខ្ញុំជឿដើម្បីយល់ ហើយខ្ញុំយល់ ដើម្បីជឿកាន់តែប្រសើរឡើងៗ”។

១៥៩. ជំនឿនិងវិទ្យាសាស្រ្ត ។ “ទោះបីជំនឿលើសប្រាជ្ញាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ជំនឿនិងប្រាជ្ញាមិនអាច​ប្រឆាំង​នឹង​គ្នា​បានទេ។ ដោយសារមានព្រះជាម្ចាស់តែមួយ ដែលបានសម្ដែងគម្រោងការណ៍ផ្សេងៗ​ និងប្រោស​ប្រទាន​ជំនឿ ហើយដែលបានបញ្ជុះពន្លឺនៃប្រាជ្ញានៅក្នុងវិញ្ញាណរបស់មនុស្ស ព្រះជាម្ចាស់មិនអាចបដិសេធខ្លួនព្រះអង្គបានទេ​​ ដូច​ការពិតមិនអាចប្រឆាំងនឹងការពិតដែរ”។ “ហេតុ​​​នេះហើយបានជា ការ​ស្វែង​រកតាមក្បួនវិធីក្នុង​គ្រប់​វិស័យ​នៃ​ចំណះដឹងមិនដែលជំទាស់នឹងជំនឿទេ លុះត្រាតែគេស្វែងរកតាម​​​របៀប​​​បច្ចេកទេស យ៉ាងពិតប្រាកដ និង​ត្រូវ​តាមវិន័យនៃសីលធ៌។ អ្វីៗដែលស្ថិតនៅក្នុងលោកនេះ និង​​​ជំនឿ​ហូរ​​​​ចេញ​​​មកពី​​​ព្រះជាម្ចាស់តែមួយព្រះអង្គ ជា​ប្រភពតែមួយ។ លើសពីនេះទៅទៀត អ្នកខិតខំស្វែងរកទីស្ងាត់​​​កំបាំង​​​​នៃវត្ថុទាំងអស់ដោយចិត្តព្យាយាម និង​ដោយចេះបន្ទាបខ្លួន ទោះបីអ្នកនោះមិនដឹងខ្លួនក្តី ក៏ព្រះជា​​​ម្ចាស់​​​​ណែនាំគេដែរ គឺព្រះអង្គដែល​​​ទ្រទ្រង់សត្វលោក​ទាំងអស់និងប្រោសឱ្យសត្វលោកទាំងអស់មានលក្ខណៈ​​​ផ្ទាល់​​​របស់ខ្លួន” (GS ៣៦,២)។

សេរីភាពខាងជំនឿ

១៦០. “មនុស្សត្រូវតែស្ម័គ្រចិត្តឆ្លើយតបនឹងព្រះជាម្ចាស់។ ដូច្នេះហើយ បានជាគ្មាន​នរណា​ម្នាក់​អាចបង្ខិត​បង្ខំ​ម្នាក់ផ្សេងឱ្យជឿ បើអ្នកនោះមិនព្រមជឿឡើយ” (DH ១០ ; CIC ៧៤៨,២) “ព្រះជាម្ចាស់​ត្រាស់​ហៅ​មនុស្សឱ្យបម្រើ​ព្រះអង្គ​ខាង​វិញ្ញាណ​និងសេចក្ដីពិត បើព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅមនុស្សនៅក្នុងស៊ីជម្រៅចិត្ត​គំនិត ព្រះអង្គមិនបង្ខំគេទេ (...)​ ដូច​យើង​អាចមើលឃើញនៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្តយេស៊ូ” (DH ១១)។​ ព្រះគ្រីស្តបាន​​អញ្ជើញឱ្យជឿ និងឱ្យកែប្រែចិត្តគំនិត​ តែ​ព្រះអង្គ​មិនដែលបង្ខំនរណាម្នាក់ឡើយ។​ “ព្រះគ្រីស្ត​បាន​ផ្ដល់​សក្ខីភាព​ចំពោះសេចក្ដីពិត តែព្រះអង្គគ្មានព្រះហឫទ័យ​បង្ខំ​អ្នក​ប្រឆាំង​នឹង​ព្រះអង្គឡើយ។ ព្រះរាជ្យរបស់ព្រះអង្គ (...) រីកចម្រើន​ដោយសារសេចក្ដីស្រលាញ់ ដែលព្រះគ្រីស្តនៅលើ​ឈើ​ឆ្កាង​​សម្ដែង ដើម្បីទាក់ទាញមនុស្សទាំង​អស់​​​ទៅ​រក​​ព្រះអង្គ” (DH ១១)។

 ត្រូវតែជឿជាចាំបាច់

១៦១. ត្រូវតែជឿជាចាំបាច់លើព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត និងលើព្រះអង្គណាដែលបានចាត់ព្រះអង្គឱ្យមក​​សង្រ្គោះ​យើង ដើម្បីទទួលការសង្រ្គោះនោះ ដ្បិត “បើគ្មានជំនឿ គ្មាននរណាអាចគាប់ព្រះ​ហឫទ័យ​របស់​ព្រះជាម្ចាស់​” ​(ហប ១១,៦) អាចទៅជាបុត្រធីតារបស់ព្រះអង្គ និងអាចទៅជា​មនុស្ស​​​សុចរិតបានឡើយ ហើយ​​គ្មាននរណា​នឹង​ទទួល​ជីវិតអស់កល្បជានិច្ច លុះត្រាតែគេបាន “ស៊ូទ្រាំរហូតដល់ទីបំផុត” (មថ ១០,២២ ; ២៤,១៣)” (DS ៣០១២ ; DS ១៥៣២)។

ត្រូវតែមានចិត្តព្យាយាម

១៦២. ជំនឿជាព្រះអំណោយទានឥតគិតថ្លែ ដែលព្រះជាម្ចាស់ប្រទានឱ្យមនុស្សលោក​​ តែយើងអាច​បាត់​បង់​​​​ព្រះអំណោយ​ទានដ៏មានតម្លៃបំផុតនោះបាន។​ សន្តប៉ូលព្រមានលោកធីម៉ូថេថា៖ “ចូរពឹងផ្អែកលើ​ព្រះបន្ទូល​របស់​​​ព្រះជាម្ចាស់ ដើម្បីពុះពាប្រយុទ្ធឱ្យបានល្អប្រសើរ ដោយមានជំនឿ និងមាន​មនសិការ​ល្អ។​ អ្នកខ្លះ​លែង​មាន​​មនសិការ​ល្អនេះ បណ្ដាលឱ្យជំនឿរបស់គេលិចលង់” (១ធម ១,១៨-១៩)។ ដើម្បីរស់ រីកចម្រើន និង​ព្យាយាម​​តស៊ូរហូត​ដល់ទីបំផុត ស្របតាមជំនឿ យើងត្រូវតែ​ផ្គត់ផ្គង់​ជំនឿ​ដោយព្រះបន្ទូល​​​របស់ព្រះជាម្ចាស់ យើង​ត្រូវ​​តែ​ទូលអង្វរព្រះអម្ចាស់ឱ្យព្រះអង្គពង្រឹងជំនឿ (មក ៩,២៤ ; លក ១៧,៥ ; ២២,៣២) ឯជំនឿ​ក៏​ត្រូវតែ​ “នាំ​​​ឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើផ្សេងៗ​ដោយ​ចិត្តស្រលាញ់” (កឡ ៥,៦) (យហ ២,១៤-២៦) សំអាងលើសេចក្ដីសង្ឃឹម (រម ១៥,១៣) និង​ចាក់​ឫសក្នុងជំនឿនៃព្រះសហគមន៍។

ជំនឿជាផលផ្លែដំបូងនៃជីវិតអស់កល្បជានិច្ច

១៦៣. ជំនឿផ្ដល់រសជាតិទុកជាមុននឹងអំណរ និងពន្លឺនៃការមើលឃើញព្រះភ័ក្ត្រព្រះជាម្ចាស់ ដែលជា​គោលដៅ​នៃ​​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​នៅក្នុ​ង​លោកនេះ។ យើងនឹងឃើញព្រះជាម្ចាស់ “ទល់មុខគ្នា”​​ (១ករ ​១៣,១២) យើងនឹង​ឃើញ​ព្រះអង្គ “មានសភាពយ៉ាងណា” (១យហ ៣,២) ដែរ។ ដូច្នេះហើយ បានជាជំនឿ​ជា​​ផ្លែដំបូងនៃជិវិត​អស់​កល្ប​ជា​និច្ច។

ចាប់ពីឥឡូវនេះទៅ យើងមើលឃើញព្រះពរនៃជំនឿ ដូចពន្លឺឆ្លុះក្នុងកញ្ចក់ដែរ ហាក់ដូចជាយើងបានទទួលផលដ៏​អស្ចារ្យ​​ហើយ ដែលជំនឿយើងធានាថា យើងនឹងទទួលផលនោះ នៅថ្ងៃណាមួយមែន (សន្តបាស៊ីល)។

១៦៤. ប៉ុន្តែ ឥឡូវនេះ “យើងដើរដោយមានជំនឿ មិនមែនដោយមើលឃើញច្បាស់នឹងភ្នែកទេ” (២ករ ៥,៧) ហើយ​យើង​ស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់ “ព្រាលៗដូចជាមើលក្នុងកញ្ចក់” (១ករ ១៣,១២)។​ អ្នកជឿមានពន្លឺមក​ពី​ព្រះអង្គណា​ដែល​​​គេ​បាន​ជឿ ប៉ុន្តែ ជារឿយៗ អ្នកជឿស្ថិត​នៅក្នុងភាពងងឹត។ អ្នកជឿអាចប្រឈមមុខនឹងការល្បួងដែរ។ ពិភព​លោក​ដែល​យើង​រស់នៅ ហាក់ដូចជានៅឆ្ងាយពីអ្វីដែលជំនឿសន្យាមកយើង គឺពិសោធន៍នៃសេចក្ដីអាក្រក់​​​​ទុក្ខ​លំបាក អំពើអយុត្តិធម៌ និងសេចក្ដីស្លាប់ ហាក់ដូចជាផ្ទុយប្រឆាំងនឹងដំណឹងល្អ ហើយអាចល្ប​ងអ្នក​ជឿ​ឱ្យ​បោះ​​បង់ជំនឿចោល​​បាន​ដែរ។

១៦៥. នៅពេលនោះ យើងក៏ត្រូវតែបែរមុខទៅរកសាក្សីនៃជំនឿ គឺលោកអប្រាហាំ ដែលបានជឿ និង “នៅ​តែ​មាន​សង្ឃឹម ទោះបីជាគ្មានទីសង្ឃឹមក៏ដោយ” (រម ៤,១៨) ព្រះនាងព្រហ្មចារិនីម៉ារី ដែល “នៅក្នុងបូជនីយេសចរណ៍​នៃ​ជំនឿ” (LG ៥៨) បានទៅដល់ “ភាពងងឹតនៃជំនឿ” (RM ១៨) ដោយរួមជាមួយព្រះបុត្រា​​ព្រះនាង ដែល​បានរងទុក្ខលំបាក និងបានចូលក្នុងភាពងងឹតនៃផ្នូររបស់ព្រះអង្គ ៖ “ដោយមានមនុស្សជាច្រើន​ឥត​គណនា ធ្វើ​ជា​បន្ទាល់​ទុក​ឱ្យយើងយ៉ាងនេះទៅហើយ យើងត្រូវលះបង់ចោលអ្វីៗទាំងអស់ ដែលជា​បន្ទុក​ពីលើ​យើង និងលះ​បង់​​​អំពើ​បាប​​ដែលរឹបរួតយើងនេះចោលទៅ ហើយព្យាយាមតម្រង់ទៅមុខ តាម​ព្រះអម្ចាស់ដាក់ឱ្យយើងរត់។​ ត្រូវ​​​​សំឡឹង​មើលទៅព្រះយេស៊ូ ដែលជាដើមកំណើតនៃជំនឿ ហើយធ្វើឱ្យជំនឿនេះបានគ្រប់លក្ខណៈ” (ហប ១២,១-២)។

ប្រការទី២៖យើងជឿ

១៦៦. ជំនឿជាកិច្ចការរបស់យើងរៀងៗខ្លួន គឺយើងឆ្លើយតបនឹងព្រះជាម្ចាស់​ ដែល​សម្ដែង​ព្រះអង្គទុកជាមុន​ដោយមានសេរីភាព។ ប៉ុន្តែ ជំនឿមិនមែនជាកិច្ចការរបស់យើងតែម្នាក់ឯងទេ។ គ្មាននរណាម្នាក់អាច​ជឿតែ​ម្នាក់​​​ឯងបាន​ទេ ដូចគ្មាននរណាម្នាក់អាចរស់នៅតែម្នាក់ឯងបានឡើយ។​ គ្មាននរណាបានផ្ដល់ជំនឿដល់​ខ្លួន​ឯង​ទេ ដូចគ្មាននរណា​បានផ្ដល់​ជីវិតដល់ខ្លួនឯងដែរ។​ អ្នកជឿបានទទួលជំនឿពីអ្នកដទៃ គេក៏ត្រូវតែបញ្ជូន​ជំនឿ​នេះ​​​​ដល់អ្នកដទៃដែរ។​ សេចក្ដី​​ស្រលាញ់របស់យើងចំពោះព្រះយេស៊ូ និងចំពោះ​មនុស្ស​​ជម្រុញឱ្យ​យើង​និយាយ​ប្រាប់អ្នកដទែអំ​ពី​ជំនឿ​របស់​យើង។​ អ្នកជឿម្នាក់ៗប្រៀបធៀបដូចជាក្រឡា​​មួយនៅក្នុងច្រវាក់​ដ៏ធំរបស់​អ្នក​ជឿ។​ ខ្ញុំមិនអាចជឿបានទេ ដោយគ្មាន​ជំនឿ​របស់អ្នកដទៃមកជួយគាំទ្រខ្ញុំ ហើយដោយសារជំនឿរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំក៏ជួយ​គាំទ្រ​ជំនឿ​របស់អ្នក​ដទែផង​ដែរ។

១៦៧. “ខ្ញុំជឿ” (ធម៌ប្រកាសជំនឿដែលមកពីក្រុមគ្រីស្តទូត) សម្ដៅទៅលើជំនឿរបស់ព្រះសហគមន៍ ដែលអ្នក​ជឿ​ម្នាក់ៗប្រកាស ជាពិសេសនៅពេលបុណ្យជ្រមុជទឹក។​ “យើងជឿ” (ធម៌ប្រកាសជំនឿ​របស់មហាសន្និបាត​សកល នៅនិសេ / កុងស្ដង់ទីណូប) សម្ដៅទៅលើជំនឿរបស់ព្រះសហគមន៍ ដែលលោកអភិបាលប្រកាស នៅ​ពេល​​​រួមគ្នាក្នុង​មហាសន្និបាត ឬ​ដែលអង្គប្រជុំ​គ្រីស្តបរិស័ទប្រកាសក្នុងពិធីបុណ្យ។ ​“ខ្ញុំជឿ” ​គឺជា​ព្រះ​​សហគមន៍ ជាមាតារបស់យើង ដែល​ឆ្លើយ​តប​នឹងព្រះជាម្ចាស់ ​ដោយសារជំនឿ ហើយដែលបង្រៀន​ឱ្យ​យើង​ចេះ​​​​​​ពោល៖ “ខ្ញុំជឿ” “យើងជឿ”។

១. “សូមព្រះអម្ចាស់ទតមើលជំនឿរបស់ព្រះសហគមន៍ព្រះអង្គ”

១៦៨. មុនដំបូង ព្រះសហគមន៍ជឿ ទើបគាំទ្រ ពង្រឹង និងទ្រទ្រង់ជំនឿរបស់ខ្ញុំ។​ មុនដំបូងព្រះសហគមន៍​ប្រកាស​​​​ព្រះអម្ចាស់គ្រប់កន្លែង (យើងច្រៀង “គឺអំពីព្រះអង្គទេតើ ដែលព្រះ​សហគមន៍​ប្រកាស​ព្រះអម្ចាស់​របស់ខ្លួន ក្នុង​សកលលោកទាំងមូល”) ហើយជាមួយព្រះសហគមន៍ ​និង​នៅក្នុងព្រះសហគមន៍ យើង​នាំគ្នាប្រកាសថា៖ “ខ្ញុំជឿ” “យើងជឿ”។​ ដោយសារព្រះសហគមន៍ យើងទទួលជំនឿ និងជីវិតថ្មី ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត នៅ​ពេល​ជ្រមុជទឹក​។​ ក្នុងក្បួនពិធីបុណ្យនៃព្រះសហគមន៍នៅទីក្រុងរ៉ូម អ្នកជ្រមុជ​ទឹកសួរទៅអ្នកស្វែងយល់ថា៖ “តើ​អ្នក​​​សុំ​អ្វី​ពីព្រះសហគមន៍?” អ្នកស្វែងយល់ឆ្លើយតបថា៖ “ជំនឿ” – “តើជំនឿផ្ដល់អ្វីដល់អ្នក?” “ជីវិតអស់​កល្ប​ជា​និច្ច” (OBA)។

១៦៩. មានតែព្រះជាម្ចាស់ដែលជួយសង្រ្គោះ ប៉ុន្តែ ដោយសារយើងទទួលជីវិតនៃជំនឿតាមរយៈព្រះសហគមន៍ ព្រះសហគមន៍ក៏ជាមាតារបស់យើង៖ “យើងជឿព្រះសហគមន៍ដូចជាមាតានៃកំណើតថ្មីរបស់យើង តែយើង​មិន​ជឿ​ព្រះសហគមន៍ដូចជាអ្នកសង្រ្គោះយើងទេ” (ហ្វូសទូស នៃរីអេស៍)។​​ ដោយសារព្រះសហគមន៍ជាមាតា​របស់​យើង ព្រះសហគមន៍ក៏ជាអ្នកអប់រំ​ជំនឿ​យើងដែរ។

២. ភាសានៃជំនឿ

១៧០. យើងមិនជឿលើរូបមន្ត ប៉ុន្តែយើងជឿលើសេចក្ដីដែលរូបមន្តនោះបញ្ជាក់ ហើយដែលជំនឿធ្វើឱ្យ​យើង​​អាច “ស្ទាបមើល” បាន។​ “កិច្ចការ (នៃជំនឿ) របស់អ្នកជឿមិនឈប់នៅក្នុងវិញ្ញាប័នទេ តែនៅ​ក្នុង​សេចក្ដី​ដែលវិញ្ញាប័ន​នោះ​​សម្ដៅទៅលើ” (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។​ ប៉ុន្តែ យើងចូលមកជិតសេចក្ដីនោះដោយសាររូបមន្តនៃជំនឿ​ ដែល​អាច​សម្ដែង បញ្ចូន និងលើក​តម្កើង​ជំនឿនៅក្នុងសហគមន៍ ហើយដែលធ្វើឱ្យជំនឿនេះជ្រាបចូលក្នុង​ការ​រស់​នៅរបស់យើងដែរ។

១៧១. ព្រះសហគមន៏ ដែលជា “សសរ និងជាគ្រឹះទ្រទ្រង់សេចក្ដីពិត” (១ធម ៣,១៥) រក្សាទុកដោយ​មាន​ចិត្ត​ស្មោះ​​ត្រង់ “ជំនឿដែលព្រះជាម្ចាស់បានប្រទានដល់ជនដ៏វិសុទ្ធ ម្តងជាការស្រេច” (យដ ៣)។ គឺព្រះ​​សហគមន៍នេះហើយ ​ដែល​​នឹករលឹកដល់ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះគ្រីស្ត ដែលបញ្ជូនធម៌ប្រកាសជំនឿនៃក្រុមគ្រីស្តទូត ពី​ជំនាន់​​​មួយ​ទៅ​ជំនាន់​មួយ។​ ដូចម្ដាយបង្រៀនកូនៗ​របស់ខ្លួនឱ្យ​ចេះនិយាយ ទើបចេះយល់ និងទាក់ទងនឹងគ្នាយ៉ាងណា ព្រះសហគមន៍ ដែលជាមាតា​របស់យើងក៏បង្រៀនយើងភាសានៃជំនឿ ដើម្បីឱ្យយើងអាចឈាន​ចូល​ក្នុង​ការ​ឈ្វេងយល់ និង​ជីវិត​នៃជំនឿយ៉ាងនោះដែរ។

៣. ជំនឿតែមួយ

១៧២. តាំងពីច្រើនសតវត្សមកហើយ តាមរយៈភាសា វប្បធម៌ និងប្រជាជាតិទាំងប៉ុន្មាន ព្រះសហគមន៏​នៅ​តែ​ប្រកាស​​​ជំនឿតែមួយរបស់ខ្លួន ដែលព្រះសហគមន៏​បានទទួលពីព្រះអម្ចាស់តែមួយ ដែលពិធីជ្រមុជ​ទឹក​តែ​មួយ​បាន​បញ្ជូនបន្ត និងដែលបានចាក់ឫសក្នុងការជឿជាក់ថា មនុស្សទាំងអស់មានព្រះជាម្ចាស់ និងព្រះបិតា​តែមួយ (អភ ៤,៤-៦)។​ សន្ត អ៊ីរ៉េណេ នៃ លីយ៉ុង ដែលជាសាក្សីនៃជំនឿនេះ មានប្រសាសន៍ថា៖

១៧៣. “ទោះបីព្រះសហគមន៍ខ្ចាត់ខ្ចាយក្នុងពិភពលោកទាំងមូល រហូតដល់ទីដាច់ស្រយាលនៃផែនដី យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ ហើយដែលបានទទួលជំនឿពីក្រុមគ្រីស្តទូត និងសាវ័ករបស់ពួកលោក (...) ព្រះសហគមន៍រក្សាធម៌​ទេសនា ​និងជំនឿនេះ ដោយ​យកចិត្តទុកដាក់ ដូចជារស់នៅក្នុងផ្ទះតែមួយដែរ។ ព្រះសហគមន៏​ក៏ជឿ​តាម​របៀប​តែ​មួយ​ ដូចជាមាន​ព្រលឹង ​និង​ចិត្ត​គំនិតតែមួយ ហើយព្រះសហគមន៏​ប្រកាស ប្រៀនប្រដៅ​ និង​បញ្ជូនសេចក្ដី​នោះ ដោយមានសម្លេងតែមួយ ដូចជាមានមាត់តែមួយដែរ”។

១៧៤. “ទោះបីមានភាសាខុសប្លែកពីគ្នានៅក្នុងពិភពលោកយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏សេចក្ដីនៃការបញ្ជូនបន្តមាន​តែ​មួយ និង​ដូចគ្នាគ្រប់​កន្លែង។​ ព្រះសហគមន៍ដែលស្ថិតនៅប្រទេសអាឡឺម៉ង់ នៅជាតិអីបែរ ជាតិសេល្ត នៅទិស​ខាង​​កើត នៅ​​ប្រទេសអេស៊ីប ប្រទេសលីប៊ី ឬព្រះសហគមន៏​ដែលស្ថិតនៅកណ្ដាលពិភពលោក​ពុំមាន​ជំនឿ​ផ្សេង ឬ​ការបញ្ជូន​បន្តផ្សេងពីគ្នាឡើយ”។​ “ដូច្នេះហើយ បានជាសារនៃព្រះសហគមន៏ ​ពិតប្រាកដ​ និងរឹងមាំ ដ្បិត​គឺ​​នៅក្នុង​ព្រះសហគមន៍នោះហើយ ដែលមានផ្លូវនៃការសង្រ្គោះតែមួយ​ ដែលលេចឡើង នៅក្នុង​ពិភពលោក​​​ទាំង​មូល”។

១៧៥. “យើងបានទទួលជំនឿពីព្រះសហគមន៍ យើងក៏រក្សាទុកជំនឿនេះដោយយកចិត្តទុកដាក់ ដ្បិត​ក្រោម​កិច្ចការ​​នៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ជំនឿនៅតែធ្វើឱ្យយើងកាន់តែ​ក្មេងទៅៗ ដូចជាបញ្ញើដ៏មានតម្លៃ​ធ្វើឱ្យ​ថូ​កាន់តែល្អប្រសើរ”។

សង្ខេប

១៧៦. ដោយសារជំនឿ មនុស្សផ្ញើជីវិតទាំងស្រុងទៅលើព្រះជាម្ចាស់ ដែលសម្ដែងព្រះអង្គ។ ដោយ​សារ​ជំនឿ ប្រាជ្ញា និងឆន្ទៈមនុស្សផ្សារភ្ជាប់នឹងព្រះជាម្ចាស់ ដែលបានសម្ដែងព្រះអង្គ តាមរយៈកិច្ចការ និងព្រះបន្ទូល​របស់​ព្រះអង្គ។

១៧៧. “ជំនឿ” ទាក់ទងនឹងគោលការណ៍ពីរ គឺមនុស្ស និងសេចក្ដីពិត ពោលគឺអ្នកជឿលើសេចក្ដីពិត ដោយទុកចិត្តលើអ្នក ដែលបញ្ជាក់អំពីសេចក្ដីពិតនេះ។

១៧៨. យើងមិនត្រូវជឿលើព្រះណាផ្សេងទៀត ក្រៅពីព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។

១៧៩. ជំនឿជាព្រះអំណោយទានហួសពីធម្មជាតិដែលមកពីព្រះជាម្ចាស់។ ដើម្បីជឿ មនុស្ស​ត្រូវ​ការ​ឱ្យ​ព្រះ​វិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធជួយសង្រ្គោះផ្នែកខាងក្នុង។

១៨០. “ជំនឿ” ជាកិច្ចការរបស់មនុស្ស ដែលដឹងខ្លួន និងដែលមានសេរីភាព ដែលទាក់ទងនឹងឋានៈដ៏ ថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស។

១៨១. “ជំនឿ” ជាកិច្ចការរបស់ព្រះសហគមន៍។ ជំនឿរបស់ព្រះសហគមន៍ដើរទៅមុខ បង្កើត ជួយ និង បំប៉ុនជំនឿរបស់យើង។ ព្រះសហគមន៍ជាមាតារបស់អស់អ្នកជឿ។ “គ្មាននរណាម្នាក់អាចមានព្រះជាម្ចាស់ជា ព្រះបិតា បើគេពុំមានព្រះសហគមន៍ជាមាតាឡើយ” (សន្ត ស៊ីព្រីយ៉ាំង)។

១៨២. “យើងជឿលើអ្វីៗដែលមាននៅក្នុងព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ទោះជាសរសេរជាលាយ​លក្ខណ៍អក្សរ ឬត្រូវគេបញ្ជូន ហើយដែលព្រះសហគមន័ស្នើសុំឱ្យជឿថា មកពីព្រះជាម្ចាស់ក៏ដោយ” (SPF ២០)។

១៨៣. ត្រូវតែជឿ ដើម្បីទទួលការសង្រ្គោះ។ ព្រះអម្ចាស់ផ្ទាល់អះអាងថា៖ “អ្នកណាជឿ ហើយទទួលពិធីជ្រមុជទឹក ព្រះជាម្ចាស់សង្រ្គោះអ្នកនោះ រីឯអ្នកដែលមិនជឿនឹងត្រូវទទួលទោស” (មក ១៦,១៦)។

១៨៤. “ជំនឿជាការដឹងរសជាតិមុននឹងស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលនឹងប្រោសឱ្យបានពោរពេញដោយសុភមង្គលក្នុងជីវិតខាងបរមលោក” (សន្ត ថូម៉ាស​ នៃអាកាំង)។