ធម៌ប្រកាសជំនឿ

ធម៌ប្រកាសជំនឿរបស់គ្រីស្តទូតទាំងឡាយ

ខ្ញុំជឿលើព្រះជាម្ចាស់
ជាព្រះបិតាដ៏មានឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ
ជាព្រះបង្កើតមេឃ​ និងដី
ខ្ញុំជឿលើព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ជាព្រះបុត្រាតែមួយនៃព្រះបិតា
ហើយជាព្រះអម្ចាស់យើងខ្ញុំ
ព្រះអង្គមានកំណើតដោយសារព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ
ហើយទ្រង់ប្រសូតពីព្រះនាងព្រហ្មចារិនីម៉ារី
ព្រះអង្គសោយទុក្ខលំបាកនៅជំនាន់ប៉ុនពីឡាត
ព្រះអង្គត្រូវគេឆ្កាង សោយទិវង្គត
ហើយព្រះសពព្រះអង្គត្រូវគេបញ្ចុះក្នុងរូងថ្មមួយ
ព្រះអង្គបានយាងចុះទៅស្ថានក្រោម
លុះដល់ថ្ងែទីបី ព្រះអង្គមានព្រះជន្មថ្មី
ព្រះអង្គយាងឡើងស្ថានបរមសុខ
គង់ខាងស្ដាំព្រះបិតា​
ដ៏មានឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ
ព្រះអង្គនឹងយាងមកវិញដើម្បីវិនិច័្ឆយមនុស្សទាំងរស់ទាំងស្លាប់
ខ្ញុំជឿលើព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ
ខ្ញុំជឿថា ព្រះសហគមន៍កាតូលិក
និងសហភាពរវាងជនដ៏វិសុទ្ធទាំងឡាយ
ខ្ញុំជឿថា​មានការលើកលែងទោស
ឱ្យមនុស្សរួចពីបាប
ហើយរូបកាយមនុស្សនឹងមានជីវិតថ្មី
ព្រមទាំងមានជីវិតរស់នៅអស់កល្បជានិច្ច
អាម៉ែន។

ធម៌ប្រកាសជំនឿរបស់មហាសន្និបាតសកលនៅនីសេ / កុងស្ដង់ទីណូប ឆ្នាំ៣២៥​ និង​ ៣៨១

ខ្ញុំជឿលើព្រះជាម្ចាស់តែមួយព្រះអង្គ
ជាព្រះបិតាដ៏មានឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ
ជាព្រះបង្កើតមេឃនិងដី
ទាំងអ្វីៗដែលមើលឃើញនិងមើលមិនឃើញ

ខ្ញុំជឿលើព្រះអម្ចាស់យេស៊ូគ្រីស្តតែមួយ
ជាព្រះបុត្រាតែមួយនៃព្រះបិតា
ហើយមានប្រភពពីព្រះបិតា មុនកាលសម័យទាំងអស់
ព្រះអង្គជាព្រះជាម្ចាស់ចេញពីព្រះជាម្ចាស់
ជាពន្លឺចេញពីពន្លឺ
ជាព្រះជាម្ចាស់ដ៏ពិតប្រាកដចេញពីព្រះជាម្ចាស់ដ៏ពិតប្រាកដដែរ
ព្រះអង្គទទួលព្រះជន្មពីព្រះបិតា​ ហើយមិនកើតដូចសត្វលោកឡើយ
ព្រះអង្គរួមសភាពជាមួយព្រះបិតា
ហើយអ្វីៗសព្វសារពើក៏កើតមកដោយសារព្រះអង្គដែរ
ព្រះអង្គយាងមកពីស្ថានបរមសុខ ដើម្បីមនុស្សយើង និងសង្រ្គោះយើង
ដោយសារព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ
ព្រះអង្គបានទទួលរូបកាយពីព្រះនាងព្រហ្មចារិនីម៉ារី
ហើយព្រះអង្គទៅជាមនុស្ស
ព្រះអង្គត្រូវគេឆ្កាងនៅជំនាន់ប៉ុនពីឡាត
ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់យើង
ព្រះអង្គសោយទុក្ខលំបាក
ហើយព្រះសពព្រះអង្គត្រូវគេបញ្ចុះ
លុះដល់ថ្ងែទីបី ព្រះអង្គមានព្រះជន្មថ្មីស្របតាមគម្ពីរ
ព្រះអង្គយាងឡើងស្ថានបរមសុខ គង់ខាងស្ដាំព្រះបិតា​
ព្រះអង្គនឹងយាងមកវិញយ៉ាងរុងរឿង
ដើម្បីវិនិច័្ឆយមនុស្សទាំងរស់ទាំងស្លាប់
ហើយព្រះរាជ្យព្រះអង្គនឹងនៅស្ថិតស្ថេរឥតទីបញ្ចប់ឡើយ

ខ្ញុំជឿលើព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ
ដែលប្រទានជីវិតនិងជាអម្ចាស់
ព្រះអង្គហូរចេញពីព្រះបិតា​និងព្រះបុត្រា
ព្រះអង្គទទួលការក្រាបថ្វាយបង្គំនិងសិរីរុងរឿង
ស្មើនឹងព្រះបិតា​និងព្រះបុត្រា
ព្រះអង្គបានថ្លែងព្រះបន្ទូល
តាមរយៈអស់លោកព្យាការី

ខ្ញុំជឿលើព្រះសហគមន៍តែមួយ​ដ៏វិសុទ្ធ​ និងកាតូលិក
ដែលបន្តជំនឿពីក្រុមគ្រីស្តទូត
ខ្ញុំប្រកាសថា មានអគ្គសញ្ញាជ្រមុជទឹកតែមួយ
ដែលលើកលែងទោសឱ្យរួចពីបាប
ខ្ញុំរង់ចាំពេលដែលមនុស្សស្លាប់នឹងមានជីវិតថ្មី និងជីវិតលោកខាងមុខផង

អាម៉ែន។

ភាគទីពីរ៖
ធម៌ប្រកាសជំនឿនៃគ្រីស្តសាសនា-សេចក្ដីសង្ខេបនៃជំនឿ

១៨៥. អ្នកណាប្រកាសថា “ខ្ញុំជឿ” អ្នកនោះប្រកាសថា “ខ្ញុំយល់ស្របនឹងអ្វីដែលយើង ជឿ”។​ ពេលយើង​រួម​ជា​មួយ​​គ្នាក្នុងជំនឿ យើងក៏ត្រូវការភាសារួមដើម្បីសម្ដែងជំនឿនេះ ដែលជាក្បួនច្បាប់សម្រាប់អ្នកជឿទាំង​អស់ និង​ធ្វើ​ឱ្យគេរួមជាមួយគ្នាក្នុងធម៌ប្រកាសជំនឿតែមួយ។

១៨៦. តាំងពីដើម ព្រះសហគមន៍ដែលមកពីក្រុមគ្រីស្តទូត បានថ្លែង​ និងបញ្ជូនជំនឿផ្ទាល់ខ្លួន ដោយប្រើ​រូបមន្ត​ខ្លីៗ និងជាក្បួនច្បាប់សម្រាប់មនុស្សទាំងអស់ (រម ១០,៩ ; ១ករ ១៥,៣-៥)។​ ព្រះសហគមន៍មាន​បំណង​ចង់​ប្រមូល​​សេចក្ដី​សំខាន់ៗ​​នៃ​ជំនឿ ក្នុងសេចក្ដីសង្ខេប ដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធដ៏ត្រឹមត្រូវ ជាពិសេសសម្រាប់បេក្ខជន​ត្រៀម​​ខ្លួន​ជ្រមុជ​ទឹក។

យើងមិនបានរៀបចំសេចក្ដីសង្ខេបនៃជំនឿតាមយោបល់របស់មនុស្ស តែយើងបានប្រមូលអ្វីៗដ៏សំខាន់ក្នុង​ព្រះ​គម្ពីរ​ទាំង​មូល ដើម្បីផ្ដល់ការប្រៀនប្រដៅតែមួយអំពីជំនឿទាំងស្រុងតែម្តង ហើយដូចក្នុងគ្រាប់ពូជដ៏​តូចល្អិតមានមែកជាច្រើនយ៉ាងណា យើងអាចស្គាល់សេចក្ដីទាំងអស់ដែលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែង ក្នុងសម្ពន្ធមេត្រីចាស់ និង សម្ពន្ធមេត្រីថ្មី សេចក្ដីសង្ខេបខ្លីៗនៃជំនឿនេះក៏យ៉ាងនោះដែរ (សន្ត ស៊ីរីល នៃទីក្រុងយេរូសាឡឹម)។

១៨៧. គេហៅសេចក្ដីសង្ខេបនៃជំនឿនោះថា​ “ធម៌ប្រកាសជំនឿ” ព្រោះសេចក្ដីនោះ សង្ខេបជំនឿ ដែល​គ្រីស្ត​បរិស័ទ​​ប្រកាស។ គេហៅសេចក្ដីនោះថា “Credo” (ខ្ញុំជឿ) ដោយសារពាក្យដំបូងនៃធម៌ប្រកាសជំនឿ៖​ “ខ្ញុំជឿ”។​ សេចក្ដីនោះមកពីពាក្យ “symbolon”។

១៨៨. ត្រូវតែគោរពតាមពាក្យ symbolon ដែលជាភាសាក្រិកមានន័យថា បំណែកមួយចំហៀងនៃវត្ថុមួយ ដែលបែកជាពីរ (ឧ- ត្រាមួយ) សម្រាប់គ្រឿងសម្គាល់។ បំណែកទាំងពីរ បើកាលណាគេយកមកដាក់បញ្ជូលគ្នាវិញ គេអាចស្គាល់អត្តសញ្ញាណនៃអ្នកដែលមានបំណែកនោះ។ ហេតុនេះ​ហើយ សេចក្ដីសង្ខេបនៃជំនឿក៏ជាសញ្ញាសម្គាល់ និងការរួបរួមជាធ្លុងមួយរវាងពួកអ្នកជឿ។ Symbolon ក៏សម្រាប់សម្គាល់សេចក្តីដកស្រង់អត្ថបទមួយ ឬការប្រមូលផ្តុំមួយ ឬក៏ជាសេចក្តីសង្ខេបត្រួសៗមួយដែរ។ សេចក្តីសង្ខេបនៃជំនឿ គឺជាការដកស្រង់សេចក្តីពិត​សំខាន់ៗនៃជំនឿ។ ដូច្នេះ សេចក្តីសង្ខេបនៃជំនឿ គឺជាចំណុចយោងទីមួយ និងជាគ្រឹះសំខាន់ក្នុងការអប់រំជំនឿ។

១៨៩. យើងប្រកាសជំនឿលើកទីមួយ នៅពេលយើងទទួលបុណ្យជ្រមុជទឹក។ “ធម៌ប្រកាស​ជំនឿ” ជាធម៌នៃ​ពិធី​ជ្រមុជទឹក​ ។​ ដោយសារយើងផ្ដល់ពិធីជ្រមុជទឹក “ក្នុងព្រះនាមព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ”​ (មថ ២៨,១៩) សេចក្ដីពិតនៃជំនឿ ដែលយើងប្រកាសពេលទទួលបុណ្យជ្រមុជទឹក ចែកជាបីវគ្គ យោងតាម​អង្គ​ទាំង​​បី​នៃ​ព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធ។

១៩០. ហេតុនេះហើយ បានជាធម៌ប្រកាសជំនឿចែកជាបីវគ្គ៖ “ដំបូង ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតា និង​ការ​បង្កើត​ដ៏​អស្ចារ្យ​នៃពិភពលោក បន្ទាប់មកព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបុត្រា​ និងគម្រោងការដ៏អស្ចារ្យនៃការ​សង្រ្គោះ​​របស់​មនុស្ស​លោក ទីបញ្ចប់ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ​ ដែលជាប្រភព​ និងជាគ្រឹះនៃភាពដ៏វិ​សុទ្ធ​​របស់​យើង” (CR)។ នេះ​គឺ​ជា “ជំពូកទាំងបីនៃពិធីជ្រមុជទឹករបស់យើង” (សន្ត អ៊ីរ៉េណេ នៃលីយ៉ុង)

១៩១. “វគ្គទាំងបីនោះខុសប្លែកពីគ្នា តែទាក់ទិននឹងគ្នាផងដែរ។ គ្រូបាធ្យាយនៃព្រះសហគមន៍ធ្លាប់​ប្រៀបធៀបវគ្គ​នោះ​ដូចជាសន្លាក់។ អវយវៈរបស់យើងមានសន្លាក់ដែលបែងចែក​អវយវៈនោះ យ៉ាងណាមិញនៅ​ក្នុង​ធម៌​ប្រកាស​​​​ជំនឿនេះ យើងហៅប្រការ សេចក្ដីពិតទាំងប៉ុន្មាន ដែលយើងត្រូវតែជឿ​ តាមរបៀប​ខុសៗពីគ្នា (CR)។ តាម​​​ទំនៀមទំលាប់បុរាណ ដែលសន្ត អំប្រ័រ បានបញ្ជាក់ ធម៌​ប្រកាស​ជំនឿមានដប់​ពីរ​ប្រការ​ជា​និមិត្តរូប​នៃជំនឿដែលមកពីក្រុមគ្រីស្តទូតដប់ពីររូប។

១៩២. តាំងពីច្រើនសតវត្សមកហើយ ដោយសារតម្រូវការនៃជំនាន់នីមួយៗ មានធម៌ប្រកាសជំនឿជាច្រើន៖ ធម៌​ជឿ​នៃព្រះសហគមន៍បុរាណ​ ដែលបានមកពីក្រុមគ្រីស្តទូត (DS ១-៦៤) ធម៌ជឿនៃ “Quicumque” ឬរបស់​សន្ត​ អាថាណាស (DS ៧៥-៧៦) ធម៌ជឿនៃសន្និបាតខ្លះៗ (តូលេឌ (DS ៥២៥-៥៤១), ឡាត្រង់ (DS ៨០០-៨០២), លីយ៉ុង (DS ៨៥១-៨៦១), ត្រង់ (DS ១៨៦២-១៨៧០) ឬរបស់សម្ដេចប៉ាបខ្លះ ដូច​ជា “Fides Damasi” (DS ៧១-៧២) ឬ “ធម៌ជឿនៃប្រជាជនរបស់ព្រះជាម្ចាស់”​​ របស់សម្ដេចប៉ាបប៉ូលទី៦ (១៩៦៨)។

១៩៣. យើងមិនអាចចាត់ទុកថា ធម៌ប្រកាសជំនឿណា​មួយ ដែលមកពីតំណាក់កាលផ្សេងៗនៃជិវិតរបស់ព្រះ​សហគមន៍ គ្មាន​ប្រយោជន៍ទៀតទេ។ ធម៌ប្រកាសជំនឿទាំងអស់នោះ ជួយឱ្យយើងយោងតាមជំនឿ ដែល​មាន​តាំងពីដើម​ និង​មិន​ដែល​​ប្រែប្រួល តាមរយៈសេចក្តីសង្ខេបផ្សេងៗ ហើយជួយឱ្យយើងយល់អំ​ពីជំនឿនេះ​កាន់​តែជ្រៅទៅៗ។

នៅក្នុងចំណោមធម៌ប្រកាសជំនឿទាំងប៉ុន្មាន មានពីរសំខាន់ជាងគេ គឺ៖

១៩៤. ធម៌ប្រកាសជំនឿ ដែលបានមកពីគ្រីស្តទូតទាំងឡាយ ជាសេចក្ដីសង្ខេបនៃជំនឿដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់ក្រុម​គ្រីស្តទូត។ ធម៌ប្រកាស​ជំនឿ​នេះ ​ជាធម៌ប្រកាសជំនឿបុរាណនៃពិធីជ្រមុជទឹករបស់ព្រះសហគន៍ នៅទី​ក្រុង រ៉ូម។ ត្រូវតែគោរពធម៌​ប្រកាស​ជំនឿ​នេះ “ជាធម៌ប្រកាសជំនឿរបស់ព្រះសហគមន៍នៅទីក្រុងរ៉ូម ដែល​​លោក​សិលា ជា​ប្រធាន​ក្រុមគ្រីស្តទូត បានស្នាក់នៅ និងបាននាំជំនឿតែមួយ” (សន្ត អំប្រ័រ)។

១៩៥. ត្រូវតែគោរពធម៌ប្រកាសជំនឿនៃមហាសន្និបាតសកលនីសេ/កុងស្តង់ទីណូប ដ្បិតធម៌ប្រកាស​ជំនឿ​នេះ​មក​​ពី​មហាសន្និបាតសកលដើមដំបូង (ឆ្នាំ​ ៣២៥ ​និង ៣៨១)។ ធម៌ប្រកាសជំនឿនេះ នៅ​តែជាធម៌​រួម​ជាមួយ​ព្រះសហគមន៍ធំៗនៃបូព៌ា និងបស្ចិមប្រទេស។

១៩៦. សេចក្ដីរាយការណ៍របស់យើងអំពីជំនឿនឹងដើរតាមធម៌ប្រកាសជំនឿ ដែលមកពីគ្រីស្តទូតទាំង​ឡាយ ​​ជាសេចក្ដីសង្ខេបបុរាណជាងគេ នៃទីក្រុងរ៉ូម។ ប៉ុន្តែ យើងនឹងបំពេញសេចក្ដីរាយការណ៍​នោះ​យោង​តាម​ធម៌​ប្រកាសជំនឿនៃមហាសន្និបាតសកល​នីសេ/កុងស្តង់ទីណូប​ ដែលពន្យល់ពីជំនឿ​យ៉ាងល្អិតល្អន់។

១៩៧. កាលបើយើងបានផ្ញើជីវិតទាំង​ស្រុង​ទៅ​លើ “គោលការណ៍នៃសេចក្ដីបង្រៀន” (រម ៦,១៧) នៅពេល​បាន​ទទួល​បុណ្យជ្រមុជទឹក សូមទទួលធម៌ប្រកាសនៃជំនឿរបស់យើង ដែលផ្ដល់ជីវិត។ ពេលយើង​សូត្រ​ធម៌ប្រកាស​ជំនឿដោយ​មានជំនឿ យើងរួមរស់ជាមួយព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និង​ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ហើយ​យើងក៏​រួម​​រស់ជាមួយ​ព្រះសហគមន៍ទាំងមូលដែរ។ ព្រះសហគមន៍នេះ​ហើយ ដែលបញ្ជូនបន្តជំនឿ​ ហើយគឺក្នុងព្រះ​សហគមន៍នេះហើយ ដែលយើងជឿផងដែរ៖ ធម៌ប្រកាសជំនឿជាត្រាខាងវិញ្ញាណ យើងសញ្ជឹងគិតក្នុងដួងចិត្តយើង និងរក្សាទុក​ធម៌ប្រកាសជំនឿនេះជានិច្ច។ ធម៌ប្រកាសជំនឿពិតជាកំណប់នៃព្រលឹងរបស់យើងមែន (សន្ត អំប្រ័រ)។

ជំពូកទីមួយ៖
ខ្ញុំជឿលើព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតា

១៩៨. ធម៌ប្រកាសជំនឿរបស់យើងចាប់ផ្ដើមដោយ ព្រះជាម្ចាស់ ដ្បិតព្រះជាម្ចាស់ជា “ព្រះនៅមុនគេ និង​នៅ​ក្រោយ​គេបំផុត”​ (អស៤៤,៦) ជាប្រភព និងទីចុងក្រោយនៃអ្វីៗទាំងអស់។ ធម៌ប្រកាសជំនឿ​ចាប់ផ្ដើម​ដោយ​ព្រះជាម្ចាស់​ជា ព្រះបិតា ពីព្រោះព្រះបិតាជាព្រះអង្គទីមួយនៃព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធបំផុត។ ធម៌​ប្រកាស​ជំនឿ​ចាប់ផ្ដើម​ដោយ​​ការ​បង្កើតមេឃនិងដី ពីព្រោះការបង្កើតជាដើមកំណើត និងជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃស្នាព្រះហស្ត​ទាំងឡាយ​របស់​ព្រះជាម្ចាស់។

ប្រការទី១៖“ខ្ញុំជឿលើព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតាដ៏មានឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ ជាព្រះបង្កើតមេឃនិងដី”

កថាខណ្ឌទី១៖ ខ្ញុំជឿលើព្រះជាម្ចាស់

១៩៩. “ខ្ញុំជឿលើព្រះជាម្ចាស់”៖​ ប្រការដំបូងនៃធម៌ប្រកាសជំនឿ ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃប្រការ​ឯទៀតៗ។ ធម៌​ប្រកាស​ជំនឿទាំងមូលថ្លែងអំពីព្រះជាម្ចាស់ ហើយថ្លែងអំពីមនុស្សលោក និងពិភពលោក​យោងតាម​ព្រះ​ជាម្ចាស់។​ ប្រការឯទៀតៗនៃធម៌ប្រកាសជំនឿទាំងអស់ពឹងផ្អែកលើប្រការទីមួយ ដូចវិន័យទាំងអស់​ពន្យល់​​វិន័យ​ទីមួយដែរ។ ប្រការឯទៀតៗធ្វើឱ្យយើងស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់កាន់តែច្បាស់ ដូចទ្រង់បាន​សម្ដែង​​ព្រះអង្គ​ឱ្យ​មនុស្សលោកស្គាល់បន្តិចម្តងៗដែរ។ “គ្រីស្តបរិស័ទចាប់ផ្ដើមប្រកាសថា គេជឿលើ​ព្រះជាម្ចាស់” (CR)។

 ១. “ខ្ញុំជឿលើព្រះជាម្ចាស់តែមួយព្រះអង្គ”

២០០. ពាក្យនោះចាប់ផ្ដើមធម៌ប្រកាសជំនឿរបស់មហាសន្និបាតសកលនីសេ/កុងស្តង់ទីណូប។ ពេល​យើង​ប្រកាស​​ថា មានព្រះជាម្ចាស់តែមួយព្រះអង្គ យោងតាមសម្ពន្ធមេត្រីចាស់​យើងក៏ជឿ​ថា​ មានព្រះជាម្ចាស់​មែន។ ធម៌ប្រកាសជាចាំបាច់ទាំងពីរនោះមិនអាចបំបែកពីគ្នាបានឡើយ។ ព្រះ​​ជាម្ចាស់មានតែមួយព្រះអង្គ​​​​​គត់៖ “គ្រីស្តសាសនាប្រកាស​ថា សភាព សារធាតុ និងសភាវៈ របស់ព្រះជាម្ចាស់មានតែមួយ” (CR)។

២០១. ព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងឱ្យជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ជាអ្នកដែលព្រះអង្គបានជ្រើសរើស ដឹងថា ព្រះអង្គ​មាន​តែ​មួយគត់៖ “អ៊ីស្រាអែល​​​អើយ ចូរស្ដាប់! មានតែព្រះអម្ចាស់ជាព្រះរបស់យើង មួយព្រះអង្គគត់ ដែលពិត​ជា​ព្រះ​​អម្ចាស់។ អ្នកត្រូវស្រលាញ់​ព្រះអម្ចាស់​ជាព្រះរបស់អ្នក ឱ្យអស់ពីចិត្តគំនិត អស់ពីស្មារតី និងអស់ពីកម្លាំងកាយ” (ទក ៦,៤-៥)។ ​​តាម​រយៈអស់លោកព្យាការី ​ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅជនជាតិអ៊ីស្រាអែល​និង​ប្រជាជាតិ​ទាំងអស់ ឱ្យបែរទៅរកព្រះអង្គ​ជា​ព្រះតែមួយគត់៖ “អស់អ្នកដែលនៅទីដាច់ស្រយាលនៃផែនដីអើយ! ចូរ​នាំគ្នាបែរមករកយើង យើងនឹង​សង្រ្គោះ​អ្នក​រាល់​គ្នា ដ្បិតយើងជាព្រះជាម្ចាស់ ក្រៅពីយើង គ្មានព្រះ​ជាម្ចាស់​ណា​ទៀតទេ (...) មនុស្សលោកទាំង​អស់​នឹង​ក្រាប​ថ្វាយបង្គំយើង ហើយមនុស្សគ្រប់ភាសានាំគ្នាសច្ចាថា នឹង​គោរព​​បម្រើយើង ដោយស្មោះ” (អស ៤៥,២២-២៤) (ភីល ២,១០-១១)។

២០២. ព្រះយេស៊ូផ្ទាល់បញ្ជាក់ថា ព្រះជាម្ចាស់ជា “ព្រះអម្ចាស់តែមួយ” ហើយត្រូវស្រលាញ់ព្រះអង្គ  “ឱ្យ​អស់​ពីចិត្តគំនិត អស់ពីស្មារតី អស់ពីប្រាជ្ញា និងអស់ពីកម្លាំងកាយ” (មក ១២,២៩-៣០)។ ព្រះយេស៊ូក៏ធ្វើឱ្យ​យើង​អាចយល់ថា ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់​ជា “ព្រះអម្ចាស់” (មក ១២,៣៥-៣៧)។ យោងតាមលក្ខណៈ​ពិសេសនៃ​គ្រីស្ត​សាសនា ​ពេល​យើង​ប្រកាសថា “ព្រះយេស៊ូជា​ព្រះអម្ចាស់” យើងមិនប្រឆាំងនឹងជំនឿលើព្រះជាម្ចាស់តែ​មួយ​គត់ទេ។​ ​ពេលយើងជឿលើព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ​ ជា “ព្រះអម្ចាស់ និងផ្ដល់ជីវិត” យើងក៏មិនបំបែក​ព្រះជាម្ចាស់​តែមួយព្រះអង្គដែរ។ យើងជឿជាក់យ៉ាងម៉ត់មត់និងអះអាងតែម្តងថា មានព្រះជាម្ចាស់ពិតប្រាកដតែមួយ ធំមហិមា ដែលមិនប្រែប្រួល និង​​ដែលមិនអាច​យល់បាន ប្រកបដោយឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ ដែលមិនអាចរៀបរាប់បាន ព្រះបិតា និងព្រះបុត្រា និង​ព្រះវិញ្ញាណ គឺព្រះបីអង្គ ប៉ុន្តែសភាវៈ សារធាតុ និងសភាពយ៉ាងបរិសុទ្ធជាទីបំផុត (DS ៨០០)។

២. ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះនាមព្រះអង្គឱ្យយើងស្គាល់

២០៣. ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្គឱ្យប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលស្គាល់ព្រះនាមព្រះអង្គ។ នាមសំដៅទៅ​លើ​សភាវៈ និងអត្តសញ្ញាណនៃបុគ្គលម្នាក់ នហើយអត្ថន័យនៃដំណើរជីវិតរបស់គេ។ ព្រះជាម្ចាស់មានព្រះនាមដែរ។ ព្រះអង្គ​ក៏​​​មិន​មែន​ជាកម្លាំងអនាមិកទេ។​ នៅពេលយើងប្រគល់ឈ្មោះរបស់យើង យើងធ្វើឱ្យគេស្គាល់យើង ហាក់ដូច​ជា​​យើង​​ប្រគល់ខ្លួនឯងម្យ៉ាង ទើបគេអាចមកជិតយើង ស្គាល់យើងយ៉ាងស្និទ្ធស្នាល និងហៅយើង​រៀងៗខ្លួន​ដែរ។

២០៤. ព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងព្រះអង្គឱ្យប្រជាជនរបស់ព្រះអង្គស្គាល់​បន្តិចម្តងៗ​តាមរយៈនាម ​ផ្សេងៗ ប៉ុន្តែ នៅពេលដែលព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងព្រះនាមព្រះអង្គឱ្យលោកម៉ូសេស្គាល់ នៅក្នុងគុម្ពបន្លា មុន​នឹង​ធ្វើ​ដំណើរ​​ទៅកាន់សេរីភាព​​ និងចងសម្ពន្ធមេត្រីនៅលើភ្នំស៊ីណៃ នៅពេលនោះព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងលក្ខណៈ​ចាំបាច់របស់ព្រះអង្គ នៃគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីចាស់​ និងគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីថ្មីផង។

ព្រះដែលមានព្រះជន្មគង់នៅ

២០៥. ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅលោកម៉ូសេ ពីនៅក្នុងគុម្ពបន្លា ដែលដុតតែមិនឆេះ ព្រះអង្គមាន​ព្រះបន្ទូលទៅ​កាន់​លោកម៉ូសេថា៖ “យើងជាព្រះដែលឪពុកអ្នកតែងគោរពបម្រើ គឺព្រះរបស់អប្រាហាំ អ៊ីសាក និង យ៉ាកុប” (សរ ៣,៦)។ ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះរបស់ពួកឪពុក ព្រះដែលបានត្រាស់ហៅ និងណែនាំបុព្វបុរសក្នុងការធ្វើ​ដំណើរ​របស់​​ពួកលោក។​ ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះដ៏ស្មោះត្រង់ ដែលមានព្រះ​ហឫទ័យអាណិតអាសូរ ហើយដែល​នឹករលឹកដល់​ពួក​លោក និងព្រះបន្ទូលសន្យារបស់ព្រះអង្គ។​ ព្រះអង្គក៏យាងមកដើម្បីរំដោះកូនចៅរបស់បុព្វបុរសនោះ​ឱ្យ​រួចពី​ភាព​ជាទាសករ។​​ ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះដែលហួសពីអាកាស និងហួសពេលវេលា អាច​សង្រ្គោះគេ និងសព្វ​ព្រះ​ហឫទ័យ​សង្រ្គោះ​​គេ ហើយដែលនឹងប្រើ​ឫទ្ធានុភាព​សព្វប្រការរបស់ព្រះអង្គ​ ដើម្បីឱ្យគម្រោងការនេះ​បាន​សម្រេច។

“យើងជាព្រះអម្ចាស់ដែលមានជីវិតគង់នៅ”

លោកម៉ូសេទូលព្រះអម្ចាស់ថា៖ “បពិត្រព្រះជាម្ចាស់! ទូលបង្គំនឹងទៅជួបជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ហើយប្រាប់ពួក​គេ​ថា ព្រះ​របស់បុព្វបុរសអ្នករាល់គ្នាបានចាត់ខ្ញុំឱ្យមកជួបអ្នករាល់គ្នា។ ប្រសិនបើពួកគេ​សួរ​ថា៖ “ព្រះអង្គព្រះនាមអ្វី​នោះ?” តើទូលបង្គំប្រាប់ពួកគេដូចម្ដេច?”។ ព្រះជាម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលមកលោក​ម៉ូសេ​ថា៖ “យើងជាព្រះអម្ចាស់​ដែល​​មានជីវិតគង់នៅ។ អ្នកត្រូវប្រាប់ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលថា៖ “ព្រះអម្ចាស់​ដែល​មាន​ជីវិត​គង់នៅ” ចាត់ខ្ញុំឱ្យ​ជួប​អ្នក​រាល់​គ្នា (...)។ នេះជានាមរបស់យើង ដែលនៅស្ថិតស្ថេរអស់​កល្ប​ជានិច្ច សម្រាប់ឱ្យមនុស្សលោក​នឹក​ដល់​យើង​អស់កល្បជាអង្វែងតរៀងទៅ”។ (សរ ៣,១៣-១៥)

២០៦. ដោយសម្ដែងព្រះនាមដ៏អាថ៌កំបាំងរបស់ព្រះអង្គ YHWH (យ៉ាវ៉េ) “យើង គឺជាយើង” ​ឬ “យើងជាព្រះ​ដែល​មានជីវិតគង់នៅ”​ ឬ “យើងជាព្រះដែលមានជីវិតគង់នៅរហូត គ្មានកំណើត គ្មានចុងបញ្ចប់” ព្រះអង្គសម្ដែង​ថា ព្រះអង្គជានរណា ហើយត្រូវហៅព្រះអង្គយ៉ាងដូចម្ដេច។​ ព្រះនាមរបស់ព្រះជាម្ចាស់ជាអាថ៌កំបាំង ដូចព្រះអង្គ​ផ្ទាល់​​ជាអាថ៌កំបាំងដែរ។​ ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះនាមព្រះអង្គ​ផង មិនព្រមសម្ដែងព្រះនាមព្រះអង្គផង គឺ​ព្រះ​នាម​ព្រះអង្គ​សម្ដែងព្រះអង្គជាព្រះលើសពីអ្វីៗ ដែលយើងអាចយល់ ឬនិយាយប្រាប់គេ៖ ព្រះ​ជាម្ចាស់ជាព្រះដែល “មនុស្ស​លោកពិបាករកឃើញណាស់” (អស ៤៥,៥) ព្រះនាមព្រះអង្គប្លែកអស្ចារ្យណាស់ (វប ១៣,១៨) ហើយ​ព្រះអង្គ​ជាព្រះដែលយាង​មក​ជិត​​មនុស្សលោក។

២០៧. ដោយសម្ដែងព្រះនាមព្រះអង្គ ព្រះអង្គសម្ដែងភាពស្មោះត្រង់របស់ព្រះអង្គ ដែលមានតាំងពី​ដើមរៀងមកនិង​ជាដរាបតរៀងទៅ ដែលមានតាំងពីអតីតកាល (“យើងជាព្រះដែលឪពុកអ្នកតែង​គោរព​បម្រើ” សរ ៣,៦) រហូត​ដល់អនាគតកាល (“យើងនឹងនៅជាមួយអ្នក” សរ ៣,១២)។ ព្រះជាម្ចាស់ ដែលសម្ដែង​ព្រះនាម​របស់​ព្រះអង្គ​ថា “យើងមានជីវិតគង់នៅ” សម្ដែងព្រះអង្គជាព្រះ​ដែលគង់នៅជាមួយប្រជាជនរបស់ព្រះអង្គជារៀងរហូត ដើម្បី​​​សង្រ្គោះគេ។

២០៨. ពីមុខវត្តមានដ៏អាថ៌កំបាំងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលទាក់ទាញចិត្តគំនិតផង មនុស្សយល់ឃើញថា ខ្លួនជា​អ្នក​តូច​​​ទាប។​ ពីមុខគុម្ពបន្លា លោកម៉ូសេដោះស្បែកជើង និងខ្ទប់មុខទល់មុខនឹងភាព​ដ៏វិសុទ្ធ​របស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់។ ពី​មុខសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះដ៏វិសុទ្ធបំផុត លោកអេសាយលាន់មាត់ថា៖ “ ស្លាប់ខ្ញុំអើយ! ខ្ញុំពិតជា​ត្រូវ​វេទនា ព្រោះ​ខ្ញុំជាមនុស្សមានបបូរមាត់មិនបរិសុទ្ធ” (អស ៦,៥)។​ ពេលឃើញទីសម្គាល់ដ៏អស្ចារ្យ ដែលព្រះ​យេស៊ូ​ប្រព្រឹត្ត លោកសិលាទូលថា៖ “ព្រះអម្ចាស់អើយ សូម​យាងឱ្យឆ្ងាយពីទូលបង្គំទៅ ព្រោះទូលបង្គំជាមនុស្ស​បាប” (លក ៥,៨)។ ប៉ុន្តែ ព្រះជាម្ចាស់អាចលើកលែងទោសឱ្យអ្នកដែលដឹងខ្លួនថា ជាមនុស្សបាបដ្បិត​ព្រះអ​ង្គជា​ព្រះដ៏វិសុទ្ធ៖ “យើងមិន​ប្រព្រឹត្ត​តាមកំហឹងដ៏ខ្លាំងក្លារបស់យើង (...) ព្រោះយើងជាព្រះជាម្ចាស់ មិន​មែន​​​ជា​​មនុស្ស​ទេ! យើងជា​ព្រះដ៏វិសុទ្ធដែលស្ថិតនៅជាមួយអ្នក” (ហស ១១,៩)។ គ្រីស្តទូតយ៉ូហាន​នឹងមាន​ប្រសាសន៍​​​ដដែលថា៖ “ចិត្តយើង​មិនភ័យខ្លាចនៅចំពោះព្រះភ័ក្រ្តព្រះជាម្ចាស់ទេ។ ហេតុនេះ ប្រសិនបើចិត្ត​គំនិត​យើង​​​​ដាក់ទោស​យើង នោះព្រះជាម្ចាស់ដែលខ្ពង់ខ្ពស់ជាងចិត្តយើង ទ្រង់ច្បាស់ជាឈ្វេងយល់ទាំងអស់ពុំខាន” (១យហ ៣,១៩-២០)។

២០៩. ប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលមិនហ៊ានពោលព្រះនាមព្រះជាម្ចាស់ចំៗទេ ដើម្បីគោរពភាពដ៏វិសុទ្ធនៃព្រះនាមព្រះ អង្គ។ ពេល​​​​​​អាន​ព្រះគម្ពីរ គេប្រើ​ពាក្យ “ព្រះអម្ចាស់” (អដូណែ ឬ Kyrios ជាភាសាក្រិក) ជំនួសព្រះនាមព្រះជាម្ចាស់វិញ។ គ្រីស្ត​បរិស័ទ​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ចំពោះ​​ព្រះយេស៊ូ ដើម្បីសម្ដែងថា ព្រះអង្គជាព្រះជាម្ចាស់៖ “ព្រះយេស៊ូជាព្រះអម្ចាស់”។

“ព្រះជាម្ចាស់ប្រកបដោយព្រះហឫទ័យអាណិតអាសូរ និងសន្តោសប្រោសប្រណី”

២១០. ក្រោយពីជនជាតិអ៊ីស្រាអែលបានប្រពឹត្តអំពើបាប ឃ្លាតឆ្ងាយពីព្រះជាម្ចាស់ ដើម្បីគោរពរូបគោ​មាស (សរ ៣២) ព្រះអង្គ​​សណ្ដាប់ពាក្យ​អង្វររបស់លោកម៉ូសេ និងសព្វព្រះហឫទ័យបន្តការធ្វើដំណើរក្នុងចំណោម​ប្រជាជន​មិន​ស្មោះ​ត្រង់​នេះ ទើបព្រះអង្គសម្ដែងសេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះអង្គ (សរ ៣៣,១២-១៧)។ ពេល​លោក​ម៉ូសេទូលអង្វរសូមឱ្យ​ព្រះជាម្ចាស់​សម្ដែង​សិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គឱ្យលោកឃើញ ព្រះអង្គក៏មានព្រះ​បន្ទូល​​ថា៖ “យើងនឹងសម្ដែង​សេចក្ដី​សប្បុរស (សោភណភាព) របស់យើង​ ហើយយើងប្រកាស​ឈ្មោះ​យើងជា​ព្រះ​អម្ចាស់ ​នៅចំពោះមុខ​អ្នក” (សរ ៣៣,១៨-១៩)។​ ព្រះអម្ចាស់ឆ្លងកាត់ពីមុខលោកម៉ូសេ ដែលប្រកាសថា៖​ “ព្រះអម្ចាស់ៗ ជា​ព្រះ​ប្រកបដោយដោយព្រះហឫទ័យអាណិតអាសូរ និងប្រណីសន្តោស ព្រះអង្គមាន​ព្រះ​ហឫទ័យអត់ធ្មត់ ហើយ​ពោរពេញ​ដោយធម៌មេត្តា​ករុណា និងស្មោះស្ម័គ្រជានិច្ច” (សរ ៣៤,៥-៦)។​ ពេលនោះ​ លោកម៉ូសេប្រកាសថា ព្រះអម្ចាស់​ជាព្រះ​ដែលលើកលែងទោស (សរ ៣៤,៩)។

២១១. ព្រះនាមរបស់ព្រះជាម្ចាស់ “យើងមានជីវិតគង់នៅ” ឫ “ព្រះអង្គគង់នៅ” សម្ដែងថា ទោះបី​មនុស្ស​​មិន​ស្មោះត្រង់ ប្រព្រឹត្តអំពើបាប និងសក្តិសមនឹងទទួលទោសយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ព្រះជាម្ចាស់មាន​ព្រះហឫទ័យ​ស្មោះស្ម័គ្រ និង “សម្ដែងព្រះហឫទ័យមេត្តាករុណា រហូតដល់រាប់ពាន់ដំណ” (សរ ៣៤,៧)។ ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងថា​ ព្រះអង្គ​តែង​តែមានព្រះហឫទ័យអាណិតអាសូរ” (អភ ២,៤) រហូត​ដល់ប្រគល់ព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់។​ នៅ​ពេល​ព្រះយេស៊ូបូជាព្រះជន្មរបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីឱ្យយើងរួចពីបាប ព្រះអង្គនឹងសម្ដែងថា ទ្រង់ផ្ទាល់មានព្រះនាម​របស់​​ព្រះជាម្ចាស់៖ “កាលណាអ្នក​រាល់គ្នាលើកបុត្រមនុស្សឡើង អ្នករាល់គ្នាមុខជានឹងស្គាល់ឋានៈរបស់ខ្ញុំ” (យហ ៨,២៨)។

មានតែព្រះជាម្ចាស់ដែលមានជីវិតគង់នៅ

២១២. ពីសតវត្សមួយទៅសតវត្សមួយ ជំនឿរបស់ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលបានរីកចម្រើន ​និងបាន​យល់​កាន់​តែ​​​ស៊ីជម្រៅ​​ទៅៗ​ ពីលក្ខណៈសម្បត្តិ ដែលមាននៅក្នុងព្រះនាមព្រះជាម្ចាស់ ។ ព្រះជាម្ចាស់មានតែមួយព្រះអង្គ ក្រៅ​ពីព្រះអង្គ គ្មានព្រះណាផ្សេងទៀតទេ (អស ៤៤,៦)។​ ពិភព​លោក និងប្រវត្តិសាស្រ្តមិនអាចផ្ទឹមនឹងព្រះអង្គបានទេ។ គឺ​ព្រះអង្គ​នេះ​ហើយ ដែល​បានបង្កើតមេឃនិងដី៖ “ផ្ទៃមេឃ និងផែនដី នឹងវិនាសសូន្យ ហើយរិចរឹលទៅដូច​សំលៀក​បំពាក់ រីឯ​ព្រះអង្គ​វិញ ព្រះអង្គនៅស្ថិតស្ថេរហូតតទៅ ព្រះអង្គនៅតែដដែល ព្រះជន្មាយុរបស់ព្រះអង្គ​គ្មាន​​ទី​បញ្ចប់ទេ” (ទន​ ១០២,២៧-២៨)។ “ព្រះអង្គមិនចេះប្រែក្រឡាស់ទេ ហើយនៅក្នុងអង្គព្រះអង្គសូម្បីតែ​ស្រមោល​នៃ​ការប្រែប្រួល​ក៏​គ្មានផង” (យក ១,១៧)។ ព្រះជាម្ចាស់ជា “ព្រះដែលមានជីវិតគង់នៅ” តាំង​ពី​ដើមរៀងមក ហើយជាដរាប​ត​រៀងទៅ ហេតុ​នេះព្រះអង្គនៅតែស្មោះស្ម័គ្រនឹងខ្លួនព្រះអង្គ និងព្រះបន្ទូលសន្យា​របស់​​ព្រះអង្គជានិច្ច។

២១៣. ពេលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះនាមចម្លែកប្លែកអស្ចារ្យណាស់របស់ព្រះអង្គ “យើងមានជីវិតគង់នៅ” ព្រះអង្គក៏​សម្ដែង​សេចក្ដីពិតថា មានតែព្រះជាម្ចាស់ទេ ដែលមានជីវិតគង់នៅ។ ព្រះគម្ពីរ៧០គម្ពីរ (ព្រះគម្ពីរ​បកប្រែជាភាសា​ក្រិក)​ និងការបញ្ជូនបន្តរបស់ព្រះសហគមន៍បានយល់ថា ព្រះនាមព្រះជាម្ចាស់សម្ដែង​ថា ព្រះជាម្ចាស់ជា​កំពូល​របស់​​​សភាវៈ និងភាពល្អឥតខ្ចោះទាំងអស់ ដែលគ្មានដើមកំណើត និងគ្មានទី​បញ្ចប់​​ឡើយ។​ សត្វលោកទាំងអស់​បាន​​ទទួល​ពីព្រះជាម្ចាស់អ្វីៗទាំងអស់ មានតែព្រះអង្គទេ ដែលជាសភាវៈ​ផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គ និងបានទទួល​​លក្ខណៈជាព្រះជាម្ចាស់ ពី​​ព្រះអង្គផ្ទាល់​។

៣. ព្រះជាម្ចាស់ ដែល “មានជីវិតគង់នៅ” ជាសេក្ដីពិត និងសេចក្ដីស្រលាញ់

២១៤. ព្រះជាម្ចាស់ ដែល “មានជីវិតគង់នៅ” បានសម្ដែងឱ្យជនជាតិអ៊ីស្រាអែលដឹងថា ព្រះអង្គ​មាន “ព្រះ​ហឫទ័យ​​ពោរពេញដោយអាណិតអាសូរ និងសន្តោសប្រោសប្រណី” (សរ ៣៤,៦)។ ពាក្យទាំងពីរនោះបញ្ជាក់អំ​ពី​លក្ខណៈ​សម្បត្តិរបស់ព្រះនាមព្រះជាម្ចាស់។​ នៅក្នុងស្នាព្រះហស្តទាំងអស់របស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គ​សម្ដែងថា​ ព្រះ​អង្គ​​​ប្រកបដោយសប្បុរសធម៌ ព្រះហទ័យប្រោសប្រណី និងសេចក្ដីស្រលាញ់ ព្រះអង្គ​​ក៏សម្ដែងទៀតថា យើង​អាច​ជឿទុកចិត្តលើព្រះអង្គ​ៗ​មិនប្រែប្រួលទេ ស្មោះស្ម័គ្រជានិច្ច និង​ជា​​សេចក្ដីពិត។ “ទូលបង្គំសូមអរព្រះគុណព្រះអង្គ ព្រោះ​​ព្រះអង្គប្រកបដោយព្រះហឫទ័យមេត្តាករុណា យ៉ាងស្មោះស្ម័គ្រ” (ទន ១៣៨,២) (ទន ៨៥,១១)។ ព្រះ​អង្គ​ជា​​សេចក្ដី​ពិត ដ្បិត “ព្រះជាម្ចាស់ជាពន្លឺ គ្មានសេចក្ដីងងឹតក្នុងអង្គព្រះអង្គទាល់តែសោះ” (១យហ ១,៥)។ ព្រះ​អង្គ​​ជា “សេចក្ដីស្រលាញ់” ដូចគ្រីស្តទូតយ៉ូហាន​ប្រៀនប្រដៅ (១យហ ៤,៨)។

ព្រះជាម្ចាស់ជាសេចក្ដីពិត

២១៥. “គោលការណ៍នៃព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គជាសេចក្ដីពិត ហើយការអ្វីៗទាំងប៉ុន្មាន ដែលព្រះអង្គសម្រេច ដោយ​សុចរិត នៅស្ថិតស្ថេររហូតតទៅ” (ទន ១១៩,១៦០)។ “បពិត្រព្រះជាម្ចាស់! ព្រះ​អង្គពិតជាជា​ព្រះ​ជាម្ចាស់មែន ព្រះបន្ទូលទាំងប៉ុន្មនាសុទ្ធតែជាការពិត” (២សម ៧,២៨) ហេតុនេះ ព្រះបន្ទូលសន្យា​របស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់តែងតែសម្រេចជានិច្ច (ទក ៧,៩)។​ ព្រះជាម្ចាស់ជាសេចក្ដីពិតផ្ទាល់ ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គ​មិន​​អាចបោក​បញ្ឆោតបាន​ទេ។ ហេតុនេះ យើងអាចប្រគល់ខ្លួនទៅលើសេចក្ដីពិត​ និងភាពស្មោះស្ម័គ្រនៃព្រះបន្ទូល​គ្រប់​ប្រការ​របស់​ព្រះអង្គ​ ដោយជឿទុកចិត្តទាំងស្រុងទៅលើព្រះអង្គ។ អំពើ​បាបដើមដំបូងបាន​ធ្វើ​ឱ្យ​មនុស្ស​វិនាស បាន​មក​ពីមេល្បង ដែលនាំឱ្យមនុស្ស​សង្ស័យ​ពីព្រះបន្ទូល ព្រះហឫទ័យសប្បុរស និងភាព​ស្មោះ​ស្ម័គ្រ​របស់​ព្រះ  ជាម្ចាស់។

២១៦. សេចក្ដីពិតរបស់ព្រះជាម្ចាស់បានមកពីព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គ ដែលគ្រប់គ្រងសណ្ដាប់ធ្នាប់​របស់សត្វ​លោក និងពិភពលោក (ប្រាញ ១៣,១-៩)។ មានតែព្រះជាម្ចាស់ដែលបានបង្កើតមេឃនិងដី (ទន ១១៥,៥) ដូច្នេះ​ហើយ មានតែ​ព្រះអង្គទេ ដែលអាច​ប្រទាន​ឱ្យយើងស្គាល់ច្បាស់នូវអ្វីៗដែលមានក្នុងលោកនេះ ដោយមាន​ទំនាក់​​ទំនង​​ជាមួយព្រះអង្គ (ប្រាញ ៧,១៧-២១)។

២១៧. ព្រះជាម្ចាស់ជាសេចក្ដីពិត នៅពេលព្រះអង្គសម្ដែងព្រះអង្គដែរ៖ ការប្រៀនប្រដៅដែលមកពីព្រះ​ជាម្ចាស់ជា “លទិ្ធ​នៃសេចក្ដីពិត” (មគ ២,៦)។ ព្រះជាម្ចាស់នឹងចាត់ព្រះបុត្រាព្រះអង្គឱ្យយាងមក ក្នុង​លោក​នេះ ដើម្បី “ផ្ដល់​​​សក្ខីភាពអំពីសេចក្ដីពិត” (យហ ១៨,៣៧)។ “យើងដឹងថា​ ​ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់យាងមក ទ្រង់​ប្រទាន​​​ប្រាជ្ញា​ឱ្យយើងស្គាល់ព្រះដ៏ពិតប្រាកដ” (១យហ ៥,២០) (យហ ១៧,៣)។

ព្រះជាម្ចាស់ជាសេចក្ដីស្រលាញ់

២១៨. ក្នុងប្រវតិ្តសាស្រ្តរបស់ខ្លួន ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលបានយល់ឃើញថា ព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែង​ព្រះអង្គឱ្យ​គេ​ស្គាល់ និងបានជ្រើសរើសគេ ក្នុងចំណោមប្រជាជាតិទាំងឡាយ ដើម្បីធ្វើជាកម្មសិទ្ធ​របស់​ព្រះអង្គ ដោយសារ​មូល​ហេតុ​តែមួយ គឺសេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះអង្គ (ទក ៤,៣៧ ; ៧,៨ ; ១០,១៥)។ ដោយសារអស់​លោក​ព្យាការី​ ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលបាន​យល់​ថា ព្រះជាម្ចាស់តែងតែសង្រ្គោះគេ (អស ៤៣,១-៧) និងលើកលែង​ទោសអំពើផិតក្បត់របស់គេ និងអំពើបាបរបស់គេផង (ហស ២) ព្រោះតែសេចក្ដីស្រលាញ់។

២១៩. សេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះជាម្ចាស់ចំពោះជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ប្រៀបបាននឹងសេចក្ដីស្រលាញ់​របស់ឪពុក​​ចំពោះ​កូន (ហស ១១,១)។ សេចក្ដីស្រលាញ់នេះ ខ្លាំងជាងសេចក្ដីស្រលាញ់របស់ម្តាយ​ចំពោះកូនៗ។ ព្រះជាម្ចាស់​​​​ស្រលាញ់​ប្រជាជន​របស់ខ្លួនខ្លាំងជាងស្វាមីចំពោះភរិយាទៅទៀត (អស ៦២,៤-៥)។ សេចក្ដី​ស្រលាញ់​​​នេះ នឹងឈ្នះ​អំពើ​​ផិតក្បត់អាក្រក់ៗរហូតដល់ប្រទានអំណោយដែលមានតម្លៃជាងគេ៖ “ព្រះជាម្ចាស់បានស្រលាញ់​មនុស្ស​លោក​ខ្លាំងណាស់ បានជាព្រះអង្គបានប្រោសប្រទានព្រះបុត្រាតែមួយ​របស់ព្រះអង្គ” (យហ៣,១៦)។

២២០. សេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះជាម្ចាស់ “អស់កល្បជានិច្ច” (អស ៥៤,៨)៖ “ទោះបីភ្នំធំកក្រើករំពើកក្តី សេចក្ដី​ស្រលាញ់​របស់យើងមិនឃ្លាតចេញពីអ្នកឡើយ” (អស ៥៤,១០)។ “យើងស្រលាញ់អ្នក ដោយចិត្តស្រលាញ់ ដែល​​ស្ថិតស្ថេរនៅអស់កល្បជានិច្ច។ ហេតុនេះហើយ បានជាយើងទាក់ទាញចិត្តអ្នក ព្រោះយើងជំពាក់ចិត្ត​នឹង​អ្នក​​យ៉ាង​ខ្លាំង” (យរ ៣១,៣)។

២២១. សន្តយ៉ូហាននឹងបញ្ជាក់ថែមទៀតថា៖ “ព្រះជាម្ចាស់ជាសេចក្ដីស្រលាញ់” (១យហ ៤,៨.១៦) គឺសភាវៈ​ផ្ទាល់​​​របស់ព្រះជាម្ចាស់ជាសេចក្ដីស្រលាញ់។​ ដោយចាត់ព្រះបុត្រាតែមួយរបស់ព្រះអង្គ និងព្រះ​វិញ្ញាណនៃ​សេចក្ដី​ស្រលាញ់ នៅពេលកំណត់ដ៏ពេញលក្ខណៈ ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងទីស្ងាត់កំបាំងដ៏ស្និទ្ធស្នាលរបស់ព្រះអង្គ គឺព្រះអង្គផ្ទាល់​ ជា​សេចក្ដី​ស្រលាញ់អស់កល្បជានិច្ចរវាងព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ ហើយព្រះអង្គសព្វ​ព្រះហឫទ័យ​ឱ្យ​​យើងរួមចំណែកក្នុងសេចក្ដីស្រលាញ់នេះដែរ។

៤. តើជំនឿលើព្រះជាម្ចាស់តែមួយព្រះអង្គនាំឱ្យទទួលផលអ្វីខ្លះ?

២២២. ពេលយើងជឿលើព្រះជាម្ចាស់តែមួយព្រះអង្គគត់ និងស្រលាញ់ព្រះអង្គអស់ពីចិត្តគំនិត ​យើងអាចទទួល​ផល​​ដ៏អស្ចារ្យអស់មួយជីវិត គឺ៖

២២៣. យើងស្គាល់ឋានៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត និងឧត្តមភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់​ ៖ “ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះដ៏​ឧត្តមដែល​យើង​ពុំអាចស្វែងយល់បានឡើយ” (យប ៣៦,២៦)។​ ហេតុនេះហើយ បានជា “ត្រូវតែបម្រើព្រះជាម្ចាស់មុនគេបង្អស់” (សន្តី យ៉ូហាន នៃអាក)។

២២៤. យើងរស់នៅដោយអរព្រះគុណព្រះជាម្ចាស់ ៖ បើមានព្រះជាម្ចាស់តែមួយ លក្ខណៈទាំងអស់របស់​យើង និងអ្វីៗ​ទាំង​អស់ដែលយើងមាន មកពីព្រះអង្គ​​​​​​៖ “អ្វីៗដែលអ្នកមាន គឺសុទ្ធតែបានទទួលពីព្រះ​ជាម្ចាស់​ទេតើ!” (១ករ ៤,៧)។​ “តើខ្ញុំអាចយកអ្វីមកតបស្នងនឹងព្រះគុណទាំងប៉ុន្មាន ដែលព្រះអម្ចាស់​បានសម្ដែងមកលើរូបខ្ញុំ?” (ទំន ១១៦,១២)។

២២៥. យើងស្គាល់ឋានៈដ៏ថ្លែថ្នូរពិតប្រាកដរបស់មនុស្ស ដែលរស់នៅជាមួយគ្នាជាធ្លុងតែមួយ ៖ ព្រះជាម្ចាស់​បានបង្កើតមនុស្សទាំងអស់ “ជារូបតំណាងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងមានលក្ខណៈដូច​ព្រះអង្គ​​ដែរ” (កណ ១,២៦)។

២២៦. យើងអាចប្រើប្រាស់អ្វីៗទាំងអស់ ដែលព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតតាមរបៀបល្អត្រឹមត្រូវ ៖ ពេលយើង​ជឿលើ​ព្រះជាម្ចាស់​តែមួយ យើងប្រើប្រាស់អ្វីៗទាំងអស់ ដើម្បីទៅរកព្រះអង្គ ហើយយើងលះ​បង់​​អ្វីៗទាំងអស់​ដែល​នាំឱ្យយើងឃ្លាតឆ្ងាយពីព្រះអង្គ (មថ ៥,២៩-៣០ ; ១៦,២៤ ; ១៩,២៣-២៤)។

ឱព្រះអម្ចាស់ និងព្រះជាម្ចាស់នៃខ្ញុំអើយ! សូមយកអ្វីៗដែលធ្វើឱ្យខ្ញុំឃ្លាតឆ្ងាយពីព្រះអង្គចេញទៅ។ ឱព្រះអម្ចាស់ និង​ព្រះ​ជាម្ចាស់នៃខ្ញុំអើយ! សូមប្រទានឱ្យខ្ញុំនូវអ្វីៗដែលធ្វើឱ្យខ្ញុំមកជិតព្រះអង្គ។ ឱព្រះអម្ចាស់ និង​ព្រះ​ជាម្ចាស់​នៃ​ខ្ញុំ​អើយ! សូមឱ្យខ្ញុំលះបង់ខ្លួនឯង ដើម្បីថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះអង្គ (សន្ត នីកូឡាស នៃហ្ល្វូ)។

២២៧. យើងជឿទុកចិត្តលើព្រះជាម្ចាស់គ្រប់កាលៈទេសៈ សូម្បីតែពេលមានឧបសគ្គ ៖ ពាក្យកំណាព្យ​របស់​សន្តី​ ថេរេសា នៃព្រះយេស៊ូ (ថេរេសា នៃអាវីឡា)​ សម្ដែងសេចក្ដីនេះយ៉ាងច្បាស់៖

“កុំឱ្យរន្ធត់ចិត្ត កុំឱ្យភ័យខ្លាច។​ អ្វីៗទាំងអស់បាត់បង់ទៅហើយ តែព្រះជាម្ចាស់គង់នៅជា​និច្ច។ អ្នកណាចេះ​អត់​ធ្មត់ អ្នកនោះអាចឈ្នះអ្វីៗទាំងអស់។ អ្នកណាមានព្រះជាម្ចាស់ អ្នកនោះ​មាន​អ្វីៗ​ទាំ​ង​​អស់។ មានព្រះជាម្ចាស់ គឺ​គ្រប់​គ្រាន់ហើយ។”

សង្ខេប

២២៨. “អ៊ីស្រាអែលអើយ ចូរស្តាប់! មានតែព្រះអម្ចាស់ ជាព្រះរបស់យើងមួយព្រះអង្គគត់...” (ទក ៦,៤ ; មក ១២,២៩)។ “ចាំបាច់ត្រូវតែជាសភាវៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតតែមួយ ពោលគឺប្រៀបផ្ទឹមពុំបាន (...)។ បើមានព្រះជា ម្ចាស់ច្រើន ព្រះអង្គមិនមែនជាព្រះជាម្ចាស់ទេ” (លោក ទែរទូលីយ៉ាំង)។

២២៩. ជំនឿលើព្រះជាម្ចាស់នាំយើងឱ្យបែរទៅរកព្រះអង្គ។ មានតែព្រះអង្គទេ ដែលជាប្រភពដើម ដំបូង និងទីចុងក្រោយបំផុតរបស់យើង ហើយនាំអើយយើងមិនឱ្យស្រលាញ់អ្វី ឬនរណាផ្សេងទៀត ក្រៅពីព្រះអង្គឡើយ។

២៣០. ដោយព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្គ ព្រះអង្គនៅតែជាអាថ៌កំបាំងដែលមិនអាចថ្លែងបាន៖ “បើអ្នកយល់អំពីព្រះអង្គៗមិនមែនជាព្រះជាម្ចាស់ទេ” (សន្ត អូគូស្តាំង)។

២៣១. ព្រះនៃជំនឿរបស់យើងបានសម្ដែងព្រះអង្គដូចជា ព្រះដែលមានព្រះជន្មគង់នៅ ព្រះអង្គបាន​សម្ដែងឱ្យយើងស្គាល់ “ជាព្រះប្រកបដោយព្រះហឫទ័យអាណិតអាសូរ និងប្រណីសន្តោស” (ទក ៣៤,៦)។ សភាពផ្ទាល់របស់ព្រះជាម្ចាស់ជាសេចក្ដីពិត និងសេចក្ដីស្រលាញ់។

កថាខណ្ឌទី២៖ ព្រះបិតា

១. “ដោយព្រះនាមព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ”

២៣២. គ្រីស្តបរិស័ទទទួលពិធីជ្រមុជទឹក “ក្នុងព្រះនាមព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ” (មថ ២៨,១៩)។ មុនដំបូង ពេលយើងសូមឱ្យគេប្រកាសជំនឿរបស់គេលើព្រះបិតា ព្រះ​បុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ គេឆ្លើយតបថា “ខ្ញុំជឿ”៖ “ជំនឿរបស់គ្រីស្តបរិស័ទទាំងអស់សំអាងលើព្រះ​ត្រៃឯក” (សន្ត សេសារ៉េ នៃ អារល៍)។

២៣៣. គ្រីស្តបរិស័ទទទួលពិធីជ្រមុជទឹក “ក្នុងព្រះនាមព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ” តែ​មិន​ជ្រមុជទឹកក្នុងព្រះនាមរបស់ព្រះបិតាផង ព្រះបុត្រាផង និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធផងទេ (DS ៤១៥) ​ព្រោះ​មាន​ព្រះ​ជាម្ចាស់​​តែមួយ​ ​ជាព្រះបិតាប្រកបដោយឫទ្ធានុភាព ព្រះបុត្រាតែមួយរបស់ព្រះអង្គ និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ គឺ​ព្រះ​ត្រៃ​ឯកដ៏វិសុទ្ធបំផុត។

២៣៤. អាថ៌កំបាំងនៃព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធបំផុតជាអាថ៌កំបាំងដ៏សំខាន់បំផុតនៃជំនឿ និងការរស់នៅរបស់គ្រីស្តបរិស័ទ គឺ​អាថ៌កំបាំង​របស់ព្រះជាម្ចាស់នៅក្នុងខ្លួនព្រះអង្គផ្ទាល់។ អាថ៌កំបាំងនៃព្រះ​ត្រៃឯក​ជាប្រភព និង​​បំភ្លឺអាថ៌កំបាំង​ផ្សេងៗ​នៃ​ជំនឿ ហើយជាការប្រៀនប្រដៅដ៏សំខាន់បំផុត និងជា​មូលដ្ឋាន​​គ្រឹះ​​​នៃ “សេចក្ដីពិត​ទាំង​ឡាយ​នៃជំនឿ” (DCG ៤៣)។ “ប្រវិត្តិសាស្រ្តទាំងអស់នៃការសង្រ្គោះជា​ប្រវិត្តិសាស្រ្តនៃមាគ៌ា និងមធ្យោបាយដែល​ព្រះជាម្ចាស់ ជាព្រះដ៏​ពិត​ប្រាកដតែមួយ ដែលជាព្រះបិតា ព្រះ​បុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ សម្រុះសម្រួល និងរួប​រួម​ជាមួយ​មនុស្ស ដែល​លែង​ប្រព្រឹត្តអំពើបាប” (DCG ៤៧)។

២៣៥. កថាប័ណ្ឌនេះ យើងនឹងរាយការណ៍ខ្លីៗអំពីរបៀបដែលព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែង​អាថ៌កាំបាំង​នៃ​ព្រះ​ត្រៃឯកដ៏ពោរពេញដោយសុភមង្គល (២.) របៀបដែលព្រះសហគមន៍បានថ្លែងលទិ្ធនៃជំនឿអំពីអាថ៌កំបាំងនេះ (៣.) ហើយទីបញ្ចប់ របៀបដែល​ព្រះ​​​ជាម្ចាស់ជាព្រះបិតាបំពេញ “គម្រោងការណ៍ដ៏សប្បុរសរបស់ព្រះអង្គ” គឺរបៀបដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់​បង្កើត សង្រ្គោះ​ និងធ្វើឱ្យមនុស្សបានដ៏រិសុទ្ធ តាមរយៈបេសកកម្មរបស់ព្រះបុត្រា និងព្រះ​វិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ (៤.)។

២៣៦. គ្រូបាធ្យាយនៃព្រះសហគមន៍និយាយអំពី Theologia សំដៅទៅលើព្រះជន្មផ្ទាល់ដ៏លាក់កំបាំងនៃព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះត្រៃឯក និង Oikonomia សំដៅទៅលើព្រះរាជកិច្ចរបស់ព្រះអង្គ ដែលសម្ដែងព្រះអង្គ និងប្រទានព្រះជន្មរបស់ព្រះអង្គ។ Oikonomia សម្ដែងឱ្យយើងស្គាល់នូវ Theologia ផ្ទុយទៅវិញ Theologia បំភ្លឺ Oikonomia ។ ព្រះរាជកិច្ចរបស់ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងឱ្យយើងដឹងថា តើព្រះអង្គជានរណា ផ្ទុយទៅវិញ សភាវៈដ៏លាក់កំបាំងរបស់ព្រះអង្គបំភ្លឺយើងឱ្យយល់អំពីព្រះរាជកិច្ចរបស់ព្រះអង្គ។ បើប្រៀធៀប ព្រះជាម្ចាស់ និងមនុស្សជារឿងដដែល គឺមនុស្សបង្ហាញខ្លួនតាមកិច្ចការដែលខ្លួនប្រព្រឹត្ត ហើយកាលណាយើងស្គាល់ម្នាក់កាន់តែច្បាស់ យើងយល់អំពីកិច្ចការរបស់គេកាន់តែច្បាស់ដែរ។

២៣៧. ព្រះត្រៃឯកជាអាថ៌កំបាំងដ៏ពិតប្រាកដនៃជំនឿ គឺ “អាថ៌កំបាំងមួយនៅក្នុងចំណោមអាថ៌កំបាំង​ដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់​​លាក់លៀម ហើយដែលយើងអាចស្គាល់ លុះត្រាតែព្រះអង្គសម្ដែងឱ្យយើង​ស្គាល់” (SPF ១៦)។ ព្រះ​ជាម្ចាស់​​បាន​​​សម្ដែងទីសម្គាល់នៃព្រះត្រៃឯក នៅពេលព្រះអង្គបង្កើតពិភពលោក ហើយនៅពេលព្រះអង្គ​សម្ដែង​​​ព្រះអង្គ​ នៅក្នុងសម័្ពន្ធមេត្រីចាស់។ ប៉ុន្តែ ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធ ជាអាថ៌កំបាំង​ ដែលប្រាជ្ញា សូម្បី​តែ​ជំនឿ​របស់​ប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលមុនពេលព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ប្រសូតជាមនុស្ស និងមុនបេសកកម្មរបស់​ព្រះ​វិញ្ញាណ​​ដ៏​​វិសុទ្ធ មិនអាចយល់បានឡើយ។

២. ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្គជាព្រះត្រៃឯក

ព្រះបុត្រាសម្ដែងព្រះបិតា

២៣៨. សាសនាជាច្រើនអង្វរព្រះជាម្ចាស់ជា “ព្រះបិតា”។ គេចាត់ទុកព្រះដូចជា “បិតារបស់ព្រះផ្សេងៗ​និងរបស់​​មនុស្សលោកផង”។ នៅប្រទេសអ៊ីស្រាអែល គេហៅព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតា ព្រោះព្រះអង្គបានបង្កើតពិភពលោក (ទក ៣២,៦ ; មគ ២,១០)​ លើស​ពី​​នេះទៅទៀត ព្រោះព្រះអង្គចងសម័្ពន្ធមេត្រី និង​ប្រទាន​ធម៌​វិន័យ​ឱ្យ​ជនជាតិ​អ៊ីស្រាអែល​ជា “កូនច្បង” របស់ព្រះអង្គ (សរ ៤,២២)។ គេហៅព្រះជាម្ចាស់ជា​ព្រះ​បិតា​​របស់​ព្រះមហាក្សត្រ​អ៊ីស្រាអែល​ដែរ (២សម ៧,១៤) ជាពិសេសព្រះជាម្ចាស់ជា “ឪពុករបស់អ្នកក្រីក្រ” ក្មេង​កំព្រា និងស្រ្តីមេម៉ាយ ដែលព្រះអង្គជួយ​ការពារ​ដោយក្ដីស្រលាញ់ (ទន ៦៨,៦)។

២៣៩. ភាសានិយាយនៃជំនឿសន្មតហៅព្រះជាម្ចាស់ថា​ “ព្រះបិតា” គឺសំដៅលើសភាពពីរ៖ ព្រះជាម្ចាស់ជាប្រភពដំបូងនៃអ្វីៗទាំងអស់ ដែលមានតេជានុភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ហើយជាមួយគ្នានេះ ព្រះអង្គប្រកបដោយព្រះហឫទ័យសប្បុរស និងយកចិត្តទុកដាក់នឹងបុត្រធីតារបស់ព្រះអង្គដោយក្ដីស្រលាញ់។ យើងអាចប្រដូចព្រះជាម្ចាស់ ដែលស្រលាញ់ថ្នាក់ថ្នមបុត្រធីតារបស់ព្រះអង្គ ដូចជាម្តាយម្នាក់ចំពោះកូន (អស ៦៦,១៣ ; ទន ១៣១,១២) ដែលសម្ដែងថា ព្រះជាម្ចាស់យាងមកជិតមនុស្ស និងស្រលាញ់គេយ៉ាងស្និទ្ធស្នាល។ ភាសានៃជំនឿដកស្រង់ពីបទពិសោធន៍របស់ឪពុកម្តាយ ដែលជារូបដំណាងដំបូងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ចំពោះមនុស្សម្យ៉ាង។ ប៉ុន្តែ បទពិសោធន៍នេះបញ្ជាក់ថា ឪពុកម្តាយជាមនុស្សទន់ខ្សោយអាចប្រព្រឹត្តខុសពីតួនាទីជាឪពុកម្តាយពិតប្រាកដបាន។ ហេតុនេះ គួររម្លឹកថា ព្រះជាម្ចាស់ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតខុសប្លែកពីមនុស្ស។ ព្រះអង្គមិនមែនជាបុរស មិនមែនជាស្រ្តីដែរ ព្រះអង្គជាព្រះជាម្ចាស់។ ព្រះអង្គខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតខុសប្លែកពីឪពុកម្តាយ (ទន ២៧,១០) ប៉ុន្តែព្រះអង្គជាប្រភព និងគំរូ (អភ ៣,១៤ ; អស ៤៩,១៥) របស់ឪពុកម្តាយទាំងឡាយ គឺគ្មាននរណាជាឪពុកដូចព្រះជាម្ចាស់ឡើយ។

២៤០. ព្រះយេស៊ូបានសម្ដែងថា​ ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតា ដែលមានអត្ថន័យដ៏អស្ចារ្យបំផុត៖ ព្រះ​ជាម្ចាស់​ជា​ព្រះ​បិតា​​មិនគ្រាន់តែជាព្រះបង្កើតពិភពលោកទេ ព្រះអង្គជាព្រះបិតាអស់កល្បជានិច្ច ដោយសារ​​ទំនាក់​ទំនង​​ជាមួយ​​​ព្រះបុត្រាតែមួយរបស់ព្រះអង្គ ដែលជាព្រះបុត្រាដោយសារតែទំនាក់​ទំនង​​ជាមួយ​​ព្រះបិតា​របស់​ព្រះអង្គ​ដែរ៖ “ក្រៅពីព្រះបិតា គ្មាននរណាស្គាល់ព្រះបុត្រាទេ ហើយក្រៅពីព្រះបុត្រា និងអ្នកដែលព្រះបុត្រា​សព្វ​ព្រះ​ហឫទ័យ​​សម្ដែងឱ្យស្គាល់នោះ ក៏គ្មាននរណាអាចស្គាល់ព្រះបិតាបានដែរ” (មថ ១១,២៧)។

២៤១. ហេតុនេះហើយ បានជាក្រុមគ្រីស្តទូតប្រកាសព្រះយេស៊ូជា “ព្រះបន្ទូលបែរទៅរកព្រះជាម្ចាស់ ហើយ​ព្រះ​បន្ទូល​​ជា​ព្រះជាម្ចាស់។ ព្រះបន្ទូលបែរទៅរកព្រះជាម្ចាស់កាលពីដើមបង្អស់” (យហ ១,១) “ព្រះគ្រីស្តជា​តំណាង​របស់​​ព្រះជាម្ចាស់ ដែលយើងមើលពុំឃើញ” (កូឡ ១,១៥) “ជារស្មីនៃសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ និង​មាន​លក្ខណៈ​ដូចព្រះអង្គបេះបិទ” (ហប ១,៣)។

២៤២. យោងតាមការបញ្ជូនបន្តដែលមកពីក្រុមគ្រីស្តទូត ព្រះសហគមន៍បានប្រកាស នៅឆ្នាំ៣២៥ នៅ​មហាសន្និបាត​សកលដំបូងនៃទីក្រុងនិសេថា ព្រះបុត្រា “រួមសភាព” ជាមួយព្រះបិតា គឺ​ជាព្រះជាម្ចាស់​​តែ​មួយ​ជាមួយ​ព្រះអង្គ។ មហាស្និបាតសកលទីពីរ នៅទីក្រុងកុងស្តង់ទីណូប នៅ​ឆ្នាំ៣៨១ បានរក្សា​ទុក​ពាក្យសម្ដីនេះ នៅ​ក្នុងធម៌ប្រកាសជំនឿនៃនិសេ ហើយបានប្រកាសថា “ព្រះបុត្រាតែមួយ​នៃ​​ព្រះបិតា ហើយមានប្រភពពី​ព្រះ​បិតា មុនកាលសម័យទាំងអស់ ជាពន្លឺចេញពីពន្លឺ ជាព្រះជាម្ចាស់ដ៏​ពិតប្រាកដចេញពីព្រះជាម្ចាស់ដ៏ពិតប្រាកដដែរ ព្រះអង្គទទួល​ព្រះជន្ម​ពី​ព្រះបិតា​ ហើយមិនកើតដូច​សត្វ​លោក​ឡើយ ព្រះអង្គរួមសភាពជាមួយព្រះបិតា” (DS ១៥០)។

ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធសម្ដែងព្រះបិតានិងព្រះបុត្រា

២៤៣. មុនបុណ្យចម្លងរបស់ព្រះអង្គ ព្រះយេស៊ូមានព្រះបន្ទូលទុកជាមុនថា នឹងចាត់ “ព្រះដ៏ជួយ​ការពារ (ប៉ារ៉ាក្លេតូស - មេធាវី) គឺព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។ ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធធ្វើការតាំងពីកំណើតពិភពលោក (កណ ១,២) ទ្រង់មាន​​ព្រះបន្ទូល “តាមរយៈអស់លោកព្យាការី” (ធម៌ប្រកាសជំនឿនៃនីសេ/កុងស្តង់ទីណូប) គង់នៅជាមួយពួក​សាវ័ក និង​​នៅក្នុងពួកគេ​ (យហ ១៤,១៧) ដើម្បីប្រៀនប្រដៅ (យហ ១៤,២៦) និងណែ​នាំគេឆ្ពោះទៅ “សេចក្ដី​ពិត​​គ្រប់​ជំពូក” (យហ ១៦,១៣)។​ ដូច្នេះហើយ បានជាព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធជា​ព្រះ​​មួយ​អង្គ​ទៀត​​ដូចព្រះយេស៊ូ និងព្រះបិតាផងដែរ។

២៤៤. បេសកកម្មនៅលើផែនដីរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធសម្ដែងប្រភពអស់កល្បជានិច្ចរបស់ព្រះអង្គ។ ទាំង​ព្រះ​បិតា ក្នុងព្រះនាមព្រះបុត្រា ទាំងព្រះបុត្រាផ្ទាល់ នៅពេលឡើងទៅឯព្រះបិតាវិញរួចហើយ ចាត់​ព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏​​​វិសុទ្ធ​​ឱ្យ​យាងមករកក្រុមគ្រីស្តទូត និងព្រះសហគមន៍ផង (យហ ១៤,២៦ ; ១៥,២៦ ; ១៦,១៤)។​ ពេល​ព្រះ​​ជាម្ចាស់​ចាត់​ព្រះ​​វិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ​ឱ្យ​យាងមក ក្រោយពីព្រះយេស៊ូបានទទួលសិរីរុងរឿង (យហ ៧,៣៩) ព្រះ​អង្គ​​ក៏សម្ដែងគម្រោងការដ៏លាក់កំបាំងនៃ​ព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធ​បាន​គ្រប់​លក្ខណៈ។

២៤៥. មហាសន្និបាតសកលទីពីរបានប្រកាសជំនឿ ដែលមកពី​ក្រុម​គ្រីស្តទូត ​លើព្រះ​វិញ្ញាណ នៅទី​ក្រុង​​កុងស្តង់ទីណូប នៅឆ្នាំ៣៨១៖ “យើងជឿលើព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដែលប្រទានជីវិត និងជាអម្ចាស់​ដែល​ហូរ​ចេញ​ពីព្រះបិតា​” (DS ១៥០)។​ ព្រះសហគមន៍ទទួលស្គាល់ថា ព្រះបិតាជា “ប្រភព​និងដើម​កំណើត​នៃ​ព្រះ​ជាម្ចាស់​​ទាំង​ស្រុង” (DS ៤៩០)។ ក៏ប៉ុន្តែ ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធមានប្រភពអស់កល្បជានិច្ច ដែលទាក់ទងនឹងប្រភពអស់កល្បជានិច្ចរបស់​ព្រះបុត្រា​​ដែរ៖ “ព្រះ​វិញ្ញាណ​​ដ៏​វិសុទ្ធ ដែលជាព្រះអង្គទីបីនៃព្រះត្រៃឯក ជាព្រះជាម្ចាស់តែមួយ​ព្រះអង្គ ដែលមាន​ឋានៈ​ស្មើ​នឹង​​ព្រះ​បិតា​​និង​​ព្រះបុត្រា ដែលមានសារធាតុ និងសភាពដូចគ្នា (...) ប៉ុន្តែ​យើងមិននិយាយ​ថា ព្រះវិញ្ញាណជា​ព្រះ​វិញ្ញាណ​​​​របស់​​ព្រះបិតាតែប៉ុណ្ណោះ ថែមទាំងជាព្រះវិញ្ញាណ​របស់​ព្រះបិតា​​ផង និងរបស់ព្រះបុត្រាផងដែរ” (DS ៥២៧)។ ធម៌ប្រកាស​ជំនឿ​របស់មហាស្និបាតកុងស្តង់ទីណូប​ប្រកាស​ថា៖ “ព្រះ​វិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធទទួល​ការក្រាប​ថ្វាយ​​បង្គំ និងសិរីរុងរឿង​ស្មើ​នឹងព្រះបិតា​ និង​ព្រះបុត្រា” (DS ១៥០)។

២៤៦. ការបញ្ជូនបន្តនៃធម៌ប្រកាសជំនឿ នៅបស្ចិមប្រទេសប្រកាសថា ព្រះវិញ្ញាណ “ហូរចេញពី​ព្រះបិតា ​​​និង​ព្រះបុត្រាផង (filioque )”។​ មហាស្និបាតនៃទីក្រុងហ្ល្វូរង់ នៅឆ្នាំ១៤៣៨ ពន្យល់លម្អិតថា៖ “ព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ​មាន​​សភាវៈពីព្រះបិតាផង​ ពីព្រះបុត្រាផង ហើយហូរចេញអស់កល្បជានិច្ចពីព្រះបិតា ដូចពីព្រះបុត្រាដែរ... ដោយសារព្រះបិតាបានប្រគល់អ្វីៗទាំងអស់ឱ្យព្រះបុត្រាតែមួយរបស់ព្រះអង្គ​ លើកលែងតែលក្ខណៈ​ពិសេស​​​របស់ព្រះបិតា ព្រះបុត្រាក៏​បាន​ទទួល​ការ​ហូរ​ចេញ​របស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធនោះ ​ពីព្រះបិតាព្រះអង្គដែរ” (DS ១៣០០-១៣០១)។​​​ ​

២៤៧. ការប្រការថា ព្រះវិញ្ញាណ “ហូរចេញពី​ព្រះបិតា​​​ និង​ព្រះបុត្រាផង (filioque) មិនស្ថិតនៅក្នុងធម៌ប្រកាសជំនឿនៃទីក្រុងកុងស្តង់ទីណូបនៅឆ្នាំ៣៨១ ប៉ុន្តែ តាមប្រពៃណីបុរាណ ដែលមកពីពួកឡាតាំង​ និងពួកអាឡិចសង់ឌ្រី សម្ដេចប៉ាប សន្តឡេអុង បានប្រកាសថា ជាគោលការណ៍ នៅឆ្នាំ៤៤៧ មុនទីក្រុងរ៉ូមស្គាល់ និងទទួលនៅមហាសន្និបាតកាលសេដូន នៅឆ្នាំ៤៥១ ធម៌ប្រកាសជំនឿនៃឆ្នាំ៣៨១។ បន្តិចម្តងៗ គេធ្លាប់ប្រើប្រាស់ប្រការនេះនៃធម៌ប្រកាសជំនឿ ក្នុងពិធីបុណ្យខាងបស្ចិមប្រទេស (រវាងសតវត្សទី៨ ​និងទី១១) ប៉ុន្តែ ដោយសារពិធីបុណ្យខាងបស្ចិមប្រទេសបានបញ្ចូល filioque នេះ ក្នុងធម៌ប្រកាសជំនឿនៃនិសេ/កុងស្ដង់ទីណូប ព្រះសហគមន៍ អ័រតូដុក និងព្រះសហគមន័កាតូលិកមិនទាន់បានឯកភាពនៅឡើយ។

២៤៨. ការបញ្ជូនបន្តខាងបូព៌ាប្រទេសសម្ដែងជាមុនថា ព្រះបិតាមានប្រភពមុនព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។ ដោយប្រកាសថា ព្រះវិញ្ញាណ “ហូរចេញពីព្រះបិតា” (យហ ១៥,២៦) គេអះអាងថា ព្រះវិញ្ញាណហូរចេញ ពីព្រះបិតា ដោយ ព្រះបុត្រា (AG ២)។ ការបញ្ជូនបន្តខាងបស្ចិមប្រទេសសម្ដែងជាមុនថា ព្រះបិតា​ និងព្រះបុត្រារួមសភាព ដោយប្រកាសថា ព្រះវិញ្ញាណហូរចេញពីព្រះបិតាផង ពីព្រះបុត្រាផង (filioque)។ គេនិយាយ “បែបនេះ ត្រឹមត្រូវ” (DS១៣០២) ដ្បិតដោយសារព្រះអង្គនីមួយៗរួមសភាពអស់កល្បជានិច្ច ព្រះបិតាត្រូវតែជាប្រភពដំបូងនៃព្រះវិញ្ញាណ ព្រោះព្រះអង្គជា “គោលដំបូង ដែលគ្មានគោលដំបូងទេ” (DS ១៣៣១) ដោយសារព្រះអង្គជាព្រះបិតានៃព្រះបុត្រាតែមួយ ព្រះអង្គត្រូវតែរួមជាមួយព្រះបុត្រាធ្វើជា “គោលតែមួយ ដែលហូរចេញព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ” (DS 850)។ លុះត្រាតែព្រះសហគមន៍ខាងបស្ចិមប្រទេស និងខាងបូព៌ាប្រទេស មិនរឹតគោលការណ៍របស់ខ្លួនឱ្យតឹងពេកទេ ព្រះសហគមន៍ទាំងពីរនោះក៏បំពេញគ្នាទៅវិញទៅមក។

៣. លទ្ធិនៃជំនឿអំពីព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធ

ការបង្កបង្កើតគោលការណ៍អំពីព្រះត្រៃឯក

២៤៩. សេចក្ដីពិត ដែលព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងអំពីព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធ ជាគ្រឹះនៃជំនឿដ៏រស់រវើករបស់ព្រះ​សហគមន៍ តាំងពីដើមដំបូង ជាពិសេសដោយសារបុណ្យជ្រមុជទឹក។ គោលការណ៍អំពីព្រះត្រៃឯក​មាននៅ​ក្នុង​​ក្បួន​​​ច្បាប់នៃពិធីជ្រមុជទឹក ក្នុងធម៌ទេសនា ការអប់រំជំនឿ និងការអធិដ្ឋានរបស់ព្រះសហគមន៍ ហើយ​នៅក្នុង​លិខិត​​ទាំងប៉ុន្មាន ដែលមកពីក្រុមគ្រីស្តទូត ដូចពាក្យជម្រាបសួរនេះដែលពិធីអរព្រះគុណព្រះជាម្ចាស់ផ្ដល់​សកី្ខភាព​ថា៖ “សូមឱ្យបងប្អូនទាំងអស់គ្នា ប្រកប​ដោយ​ព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោស របស់ព្រះអម្ចាស់​យេស៊ូ  ​គ្រីស្ត សូមឱ្យបងប្អូនបានប្រកបដោយ​សេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះជាម្ចាស់ និងសូមឱ្យបងប្អូនបាន​រួមរស់​ជាមួយ​គ្នា​ដោយព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ​ផង” (២ករ ១៣,១៣) (១ករ ១២,៤-៦ ; អភ ៤,៤-៦)។

២៥០. ពីសតវត្សមួយទៅសតវត្សមួយ តាមរយៈមហាសន្និបាតបុរាណ ដោយមាន​ទេវវិទ្យា​របស់​គ្រូបាធ្យាយ​ និងជំនឿរបស់គ្រីស្តបរិស័ទជួយគាំទ្រ ព្រះសហគមន៍បានព្យាយាមពន្យល់អំពីជំនឿលើ​ព្រះត្រៃឯក កាន់តែច្បាស់ឡើងៗ ដើម្បី​​​​​ឈ្វេងយល់អំពីជំនឿកាន់តែស៊ីជម្រៅ និងដើម្បីការពារជំនឿនោះពី​កំហុស​ផ្សេងៗផង។

២៥១. ដើម្បីបង្កើតគោលការណ៍នៃព្រះត្រៃឯក ព្រះសហគមន៍បានបង្កើតពាក្យថ្មី ដោយប្រើគំនិតខាងទស្សនវិទ្យា៖ “សារធាតុ” “បុគ្គល” “អង្គ” “ទំនាក់ទំនង”​ ជាដើម។ ធ្វើដូច្នោះ ព្រះសហគមន៍មិនបានបញ្ចុះជំនឿក្រោមប្រាជ្ញារបស់មនុស្សទេ ប៉ុន្តែបានផ្ដល់អត្ថន័យថ្មី និងយ៉ាងអស្ចារ្យដល់ពាក្យទាំងអស់នោះ ដែលសំដៅទៅលើអាថ៌កំបាំងដ៏ប្លែកអស្ចារ្យ “លើសពីអ្វីៗទាំងអស់ ដែលប្រាជ្ញាមនុស្សយើងអាចនឹកគិតដល់ទៅទៀត” (SPF ២)។

២៥២. ព្រះសហគមន៍ប្រើពាក្យ “សារធាតុ”​(ឬ “សភាវៈ” ឬ “សភាព”) សំដៅទៅលើព្រះជាម្ចាស់​ជា​ព្រះ​​តែ​មួយ​ព្រះ​អង្គ ប្រើពាក្យ “បុគ្គល” ឬ “អង្គ” សម្ដែងថា ​ព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធជាអង្គខុសប្លែកពីគ្នា ហើយ​ពាក្យ​ “ទំនាក់ទំនង”​ សម្ដែង​ថា ព្រះអង្គទាំងបីអង្គខុសពីគ្នា ព្រោះតែទំនាក់ទំនងរវាងគ្នានិងគ្នា។

គោលការណ៍នៃព្រះត្រៃឯក

២៥៣. ព្រះត្រៃឯកមានតែមួយព្រះអង្គ ។​ យើងមិនប្រកាសថា មានព្រះជាម្ចាស់បីអង្គទេ តែព្រះ​ជាម្ចាស់​​តែ​មួយ ដែល​មានព្រះបីអង្គ គឺ “ព្រះបិតា ព្រះបុត្រា​ និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធរួមសភាពជាមួយគ្នា” (DS ៤២១)។​ ព្រះទាំង​បី​អង្គ​​មិនបែង​​ចែក​ពី​លក្ខណៈជាព្រះជាម្ចាស់រវាងគ្នានិងគ្នាទេ តែព្រះអង្គនីមួយៗជាព្រះជាម្ចាស់​ទាំង​​ស្រុង៖ “ព្រះបិតា​ជា​សភាព​របស់​​ព្រះបុត្រា ព្រះបុត្រាជាសភាពរបស់ព្រះបិតា ហើយព្រះបិតា​និងព្រះបុត្រា​ជា​សភាពរបស់ព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ គឺ​ព្រះជាម្ចាស់តែមួយព្រះអង្គ” (DS ៥៣០)។ ព្រះអង្គនីមួយៗមានសារធាតុ សភាវៈ ឬសភាពរបស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់” (DS ៨០៤) ។

២៥៤. ព្រះអង្គនីមួយៗខុសប្លែកពីគ្នាទៅវិញទៅមក យ៉ាងពិតប្រាកដ​ ។ “ព្រះជាម្ចាស់មានតែមួយ ប៉ុន្តែ​ព្រះអង្គ​មិន​​មែន​តែ​​ម្នាក់​ឯង​ទេ” (DS ៧១)។​ “ព្រះបិតា” “ព្រះបុត្រា” “ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ” មិនគ្រាន់តែជានាមសម្ដែង​លក្ខណៈ​​​ផ្សេងៗ​​ពីព្រះជាម្ចាស់ទេ ដ្បិតព្រះអង្គនីមួយៗខុសប្លែកពីគ្នាយ៉ាង​​ពិត​​​ប្រាកដ៖​ “ព្រះអង្គ​ដែល​​ជា​ព្រះបុត្រា​មិនមែនជាព្រះបិតា​ ព្រះអង្គដែលជាព្រះបិតាមិនមែន​ជា​ព្រះបុត្រា ហើយព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ​មិន​មែន​​​ជា​ព្រះបិតា​ ឬព្រះបុត្រាឡើយ” (DS ៥៣០)។ ព្រះអង្គខុសប្លែកពីគ្នាមកពី​ទំនាក់ទំនង​ដើម​ដំបូង​រវាង​គ្នា​និង​គ្នា៖ “ព្រះបិតាផ្ដល់​ព្រះជន្ម ព្រះបុត្រាទទួលព្រះជន្ម ហើយព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ​​ហូរចេញ” (DS ៨០៤)។ ឯកភាព​នៃ​ព្រះជាម្ចាស់មានបីដង​ ។

២៥៥. ព្រះអង្គនីមួយៗពឹងផ្អែកលើគ្នាទៅវិញទៅមក ។ ភាពខុសគ្នាយ៉ាងពិតប្រាកដរវាងព្រះអង្គនីមួយៗ ស្ថិតតែ​នៅ​ក្នុង​ទំនាក់ទំនង ដែលមានរវាងព្រះអង្គនីមួយៗ ហើយមិនបំបែកព្រះជាម្ចាស់ឡើយ៖ “ព្រះនាម​ព្រះបិតាយោង​តាម​ព្រះបុត្រា ព្រះនាមព្រះបុត្រាយោងតាមព្រះបិតា ហើយព្រះវិញ្ញាណដ៏​វិសុទ្ធ​យោង​តាមព្រះអង្គទាំងពីរនោះ។ ទោះ​បីយើងនិយាយអំពីទំនាក់ទំនងរវាងព្រះទាំងបីអង្គយ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ ក៏យើងជឿថា មានសភាព ​ឬសារធាតុតែ​មួយ​​ដែរ” (DS ៥២៨)។ “នៅក្នុងអង្គព្រះអង្គនីមួយៗ មានសភាព​តែមួយ លើកលែងតែ​នៅពេល​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ព្រះអង្គ​​នីមួយៗ​ផ្សេងៗ​ពីគ្នា” (DS ១៣៣០)។​​ “ដោយសារ​ឯកភាពនោះ ព្រះបិតាស្ថិតទាំងស្រុងក្នុងព្រះបុត្រា និង​​ស្ថិត​ទាំងស្រុងក្នុង​ព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធដែរ ព្រះបុត្រាស្ថិតទាំង​ស្រុង​​​ក្នុងព្រះបិតា និងស្ថិតទាំងស្រុងក្នុងព្រះ​វិញ្ញាណ​​ដ៏​វិសុទ្ធដែរ ហើយ​ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធស្ថិតទាំង​ស្រុង​​ក្នុងព្រះបិតា ទាំងស្រុងក្នុងព្រះបុត្រាផងដែរ” (DS ១៣៣១)។

២៥៦. សន្ត គ្រេគ័រ នៃណាស៊ីអង់ ដែលគេហៅថា​ “ទេវវិទូ”​​ ដែរ ប្រគល់សេចក្ដីសង្ខេបនៃជំនឿអំពីព្រះត្រៃឯកឱ្យអ្នកស្វែងយល់ នៅទៅក្រុងកុងស្តង់ទីណូប៖
មុនអ្វីៗទាំងអស់ សូមអ្នករាល់គ្នាជួយថែរក្សាបញ្ញត្តិដ៏ល្អប្រសើរនេះ។ ខ្ញុំរស់ តស៊ូ និងចង់ស្លាប់ចំពោះបញ្ញត្តិនេះ ដែលធ្វើឱ្យខ្ញុំរងទុក្ខលំបាកទាំងអស់ និងប្រមាថមើលងាយភាពសប្បាយភ្លើតភ្លើនសព្វគ្រប់៖ ខ្ញុំចង់និយាយអំពីធម៌ប្រកាសជំនឿលើព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។​ ខ្ញុំប្រគល់ធម៌ប្រកាសនេះ ឱ្យអ្នករាល់គ្នានៅថ្ងៃនេះ។ ដោយសារធម៌ប្រកាសជំនឿនេះ បន្តិចទៀតនេះ ខ្ញុំនឹងជ្រមុជអ្នករាល់គ្នាក្នុងទឹក ហើយលើកអ្នករាល់គ្នាចេញមកវិញ។ ខ្ញុំសូមជូនធម៌ប្រកាសនេះ ទៅអ្នករាល់គ្នា ធ្វើជាមិត្តសម្លាញ់ និងគំរូពេញមួយជីវិតរបស់អ្នករាល់គ្នា។ ខ្ញុំសូមជូនព្រះមួយព្រះអង្គប្រកបដោយតេជានុភាព ដែលមានព្រះជន្មគង់នៅតែមួយក្នុងអង្គទាំងបី ហើយដែលមានទាំងបីអង្គខុសប្លែកពីគ្នា គឺជាព្រះ ដោយគ្មានសារធាតុ ឬសភាវៈ ខុសប្លែកពីគ្នា (...) ជាព្រះជាម្ចាស់ទាំងស្រុងក្នុងព្រះទាំងបីអង្គ (...) ហើយទាំងបីអង្គរួមគ្នាជាព្រះជាម្ចាស់ (...)។ ខ្ញុំមិនទាន់បានចាប់ផ្តើមគិតទៅដល់ឯកភាព បានជាព្រះត្រៃឯកជ្រមុជខ្លួនខ្ញុំក្នុងសោភណភាពត្រចះត្រចង់របស់ព្រះអង្គ។ ខ្ញុំមិនទាន់បានចាប់ផ្តើមគិតដល់ព្រះត្រៃឯក បានជាឯកភាពអោបក្រសោបខ្លួនខ្ញុំរួចស្រេចទៅហើយដែរ។

៤. ព្រះរាជកិច្ចនិងបេសកកម្មរបស់ព្រះត្រៃឯក

២៥៧. “ឱ! ព្រះត្រៃឯកជាពន្លឺពោរពេញដោយសុភមង្គល ឱ!​​ ព្រះត្រៃឯកជាឯកភាពដ៏សំខាន់បំផុត!” (LH) ។​ ព្រះ​​​​​​ជាម្ចាស់ជាសុភមង្គល​អស់​កល្ប​ជានិ​​ច្ច ជីវិតអមតៈ និងពន្លឺដែលមិនចេះឱនថយ។ ព្រះជាម្ចាស់​ជាសេចក្ដី​ស្រលាញ់ គឺព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និង​ព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ។​ ដោយមានសេរីភាព ព្រះជាម្ចាស់សព្វ​ព្រះ​ហឫទ័យ​​​ប្រទាន​សិរីរុងរឿង​នៃព្រះជន្ម​ពោរពេញ​​ដោយ​សុភមង្គលរបស់ព្រះអង្គ។ នេះ​គឺ​ជា “គម្រោងការដ៏សប្បុរស” (អភ ១,៩) ដែល​​ព្រះអង្គបានទុកមុនកំណើតពិភពលោក នៅក្នុងព្រះបុត្រាជាទី​ស្រលាញ់​របស់ព្រះអង្គ ដោយ “តម្រូវ​​ទុក​ជាមុនឱ្យយើងធ្វើជាបុត្រធីតារបស់ព្រះអង្គ” ​(អភ ១,៤-៥) គឺ “ឱ្យ​មាន​លក្ខណៈដូចព្រះបុត្រា​របស់​ព្រះអង្គ" (រម ៨,១៥)។ គម្រោងការនេះ “មិនមែនមកពីអំពើ ​ដែល​យើង​បាន​ប្រព្រឹត្ត​នោះទេ គឺ (...) ស្របតាម​ព្រះ​ហឫទ័យ​ប្រណី​​សន្តោស (...) តាំងពីមុនកាលសម័យទាំងអស់មកម្ល៉េះ” (២ធម ១,៩-១០) ដែលមកពីសេចក្ដី​ស្រលាញ់​របស់​​ព្រះត្រៃឯកតែម្តង។ គម្រោងការលាតត្រដាងនៅក្នុង​ស្នាព្រះហស្ត​នៃ​​កំណើតពិភពលោក នៅក្នុងប្រវិត្តនៃការសង្រ្គោះទាំង​អស់​ ក្រោយពីមនុស្សបានប្រព្រឹត្តអំពើបាប និង​នៅ​ក្នុងបេសកកម្មរបស់ព្រះបុត្រា និងព្រះ​វិញ្ញាណ ដែលបេសកកម្មរបស់ព្រះសហគមន៍បន្តតទៅទៀត (AG ២-៩)។

២៥៨. ការចាត់ចែងនៃការសង្រ្គោះនេះ ជាព្រះរាជកិច្ច​របស់ព្រះទាំងបីអង្គ ដ្បិត​ព្រះ​ត្រៃឯក​​មានសភាពតែមួយយ៉ាងណា ក៏ព្រះអង្គមានប្រតិបត្តិការតែមួយយ៉ាងនោះដែរ (DS ៤២១)។ “ព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និង​ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធមិនមែនជាគោលបីនៃសត្វលោក ប៉ុន្តែជាគោលតែមួយះ

“ (DS ១៣៣១)។​ ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គ​នីមួយៗធ្វើការក្នុងព្រះរាជកិច្ច​តែមួយ តាមលក្ខណៈរៀងៗខ្លួន។​ ដូច្នេះហើយ បានជាព្រះសហគមន៍​ប្រកាស​​តាមសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី​​ថា “អ្វីៗទាំងអស់មានប្រភពមកពីព្រះជាម្ចាស់ ជាព្រះបិតា អ្វីៗទាំងអស់មានសម្រាប់​ព្រះ​អម្ចាស់​​យេស៊ូគ្រីស្ត ហើយ​អ្វីៗ​ទាំងអស់ស្ថិតនៅក្នុងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ”  (DS ៤២១)។ លក្ខណៈ​រៀងៗ​ខ្លួន​របស់​ព្រះអង្គនីមួយៗ​មកពីបេសកកម្មរបស់​ព្រះបុត្រា​ដែលប្រសូតជាមនុស្ស និងពី​ព្រះអំណោយទានរបស់ព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏​​វិសុទ្ធ។

២៥៩. ការចាត់ចែងនៃការសង្រ្គោះនេះជាព្រះរាជកិច្ចរួមផង និងជាព្រះរាជកិច្ចរបស់ព្រះមួយអង្គៗផង ហើយ​ធ្វើឱ្យមនុស្សស្គាល់លក្ខណៈរបស់ព្រះទាំងបីអង្គ និងសភាពតែមួយរបស់ព្រះអង្គទាំងនោះដែរ។​ ដូច្នេះ​ហើយ បាន​ជា​គ្រីស្តបរិស័ទរួប​រួមជាមួយព្រះមួយអង្គៗ ដោយមិនបំបែកព្រះអង្គឡើយ។ អ្នកលើកតម្កើងព្រះបិតា លើកតម្កើងព្រះអង្គ តាមរយៈព្រះគ្រីស្ត និងក្នុងអង្គព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ អ្នកដើរតាមព្រះគ្រីស្តដើរតាមព្រះអង្គ ព្រោះព្រះបិតា​ទាក់ទាញ​ចិ​ត្តគេ (យហ ៦,៤៤) ដោយសារព្រះវិញ្ញាណជំរុញគេផងដែរ (រម ៨,១៤)។

២៦០. ព្រះជាម្ចាស់បានតម្រូវទីបញ្ចប់បំផុតនៃការចាត់ចែងនៃការសង្រ្គោះ គឺឱ្យសត្វលោកចូលរួម​ចំណែកក្នុង​ឯកភាព​​ល្អ​​ឥត​ខ្ចោះ​​​​​នៃព្រះត្រៃឯកពោរពេញដោយសុភមង្គល (យហ ១៧,២១-២៣)។ ប៉ុន្តែ ចាប់តាំងពីឥឡូវនេះទៅ​ ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅយើង​ឱ្យ​​ទទួលព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធបំផុត៖​ “អ្នកណាស្រលាញ់ខ្ញុំ អ្នកនោះនឹង​ប្រតិបតិ្ត​តាម​​​ពាក្យខ្ញុំ។​ ព្រះបិតាខ្ញុំ​នឹង​ស្រលាញ់​អ្នកនោះ ហើយព្រះបិតានិងខ្ញុំក៏នឹងមកតាំងទីលំនៅនៅក្នុងអ្នក​នោះ​ដែរ” (យហ ១៤,២៣)។

ឱព្រះជាម្ចាស់អើយ! ព្រះត្រៃឯកដែលខ្ញុំគោរពក្រាបថ្វាយបង្គំ! សូមព្រះអង្គជួយឱ្យខ្ញុំម្ចាស់បំភ្លេចខ្លួនខ្ញុំម្ចាស់ផ្ទាល់ទាំងស្រុងទៅ ដើម្បីឱ្យខ្ញុំម្ចាស់បានតាំងនៅស្ងៀមយ៉ាងស្ងប់ស្ងាត់ជាមួយព្រះអង្គ​ ហាក់ដូចជាព្រលឹងរបស់ខ្ញុំម្ចាស់បានទៅដល់ស្ថានបរមសុខរួចហើយ។ ឱព្រះអង្គដែលមិនប្រែប្រួលអើយ! សូមកុំឱ្យគ្មានអ្វីមួយរំខានសេចក្ដីសុខសាន្តរបស់ខ្ញុំម្ចាស់ និងធ្វើឱ្យខ្ញុំម្ចាស់ឃ្លាតឆ្ងាយពីព្រះអង្គឡើយ ប៉ុន្តែ សូមឱ្យគ្រប់នាទីទាំងអស់នាំឱ្យខ្ញុំម្ចាស់ចូលក្នុងអាថ៌កំបាំងដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះអង្គយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ! សូមប្រោសប្រទានឱ្យព្រលឹងខ្ញុំម្ចាស់បានសេចក្ដីស្ងប់ផង។ សូមព្រះអង្គទុកឱ្យព្រលឹងខ្ញុំម្ចាស់ទៅជាស្ថានបរមសុខ ជាព្រះដំណាក់ដ៏ជាទីស្រលាញ់ និងជាទីកន្លែងសម្រាករបស់ព្រះអង្គផង។ សូមកុំឱ្យខ្ញុំម្ចាស់មិនដែលបោះបង់ព្រះអង្គចោលទេ ប៉ុន្តែសូមឱ្យខ្ញុំម្ចាស់បាននៅទីនោះទាំងស្រុង ដោយមានជំនឿមាំមួន ដោយក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ និងដោយថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះអង្គ ដែលកំពុងបង្កើតខ្ញុំម្ចាស់ (សន្តី អេលីសាបិត នៃព្រះត្រៃឯក)។

 សង្ខេប

២៦១. អាថ៌កំបាំងនៃព្រះត្រៃឯកជាអាថ៌កំបាំងដ៏សំខាន់ៗនៃជំនឿ និងការរស់នៅជាគ្រីស្តបរិស័ទ។ មាន​​​តែព្រះជាម្ចាស់ទេ ដែលអាចនាំឱ្យយើងស្គាល់ ដោយសម្ដែងព្រះអង្គជាព្រះបិតា​ ព្រះបុត្រា និងព្រះ​វិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។

២៦២. ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ប្រសូតជាមនុស្សសម្ដែងឱ្យយើងដឹងថា ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតា​អស់កល្បជានិច្ច ហើយព្រះបុត្រារួមសភាពជាមួយព្រះបិតា ពោលគឺព្រះបុត្រារួមជាមួយព្រះបិតា និងនៅក្នុងអង្គ​ព្រះ​អង្គ ជាព្រះជាម្ចាស់ដដែលតែមួយព្រះអង្គគត់។

២៦៣. បេសកកម្មរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដែលព្រះបិតាបានចាត់ឱ្យយាងមកក្នុងព្រះនាមនៃព្រះ​បុត្រា (យហ ១៤,២៦) ហើយដែលព្រះបុត្រា បានចាត់ “ពីព្រះបិតា” (យហ ១៤,២៦) សម្ដែងថា ព្រះវិញ្ញាណរួមជាមួយព្រះបិតា និងព្រះបុត្រា ជាព្រះជាម្ចាស់តែមួយព្រះអង្គគត់។ “ព្រះវិញ្ញាណទទួលការក្រាបថ្វាយបង្គំ និងសិរីរុងរឿងស្មើនឹងព្រះបិតា និងព្រះបុត្រា”។

២៦៤. ព្រះវិញ្ញាដ៏វិសុទ្ធហួសចេញមកពីព្រះបិតា ដែលជាប្រភពដើម ដោយសារព្រះបិតា​ប្រទានព្រះ​វិញ្ញាណ​ឱ្យព្រះបុត្រាតាំងពីដើមរៀងមក ហើយជាដរាបតរៀងទៅ ព្រះវិញ្ញាណក៏ហូសចេញមកពីព្រះបិតា និង ព្រះបុត្រាដែលរួមជាមួយគ្នាជាធ្លុងតែមួយ” (សន្ត អូគូស្តាំង)។

២៦៥. ដោយសារពិធីជ្រមុជទឹក “ក្នុងព្រះនាមព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ” ព្រះជាម្ចាស់​ត្រាស់​ហៅយើងឱ្យរួមរស់ជាមួយព្រះត្រៃឯកពោរពេញទៅដោយសុភមង្គល នៅលើផែនដីនេះក្នុងភាពងងឹតនៃ​ជំនឿ និងក្នុងពន្លឺអស់កល្បជានិច្ច ក្រោយពេលស្លាប់ (SPF ៩)។

២៦៦. “ជំនឿកាតូលិកមានដូចតទៅ៖ គឺគោរពក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះជាម្ចាស់តែមួយក្នុងអង្គព្រះត្រៃឯក ហើយព្រះត្រៃឯកក្នុងឯកភាព ដោយមិនភ័ន្តច្រឡំអង្គនីមួយៗ ដោយមិនបែងចែក​សារធាតុឡើយ ដ្បិត​ព្រះ​បិតា​ខុសប្លែកពីព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណ ព្រះបុត្រាខុសប្លែកពីព្រះបិតា និងព្រះវិញ្ញាណ ព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ​ខុស​ប្លែកពីព្រះបិតា និងព្រះបុត្រា ប៉ុន្តែព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធជាព្រះជា​ម្ចាស់តែមួយ ដែល​មាន​សិរីរុងរឿងស្មើគ្នា ពោរពេញទៅដោយភាពថ្កុំថ្កើងអស់កល្បជានិច្ច” (Quicumque)។

២៦៧. ព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធមិនអាចបែងចែកផ្តាច់ពីគ្នាបានឡើយ។​ ប៉ុន្តែ ក្នុងការ​ប្រតិបត្តិតែមួយរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ព្រះអង្គនីមួយៗសម្ដែងលក្ខណៈផ្ទាល់នៅក្នុងអង្គព្រះត្រៃឯក ជាពិសេសក្នុង​បេសកកម្ម​​របស់​ព្រះបុត្រាប្រសូតជាមនុស្ស និងក្នុងការប្រោសប្រទានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។

កថាខណ្ឌទី៣៖ ព្រះបិតាដ៏មានឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ

២៦៨. ក្នុងចំណោមលក្ខណៈទាំងប៉ុន្មានរបស់ព្រះជាម្ចាស់ មានតែឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះអង្គ ដែល​មានថ្លែង​ក្នុង​​​ធម៌ប្រកាសជំនឿ។ យើងជឿថា​ ឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការរបស់ព្រះជាម្ចាស់ស្ថិតនៅក្នុង​សកល​លោក​ទាំងមូល គឺ​ព្រះ​ជាម្ចាស់ ដែលបានបង្កើតអ្វីៗទាំងអស់ (កណ ១,១ ; យហ ១,៣) គ្រប់គ្រងលើអ្វីៗទាំងអស់ និង​អាច​ធ្វើ​អ្វីៗ​ទាំង​​អស់​​ផងដែរ។ ឫទ្ធានុភាព​សព្វ​ប្រការរបស់ព្រះអង្គប្រកបដោយសេចក្ដីស្រលាញ់ ព្រោះ​ព្រះ​ជាម្ចាស់​ជាព្រះបិតា​របស់​យើង (មថ ៦,៩) ហើយ​ឫទ្ធានុភាព​សព្វប្រការរបស់ព្រះអង្គជាអាថ៌កំបាំង ដ្បិតមាន​តែ​ជំនឿទេ ដែលអាចយល់​ឃើញ​ឫទ្ធានុភាព​​សព្វប្រការ​នេះ​បាន នៅពេលដែល “ឫទ្ធានុភាពសព្វរបស់​ព្រះជាម្ចាស់លេច​ចេញមកយ៉ាងខ្លាំង​បំផុត​​ក្នុ​ង​មនុស្សទន់ខ្សោយ” (២ករ ១២,៩) (១ករ ១,១៨)។

“ព្រះអង្គធ្វើអ្វីក៏បាន តាមតែព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ” ​(ទន ១១៥,៣)

២៦៩. ព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធប្រកាសជាច្រើនលើកច្រើនសាថា​ ព្រះជាម្ចាស់មានឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ​ក្នុងសកល​លោក​​​​ទាំងមូល ។ ព្រះគម្ពីរហៅព្រះជាម្ចាស់ជា “​ព្រះរបស់លោកយ៉ាកុប” (កណ ៤៩,២៤ ; អស ១,២៤) “ដ៏​ខ្លាំង​ពូកែ​ជានិច្ច” “គ្មាននរណាអាច​យក​​​​​ជ័យជំនះបាន” ជា “ព្រះមហាក្សត្រប្រកបដោយសិរីរុងរឿង” “ប្រកប​ដោយ​​​ព្រះ​ចេស្ដា​​​បារមី” “ជាអ្នកចំបាំងដ៏ជំនាញ” (ទន ២៤,៨-១០)។ ដោយសារព្រះ​ជាម្ចាស់​ជាព្រះបង្កើត​ ព្រះ​ជាម្ចាស់​មាន​ឫទ្ធានុភាព​​​សព្វប្រការ “នៅលើផ្ទៃមេឃនិងនៅលើផែនដី” (ទន ១៣៥៦) ។ គ្មានការអ្វីដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់​ធ្វើមិនកើត​​ទេ (យរ ៣២,១៧ ; លក ១,៣៧) ហើយទ្រង់ក៏ប្រគល់ស្នាព្រះហស្តរបស់​ព្រះអង្គ​​​ឱ្យនរណាក៏បាន ស្រេចតែតាមព្រះហឫទ័យ​ព្រះអង្គ (យរ ២៧,៥)។ ព្រះអង្គជាព្រះអម្ចាស់នៃសកល​លោក​ទាំងមូល ដែលធ្វើតែតាមព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គជានិច្ច។ ព្រះអង្គ​ជាម្ចាស់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រគ្រប់គ្រង​លើ​ចិត្ត​គំនិត និងកាលៈទេសៈនានាតាមព្រះហឫទ័យព្រះអង្គ (អធ ៤,១៧ខ ; សភ ២១,១)៖ “ព្រះអង្គ​អាច​​ប្រើ​ព្រះ​ចេស្ដា​ដ៏ឧត្តុងឧត្តមរបស់ព្រះអង្គ នៅពេលណាក៏បាន។ គ្មាននរណាអាចតទល់នឹងព្រះបារមីដ៏ខ្លាំង​ក្លា​របស់​ព្រះអង្គ​​បានទេ” (ប្រាញ ១១,២៣)។

“ព្រះជាម្ចាស់អាណិតអាសូរមនុស្សទាំងអស់ ព្រោះព្រះអង្គមានឫទ្ធានុភាពអាចសម្រេចកិច្ចការទាំងអស់” (ប្រាញ ១១,២៣)

២៧០. ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតា ប្រកបដោយឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ។ លក្ខណៈទាំងពីររបស់ព្រះជាម្ចាស់នោះ ​បំភ្លឺ​គ្នាទៅវិញទៅ​មក។​ ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងថា ជាព្រះបិតាប្រកបដោយឫទ្ធានុភាព ដោយយកចិត្តទុកដាក់នឹង​អ្វីៗ​​ដែលយើង​ត្រូវការ (មថ ៦,៣២) ដោយប្រោសយើងឱ្យទៅជាបុត្រធីតារបស់ព្រះអង្គ (“យើងនឹង​ធ្វើជា​ឪពុក​របស់អ្នករាល់​គ្នា ហើយ​​អ្នករាល់គ្នាក៏ធ្វើជាកូនប្រុសកូនស្រីរបស់យើងដែរ។ នេះជាព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះ​អម្ចាស់​ដ៏​មាន​​ព្រះចេស្ដា​លើ​សអ្វីៗ​ទាំងអស់” (២ករ ៦,១៨) ហើយដោយធម៌មេត្តាករុណា​ឥត​ព្រំដែនរបស់​ព្រះ​អង្គ ដ្បិតព្រះអង្គសម្ដែងនូវឫទ្ធានុភាពដ៏​ខាំង​ក្លា​ជា​​ទី​បំផុត នៅពេលព្រះអង្គស្ម័គ្រចិត្តលើកលែងទោសឱ្យរួចពីបាប។

២៧១. ព្រះជាម្ចាស់ប្រើឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការរបស់ព្រះអង្គ ដោយគ្មានចិត្តលម្អៀងទេ៖ “នៅក្នុងអង្គព្រះអង្គ ឫទ្ធានុភាព​​និងសភាវៈ ព្រះហឫទ័យនិងប្រាជ្ញាឆ្លាតឈ្លាសវៃ ព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណនិងយុត្តិធម៌ រួមជាមួយគ្នាក្នុងធ្លុងតែ​មួយ ទើបគ្មានអ្វីដែលស្ថិតក្នុងឫទ្ធានុភាព​របស់ព្រះអង្គ ដែលមិនស្ថិតក្នុង​ព្រះហឫទ័យ​ដ៏សុចរិតរបស់​ព្រះអង្គ ឬ​ប្រាជ្ញា​ឆ្លាតឈ្លាសវៃប្រកបដោយព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គ” (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។

ព្រះជាម្ចាស់ហាក់ដូចជាគ្មានឫទ្ធានុភាពសោះ

២៧២. ពេលយើងដកពិសោធន៍អំពីអំពើអាក្រក់ និងទុក្ខលំបាក ពិបាកជឿថា ព្រះជាម្ចាស់មានឫទ្ធានុភាព​សព្វ​ប្រការ។​ ជួនកាលព្រះជាម្ចាស់ហាក់ដូចជានៅឆ្ងាយ មិនអាចឃាត់អំពើអាក្រក់ឱ្យកើតឡើងបានទេ។ ប៉ុន្តែ ព្រះ​ជាម្ចាស់​​បាន​​សម្ដែងឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការរបស់ព្រះអង្គ នៅពេលព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គបានបន្ទាប​ខ្លួន មាន​ព្រះជន្ម​​មានជីវិតថ្មី និងបានឈ្នះអំពើអាក្រក់។ ហេតុនេះ ព្រះគ្រីស្ត ដែលត្រូវគេឆ្កាង ជា “ឫទ្ធានុភាព និង​ព្រះ​ប្រាជ្ញាញ្ញាណ​​របស់​ព្រះជាម្ចាស់។ អ្វីៗដែលមនុស្សលោកយល់ថា ជាគំនិតលេលារបស់ព្រះជាម្ចាស់ នោះប្រសើរលើស​ប្រាជ្ញា​​របស់​​មនុស្សទៅទៀត ហើយអ្វីៗដែលមនុស្សលោកយល់ថា ជាការទន់ខ្សោយរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ក៏ប្រសើរ​លើ​​សកម្លាំង​​របស់មនុស្សដែរ” (១ករ ១,២៤-២៥)។ ពេលព្រះជាម្ចាស់​ប្រោស​ព្រះយេស៊ូ​ឱ្យ​មានព្រះជន្មរស់​ឡើង​វិញ និងឱ្យគង់នៅខាំងស្តាំព្រះអង្គ​ នៅស្ថាន​បរមសុខ ដែលខ្ពស់ជាងអ្វីៗគ្រប់យ៉ាង ព្រះបិតាក៏ “សម្ដែង​មហិទិ្ធឫទ្ធិ​​​​​​​នៃ​​ព្រះ​ចេស្ដា​ដ៏​ខ្លាំង​ក្លារបស់ព្រះអង្គ” “ជាប្រយោជន៍ដល់យើងជាអ្នកជឿ” (អភ ១,១៩-២២)។

២៧៣. មានតែអ្នកជឿ​​ប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចឈ្វេងយល់អំពីអាថ៌កំបាំងនៃឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការរបស់ព្រះជាម្ចាស់។​ អ្នក​​​​​​​ជឿ​​​សរសើរភាពទន់ខ្សោយរបស់ខ្លួនឯង ដើម្បីឱ្យឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះគ្រីស្តគង់សណ្ឋិតលើពួកគេ (២ករ ១២,៩ ; ភីល ៤,១៣)។ ព្រះ​នាង​​ព្រហ្មចារិនី​​ម៉ារី​ជាគំរូដ៏ល្អប្រសើរ ដ្បិតព្រះនាងបានជឿថា​ “គ្មានការអ្វី​ដែលព្រះជាម្ចាស់ធ្វើមិន​កើត​​ឡើយ” (លក ១,៣៧) ហើយព្រះនាងបានលើកតម្កើងសរសើរ​ព្រះអម្ចាស់ថា៖ “ព្រះដ៏មានឫទ្ធានុភាពបាន​សម្ដែង​​ការប្រសើរអស្ចារ្យចំពោះរូបខ្ញុំ ព្រះនាមព្រះអង្គពិតជាវិសុទ្ធមែន!” (លក ១,៤៩)។

២៧៤. “ដូច្នេះហើយ បានជាគ្មានអ្វីប្រសើរជាងការជឿជាក់ ដែលបានឆ្លាក់​យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ​នៅក្នុង​ចិត្តគំនិត​យើង​ថា “គ្មានការអ្វីដែលព្រះជាម្ចាស់ធ្វើមិនកើតឡើយ” ដើម្បីពង្រឹងជំនឿ និងសេចក្ដីសង្ឃឹម​របស់​យើងទេ ដ្បិត​អ្វីៗ​ទាំងអស់ ដែលធម៌ប្រកាសជំនឿនឹងសុំឱ្យយើងជឿ ដូចជាការ​អស្ចារ្យ​ទាំង​​ប៉ុន្មាន ទោះជាធំយ៉ាងណាក្ដី មិន​អាចយល់បានក្ដី លើសពីច្បាប់ធម្មជាតិក្ដី ក៏ប្រាជ្ញាយើងនឹងងាយ​សុខចិត្ត​ទទួល​ ដោយមិនរួញរាឡើយឱ្យតែ​ប្រាជ្ញា​នេះ រិះគិតបន្តិចបន្តួចអំពីឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ​របស់ព្រះជាម្ចាស់” (CR)។

សង្ខេប

២៧៥. រួមជាមួយលោកយ៉ូប យើងប្រកាសថា៖ “ទូលបង្គំទទួលស្គាល់ថា ព្រះអង្គអាចធ្វើគ្រប់កិច្ចការ​ទាំងអស់បាន ហើយគ្មានការអ្វីមួយ ដែលធ្វើឱ្យព្រះអង្គទាល់ព្រះតំរិះឡើយ” (យប ៤២,២)។

២៧៦. ដោយស្មោះនឹងសក្ខីភាពនៃព្រះគម្ពីរ ព្រះសហគមន៍ឧស្សហ៍អធិដ្ឋានទៅ “ព្រះប្រកបដោយ​ឫទ្ធានុភាព​សព្វ​ប្រការ និងអស់កល្បជានិច្ច” (“omnipotens sempiterne Deus…”) ដោយជឿជាក់ថា “គ្មានកិច្ចការណាដែល​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ធ្វើមិនកើតទេ” (កណ ១៨,១៤ ; លក ១,៣៧ ; មថ ១៩,២៦)។

២៧៧. ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការរបស់ព្រះអង្គ ដោយប្រោសយើងឱ្យកែប្រែចិត្ត គំនិត និងដោយប្រោសប្រណីយើងឱ្យរួមមេត្រីភាពជាមួយព្រះអង្គឡើងវិញ៖ “ព្រះអង្គសម្ដែងឫទ្ធានុភាព​ដ៏​ខ្លាំង​ខ្លា​របស់ព្រះអង្គ ដោយអត់ធ្មត់ខន្តីចំពោះអ្នកបាប និងអាណិតអាសូរគេជានិច្ច...” (MR ពាក្យអធិដ្ឋានចូលថ្ងៃអាទិត្យទី២៦)។

២៧៨. បើយើងមិនជឿថា សេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះជាម្ចាស់ប្រកបដោយឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ តើយើង​អាចជឿថា ព្រះបិតាបានបង្កើតយើង ព្រះបុត្រាបានសង្រ្គោះយើង ហើយព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធបានប្រោស​យើង​ឱ្យ​បានវិសុទ្ធ យ៉ាងដូចម្ដេចកើត?

កថាខណ្ឌទី៤៖ ព្រះបង្កើត

២៧៩. “កាលពីដើមដំបូងបង្អស់ ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតផ្ទៃមេឃ និងផែនដី” (កណ ១,១)។ ព្រះគម្ពីរដ៏​វិសុទ្ធ​ចាប់​ផ្ដើម​​​ជាមួយសេចក្ដី​យ៉ាងឧឡារិកនោះ។ ធម៌ប្រកាសជំនឿទទួលយកសេចក្ដីនោះដែរ ដោយ​ប្រកាសថា ព្រះ​ជាម្ចាស់​​​​​ជាព្រះបិតាដ៏មានឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ​ ជា “ព្រះបង្កើតផ្ទៃមេឃ និងផែនដី” “ទាំងអ្វីៗដែលមើល​ឃើញ​និង​មើលមិនឃើញ”។ ជាដំបូង យើងនឹងនិយាយអំពីព្រះបង្កើត បន្ទាប់មកអំ​ពីការបង្កើត ទីបញ្ចប់ពីអំពើបាប ដែលព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ បានស្រោចស្រង់​​​យើង។

២៨០. ការបង្កើតជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ របស់ “គម្រោងការទាំងអស់ក្នុងការសង្រ្គោះរបស់ព្រះជាម្ចាស់” ជា “ការ​ចាប់ផ្ដើមនៃ​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត​នៃការសង្រ្គោះ”​ (DCG ៥១) ដែលព្រះយេស៊ូគ្រីស្តជាកំពូល។ ផ្ទុយទៅវិញ គម្រោងការដ៏អស្ចារ្យ​របស់​​​ព្រះគ្រីស្ត​បំភ្លឺជា​ស្ថាពរគម្រោងការដ៏អស្ចារ្យនៃការបង្កើត ហើយសម្ដែងទីចុងក្រោយ ដែល​ព្រះជាម្ចាស់​​បាន​​រៀប​ចំទុក​ជា​​​មុន នៅពេល “កាលពីដើមដំបូងបង្អស់ ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតផ្ទៃមេឃ និងផែនដី” (កណ ១,១) គឺ​កាល​ពីដើម​ដំបូង​​បង្អស់ ព្រះជាម្ចាស់តម្រូវទុកជាមុននូវសិរីរុងរឿង​នៃការ​បង្កើតថ្មី​ ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត (រម ៨,១៨-២៣)។

២៨១. ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាអត្ថបទនៃរាត្រីបុណ្យចម្លង ដែលប្រារព្ធព្រះគ្រីស្តដែលបង្កើតអ្វីៗទាំងអស់សាជាថ្មី ចាប់ផ្ដើមដោយអានកំណើតពិភពលោក។ ក្នុងពិធីបុណ្យខាងបូព៌ាប្រទេស អត្ថបទនេះជាអត្ថបទទីមួយនៃដើមបុណ្យធំៗរបស់ព្រះអម្ចាស់។ តាមសក្ខីភាពរបស់ចាស់ៗ គេបង្រៀនអ្នកស្វែងយល់ ដើម្បីពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹក តាមផ្លូវដដែល (អេថេរី ; សន្ត អូគូស្តាំង)

១. ការអប់រំជំនឿអំពីការបង្កើត

២៨២. ការអប់រំជំនឿអំពីការបង្កើតមានសារៈសំខាន់ណាស់ ជាមូលដា្ឋនគ្រឹះនៃជីវិត​របស់​មនុស្ស និង​​​របស់គ្រីស្តបរិស័ទ ដ្បិតជាចម្លើយនៃគ្រីស្តសាសនាអំពីសំណួរសំខាន់ៗ ដែលមនុស្សគ្រប់សម័យ​កាលបាន​ចោទ​សួរខ្លួនឯងថា៖ “តើមនុស្សយើងមកពីណា? តើមនុស្សយើងទៅណា?​ តើជីវិត​មនុស្ស​មាន​ប្រភព​មក​ពី​ណា? តើជីវិតមនុស្សមានគោលដៅអ្វីខ្លះ? តើអ្វីៗទាំងអស់ ដែលមាននៅក្នុងសកល​លោក​ទាំង​មូលបានមក​ពី​ណា និងទៅ​ឯណា?” ។ សំណួរទាំងពីរនោះ ដែលទាក់ទងនឹងប្រភព និងទី​បញ្ចប់​នៃ​ជីវិត មិន​អាច​​បំបែកគ្នា​បានឡើយ។ សំណួរ​​​ទាំង​ពីរនោះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ចំពោះអត្ថន័យ និង​គោលដៅ​នៃ​ជីវិត​ ហើយដើម្បីបំពេញ​កិច្ចការ​របស់​​យើងផងដែរ។

២៨៣. អ្នកខាងវិទ្យាសាស្រ្តបានស្រាវជ្រាវយ៉ាងច្រើនអំពីសំណួរចង់ដឹងអំពីកំណើតពិភពលោក និហមនុស្ស ដែល​នាំឱ្យ​យើង​​ដឹងអំពីអាយុកាល និងទំហំនៃសកលលោក ការប្រែប្រួលនៃរូបដែលមានជីវិត និងការកើតមកជាមនុស្ស។​ ការ​រកឃើញនេះ នាំឱ្យយើងកាន់តែស្ងើចសរសើរព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបង្កើតដ៏ថ្កុំថ្កើង និងអរព្រះគុណព្រះអង្គចំពោះស្នាព្រះហស្តរបស់ព្រះអង្គ ហើយចំពោះប្រាជ្ញា និងប្រាជ្ញាញ្ញាណដែលព្រះអង្គប្រទានដល់អ្នកប្រាជ្ញ និងអ្នកស្រាវជ្រាវ។ ពួកគេអាចនិយាយជាមួយព្រះបាទសាឡូម៉ូនថា៖ “ព្រះអង្គប្រោសប្រទានឱ្យខ្ញុំស្គាល់ច្បាស់នូវអ្វីៗដែលមានក្នុងលោកនេះ គឺឱ្យខ្ញុំស្គាល់រចនាសម្ព័ន្ធនៃពិភពលោក និងសកម្មភាពរបស់ធាតុទាំងប្រាំ (...) ដ្បិតព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណដែលបានបង្កើតអ្វីៗទាំងអស់បានបង្រៀនខ្ញុំ” (ប្រាញ ៧,១៧-២១)។

២៨៤. ការស្រាវជ្រាវនេះមានផលប្រយោជន៍ដ៏សំខាន់ ដោយមានសំណួរមួយបែបផ្សេងទៀត ដែលមានលក្ខណៈហួសវិស័យវិទ្យាសាស្រ្តខាងធម្មជាតិ គឺគេមិនត្រឹមតែចង់ដឹងថា តើសកលលោកបានលេចចេញជារូបរាងនៅពេលណា ឬយ៉ាងដូចម្ដេច ឬតើមនុស្សមានកំណើតនៅពេលណាតែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែ ត្រូវតែរកឃើញអំពីអត្ថន័យនៃដើមកំណើតនេះ៖ តើកំណើតនេះ កើតឡើងដោយភាពចៃដន្យ ឬដោយសារព្រហ្មលិខិតងងឹតងងល់ ឬដោយសារតម្រូវការអនាមិក ឬក៏ដោយអ្នកដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ប្រកបដោយប្រាជ្ញាវៀងវៃ និងសប្បុរសធម៌ ដែលគេហៅថា ព្រះជាម្ចាស់។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើពិភពលោកមកពីព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណ និងសប្បុរសធម៌របស់ព្រះជាម្ចាស់មែន ហេតុអ្វីបានជាមានអំពើអាក្រក់? តើអំពើអាក្រក់មកពីណា?​ តើនរណាជាអ្នកទទួលខុសត្រូវលើអំពើអាក្រក់នេះ? ហើយតើយើងអាចរួចផុតពីអំពើអាក្រក់នេះបាន ឬទេ?

២៨៥. តាំងពីដើម គ្រីស្តសាសនាបានជួបប្រទះនឹងចម្លើយប្លែកៗពីគ្នាទាក់ទងនឹងសំណួរអំពីកំណើតដំបូងនេះ។ ហេតុនេះ ក្នុងសាសនា និងវប្បធម៌បុរាណ រឿងប្រឌិតជាច្រើនទាក់ទងនឹងដើមកំណើតដំបូង។ ទស្សនវិទូខ្លះបានពោលថា អ្វីៗទាំងអស់ជាព្រះជាម្ចាស់ ពិភពលោកជាព្រះជាម្ចាស់ ឬការប្រែក្លាយនៃពិភពលោកជាការប្រែក្លាយនៃព្រះជាម្ចាស់ដែរ (pantheism)។ ទស្សនវិទូខ្លះទៀតបានពោលថា ពិភពលោកជាការហួសចេញជាចំបាច់របស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលចេញមកពីប្រភពនេះ និងវិលត្រឡប់ទៅឯប្រភពនេះវិញ។ ទស្សនវិទូខ្លះផ្សេងទៀតបានអះអាងថា មានគោលអស់កល្បជានិច្ចពីរ គឺសេចក្ដីល្អនិងសេចក្ដីអាក្រក់ ពន្លឺនិងភាពងងឹត ដែលប្រគួតប្រឆាំងគ្នាជាអាចិន្ត្រៃយ៍ (dualism, manicheism)។ បើគិតទៅតាមយោបល់ខ្លះនោះ ពិភពលោក (យ៉ាងហោចណាស់ក៏រូបធាតុ) អាក្រក់ ដោយសារភាពអាប់ឱនមួយ ហើយត្រូវបោះបង់ចោល ឬត្រូវរំលងពិភពលោកនេះ (gnosticism)។   ទស្សនវិទូខ្លះទៀតយល់ស្របថា ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតពិភពលោក ប៉ុន្តែ ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតពិភពលោកដូចជាជាងនាឡិកា គឺបង្កើតរួចហើយលែងចោល (deism)។ ទីបញ្ចប់ ទស្សនវិទូខ្លះទៀតមិនទទួលស្គាល់ដើមកំណើតដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនៃពិភពលោកទេ ប៉ុន្តែ គេយល់ថា ជាការប្រមូលផ្ដុំនៃវត្ថុធាតុដូចៗគ្នា ដែលមានតាំងពីដើមរៀងមក ហើយនៅជាដរាបតរៀងទៅ (materialism)។ ការខិតខំទាំងប៉ុន្មាននោះ ផ្តល់សក្ខីភាពថា មនុស្សគ្រប់សម័យកាល និងគ្រប់ទិសទីតែងតែចង់ដឹងចង់ស្គាល់អំពីកំណើតនៃពិភពលោក។ មានតែមនុស្សទេ ដែលស្វែងរកអំពីសំណួរនេះ។

២៨៦. ប្រាជ្ញារបស់មនុស្សមានសមត្ថភាពអាចឆ្លើយនឹងសំណួរទាក់ទងនឹងប្រភពនៃជីវិតបាន ព្រោះ​ពន្លឺ​នៃ​​ប្រាជ្ញា​​​​មនុស្សអាចស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបង្កើតយ៉ាងច្បាស់ តាមរយៈស្នាព្រះហស្តរបស់ព្រះអង្គ (DS ៣០២៦) ទោះបី ចំណេះ​​​ដឹងនេះអាច​ភ័ន្តច្រឡំបានដែរ។ ហេតុនេះហើយ បានជាជំនឿបញ្ជាក់ និងបំភ្លឺប្រាជ្ញា ក្នុងការឈ្វេងយល់​ដ៏​​ត្រឹមត្រូវនៃសេចក្ដី​ពិត​នេះ៖ “ដោយសារជំនឿ យើងយល់ថា ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់បាន​បង្កើត​ពិភព​លោកមក។ ដូច្នេះ អ្វីៗ​ដែល​យើងមើលឃើញ មិនមែនកើតចេញមកពីអ្វីៗ ដែលមាន​រូបរាង​នោះ​ឡើយ” (ហប ១១,៣)។

២៨៧. សេចក្ដីពិតអំពីការបង្កើត ដែលសំខាន់បំផុតសម្រាប់ជីវិតមនុស្សលោក បានជាព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យ​ប្រកប​​ដោយសប្បុរសធម៌ សម្ដែងឱ្យប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គ នូវអ្វីដែលត្រូវស្គាល់អំពីការបង្កើតនេះ ដើម្បី​ទទួល​​​ការ​សង្រ្គោះ។ លើសពីចំណេះដឹងតាមធម្មជាតិ ដែលមនុស្សអាចមានអំពីព្រះបង្កើត (កក ១៧,២៤-២៩ ; រម ១,១៩-២០) ព្រះជាម្ចាស់បាន​សម្ដែង​បន្តិច​​ម្តងៗ​ឱ្យជនជាតិអ៊ីស្រាអែលស្គាល់គម្រោងការដ៏អស្ចារ្យ​នៃ​ការ​បង្កើត។ ព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើសបុព្វបុរស ដែលបានធ្វើឱ្យជនជាតិអ៊ីស្រាអែលចាក​ចេញពីប្រទេស​អេស៊ីប ហើយបានជ្រើសរើស​ បង្កើត និងអប់រំ​ជនជាតិ​អ៊ីស្រាអែល ព្រះអង្គក៏សម្ដែងព្រះអង្គជា​ព្រះ​ដែល​ប្រជាជាតិ​ទាំងឡាយ និងផែនដីទាំងមូល ជាកម្មសិទិ្ធ ហើយជាព្រះតែមួយដែល “បាន​បង្កើត​មេឃ​និងដី” (ទន ១១៥,១៥ ; ១២៤,៨ ; ១៣៤,៣)។

២៨៨. ហេតុនេះហើយ បានជាយើងមិនអាចបំបែកសេចក្ដីដែលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងអំពីការបង្កើត​ ពីសេចក្ដី ​ដែល​​​ព្រះអង្គសម្ដែង ​ពេលទ្រង់ជាព្រះតែមួយចង​​សម្ព័ន្ធ​​មេត្រី​​​​​​ជាមួយនឹងប្រជាជនរបស់ព្រះអង្គបាន​ឡើយ។ ព្រះ​ជាម្ចាស់​​​សម្ដែង​ថា ការបង្កើតជាជំហ៊ានទីមួយឆ្ពោះទៅសម្ពន្ធមេត្រីនេះ ជាសក្ខីភាពដំបូងបង្អស់ និងសម្រាប់​មនុស្ស​​ទាំងអស់ អំពី​សេចក្ដី​ស្រលាញ់ដ៏មានឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការរបស់ព្រះអង្គ (កណ ១៥,៥ ; យរ ៣៣,១៩-២៦)។ ហេតុ​នេះ សាររបស់អស់​លោក​ព្យាការី (អស ៤៤,២៤) ពាក្យ​អធិដ្ឋាន​​នៃទំនុកតម្កើង (ទន ១០៤) ពិធីបុណ្យ និងការពិចារណានៃព្រះ​ប្រាជ្ញាញ្ញាណ​របស់​ប្រជាជន​អ៊ីស្រាអែល (សភ ៨,២២-៣១) សម្ដែងយ៉ាង​ច្បាស់​នូវសេចក្ដីពិតនៃការបង្កើត។

២៨៩. ជំពូកទាំងបីដំបូងនៃកំណើតពិភពលោកមានសារៈសំខាន់ណាស់ ក្នុងចំណោមសេចក្ដីទាំង​អស់ដែល​មាន​​​ក្នុង​ព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ។ អត្ថបទនោះអាចមានប្រភពផ្សេងៗខាងអក្សរសាស្រ្ត។ អ្នកនិពន្ធ ដែល​មាន​ព្រះ​ជាម្ចាស់​​ជួយបំភ្លឺ បានដាក់អត្ថបទនោះ នៅខាងមុខព្រះគម្ពីរ ទើបអត្ថបទនោះសម្ដែង​យ៉ាងឧឡារិកអំ​ពី​សេចក្ដីពិត អំពីប្រភព និងទីបញ្ចប់នៃការបង្កើត ដែលមានក្នុងព្រះជាម្ចាស់ អំពីសណ្ដាប់​ធ្នាប់ និងសប្បុរសធម៌​នៃការ​បង្កើតនេះ អំពី​ការត្រាស់ហៅរបស់មនុស្ស អំពីអំពើបាប និងសេចក្ដី​សង្ឃឹម​នៃ​ការ​សង្រ្គោះ។ ពេលយើងអាន​អត្ថបទ​នោះ ក្រោម​ពន្លឺរបស់ព្រះគ្រីស្ត នៅក្នុងឯកភាពនៃព្រះ​គម្ពីរ​ដ៏វិសុទ្ធ និងក្នុងការបញ្ជូនបន្តដ៏រស់រវើកនៃ​ព្រះសហគមន៍ សេចក្ដីទាំងអស់នោះ ​ជាប្រភពដ៏​សំខាន់ ដើម្បីបង្រៀនអំពីគម្រោងការដើមដំបូង គឺការបង្កើត អំពើបាប និងព្រះ​បន្ទូល​សន្យាអំ​ពីការ​សង្រ្គោះ។

២. ការបង្កើតជាស្នាព្រះហស្តរបស់ព្រះត្រៃឯក

២៩០. “កាលពីដើមដំបូងបង្អស់ ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតផ្ទៃមេឃ និងផែនដី”៖​ ព្រះបន្ទូលនេះអះអាងនូវ​​សេចក្ដី​​​​បី​យ៉ាង គឺព្រះជាម្ចាស់អស់កល្បជានិច្ច បានបង្កើតអ្វីៗទាំងអស់ដែល​មាន​​ក្រៅ​ពី​ព្រះអង្គ។ មាន​តែព្រះ​ជាម្ចាស់​ជា​ព្រះ​បង្កើត (កិរិយាសព្ទ “បង្កើត” - ជាភាសាហប្រឺ បារ៉ា - តែង​តែ​មាន​ប្រធាន​តែ​មួយ គឺ​ព្រះជាម្ចាស់)។ អ្វីៗ​ទាំង​អស់​ដែលនៅ (ដែលពាក្យ “មេឃនិងដី”​ សំដៅ) ពឹង​ផ្អែកទៅលើព្រះ​ជាម្ចាស់ ដែលប្រទានជីវិត។

២៩១. “កាលពីដើមដំបូងបង្អស់ ព្រះបន្ទូលមានព្រះជន្មគង់នៅ (...) ហើយព្រះបន្ទូលជាព្រះជាម្ចាស់ (...) អ្វីៗ​សព្វ​​សារពើសុទ្ធតែកើតឡើងដោយសារព្រះបន្ទូល គឺក្នុងបណ្ដាអ្វីៗដែលកើតមក គ្មានអ្វីមួយ កើតមកក្រៅពីព្រះអង្គ​បង្កើត​​នោះឡើយ” (យហ ១,១-៣)។ សម្ពន្ធមេត្រីថ្មីសម្ដែងថា ព្រះជាម្ចាស់បាន​បង្កើតអ្វីៗសព្វសារពើ ដោយសារ​ព្រះបន្ទូល​អស់កល្បជានិច្ច គឺព្រះបុត្រាដ៏ជាទីស្រលាញ់របស់​ព្រះអង្គ។ គឺនៅក្នុងអង្គព្រះបុត្រានេះ បានជា​ “ព្រះ​ជាម្ចាស់​​​បាន​បង្កើតអ្វីៗសព្វសារពើ ទាំងនៅស្ថាន​បរមសុខ ទាំងនៅលើផែនដី (...) ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើត​ទាំង​អស់​មក ដោយសារព្រះគ្រីស្ត និងសម្រាប់ព្រះគ្រីស្ត។ ព្រះគ្រីស្តមានព្រះជន្មមុនអ្វីៗទាំងអស់ ហើយអ្វីៗទាំង​អស់​ក៏​​​​នៅ​ស្ថិតស្ថេររួមគ្នា ​ដោយសារ​ព្រះអង្គដែរ” (កូឡ ១,១៦-១៧)។ ម្យ៉ាងទៀត ព្រះសហគមន៍ជឿថា ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធក៏ជាព្រះបង្កើតដែរ ព្រះអង្គ “ប្រទានជីវិត” (ធម៌ប្រកាសជំនឿនៅនិសេ/ កុងស្ដង់ទីណូប) ជា “ព្រះ​វិញ្ញាណ ​ជាព្រះបង្កើត” និងជា “ប្រភពនៃអំពើល្អគ្រប់យ៉ាង”។

២៩២. ក្បួនជំនឿរបស់ព្រះសហគមន៍អះអាងយ៉ាងច្បាស់ថា​ ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណបង្កើតពិភពលោក​រួម​​ជាមួយ​​ព្រះបិតា ដូចសម្ពន្ធមេត្រីចាស់សម្ដែងដោយលាក់លៀម (ទន ៣៣,៦ ; ១០៤,៣០ ; កណ ១,២-៣) និង​សម្ព័ន្ធ​មេត្រីថ្មីលាតត្រ​​ដាង៖ “មាន​ព្រះជាម្ចាស់តែ​មួយ​ព្រះអង្គ (...) ព្រះអង្គជាព្រះបិតា ជាព្រះជាម្ចាស់ ជាព្រះបង្កើត ជាព្រះនៃដើម​កំណើត ជា​ព្រះដែលរៀបចំនូវអ្វីៗទាំង​អស់។ ព្រះអង្គបានធ្វើអ្វីៗទាំងអស់សព្វសារពើ ដោយ​ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់  គឺ​ដោយ​ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គ និង​ព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គ” “ដោយព្រះបុត្រា និង​ព្រះ​វិញ្ញាណ”​ ដែលបៀបធៀបដូចជា “ព្រះហស្តរបស់​ព្រះអង្គ” (សន្ត អ៊ីរ៉េណេ)។ ការបង្កើត​ជា​ស្នា​ព្រះហស្ត​រួម​នៃ​ព្រះ​ត្រៃឯក។

៣. “ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតពិភពលោកសម្រាប់សិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ”

២៩៣. ព្រះគម្ពីរ  និងការបញ្ជូនបន្តនៅតែប្រៀនប្រដៅ និងលើកតម្កើងសេចក្ដីពិតដ៏សំខាន់នេះ៖ “ព្រះជាម្ចាស់​បាន​បង្កើតពិភពលោកសម្រាប់សិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ” (DS ៣០២៥)។​ សន្ត ប៉ូណាវង់ទឿ ពន្យល់ថា ព្រះ​ជាម្ចាស់​​បាន​បង្កើត​អ្វីៗទាំងអស់ “មិនមែនដើម្បីបន្ថែមសិរីរុងរឿង ប៉ុន្តែដើម្បីសម្ដែង និងប្រទានសិរីរុងរឿងនេះ” ដ្បិតពេលព្រះជាម្ចាស់បង្កើតព្រះអង្គគ្មានមូលហេតុផ្សេងក្រៅពីសេចក្ដីស្រលាញ់ និងសប្បុរសធម៌របស់ព្រះអង្គ៖ “គន្លឹះ​​នៃ​សេចក្ដីស្រលាញ់បានបើកព្រះហស្តរបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីផលិតសត្វលោក” (សន្ត ថូម៉ាស នៃ  អាកាំង)។ មហាសន្និបាតវ៉ាទីកង់ទីមួយពន្យល់ថា៖ ដោយសារសប្បុរសធម៌ និងអំណាចពោរពេញទៅដោយឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ ព្រះជាម្ចាស់តែមួយពិតប្រាកដនេះ បានបង្កើតតាំងពីកំណើតនៃពេលវេលា ដោយមិនប្រើអ្វីសោះ សត្វលោកទាំងពីរនេះ គឺសត្វលោកខាងវិញ្ញាណ និងសត្វលោកខាងរូបកាយ តាមគម្រោងការដ៏សេរី។ ព្រះអង្គបានធ្វើដូច្នោះ មិនមែនដើម្បីពង្រឹងសុភមង្គលរបស់ព្រះអង្គ ឬដើម្បីឱ្យព្រះអង្គបានគ្រប់លក្ខណៈទេ ប៉ុន្តែព្រះអង្គមានព្រះហឫទ័យសម្ដែងសប្បុរសធម៌ និងអំណាចពោរពេញទៅដោយឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការរបស់ព្រះអង្គនេះឱ្យសត្វលោករបស់ព្រះអង្គស្គាល់ (DS ៣០០២)។

២៩៤. ព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យសម្ដែង និងប្រទានសប្បុរសធម៌​របស់​ព្រះអង្គឱ្យសត្វលោក ដែលព្រះ​អង្គ​បានបង្កើតមក ជា​សិរីរុងរឿង​របស់​ព្រះអង្គ​ ។ ព្រះជាម្ចាស់​​​​​មានគម្រោងការទុកជាមុន “ធ្វើឱ្យយើងទៅជា​បុត្រធីតា​​របស់ព្រះអង្គ ដោយ​សារ​​​​​​​​ព្រះយេស៊ូ​គ្រីស្ត ស្របនឹងព្រះបំណងដ៏សប្បុរសរបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីឱ្យ​យើង​លើក​តម្កើង​សិរីរុងរឿង​នៃព្រះ​ហឫទ័យ​​ប្រណី​សន្ដោស ដែលទ្រង់បានប្រោសប្រទានមកយើង” (អភ ១,៥-៦) ដ្បិត “សិរីរុងរឿងរបស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់ គឺដើម្បី​ឱ្យមនុស្សមានជីវិតដ៏រស់រវើក ហើយជីវិតរបស់មនុស្ស គឺឱ្យមើល​ឃើញព្រះអង្គ៖ ដោយសារ​ព្រះជាម្ចាស់​បាន​បង្កើតអ្វីៗទាំងអស់​ ព្រះអង្គសម្ដែងព្រះអង្គ ទើបផ្ដល់​ជីវិត​​​​ដល់សត្វលោក​ទាំង​ឡាយ​នៅលើផែនដីយ៉ាងណាលើសពីនេះទៅទៀត ដោយសារព្រះបន្ទូល ព្រះជាម្ចាស់​ក៏សម្ដែង​​ព្រះអង្គទើបប្រទានជីវិតដល់អស់​អ្នកដែលមើលឃើញ​ព្រះអង្គ​យ៉ាងនោះដែរ” (សន្ត អ៊ីរ៉េណេ)។​ គោល​​ដៅ​​ចុងក្រោយរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដែលបានបង្កើតអ្វីៗទាំងអស់ គឺឱ្យព្រះអង្គ “ដែល​ជា​ព្រះបង្កើត​សត្វ​លោក​​ទាំង​អស់” “បានគ្រងរាជ្យលើអ្វីៗទាំងអស់ គ្រប់ប្រការ​ទាំងអស់” (១ករ ១៥,២៨) ដោយ​​ប្រទាន​សិរីរុងរឿង​​របស់​ព្រះអង្គ និងសុភមង្គលរបស់យើង” (AG ២)។

៤. គម្រោងការដ៏អស្ចារ្យរបស់ការបង្កើត

ព្រះជាម្ចាស់បង្កើតប្រកបដោយព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណ និងសេចក្ដីស្រលាញ់

២៩៥. យើងជឿថា ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតពិភពលោកប្រកបដោយព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណ (ប្រាញ ៩,៩)។ ពិភព​លោក​​មិន​មែន​​ជា​ផលិត​ផលនៃតម្រូវការណាមួយ ព្រហ្មលិខិត ឬចៃដន្យទេ។ យើងជឿថាពិភពលោកមកពី​ព្រះហឫទ័យ​​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ដែលមានសេរីភាពពេញលេញ និងដែលសព្វព្រះហឫទ័យឱ្យសត្វលោក​រួម​រស់​ជាមួយ​ព្រះអង្គដោយទទួល​ព្រះជន្ម ព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណ និងសប្បុរសធម៌របស់ព្រះអង្គ៖ “ព្រះជាម្ចាស់​សម​នឹង​​ទទួល​​សិរីរុងរឿង ព្រះកិត្តិនាម និង​​ឫទ្ធានុភាព ដ្បិតព្រះអង្គបានបង្កើតរបស់សព្វសារពើមក អ្វីៗ​ទាំង​អស់សុទ្ធតែ​កើត​មានឡើង ហើយស្ថិតស្ថេរ​នៅ ដោយសារព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ” (វវ ៤,១១)។ “ឱ ព្រះអម្ចាស់អើយ! ស្នា​ព្រះហស្ត​របស់ព្រះអង្គមាន​ច្រើន​​ឥតគណនា ព្រះអង្គធ្វើ​ការទាំងអស់នោះ ប្រកបដោយព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណ” (ទន ១០៤,២៤)។ “ព្រះអម្ចាស់​មាន​ព្រះហឫទ័យ​សប្បុរសចំពោះមនុស្សទាំងអស់ ព្រះអង្គមានព្រះហឫទ័យអាណិត​អាសូរ​​​ដល់សត្វលោកទាំង​អស់ ដែលព្រះអង្គបានបង្កើតមក” (ទន ១៤៥,៩)។

ព្រះជាម្ចាស់បង្កើត “ដោយមិនប្រើអ្វីសោះ”

២៩៦. យើងជឿថា​ ព្រះជាម្ចាស់មិនត្រូវការអ្វីមួយ ឬជំនួយណាមួយ ដើម្បីបង្កើតឡើយ (DS ៣០២២)។ ម៉្យាង​ទៀត ព្រះអង្គ​​មិន​ត្រូវការបង្កើតពិភពលោកជាចាំបាច់ដែរ (DS ៣០២៣-៣០២៤)។ ព្រះអង្គបង្កើត “ដោយមិនប្រើអ្វី”  (DS ៨០០ ; ៣០២៥) ដោយមានសេរីភាពពេញលេញ។​ តើមានអ្វីអស្ចារ្យ បើព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតពិភពលោកមកពីវត្ថុធាតុមួយ ដែលមានពីមុនរួចមកហើយនោះ? កាលណាគេមានសម្ភារៈ ជាងសិប្បករអាចធ្វើអ្វីក៏បាន តាមបំណងរបស់គេ។​ រីឯព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងឫទ្ធានុភាព ពេលព្រះអង្គធ្វើអ្វីក៏បាន ដោយមិនប្រើអ្វីសោះ (សន្ត ថេអូភីល នៃអង់ទីអូស)។

២៩៧. ព្រះគម្ពីរបញ្ជាក់ថា ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើត “ដោយមិនប្រើអ្វីសោះ” ជាសេចក្ដីពិតដែលជំរុញ​យើង​ឱ្យ​​​សង្ឃឹម​ជានិច្ច។ ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាមាតារបស់កូនទាំងប្រាំពីរ​លើកទឹកចិត្តគេ​ឱ្យ​ក្លាយទៅជា​មរណៈសាក្សី៖ “ម៉ែ​មិន​ដឹងថា កូន​បានមកចាប់ផ្ទៃដូចម្ដេចទេ ពុំមែនម៉ែទេ ដែលផ្ដល់វិញ្ញាណ និង​​ជីវិត​ឱ្យ​កូន! ដូចព្រះ​ជាម្ចាស់​បាន​​បង្កើត​ពិភពលោក ព្រះអង្គបានសូនរូបមនុស្សក្នុងផ្ទៃ ព្រះអង្គ​ជាប្រភព​នៃអ្វីៗទាំងអស់។ ព្រះអង្គ​នឹងប្រទាន​វិញ្ញាណ ព្រមទាំង​ជីវិតឱ្យកូន តាមព្រះហឫទ័​យមេត្តាករុណារបស់ព្រះអង្គ ព្រោះ​ឥឡូនេះ កូនសុខចិត្តបូជាជីវិត​ដោយ​​ស្រលាញ់​វិន័យរបស់ព្រះអង្គ (...) ម៉ែអង្វរកូន ចូរសម្លឹងមើល​ផ្ទៃ​មេឃ និងផែនដី ចូររំពៃមើលអ្វីៗ ដែលមាន​នៅ​​លើ​ផែន​ដី និង​ផ្ទៃ​មេឃ! ចូរទទួលស្គាល់ថា​ ព្រះជាម្ចាស់​បាន​បង្កើតអ្វីៗទាំងនោះ ដោយមិនប្រើអ្វីសោះ រីឯ​មនុស្ស​វិញ ព្រះអង្គក៏​បានបង្កើតតាមរបៀបដូច្នោះដែរ” (២មបា ៧,២២-២៣.២៨)។

២៩៨. ព្រះជាម្ចាស់អាចបង្កើតដោយមិនប្រើអ្វីយ៉ាងណា ដោយសារព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ​ព្រះអង្គក៏អាច​ប្រទាន​ជីវិត​​ឱ្យ​អ្នកបាប ដោយផ្ដល់ចិត្តបរិសុទ្ធឱ្យគេ (ទន ៥១,២) ហើយព្រះអង្គអាចធ្វើឱ្យរូបកាយរបស់​មនុស្ស​​ស្លាប់​បានរស់​ឡើង​វិញយ៉ាងនោះដែរ “គឺព្រះអង្គដែលប្រោសមនុស្សស្លាប់ឱ្យមានជីវិតថ្មី ហើយបាន​ត្រាស់​ហៅ​អ្វី​ៗ​ដែល​គ្មាន​រូបរាងឱ្យកើតមានឡើង” (រម ៤,១៧) ហើយព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គអាច​ធ្វើ​ឱ្យ​ពន្លឺ​ចេញពី​ភាពងងឹត​​យ៉ាងណា (កណ ១,៣) ព្រះអង្គក៏អាចផ្ដល់ពន្លឺនៃជំនឿឱ្យអស់អ្នកដែលមិន​ស្គាល់ព្រះ​អង្គ​យ៉ាងនោះដែរ (២ករ ៤,៦)។

ព្រះជាម្ចាស់បង្កើតពិភពមួយប្រកបដោយសណ្ដាប់ធ្នាប់ និងល្អប្រសើរ

២៩៩. ព្រះជាម្ចាស់បង្កើតប្រកបដោយព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណ ទើបការបង្កើតមានសណ្ដាប់ធ្នាប់៖ “ព្រះអង្គ​ចាត់​ចែង​អ្វីៗ​ទាំងអស់ ដោយមានកំរិត និងរបៀបរៀបរយ” (ប្រាញ ១១,២០)។ ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតនៅក្នុងអង្គ​ និង​ដោយ​សារព្រះបន្ទូលអស់កល្បជានិច្ច ដែល “ជារូបតំណាងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែល​យើងមើលពុំឃើញ” (កូឡ ១,១៥) សម្រាប់មនុស្សលោក ដែលជារូបតំណាងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (កណ ១,២៦) ហើយ​ដែល​ព្រះអង្គ​ត្រាស់​ហៅ​ឱ្យរៀងៗខ្លួនមាន​ទំនាក់ទំនងជាមួយព្រះអង្គ។ ដោយចិត្តព្យាយាម និង​សុភាព​រាបសា ដោយ​គោរព​​កោតខ្លាច​ព្រះជាម្ចាស់ និងដោយប្រាជ្ញាយើងរួមចំណែកជាមួយនឹងមានពន្លឺរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (យប ៤២,៣) មនុស្សយើងអាច​ឈ្វេង​​យល់​នូវ​អ្វី​ដែល​​ព្រះជាម្ចាស់​មាន​​ព្រះបន្ទូល​មក​យើងតាមរយៈការបង្កើត (ទន ១៩,២- ៥)។ ការបង្កើត ដែលមក​ពី​ព្រះ​ហឫទ័យ​សប្បុរសរបស់ព្រះជាម្ចាស់ រួមចំណែកក្នុង​សប្បុរសធម៌​នោះ (“ព្រះជាម្ចាស់ទតឃើញអ្វីៗ​ទាំងអស់ ដែល​ព្រះ​អង្គបានបង្កើតមក ទ្រង់ឈ្វេងយល់ថា ល្អប្រសើរ (...) ល្អប្រសើរបំផុត” (កណ ១,៤.១០.១២.​១៨.​២១.​៣១)។ ព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យឱ្យការ​បង្កើតធ្វើជាអំណោយ​និងមរតក ដែលមនុស្សលោកត្រូវ​តែ​ថែ​រក្សា។ ជាច្រើនលើកច្រើនសា ​ព្រះសហគមន៍បាន​ជួយ​ការពារ​អះអាងថា អ្វីៗទាំងអស់​ដែលព្រះ​ជាម្ចាស់​បង្កើតសុទ្ធតែ​ល្អ​ប្រសើរ។​

ព្រះជាម្ចាស់ខ្ពង់ខ្ពស់ហួស និងលើសអ្វីដែលព្រះអង្គបង្កើត​ ហើយគង់នៅជាមួយ

៣០០. ព្រះជាម្ចាស់ប្រសើរឧត្តុង្គឧត្តមលើសស្នាព្រះហស្តទាំងអស់របស់ព្រះអង្គ (បសរ ៤៣,២៨)៖ “ព្រះអង្គថ្កុំ​ថ្កើង​រុង​រឿង​​លើស​ផ្ទៃ​មេឃទៅទៀត” (ទន ៨,២) “ព្រះអង្គឧត្តុង្គឧត្តមរកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមស្មើពុំបាន” (ទន ១៤៥,៣)។ ប៉ុន្តែ ដោយសារព្រះអង្គជាព្រះបង្កើតដ៏ប្រសើរបំផុត​ ដែល​មាន​​សេរីភាពពេញលេញ ហើយជាដើមកំណើតនៃអ្វីៗទាំងអស់សព្វសារពើ ព្រះអង្គគង់​នៅ​ក្នុងសត្វលោករបស់ព្រះអង្គយ៉ាង​ស្និទ្ធស្នាល៖ “ដ្បិតយើងមានជីវិតរស់ ចលនា និងមាន​ជាតិ​ជាមនុស្ស ដោយសារព្រះអង្គ”​ (កក ១៧,២៨)។​ តាមពាក្យសម្តីរបស់សន្តអូគូស្តាំង “ព្រះអង្គខ្ពស់ជាងទីខ្ពស់របស់ខ្ញុំ ស្និទ្ធស្នាលជាងទីស្និទ្ធស្នាលរបស់ខ្ញុំ”។

ព្រះជាម្ចាស់រក្សាទុក​ និងទ្រទ្រង់អ្វីដែលព្រះអង្គបង្កើត

៣០១. ពេលព្រះជាម្ចាស់បង្កើត ព្រះអង្គមិនលះបង់សត្វលោកចោលទេ។​ ព្រះអង្គមិនគ្រាន់តែផ្ដល់កំណើត និងជីវិតឱ្យ​សត្វលោកទេថែមទាំងរក្សាទុកគេនៅក្នុងអង្គព្រះអង្គគ្រប់ពេលវេលាធ្វើឱ្យគេ​អាច​ប្រព្រឹត្ត​កិច្ចការបាន និង​ទ្រទ្រង់គេរហូតដល់ទីបញ្ចប់។ ពេលយើងទទួលស្គាល់ថា យើងពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើព្រះបង្កើតយើង​ពោរ​ពេញ​​​​ដោយប្រាជ្ញាញ្ញាណ សេរីភាព​ អំណរសប្បាយ និងទំនុកចិត្ត។ ព្រះអង្គស្រលាញ់សត្វលោកទាំងអស់មិនស្អប់ខ្ពើមសត្វលោកណាមួយដែលព្រះអង្គបាន​បង្កើតសោះ​ឡើយ។ ប្រសិន​បើព្រះអង្គស្អប់សត្វលោកណាមួយ ព្រះអង្គមិនបង្កើតសត្វនោះទេ! ប្រសិនបើព្រះអង្គ​មិន​សព្វព្រះហឫទ័យ​បង្កើត​​ទេនោះ តើមានសត្វលោកណាអាចរស់នៅបាន? ប្រសិនបើព្រះអង្គមិនហៅ​ឱ្យ​កើតមកទេ តើសត្វលោក​នោះ​​អាចស្ថិតស្ថេរដូចម្ដេចបាន? បពិត្រព្រះអម្ចាស់ ដែលស្រលាញ់ជីវិត ព្រះអង្គ​សម្ដែងព្រះហឫទ័យសប្បុរស​ចំពោះ​សត្វលោក​ទាំងអស់ ដ្បិតសត្វលោកសុទ្ធតែជាកម្មសិទ្ធិ​របស់​ព្រះអង្គ (ប្រាញ ១១,២៤-២៦)។

៥. ព្រះជាម្ចាស់ធ្វើឱ្យគម្រោងការរបស់ព្រះអង្គបានសម្រេច៖ ឧបការគុណ

៣០២. ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតអ្វីៗទាំងអស់ប្រកបដោយសប្បុរសធម៌ និងភាពល្អឥតខ្ចោះ ប៉ុន្តែព្រះអង្គ​មិ​ន​​បាន​បង្ហើយ​ស្នាព្រះហស្តរបស់ព្រះអង្គទេ។ ដោយសារឧបការគុណរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ព្រះអង្គកំពុង (“in statu viae” ) បង្កើត​​អ្វីៗទាំងអស់ និង​ត្រាស់​ហៅអ្វីៗទាំង​អស់​ ឆ្ពោះទៅរកភាពល្អ​ឥតខ្ចោះជាទីបំផុត។

ដោយឧបការគុណ ព្រះជាម្ចាស់រក្សាទុក និងគ្រប់គ្រងអ្វីៗដែលព្រះអង្គបានបង្កើតមក “ព្រះ​ប្រាជ្ញាញ្ញាណលាត​ត្រដាង​​ឫទ្ធានុភាពពីជើងមេឃម្ខាងទៅជើងមេឃម្ខាង ហើយត្រួតត្រាអ្វីៗទាំងអស់ ដោយព្រះហឫទ័យសប្បុរស” (ប្រាញ ៨,១) ដ្បិត “គ្មានសត្វលោកណាមួយ ដែលព្រះបន្ទូលមើលមិនឃើញឡើយ ចំពោះព្រះនេត្ររបស់ព្រះអង្គ អ្វីៗ​​ទាំងអស់នៅទទេឥតបិទបាំងទាល់តែសោះ” (ហប ៤,១៣) សូម្បីតែកិច្ចការដែលសត្វលោកនឹងប្រពឹ្រត្តដោយសេរី។

៣០៣. ព្រះគម្ពីរផ្ដល់សក្ខីភាពតែមួយ៖ ព្រះជាម្ចាស់ថែរក្សាអ្វីៗទាំងអស់ភ្លាមៗ និងយ៉ាងច្បាស់លាស់ ព្រះអង្គ​ថែ​ទាំ​អ្វីៗ​​ទាំ​ង​អស់ តាំងពីរឿងតូចតាចបំផុត រហូតដល់ហេតុការដ៏ធំៗ នៃពិភពលោក និងប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់​មនុស្ស​​​លោក។ ព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធអះអាងយ៉ាងច្បាស់លាស់ថា ព្រះជាម្ចាស់ប្រកបដោយភាពថ្កុំថ្កើង ណែនាំអ្វីៗ​ទាំង​អស់ គ្រប់​កាលៈទេសៈ៖ “ព្រះ​របស់​យើងគង់នៅស្ថានបរមសុខ ព្រះអង្គធ្វើអ្វីៗក៏បានតាមតែព្រះហឬទ័យ​របស់​ព្រះអង្គ” (ទន ១១៥,៣) ហើយមាន​ថ្លែង​អំពីព្រះគ្រីស្តថា៖ “បើព្រះអង្គបើក គ្មាននរណាបិទបាន បើព្រះអង្គបិទ គ្មាន​នរណាបើកបាន” (វវ ៣,៧)។ “មនុស្ស​គិតគូរគម្រោងការជាច្រើន ក៏ប៉ុន្តែមានតែ​គម្រោងការ​របស់ព្រះ​អម្ចាស់​​ប៉ុណ្ណោះ ដែលសម្រេចជា​រូបរាង” (សភ ១៩,២១)។

៣០៤. ហេតុនេះហើយ បានជាយើងអាចយល់ឃើញថា ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ជាអ្នកនិពន្វសំខាន់ជាងគេនៃព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធថ្វាយកិច្ចការនានាទៅព្រះជាម្ចាស់ ដោយមិនបាច់និយាយអំពីហេតុជាបន្តបន្ទាប់ឡើយ គឺមិនមែនជា “របៀបនិយាយ” ដើមទេ ប៉ុន្តែជារបៀបរម្លឹកថា ព្រះជាម្ចាស់មានអាទិភាពលើសអ្វីៗទាំងអស់ និងគ្រប់គ្រងនឹងប្រវត្តិសាស្រ្ត និងពិភពលោក (អស ១០,៥-១៥ ; ៤៧,៥-៧ ; ទក ៣២,៣៩ ; បសរ ១១,១៤) ដោយមិនអាក់ខានឡើយ ហើយជារបៀបអប់រំឱ្យជឿទុកចិត្តលើព្រះអង្គផង។ ការអធិដ្ឋានតាមទំនុកតម្កើងដូចជាសាលាដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃទំនុក​ចិត្តនេះ (ទន ២២ ; ៣២ ; ៣៥ ; ១០៣ ; ១៣៨)។

៣០៥. ព្រះយេស៊ូសូមឱ្យយើងលះបង់អ្វីៗទាំងអស់ទៅព្រះបិតាដែលគង់នៅស្ថានបរមសុខ ហើយ​ដែលថែ​រក្សា​​​​​​នូវ​តម្រូវការទាំងអស់នៃបុត្រធីតារបស់ព្រះអង្គ៖ “កុំខ្វល់ខ្វាយ ដោយពោលថា “យើង​នឹងមានអ្វីបរិភោគ មាន​អ្វី​​ស្លៀកពាក់? នោះឡើយ (...) ព្រះបិតាដែលគង់នៅស្ថានបរមសុខ ទ្រង់ជ្រាបនូវអ្វីៗ ដែលអ្នករាល់គ្នាត្រូវការ។ ចូរ​ស្វែងរកព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងសេចក្ដីសុចរិតរបស់ព្រះអង្គ ជាមុនសិន ទើបព្រះអង្គប្រទានរបស់ទាំង​នោះ​មកអ្នករាល់គ្នាថែមទៀត” (មត ៦,៣១-៣៣)។

ឧបការគុណ និងហេតុជាបន្តបន្ទាប់

៣០៦. ព្រះជាម្ចាស់គ្រប់គ្រងយ៉ាងច្បាស់លាស់​លើគម្រោងការរបស់ព្រះអង្គ។ ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គប្រើប្រាស់សត្វ​លោក ដើម្បី​​ឱ្យ​​​គម្រោការនេះបានសម្រេចដែរ មិនមែនដោយសារព្រះអង្គទន់ខ្សោយទេ គឺមកពី​ភាពថ្កុំថ្កើង និង​សប្បុរស​ធម៌របស់ព្រះអង្គប្រកបដោយឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ ដ្បិតព្រះអង្គមិនគ្រាន់តែឱ្យសត្វ​លោក​មាន​ជីវិតរស់នៅទេ ថែម​​ទាំងឱ្យគេអាចប្រព្រឹត្តកិច្ចការដោយខ្លួនឯង និងធ្វើជាហេតុ និងគោល​រវាង​គ្នានិងគ្នា ទើបអាចធ្វើ​សហប្រតិបត្តិ​ការ​ជាមួយព្រះអង្គ ដើម្បីឱ្យគម្រោងការរបស់​ព្រះអង្គ​​បាន​​សម្រេច។

៣០៧. ព្រះជាម្ចាស់ប្រទានឱ្យមនុស្សលោកអាចធ្វើការរួមជាមួយឧបការគុណរបស់ព្រះអង្គ ដោយប្រោស​គេ​ឱ្យ​​ទទួល​​ខុសត្រូវ “ត្រួតត្រា” និងមានអំណាចលើផែនដី (កណ ១,២៦-២៨)។​ ហេតុដូច្នេះហើយ បាន​ជា​ព្រះ​​ជាម្ចាស់​​ប្រោសប្រទាន​មនុស្សលោក​ឱ្យទៅជាហេតុ ដែលមានប្រាជ្ញា និងសេរីភាព ដើម្បីបំពេញស្នា​ព្រះហស្ត​​នៃការបង្កើតឱ្យ​បាន​គ្រប់លក្ខណៈ ដើម្បីខ្លួនគេ​ និងបងប្អូនរបស់គេផងដែរ។ ជារឿយៗ មនុស្សលោករួម​សហប្រតិបត្តិការ​​​​​​ជាមួយ​​ព្រះបំណងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដោយ​មិនដឹងខ្លួន ប៉ុន្តែ ពួកគេអាចសុខចិត្តចូលរួមក្នុង​គម្រោងការ​​របស់​ព្រះអង្គ តាមកិច្ចការ ការអធិដ្ឋាន និងទុក្ខលំបាក​របស់​គេ​ផងដែរ (កូឡ ១,២៤)។ ពេលនោះ គេក៏ក្លាយទៅជា “សហការីរបស់ព្រះជាម្ចាស់” (១ករ ៣,៩ ; ១ថស៣,២) និងរបស់ព្រះរាជ្យ​នៃ​ព្រះអង្គ (កូឡ ៤,១១)។

៣០៨. ពេលយើងជឿថា ព្រះជាម្ចាស់ជា​ព្រះ​បង្កើត យើងក៏ត្រូវតែជឿលើសេចក្ដីពិតនេះផងដែរ គឺព្រះជាម្ចាស់​ប្រព្រឹត្ត​​​​​​តាម​កិច្ចការទាំងអស់នៃសត្វលោករបស់ព្រះអង្គ។ ព្រះជាម្ចាស់ជាដើមហេតុ ដែលប្រតិបត្តិការនៅក្នុងនិង​​​​​តាម​​រយៈហេតុបន្តបន្ទាប់៖ “ដ្បិតព្រះជាម្ចាស់ទេតើ ដែលធ្វើឱ្យបង​ប្អូនមានទាំងបំណង មានទាំង​សមត្ថភាព អាច​នឹងប្រព្រឹត្តតាមព្រះបំណងដ៏សប្បុរសរបស់ព្រះអង្គ” (ភីល ២,១៣) (១ករ ១២,៧)។ សេចក្ដីពិតនេះមិនបង្អាប់បង្អោន ប៉ុន្តែ ជាការលើក​តម្កើង​សេចក្ដីដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់សត្វលោកទៅវិញ។ ព្រះជាម្ចាស់បាន​បង្កើតសត្វលោកពីគ្មានអ្វីទាំងអស់ ដោយសារឫទ្ធានុភាព ព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណ និងសប្បុរសធម៌ ទើបសត្វលោកធ្វើអ្វីពុំកើត បើដាច់ពីប្រភពរបស់ខ្លួន ដ្បិត “ប្រសិន​​បើ​គ្មានព្រះបង្កើតទេ ក៏គ្មានសត្វលោកដែរ” (GS ៣៦,៣) ហើយសត្វលោកនោះ​មិនអាច​ទៅ​ដល់​គោល​ដៅរបស់​ខ្លួនឡើយ បើព្រះជាម្ចាស់មិនប្រណី​សន្ដោសឡើយ​ (មថ ១៩,២៦ ; យហ ១៥,៥ ; ភីល ៤,១៣)។

ឧបការគុណ និងអំពើអាក្រក់

៣០៩. បើព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតាដ៏មានឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ ជាព្រះបង្កើតពិភពមួយប្រកបដោយសណ្ដាប់​ធ្នាប់ និងដ៏ល្អប្រសើរ ទ្រង់ថែរក្សាសត្វលោកទាំងអស់របស់ព្រះអង្គ ហេតុអ្វីបានជាមានអំពើអាក្រក់ដូច្នោះ? យើង​មិន​អាចឆ្លើយតបភ្លាមៗនឹងសំណួរដ៏សំខាន់ គួរឱ្យឈឺចាប់ ដែលយើងមិនអាចជៀសវាង​បាន ហើយ​ដែល​យើង​​មិន​អាច​ឈ្វេងយល់ទាំងស្រុងបានទេ។ មានតែគ្រីស្តសាសនាទាំងមូលទេ ដែលឆ្លើយតបនឹងសំណួរនេះបាន៖ សប្បុរស​ធម៌​​នៃ​ការ​បង្កើត វិនាដកម្មនៃអំពើបាប សេចក្ដីស្រលាញ់ដ៏អត់ធ្មត់របស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលយាងមករកមនុស្ស ដោយ​​ចង​សម្ពន្ធមេត្រីជាមួយគេ ដោយព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គប្រសូតជាមនុស្ស ដោយប្រោសប្រទានព្រះវិញ្ញាណ ដោយ​​បង្រួប​បង្រួមព្រះសហគមន៍ ដោយកម្លាំងនៃអគ្គសញ្ញា ដោយត្រាស់ហៅសត្វលោកឱ្យមានសុភមង្គល ដែល​គេ​អាចសុខចិត្ត​ទទួល ឬបដិសេធមិនព្រមទទួល។ សេចក្ដីនីមួយៗនៃ​គ្រីស្តសាសនាអាច​ឆ្លើយតបនឹង​សំណួរ​​ស្ដីអំពី​អំពើ​អាក្រក់នេះបាន ។

៣១០. ហេតុអ្វីបានជាព្រះជាម្ចាស់មិនបានបង្កើតពិភពមួយដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ដែលគ្មានអំពើអាក្រក់អាច មកបៀត​បៀន​​​?​ ដោយសារឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ព្រះអង្គអាចបង្កើតអ្វីមួយដ៏ល្អប្រសើរបំផុត (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។​ ក៏ប៉ុន្តែ ព្រះជាម្ចាស់ប្រកបដោយព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណ និងសប្បុរសធម៌ ដែល​គ្មាន​ព្រំដែន ទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យបង្កើត​ពិភព​មួយ ដែលកំពុង “ធ្វើដំណើរ” ឆ្ពោះទៅភាពល្អឥតខ្ចោះជាទីបំផុត។ ក្នុង​ការ​ធ្វើដំណើរនេះ តាមគម្រោងការ​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ សត្វលោកខ្លះត្រូវតែលេចឡើង សត្វលោកខ្លះ​ផ្សេង​​ទៀត​ត្រូវតែ​វិនាស មានទាំងភាពល្អឥតខ្ចោះ មាន​ទាំង​ភាពមិនល្អឥតខ្ចោះ មានទាំងការសាងសង់ មានទាំង​ការ​បំផ្លាញ​នៃធម្មជាតិ​ផងដែរ។ ហេតុនេះហើយ បានជា​កើតមាន​អំពើអាក្រក់រហូតដល់ព្រះជាម្ចាស់ណែនាំការ​បង្កើតឱ្យបាន​ល្អគ្រប់​លក្ខណៈ (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។

៣១១. ពួកទេវទូត និងមនុស្សលោក ជាសត្វលោក ដែលមានប្រាជ្ញា​ និងសិរីភាព ត្រូវតែធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅ​គោល​ដៅ​ចុង​ក្រោយ​បំផុតរបស់ខ្លួន ដោយមានសេរីភាពក្នុងការជ្រើសរើស ព្រមទាំងសេចក្ដីស្រលាញ់ផង។ ដូច្នេះ ពួកគេអាច​វង្វេង​ផ្លូវ​បាន។ តាម​ការពិត ពួកគេបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបរួចទៅហើយ ជាហេតុនាំ​ឱ្យ​​​អំពើ​បាបចូលក្នុង​ពិភព​លោក។ អំពើបាបនេះធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំងជាងអំពើអាក្រក់ទៅ​ទៀត មិនអាចកំរិតបានទេ។ ព្រះជាម្ចាស់មិនមែនជា​ដើម​ហេតុនៃ​អំពើ​បាបទាល់តែសោះ (សន្ត អំប្រ័រ) ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គ​​បណ្តោយឱ្យមានអំពើបាប ដោយបំ​ប្រែ​ឱ្យ​មាន​​អំពើ​ល្អ​ចេញពីអំពើបាបនោះ ដោយគោរព​សេរីភាព​នៃ​សត្វ​លោករបស់ព្រះអង្គ។ ដ្បិតព្រះជាម្ចាស់ដ៏មានឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ (...) ប្រកបដោយព្រះហឫទ័យសប្បុរសដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត មិនដែលឱ្យមាន​អំពើ​អាក្រក់​ណាមួយស្ថិតនៅក្នុងសត្វលោករបស់ព្រះអង្គ បើព្រះអង្គមិនអាចធ្វើឱ្យអំពើល្អ​ចេញពី​អំពើអាក្រក់​នោះ​បាន​ឡើយ (សន្ត អូគូស្តាំង)។

៣១២. ដូច្នេះហើយ បានជាបន្តិចម្តងៗ យើងអាចយល់ឃើញថា ព្រះជាម្ចាស់ ដែលមានឧបការគុណ ប្រកបដោយ​​ឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ អាចបំប្រែឱ្យអំពើល្អចេញមកពីអំពើអាក្រក់ ទោះជាអំពើបាប ដែល​​​​សត្វ​លោក​​បានប្រព្រឹត្តក៏ដោយ។​ លោកយ៉ូសែបមានប្រសាសន៍ទៅកាន់បងៗរបស់គាត់ថា៖ “ពុំមែន​ពួកបង​ទេ គឺ​ព្រះជាម្ចាស់​វិញទេតើ ដែលចាត់ប្អូនឱ្យមកទីនេះ (...) ពួកបងបានឃុបឃិតគ្នាធ្វើ​បាបខ្ញុំ តែព្រះ​ជាម្ចាស់​បាន​ធ្វើឱ្យ​​ការនោះ ប្រែក្លាយទៅជាល្អ (...) គឺព្រះអង្គសង្រ្គោះជីវិតប្រជាជនមួយចំនួន​ធំ” (កណ ៤៥,៨ ; ៥០,២០) (តប ២,១២-១៨)។ ម្យ៉ាង​ទៀត ព្រះជាម្ចាស់ប្រកបដោយព្រះហឫទ័យប្រណីសន្ដោសដ៏​លើស​លប់​ (រម ៥,២០) ទ្រង់​បាន​បំប្រែឱ្យមាន​ផល​​ល្អជាទី​បំផុត ចេញពីអំពើបាបអាក្រក់ជាងគេជាទីបំផុត គឺ​ព្រះ​ជាម្ចាស់​បាន​ប្រោស​ព្រះ​បុត្រា​​របស់ព្រះអង្គ​ឱ្យ​មាន​ព្រះជន្មថ្មីដ៏រុងរឿង និងបានសង្រ្គោះ​យើង​ចាប់​ពី​ការ​មិនទទួលស្គាល់​ និងការសម្លាប់​​​ព្រះបុត្រាព្រះអង្គនេះដោយ​អំពើបាបរបស់មនុស្សទាំង​ឡាយ​​។​ ក៏ប៉ុន្តែ អំពើ​អាក្រក់មិនមែនជា​អំពើ​ល្អទេ។

៣១៣. “អ្វីៗទាំងអស់ផ្សំគ្នាឡើងដើម្បីឱ្យអស់អ្នកស្រលាញ់ព្រះជាម្ចាស់បានទទួលផលល្អ” (រម ៨,២៨)។ សក្ខីភាព​របស់សន្តបុគ្គលនៅតែបញ្ជាក់សេចក្ដីពិតនេះ៖ ហេតុនេះហើយទើបសន្តី កាតឺរីន នៅស៊ីយ៉ែន ពោលថាចំពោះ “អស់អ្នក ដែលទាស់ចិត្ត និងបះបោរប្រឆាំងនឹងអ្វីៗដែលកើតមានដល់ពួកគេ”៖ “អ្វីៗទាំងអស់កើតចេញមកពីសេចក្ដីស្រលាញ់ អ្វីៗទាំងអស់កើតឡើងដើម្បីសង្រ្គោះរបស់មនុស្សលោក ព្រះជាម្ចាស់មានព្រះហឫទ័យនេះតែមួយគត់”។ ចំណែក សន្ត ថូម៉ាស ម័រ មុនពេលលោកក្លាយទៅជាមរណៈសាក្សីបានលួងលោមកូនស្រីលោកថា៖ “បើមិនមែនជាព្រះហឫទ័យព្រះជាម្ចាស់ទេ អ្វីក៏មិនអាចកើតមានដែរ។ ទោះបីយើងយល់ថា អាក្រក់ក៏ដោយ បើជាព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គនោះ ជាការល្អប្រសើរបំផុតសម្រាប់យើងហើយ”។ ឯលោកស្រី ជូលាន នៃន័រវិច៖ “ដោយសារព្រះជាម្ចាស់បានប្រោសប្រណីមកខ្ញុំ ខ្ញុំបានយល់ថា ត្រូវតែមានជំនឿមាំមួន ហើយជឿជាក់ថា អ្វីៗទាំងអស់សុទ្ធតែល្អ... ហើយអ្នកនឹងឃើញថា អ្វីៗទាំងអស់សុទ្ធតែល្អមែន” (“Thou shall see thyself that all MANNER of thing shall be well”)។

៣១៤. យើងជឿជាក់ថា​ ព្រះជាម្ចាស់ណែនាំពិភពលោក និងប្រវត្តិសាស្រ្តមនុស្សលោក។​ ប៉ុន្តែយើងមិនសូវ​ស្គាល់​​ផ្លូវ​​​នៃ​​​ឧបការគុណ​​​​​របស់​ព្រះអង្គឡើយ។ មានតែនៅពេលចុងក្រោយបំផុត នៅពេលយើងនឹង​ឃើញ​ព្រះអង្គ “ទល់មុខគ្នា” (១ករ ១៣,១២) ទើបយើងនឹងលែងស្គាល់ព្រះអង្គព្រាលៗ ហើយយើងនឹងស្គាល់យ៉ាងច្បាស់ៗផ្លូវ​​​ដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់ប្រើ​ប្រាស់ ដើម្បីណែនាំសត្វលោករបស់ព្រះអង្គ តាមរយៈវិនាដកម្មនៃអំពើអាក្រក់ និងអំពើបាប រហូត​ដល់​​​​ថ្ងៃសប្ប័ទ (កណ ២,២) ​ជា​ថ្ងៃ​សម្រាក​ចុងក្រោយបំផុត ជាគោលដៅរបស់ព្រះជាម្ចា​ស់ ដែលបានបង្កើត​មេឃ​និងដី។

សង្ខេប

៣១៥. ក្នុងការបង្កើតពិភពលោក និងមនុស្ស ព្រះជាម្ចាស់បានផ្ដល់សក្ខីភាពមុនគេបង្អស់អំពីសេចក្ដី​ស្រលាញ់ប្រកបដោយឫទ្ធានុភាព និងព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គ និងមានព្រះបន្ទូលប្រកាសមុនគេបង្អស់ នូវ “គម្រោងការដ៏សប្បុរស” របស់ព្រះអង្គ ដែលមានទីបញ្ចប់ក្នុងការបង្កើតថ្មីនៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត។

៣១៦. ទោះបីយើងចាត់ទុកថា ព្រះបិតាជាអ្នកបង្កើតក៏ដោយ ក៏ត្រូវតែជឿថា ព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និង​ព្រះវិញ្ញាណជាគោលការណ៍តែមួយ ដែលមិនអាចបំបែកពីគ្នាបាននៃការបង្កើតដែរ។

៣១៧. មានតែព្រះជាម្ចាស់ទេ ដែលបានបង្កើតសកលលោក ដោយគ្មានការបង្ខំ គ្មានអ្នកណែនាំ និង​ដោយ​គ្មាន​ជំនួយអ្វីណា​មួយឡើយ។

៣១៨. គ្មានសត្វលោកណាមួយមានអំណាចក្រៃលែង ដែលចំបាច់ ដើម្បី “បង្កើត” តាមន័យចំនៃ​ពាក្យ​​នេះ គឺផលិត និងផ្ដល់សភាវៈដល់អ្នកណា ដែលគ្មានសភាវៈសោះឡើយ (ត្រាស់ហៅពី “ភាពសាបសូន្យ” ឱ្យ មានជីវិត) (DS៖ ៣៦២៤)

៣១៩. ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតពិភពលោក ដើម្បីសម្ដែង និងប្រទានសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីនាំសត្វលោកឱ្យរួមចំណែកក្នុងសេចក្ដីពិត សប្បុរសធម៌ និងសោភណភាពរបស់ព្រះ​អង្គ។

៣២០. ព្រះជាម្ចាស់ ដែលបានបង្កើតសកលលោក ហើយទ្រទ្រង់សកលោកនេះ ឱ្យស្ថិតនៅ ដោយសារព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គ “ព្រះបុត្រាទ្រទ្រង់អ្វីៗទាំងអស់ ដោយសារព្រះបន្ទូលប្រកបដោយឫទ្ធានុភាព” (ហប ១,៣) និងដោយព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គជាអ្នកបង្កើត ដែលប្រទានជីវិត។

៣២១. ឧបការគុណរបស់ព្រះជាម្ចាស់ គឺជាការណែនាំសត្វលោកទាំងអស់ ដោយព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណ និងសេចក្ដីស្រលាញ់ រហូតដល់ទីចុងក្រោយ​បំផុតរបស់ពួកគេ។

៣២២. ព្រះគ្រីស្តណែនាំយើងឱ្យលះបង់ខ្លួនឯងចំពោះឧបការគុណនៃព្រះបិតារបស់យើង ដែលគង់ នៅស្ថានបរមសុខ (មថ ៦,២៦-៣៤) ហើយគ្រីស្តទូតសិលាមានប្រសាសន៍ថែមទៀតថា៖ “ចូរផ្ទេរទុក្ខកង្វល់ទាំង ប៉ុន្មានរបស់បងប្អូនថ្វាយព្រះអង្គទៅ ដ្បិតទ្រង់យកព្រះហឫទ័យទុកដាក់នឹងបងប្អូន” (១ពត្រ ៥,៧) (ទន ៥៥, ២៣)។

៣២៣. ឧបការគុណរបស់ព្រះជាម្ចាស់ប្រតិបត្តិតាមកិច្ចការរបស់សត្វលោកដែរ។ ព្រះជាម្ចាស់ប្រោសប្រទានឱ្យមនុស្សស្ម័គ្រចិត្តរួមសហការក្នុងគម្រោងការរបស់ព្រះអង្គ។

៣២៤. ព្រះជាម្ចាស់អនុញ្ញាតឱ្យមានអំពើអាក្រក់ និងអំពើបាប ជាអាថ៌កំបាំង ដែលព្រះអង្គបំភ្លឺដោយ ព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គ គឺព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ដែលបានសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី ដើម្បីឈ្នះអំពើអាក្រក់។ ជំនឿធ្វើឱ្យយើងជឿជាក់ថា ព្រះជាម្ចាស់មិនអនុញ្ញាតឱ្យមានអំពើអាក្រក់ទេ បើព្រះអង្គមិនដកយកអំពើល្អ ចេញពីអំពើអាក្រក់ តាមផ្លូវ ដែលយើងនឹងស្គាល់ឱ្យបានច្បាស់នៅក្នុងជីវិតអស់កល្បជានិច្ចនោះ។

កថាខណ្ឌទី៥៖ មេឃនិងដី

៣២៥. ធម៌ប្រកាសជំនឿដែលមកពីក្រុមគ្រីស្តទូតប្រកាសថា ព្រះជាម្ចាស់ជា “ព្រះបង្កើតមេឃ និងដី” ហើយ​​ធម៌ប្រកាសជំនឿរបស់មហាសន្និបាតសកល នៅនិសេ/កុងស្ដង់ទីណូប ចែងយ៉ាងច្បាស់លាស់​ថា៖ “ទាំងអ្វីៗដែល​មើល​​ឃើញនិងមើលមិនឃើញ”។

៣២៦. ក្នុងព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ ពាក្យ “មេឃ និងដី” មានន័យថា អ្វីៗទាំងអស់សព្វសារពើ សត្វលោកទាំងអស់ ហើយ​​សម្ដែងនូវទំនាក់ទំនងរវាងមេឃ និងដី គឺ “ដី” សំដៅលើពិភពរបស់មនុស្ស​ (ទន ១១៥,៦) ឯ “មេឃ” សំដៅ​លើអាកាស​វេហាស៍​​ (ទន ១៩,២) ឬស្ថានរបស់ព្រះជាម្ចាស់៖ “ឱព្រះបិតាយើងខ្ញុំ​ដែល​គង់​នៅ​ស្ថាន​​បរម​សុខ​”​ (មថ ៥,១៦) (ទន ១១៥,៦) ហើយ “មេឃ”​ ជាសិរីរុងរឿងនៅពេលអវសានកាលនៃពិភពលោកដែរ។ ទី​​​បញ្ចប់ “មេឃ” សំដៅទៅលើ “កន្លែង” របស់សត្វ​លោក​ខាងវិញ្ញាណ គឺទេវទូត ដែលនៅជាមួយព្រះជាម្ចាស់។

៣២៧. ធម៌ប្រកាសជំនឿនៃមហាសន្និបាតទី៤ នៅទីក្រុងឡាត្រង់ អះអាងថា “កាលពីដើមដំបូងបង្អស់ ព្រះ​ជាម្ចាស់​​បាន​​បង្កើតដោយមិនប្រើអ្វី ទាំងសត្វលោកខាងរូបកាយ និងសត្វលោកខាងវិញ្ញាណពោលគឺ ពួកទេវទូត​ និង​ផែនដី ហើយព្រះអង្គបានបង្កើត​មនុស្សលោក ដែលមានទាំងរូបកាយ ទាំងវិញ្ញាណផង” (DS ៨០០)។

១. ពួកទេវទូត

ត្រូវតែជឿថា​ មានទេវទូតមែន

៣២៨. ត្រូវតែជឿថា មានសត្វលោកខាងវិញ្ញាណ ដែលគ្មានរូបកាយ ហើយដែលព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធហៅ​ថា ទេវទូត។ សក្ខីភាពរបស់ព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធច្បាស់ដូចសក្ខីភាពនៃការបញ្ជូនបន្តផងដែរ។

តើពួកទេវទូតជានរណា?

៣២៩. តាមសន្ត អូគូស្តាំង “ទេវទូត” សំដៅលើមុខងារ មិនមែនសំដៅលើសភាព។ “អ្នកសួរថា អ្វីទៅជាសភាព​នេះ? - វិញ្ញាណ។ អ្វីទៅជាមុខងារនេះ? - ទេវទូត។ តាមសភាព សត្វលោកនេះជាវិញ្ញាណ តាមមុខងារ សត្វលោក​នេះជាទេវទូត”។ ទេវទូតមានសភាពជា ​អ្នក​បម្រើ  និង អ្នក​នាំ​​សារ​​​របស់ព្រះជាម្ចាស់។ ដោយសារ​ពួក​លោក “ឃើញព្រះភ័ក្ត្ររបស់ព្រះបិតា ដែល​គង់នៅស្ថានបរមសុខ គ្រប់​ពេលវលា” (មថ ១៨,១០) ពួកលោក “តែង​​តែអនុវត្តតាមព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គ ហើយ​ស្ដាប់តាមបញ្ជារបស់​ព្រះអង្គ​​​ជានិច្ច”  (ទន ១០៣,២០) ។

៣៣០. ទេវទូតជាសត្វលោកខាងវិញ្ញាណសុទ្ធសាធ ទើបពួកលោកមានប្រាជ្ញា និងបំណង។ ពួក​លោកជាសត្វ​លោក ដែល​មានលក្ខណៈរៀងៗខ្លួន (DS ៣៨៩១) ហើយមានជីវិតអមតៈ (លក ២០,៣៦)។ សិរីរុងរឿងដ៏​ត្រចះ​ត្រចង់​​របស់​​​ពួកលោក​បញ្ជាក់​ពី​ភាពល្អឥតខ្ចោះរបស់ពួកលោកលើសសត្វលោកទាំងអស់ដែលអាចមើលឃើញ (ដន ១០,៩-១២)។

ព្រះគ្រីស្ត “ជាមួយពួកទេវទូតទាំងអស់របស់ព្រះអង្គ”

៣៣១. ព្រះគ្រីស្តជាព្រះមហាក្សត្រនៃទេវទូតទាំងឡាយ ដែលជាកម្មសិទិ្ធរបស់ព្រះអង្គ៖ “នៅពេលបុត្រមនុស្ស​យាង​មកជាមួយពួកទេវទូត ប្រកបដោយសិរីរុងរឿង...” (មថ ២៥,៣១)។ ពួកទេវទូតជាកម្មសិទិ្ធ​របស់​ព្រះអង្គ ព្រោះ​ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតពួកលោកដោយសារ​ ព្រះគ្រីស្ត​ និងសម្រាប់ ព្រះគ្រីស្ត៖ “ដ្បិតព្រះជាម្ចាស់បាន​បង្កើត​​​អ្វីៗទាំងអស់សព្វសារពើ ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត ទាំងនៅស្ថានបរមសុខ ទាំង​នៅលើផែនដី ទាំងអ្វីៗដែល​មើល​ឃើញ ទាំងអ្វីៗដែលមើលមិនឃើញ ទាំងទេវរាជ្យ ទាំងអ្វីៗ​ដែលមានបារមីគ្រប់គ្រង ទាំងវត្ថុសក្តិសិទ្ធិ និងអំណាច​នានា ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើត ដោយសារ​ព្រះគ្រីស្ត និងសម្រាប់ព្រះគ្រីស្ត” (កូឡ ១,១៦)។ ពួក​លោក​​ជា​កម្មសិទ្ធិរបស់ព្រះអង្គ ព្រោះព្រះអង្គបានប្រោសពួកលោកឱ្យទៅជាអ្នកនាំសារនៃគម្រោងការ​របស់​ព្រះ​អង្គ​អំពី​​ការសង្រ្គោះ៖ “ទេវទូតទាំងនោះសុទ្ធតែជាវិញ្ញាណ ដែលនៅបម្រើព្រះជាម្ចាស់។ ព្រះអង្គចាត់ពួក​លោក​​​ឱ្យ​មកបំពេញមុខងារជាប្រយោជន៍ដល់អស់អ្នក ដែលត្រូវទទួលការសង្រ្គោះទុកជាមរតក!” (ហប ១,១៤)។

៣៣២. ពួកទេវទូតនៅជាមួយយើង ពេលព្រះជាម្ចាស់បង្កើតពិភពលោក (យប ៣៨,៧) ហើយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត​នៃការសង្រ្គោះ ដោយ​ប្រកាសអំ​​ពីការសង្រ្គោះ និងជួយបម្រើព្រះជាម្ចាស់ឱ្យគម្រោងការនេះបាន សម្រេច។ ពួកលោក​បិទទ្វារនៃ​សួន​​ឧទ្យានអេដែន (កណ ៣,២៤)​ ជួយការពារលោកឡុត (កណ ១៩) សង្រ្គោះនាង​ហាការ​ និង​កូន (កណ ២១,១៧) ឃាត់លោកអប្រាហាំកុំឱ្យសម្លាប់កូន (កណ ២២,១១) បញ្ជូន​ធម្មវិន័យ (កក ៧,៥៣) ណែនាំ​ប្រជាជន​របស់ព្រះជាម្ចាស់ (សរ ២៣,២០-២៣) ប្រកាសទុកជាមុនថា​ ស្រ្តីៗនឹងមានកូន (វប ១៣) និង​ពី​ការ​ត្រាស់​ហៅ​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ (វប ៦,១១-២៤) ជួយគាំទ្រអស់​លោក​ព្យាការី (១ពង្ស ១៩,៥) ល។ល។ ទីបញ្ចប់ ទេវទូត​កាពី្រអែល​ប្រកាសទុកជាមុនថា លោកយ៉ូហាន​បាទីស្តនឹងកើតមក ហើយព្រះយេស៊ូ​នឹងប្រសូត  (លក ១,១១.២៦)។

៣៣៣. តាំងពីព្រះយេស៊ូប្រសូតរហូតដល់ព្រះអង្គឡើងស្ថានបរមសុខ ពួកទេវទូតតែងតែគោរពក្រាបថ្វាយ​បង្គំ និង​​បម្រើ​​ព្រះអង្គជានិច្ច។ នៅពេលព្រះជាម្ចាស់ចាត់ “បុត្រច្បងឱ្យមកផែនដីនេះ” ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលថា៖ “ទេវទូត​ទាំងអស់របស់ព្រះជាម្ចាស់ត្រូវក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះបុត្រា” (ហប ១,១៦)។ ពេលព្រះយេស៊ូប្រសូតមក ពួក​លោក​​​ច្រៀងកោតសរសើរព្រះអង្គ រហូតដល់សព្វថ្ងៃ​ នៅក្នុងព្រះសហគមន៍៖ “សូមលើកដម្កើងសិរីរុងរឿង​របស់​ព្រះជាម្ចាស់...” (លក ២,១៤)។ ពួកលោកការពារព្រះកុមារយេស៊ូ (មថ ១,២០ ; ២,១៣.១៩) បម្រើ​ព្រះអង្គ​នៅ​វាល​រហោស្ថាន (មក ១,១២ ; មថ៤,១១) លើកទឹកចិត្ត​ព្រះអង្គនៅពេលព្រះអង្គរងទុក្ខលំបាក (លក ២២,៤៣) និងអាចជួយសង្រ្គោះព្រះអង្គពីដៃរបស់ខ្មាំង​សត្រូវ (មថ ២៦,៥៣) ដូចជនជាតិអ៊ីស្រាអែល កាលពីមុន (២មបា​ ១០,២៩-៣០​ ; ១១,៨)។ ម្យ៉ាងទៀត ពួកទេវទូត “ប្រកាសដំណឹងល្អ” (លក ២,១០) នៅពេលព្រះយេស៊ូប្រសូត (លក ២,៨-១៤) និងមានព្រះជន្មថ្មី (មក ១៦,៥-៧)។ ពួកលោកនឹងនៅជាមួយព្រះគ្រីស្ត​នៅពេល​ព្រះអង្គ​​នឹងយាងមកវិញ (កក ១,១០-១១) ដោយបម្រើព្រះអង្គ (មថ ១៣,៤១ ; ២៤,៣១)។

ទេវទូតក្នុងព្រះសហគមន៍

៣៣៤. ព្រះសហគមន៍ទទួលផលប្រយោជន៍ពីពួកទេវទូត ដែលជួយព្រះសហគមន៍​ រហូតដល់​ព្រះយេស៊ូ​យាង​មក​វិញ​ តាមរបៀបលាក់កំបាំង និង​ប្រកប​ដោយ​ឫទ្ធានុភាព (កក ៥,១៨-២០ ; ៨,២៦-២៩ ; ១០,៣-៨ ; ១២,៦-១១ ; ២៧,២៣-២៥) ។

៣៣៥. នៅក្នុងពិធីបុណ្យ ព្រះសហគមន៍រួមជាមួយពួកទេវទូត ដើម្បីក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏វិសុទ្ធបំផុត (MR) សូម​ឱ្យពួក​លោក​មកជួយ ហើយរម្លឹកពីទេវទូតខ្លះដូចជា សន្តមីកាអែល សន្តកាព្រីអែល សន្តរ៉ាផាអែល និង​ទេវទូត​​ទាំង​ឡាយដែលជួយការពារ។

៣៣៦. ពួកទេវទូតជួយការពារ (ទន ៣៤,៨ ; ៩១,១០-១៣) មនុស្សលោកពីកំណើត (មថ ១៨,១០) រហូត​ដល់​ស្លាប់ (លក ១៦,២២) និងជួយអង្វរព្រះជាម្ចាស់​សម្រាប់​យើង (យប ៣៣,២៣-២៤)។ “មាន​ទេវទូត​មួយ​រូប​ នៅ​ក្បែរ​គ្រីស្តបរិស័ទម្នាក់ៗ ដើម្បីជួយការពា​ ថែរក្សា និងណែនាំគេទៅដល់ជីវិត” (សន្ត បាស៊ីល)។ នៅក្នុងលោកនេះ ដោយសារជំនឿ ​​គ្រីស្តបរិស័ទ​រួមជាមួយពួកទេវទូតផង មនុស្សលោកផង និងព្រះជាម្ចាស់ផង ពោរពេញទៅដោយ​សុភមង្គល។

២. ពិភពដែលមើលឃើញ

៣៣៧. ព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់បានបង្កើតពិភពដែលមើលឃើញ ប្រកបដោយភាពសម្បូណ៍ ផ្សេងៗពី​គ្នា និង​មានរបៀបរៀបរយ។ ក្នុងពាក្យកំណាព្យ ដែលប្រើនិមិត្តរូបជាច្រើន ព្រះគម្ពីរបង្ហាញថា ព្រះជាម្ចាស់​បានបង្កើតអ្វីៗ​ទាំង​អស់ ដោយ “ធ្វើការ” អស់រយៈពេលប្រាំមួយថ្ងៃ និង “សម្រាក” ថ្ងៃទីប្រាំ​ពីរ (កណ ១,១-២,៤)។ អត្ថបទ​ដ៏​វិសុទ្ធ​ប្រៀន​​ប្រដៅសេចក្ដីពិត ដែលព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងអំពីការ​បង្កើត ដើម្បីសង្រ្គោះយើង (DV ១១) ហើយ​ដែល​អាច​ជួយ​​យើងឱ្យ “ទទួលស្គាល់លក្ខណៈដ៏ជ្រៅ​បំផុតនៃ​សត្វ​លោកទាំងអស់ តម្លៃដ៏ថ្លៃ​ថ្នូរ និង​​​ទីដៅ​​​នៃ​​​សត្វ​លោក​​ទាំង​នោះ គឺទទួលសិរីរុងរឿងរបស់​ព្រះជាម្ចាស់” (LG ៣៦)។ ​

៣៣៨. អ្វីៗសព្វសារពើជំពាក់ជីវិតរបស់ខ្លួនទៅព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបង្កើត ។​ ពិភពលោកបានចាប់​ផ្ដើម​នៅ​ពេលព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតអ្វីៗទាំងអស់អំពីសូន្យ។ សត្វលោកទាំង​ឡាយ ធម្មជាតិទាំងអស់ និង​​ប្រវត្តិសាស្រ្តទាំងមូលរបស់មនុស្សចាក់ឫសក្នុងហេតុការណ៍ដ៏សំខាន់នេះ គឺលោកុប្បត្តិនៃពិភពលោក និង​ពេល​វេលា (សន្ត អូគូស្តាំង)។

៣៣៩. សត្វលោកនីមួយៗមានសប្បុរសធម៌ និងភាពល្អឥតខ្ចោះរបស់ខ្លួនផ្ទាល់​ ។ អស់រយៈពេលប្រាំ​មួយ​ថ្ងៃ ដែលព្រះ​ជាម្ចាស់បង្កើតស្នាព្រះហស្តនីមួយៗ មានថ្លែងថា​៖ “ព្រះជាម្ចាស់ទតឃើញអ្វីៗទាំងអស់ ល្អប្រសើរ​បំផុត​ហើយ!”។ “ដោយព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើត​​​អ្វីៗ​​​ទាំងអស់ អ្វីៗទាំងអស់នោះ​ត្រូវតែង​តាំង​ឱ្យនៅជាប់ស្ថិតស្ថេរតាម​សេចក្តី​​​​ពិត​​​​របស់​​​គេ និងតាមតម្លៃដ៏ថ្លៃថ្នូររបស់គេ​​​ផ្ទាល់ តាមការចាត់ចែង និងតាមក្បួនច្បាប់ពិសេសរបស់គេ” (GS ៣៦,២)។ សត្វ​លោកនីមួយៗ ដែលព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យបង្កើតមក​ ដើម្បីខ្លួនគេ ឆ្លុះរស្មីនៃព្រះ​ប្រាជ្ញាញ្ញាណ និង​សប្បុរសធម៌ឥតព្រំដែនរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ ​ហេតុនេះហើយ បានជាមនុស្សលោក​ត្រូវតែ​គោរព​សប្បុរសធម៌ផ្ទាល់​របស់​​សត្វលោកនីមួយៗ កុំឱ្យ​ប្រើ​ប្រាស់​គេតាមរបៀបមិនត្រឹមត្រូវ ដែល​ប្រមាថ​មើល​ងាយ​ព្រះបង្កើត និង​នាំ​ឱ្យ​មានផលអាក្រក់​ដល់​មនុស្សលោក និងបរិដ្ឋានរបស់គេ។

៣៤០. ព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យឱ្យ​ សត្វលោកនីមួយៗពឹងផ្អែកលើគ្នាទៅវិញទៅមក ។ ព្រះ​អាទិត្យ និង​ព្រះច័ន្ទ ដើមតាត្រៅ ផ្កាតូចៗ សត្វឥន្រ្ទី និងសត្វចាប... សត្វលោកទាំងអស់ផ្សេងៗពីគ្នា និងមិនស្មើគ្នា។ ​គ្មាន​សត្វលោកណាមួយមិនពឹងពាក់ទេ។​ សត្វលោកនីមួយៗពឹងពាក់គ្នា​ទៅ​​វិញទៅមក និង​បំពេញ​គ្នា​ទៅវិញទៅមក ដោយបម្រើគ្នាទៅវិញទៅមក។

៣៤១. សោភណភាពនៃសកលលោក ៖​ ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតពិភពលោកប្រកបដោយសណ្ដាប់ធ្នាប់ និងភាព​សុខ​ដុមរមនា ដែលមកពីសត្វលោកទាំងឡាយផ្សេងៗពីគ្នា និងពីទំនាក់ទំនងរវាងគ្នានិងគ្នា។ មនុស្សយល់ឃើញ​បន្តិច​​ម្តងៗ​​ថា ទំនាក់ទំនាងនោះជាច្បាប់នៃធម្មជាតិ ដែលអ្នកប្រាជ្ញកោតសរសើរ។ សោភណភាពនៃសត្វលោកឆ្លុះ​សោភណភាព​​ដែលគ្មានព្រំដែនរបស់ព្រះបង្កើត។ ប្រាជ្ញា និងបំណងរបស់​មនុស្សលោកត្រូវតែគោរពសោភណភាព​នោះ។

៣៤២. សត្វលោករួមគ្នាជាលំដាប់លំដោយ  ដូចពាក្យកំណាព្យនៃកំណើតពិភពលោកបង្ហាញឱ្យដឹង គឺ​ព្រះ​ជាម្ចាស់​​បង្កើតពិភពលោកក្នុង“ប្រាំមួយថ្ងៃ”  ពីសត្វលោកមិនពេញលក្ខណៈដល់សត្វលោក​គ្រប់លក្ខណៈ។ ព្រះជាម្ចាស់ស្រលាញ់ (ទន ១៤៥,៩) និងថែរក្សាគ្រប់សត្វលោករបស់ព្រះអង្គ សូម្បីតែសត្វចាបដ៏តូចៗ។​ ក៏ប៉ុន្តែព្រះ​យេស៊ូ​មានព្រះបន្ទូលថា៖ “អ្នករាល់គ្នាមានតម្លៃលើសចាបជាច្រើនទៅទៀត” (លក ១២,៦-៧) ឬ “មនុស្ស​មាន​​តម្លៃលើសចៀមឆ្ងាយណាស់!” (មថ ១២,១២)។

៣៤៣. មនុស្សជាកំពូល នៃស្នាព្រះហស្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ ព្រះគម្ពីរសម្ដែងសេចក្ដីនេះ ដោយបំបែក​ការ​បង្កើត​​​របស់​មនុស្សពីការបង្កើតរបស់សត្វលោកផ្សេង (កណ ១,២៦)។

៣៤៤. សត្វលោករួមសាមគ្គីគ្នា ដ្បិតពួកគេមានព្រះបង្កើតតែមួយ​ ដែលត្រាស់ហៅគេឱ្យទទួលសិរីរុងរឿង​របស់​​ព្រះអង្គ។ សូមលើកតម្កើងព្រះអម្ចាស់ក្នុងគ្រប់សត្វលោកទាំងអស់របស់ព្រះអង្គ ជាពិសេសព្រះអាទិត្យជាបងប្រុស ដែលព្រះអង្គចាត់ឱ្យបំភ្លឺយើងគ្រប់គ្នា ប្រកបដោយសោភណភាព រស្មីភ្លឺផ្លេកចែងចាំង ជានិមិត្តរូបនៃព្រះអង្គជាព្រះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត... សូមលើកតម្កើងព្រះអម្ចាស់នៃខ្ញុំ ចំពោះបងស្រីទឹក ដែលមានប្រយោជន៍លើសលប់ សុភាពរាបសា មានតម្លៃថ្លៃថ្លា និងបរិសុទ្ធ...
សូមលើកតម្កើងព្រះអម្ចាស់នៃខ្ញុំ ចំពោះបងស្រីផែនដី ជាមាតារបស់យើង ដែលបីបមថ្នមបំពេ និងចិញ្ចឹមយើង និងផ្តល់ផលិតផលផ្លែគ្រប់បែបយ៉ាង មានទាំងបុប្ផាចំរុះព៌ណ ស្មៅព្រៃព្រឹក្សា...
សូមលើកតម្កើង និងប្រទានពរថ្វាយព្រះអម្ចាស់នៃខ្ញុំ សូមអរព្រះគុណព្រះអង្គ និងបម្រើព្រះអង្គ ដោយមានចិត្តសុភាពរាបសាជាទីបំផុត (សន្ត ហ្រ្វង់ស័រ នៃអាស៊ីស៊ី)។

៣៤៥. ថ្ងៃសប្ប័ទជាថ្ងៃចុងក្រោយនៃស្នាព្រះហស្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ។ តាមអត្ថបទដ៏វិសុទ្ធ “ព្រះជាម្ចាស់បង្ហើយ​កិច្ចការ​ដែលព្រះអង្គបានធ្វើ” “មេឃនិងដីចប់សព្វគ្រប់ហើយ” ហើយនៅថ្ងៃទីប្រាំពីរ ព្រះជាម្ចាស់ “ឈប់សម្រាក” ប្រទានពរឱ្យថ្ងៃទីប្រាំពីរ និងញែកថ្ងៃនេះឱ្យបានវិសុទ្ធ (កណ ២,១-៣)។ ព្រះបន្ទូល​នេះ​មាន​​ការប្រៀនប្រដៅជាច្រើន ដើម្បីការសង្រ្គោះរបស់យើងដូចជា៖

៣៤៦. ពេលព្រះជាម្ចាស់បង្កើតពិភពលោក ព្រះអង្គក៏បានដាក់គ្រឹះ និងវិន័យ ដែលនៅស្ថិតស្ថេរជានិច្ច (ហប ៤,៣-៤)។ គ្រីស្តបរិស័ទ​អាច​ពឹងផ្អែកលើគ្រឹះ និងវិន័យនោះបាន ដែលជាទីសម្គាល់ និងបញ្ចាំនៃព្រះហឫទ័យ ដែលគ្មាន​អ្វី​អាច​ប្រែប្រួលបាន នៃ​សម្ពន្ធមេត្រី​​របស់ព្រះជាម្ចាស់ (យរ ៣១,៣៥-៣៧ ; ៣៣,១៩-២៦)។ រីឯមនុស្សវិញ គេ​ត្រូវ​តែ​នៅ​ស្មោះត្រង់នឹងគ្រឹះនោះ និងគោរពវិន័យ ដែល​ព្រះជាម្ចាស់​បានឆ្លាក់ចារទុកហើយ។

៣៤៧. ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតសត្វលោក ដើម្បីថ្ងៃសប្ប័ទ គឺដើម្បីឱ្យសត្វលោកលើកដម្កើង និងក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ។ ការលើក​តម្កើង​ព្រះ​ជាម្ចាស់ជាលក្ខណៈចាំបាច់នៃសត្វលោក (កណ ១,១៤)។ តាមក្បួនច្បាប់របស់សន្ត បេណេឌីក “គ្មានអ្វីប្រសើរជាងលើក​តម្កើង​ព្រះជាម្ចាស់” ដែលជាកិច្ចការសំខាន់ជាទីបំផុតរបស់មនុស្សលោក។

៣៤៨. ក្នុងធម្មវិន័យរបស់ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ថ្ងៃសប្ប័ទសំខាន់ជាងគេ។ ពេលយើងគោរពធម្មវិន័យ យើងក៏​គាប់​​ព្រះ​ប្រាជ្ញាញ្ញាណ និងព្រះបំណងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលព្រះអង្គបានសម្ដែង នៅពេលព្រះអង្គបានបង្កើត​ពិភព លោក។

៣៤៩. ថ្ងៃទីប្រាំបី ៖ សម្រាប់យើង ថ្ងៃថ្មីមួយទៀតបានរះឡើង គឺថ្ងៃដែលព្រះយេស៊ូមានជីវិតថ្មី។ ថ្ងៃ​ទី​ប្រាំ​ពីរ​ ព្រះជាម្ចាស់បង្ហើយ​បង្កើតពិភពលោកទីមួយ ហើយថ្ងៃទីប្រាំបីព្រះអង្គចាប់ផ្ដើមបង្កើតសាជាថ្មីម្តងទៀត។ ហេតុ​នេះ ពេលព្រះជាម្ចាស់សង្រ្គោះមនុស្សលោក ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្តដែលមានព្រះជន្មរស់ឡើវិញ ព្រះអង្គក៏បំពេញ​ស្នា​ព្រះ​ហស្ត​​ដំបូងរបស់ព្រះអង្គ​​ ។ ព្រះជាម្ចាស់បង្កើតពិភពលោកថ្មីនៅក្នុងអង្គ​ព្រះគ្រីស្ត គឺទ្រង់បង្រ្គប់  អត្ថន័យ ជា​កំពូល និងប្រទានសិរីរុងរឿង​​ដល់ពិភពលោក​ដំបូង (MR)​។

សង្ខេប

៣៥០. ពួកទេវទូតជាសត្វលោកខាងវិញ្ញាណ ដែលតែងតែលើកតម្កើងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ហើយដែលជួយបម្រើព្រះអង្គក្នុងគម្រោងការសង្រ្គោះសត្វលោកឯទៀតៗ៖ “ពួកទេវទូតរួមសហការជាមួយអ្វីដែល ល្អសម្រាប់យើង” (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។

៣៥១. ពួកទេវទូតស្ថិតនៅជាមួយព្រះគ្រីស្ត ជាព្រះអម្ចាស់របស់ពួកលោក។ ពួកលោកបម្រើព្រះអង្គជា​ពិសេសដោយជួយបំពេញបេសកកម្មរបស់ព្រះអង្គក្នុងការសង្រ្គោះមនុស្សលោក។

៣៥២. ព្រះសហគមន៍គោរពប្រណិប័តន៍ពួកទេវទូត ដែលជួយព្រះសហគមន៍នេះ​ ឱ្យធ្វើ​បូជនីយេសចរណ៍ក្នុងលោកនេះ ហើយដែលថែរក្សាគាំពារមនុស្សគ្រប់រូប។

៣៥៣. ព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យឱ្យសត្វលោកមានពួជសាសន៍ប្លែកៗពីគ្នា ឱ្យមានសប្បុរសធម៌ ពឹងពាក់​លើ​គ្នា​ទៅ​វិញទៅមក និងឱ្យពួកគេមានរបៀបរៀបរយ។ ព្រះអង្គបានតម្រូវទុកជាមុននូវអ្វីៗទាំង​អស់ ដើម្បី​ជាប្រយោជ​ន៍​ដល់មនុស្ស​លោក។ ព្រះអង្គតម្រូវឱ្យមនុស្ស និងអ្វីៗទាំងអស់ តាមរយៈមនុស្សឱ្យទទួលសិរី​រុង​រឿងរ​បស់​ព្រះ​អង្គ។

៣៥៤. គោលការណ៍នៃព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណ និងគ្រឹះមួយនៃសីលធម៌ គឺការគោរពច្បាប់ដែលមានក្នុងការបង្កើត និងទំនាក់ទំនង ដែលហូរចេញមកពីលក្ខណៈធម្មជាតិនៃអ្វីៗទាំងអស់ ។

កថាខណ្ឌទី៦៖ មនុស្សលោក

៣៥៥. “ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតមនុស្ស ជារូបតំណាងរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គបានបង្កើតគេឱ្យមានលក្ខណៈ​ដូច​ព្រះអង្គ ទ្រង់បានបង្កើតគេជាបុរសជាស្រ្តី” (កណ ១,២៧)។ មនុស្សមានលក្ខណៈពិសេសក្នុងចំណោមសត្វ​លោក​​ទាំងអស់ គឺ “មនុស្សជាតំណាងរបស់ព្រះជាម្ចាស់” (១.) នៅក្នុងខ្លួនគេ គេធ្វើឱ្យពិភពខាងវិញ្ញាណ និង​ពិភព​ខាងរូបកាយរួមជាមួយគ្នា (២.) ហើយមនុស្ស “ជាបុរសជាស្រ្តី” (៣.)។ ព្រះជាម្ចាស់បានតែងតាំង​មនុស្សជា​មិត្ត​សម្លាញ់របស់ព្រះអង្គ (៤.)។

១.​ “មនុស្សជារូបតំណាងរបស់ព្រះជាម្ចាស់”

៣៥៦. ក្នុងចំណោមសត្វលោកដែលមើលឃើញ មានតែមនុស្ស ដែល “អាចស្គាល់ និងស្រលាញ់ព្រះបង្កើត​របស់​គេ” (GS ១២,៣)។ “នៅលើផែនដី មនុស្សជាសត្វលោកតែមួយគត់ ដែលព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យ​បង្កើតដើម្បី​ខ្លួន​ឯង” (GS ២៤,៣)។ មានតែមនុស្សទេ ដែលព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅឱ្យទទួលព្រះជន្មរបស់ព្រះអង្គ ដោយស្គាល់ និង​​ស្រលាញ់ព្រះអង្គ ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃឋានៈដ៏​ថ្លៃថ្នូរ​​របស់គេ។ ហេតុអ្វីក៏ព្រះអង្គបង្កើតមនុស្សលោកឱ្យមានថានៈដ៏ថ្លៃថ្នូរខ្ពង់ខ្ពស់ម៉្លេះ? ព្រះអង្គបានមើលឃើញព្រះអង្គ​ផ្ទាល់ក្នុងសត្វលោករបស់ព្រះអង្គ ដោយសេចក្ដីស្រលាញ់ដែលមិនអាចប្រៀបផ្ទឹមបាន ហើយព្រះអង្គបានជាប់ព្រះហឫទ័យនឹងសត្វលោកនេះ ដ្បិតព្រះអង្គបានបង្កើតគេដោយសារសេចក្ដីស្រលាញ់។ ដោយសារសេចក្ដីស្រលាញ់ ព្រះអង្គបានប្រទានឱ្យគេអាចភ្លក់រសជាតិនៃសម្បត្តិអស់កល្បជានិច្ចរបស់ព្រះអង្គ (សន្តី កាតឺរីន នៅស៊ីយ៉ែន)។

៣៥៧. ដោសារគេជាតំណាងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ សត្វលោកនេះមានឋានៈជាមនុស្ស  ។ គេមិនគ្រាន់តែ​ជាវត្ថុមួយ ថែម​ទាំង​ជា​មនុស្ស​ម្នាក់ដែរ។ មនុស្សអាចស្គាល់ខ្លួនឯង ធ្វើជាម្ចាស់ការលើខ្លួនឯង ផ្ដល់ខ្លួនឯង និងរួមជាមួយ​អ្នក​ដទៃ​បាន ហើយព្រះហឫទ័យប្រោសប្រណីរបស់ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅគេឱ្យចងសម្ពន្ធមេត្រីជាមួយ​ព្រះបង្កើត​​របស់​គេដោយថ្វាយខ្លួន និងផ្ញើជីវិតទាំងស្រុងទៅលើព្រះអង្គ​ ដោយក្ដីស្រលាញ់ ដែលគ្មាននរណាម្នាក់​ផ្សេង​ទៀតអាចធ្វើបាន។

៣៥៨. ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតអ្វីៗទាំងអស់សម្រាប់មនុស្ស ហើយបានបង្កើតមនុស្សដើម្បីបម្រើ​ និងស្រលាញ់​ព្រះអង្គ ហើយថ្វាយសត្វលោកទាំងអស់ទៅព្រះអង្គវិញ។ តើសត្វលោកណាទៅ ដែលនឹងកើតមក ដោយមានព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសបែបនេះ? គឺជាមនុស្ស ជារូបដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងគួរឱ្យសរសើរ ដែលមានតម្លៃជាងសត្វលោកឯទៀតៗទាំងអស់ ចំពោះព្រះនេត្ររបស់ព្រះជាម្ចាស់៖ ព្រះអង្គបានបង្កើតមេឃ ដី​ សមុទ្រ និងអ្វីៗទាំងអស់សព្វសារពើសម្រាប់មនុស្ស ហើយដើម្បីសង្រ្គោះគេ ទ្រង់បានគិតគូរយ៉ាងល្អិតល្អន់ជាទីបំផុតរហូតដល់មិនប្រោសប្រណីព្រះបុត្រាតែមួយព្រះអង្គគត់។ ព្រះជាម្ចាស់បានខិតខំឥតឈប់ឈរ ដើម្បីឱ្យមនុស្សឡើងដល់ព្រះអង្គ និងអង្គុយខាងស្តាំព្រះអង្គ (សន្ត យ៉ូហាន គ្រីសូស្តូម)។

៣៥៩. “តាមពិត ប្រសិនបើយើងចង់យល់ខ្លះៗអំពីអាថ៌កំបាំងរបស់មនុស្ស យើងត្រូវតែរិះគិតក្នុង​ពន្លឺនៃ​គម្រោងការ​​​​​ដ៏​​​​អស្ចារ្យ​របស់ព្រះ​​​បន្ទូលដែលប្រសូតជាមនុស្ស គ្មានផ្លូវផ្សេងទៀតទេ” (GS ២២,១)។ សន្តប៉ូលប្រាប់ឱ្យយើងដឹងថា មនុស្សពីរនាក់ជាប្រភពនៃមនុស្សជាតិ គឺលោកអដាំ និងព្រះគ្រីស្ត...   អដាំទីមួយត្រូវបានបង្កើតឡើង ជាមនុស្សម្នាក់ ដែលបានទទួលជីវិត អដាំទីពីរ គឺជាមនុស្សម្នាក់ខាងវិញ្ញាណ ដែលផ្តល់ជីវិត។ មនុស្សទីពីរបានបង្កើតមនុស្សទីមួយ ដោយផ្តល់ព្រលឹងឱ្យគេមានជីវិត... អដាំទីពីរបានសូនអដាំទីមួយ ធ្វើជារូបតំណាងរបស់គេ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក គេបានទទួលមុខងារ និងទទួលឈ្មោះដើម្បីកុំឱ្យបាត់បង់រូបតំណាងនេះ។ អដាំទីមួយបានចាប់ផ្ដើម អដាំទីពីរនឹងមិនអាចបញ្ចប់បាន ដ្បិតអដាំទីពីរ គឺពិតជាអដាំទីមួយ ដូចខ្លួនគេពោលថា៖ “ខ្ញុំជាអ្នកទីមួយ និងជាអ្នកចុងក្រោយ” (សន្ត សិលា គ្រីសូឡូង)។

៣៦០. ដោយសារមានប្រភពតែមួយ មនុស្សជាតិឯកភាពរួមគ្នា ដ្បិតព្រះជាម្ចាស់  “ប្រទានឱ្យ​ប្រជាជាតិ​នា​នា​កើតចេញមកពីមនុស្សតែម្នាក់ ហើយឱ្យគេរស់នៅពាសពេញលើផែនដីទាំងមូល” (កក ១៧,២៦)។ គឺជាទស្សនៈដ៏អស្ចារ្យមួយ ដែលនាំឱ្យយើងមើលឃើញមនុស្សជាតិ ក្នុងឯកភាព ដែលមានប្រភពក្នុងអង្គព្រះជាម្ចាស់ (...) ក្នុងឯកភាពនៃធម្មជាតិដូចៗគ្នា ដែលផ្សំជារូបរាងកាយ និងព្រលឹងវិញ្ញាណ ក្នុងឯកភាពនៃទីបញ្ចប់ភ្លាមៗ និងបេសកកម្មរបស់គេក្នុងពិភពលោក ក្នុងឯកភាពនៃទីលំនៅរបស់គេ៖ ផែនដី សម្បត្តិទ្រព្យដែលមនុស្សលោកមានសិទ្ធប្រើប្រាស់ ដើម្បីទ្រទ្រង់ និងអភិវឌ្ឍជីវិត តាមច្បាប់ធម្មជាតិ ក្នុងឯកភាពនៃទីបញ្ចប់លើសពីច្បាប់ធម្មជាតិ គឺព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់ ដែលមនុស្សគ្រប់រូបត្រូវតែឈានទៅដល់ ក្នុងឯកភាពនៃមធ្យោបាយជាច្រើន ដើម្បីឈានទៅរកទីបញ្ចប់នេះ (...) ក្នុងឯកភាពនៃការលោះដែលព្រះគ្រីស្តបានធ្វើដើម្បីមនុស្សទាំងអស់ (សម្ដេចប៉ាបពីយូសទី១២ ; NA ១)។

៣៦១. “វិន័យនោះចែងថា មនុស្សរួមសាមគ្គីដោយក្ដីស្រលាញ់” (NA ១) ធានាឱ្យយើងដឹងថា ទោះ​បី​​មនុស្ស​ខុស​ប្លែក​​ពីគ្នា​ទៅវិញទៅមក មានវប្បធម៌ផ្សេងៗពី​គ្នា និងមាន​ពូជសាសន៍​ផ្សេងពីគ្នាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏​មនុស្ស​​ទាំងអស់​ពិត​ជា​បងប្អូនមែន។

២. មនុស្សជាបុគ្គលតែមួយ ទាំងរូបកាយ ទាំងវិញ្ញាណ

៣៦២. មនុស្ស ដែលមានលក្ខណៈដូចព្រះជាម្ចាស់ ជាបុគ្គលដែលមានទាំងរូបកាយ ទាំងវិញ្ញាណផង។ អត្ថបទគម្ពីរសម្ដែង​លក្ខណៈនេះ ដោយប្រើនិមិត្តរូបខ្លះៗ ដូចជា “ព្រះអម្ចាស់បានយកធូលីដីមកសូនធ្វើជាមនុស្ស រួច​ព្រះអង្គ​ផ្លុំ​ដង្ហើមជីវិតតាមរន្ធច្រមុះគេ មនុស្សក៏មានជីវិតរស់ឡើង” (កណ ២,៧)។ ដូច្នេះ ព្រះជាម្ចាស់​មាន​ព្រះបំណង បង្កើតមនុស្សទាំងមូល។

៣៦៣. នៅក្នុងព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ ពាក្យព្រលឹង សំដៅលើដំណើរជីវិត របស់មនុស្ស​​​ (មថ ១៦,២៥-២៦) ឬមនុស្សទាំង​ស្រុង (កក ២,៤១)។ ប៉ុន្តែ ពាក្យនេះសំដៅលើអ្វីដែលស្ថិតនៅក្នុងមនុស្សយ៉ាងជិតស្និទ្ធ (មថ ២៦,៣៨ ; យហ ១២,២៧) ដែលមានតម្លៃបំផុត  (មថ ១០,២៨ ; ២មបា ៦,៣០) និងមានលក្ខណៈពិសេសរបស់គេ គឺ​រូប​តំណាង​របស់ព្រះជាម្ចាស់៖ ពាក្យ “ព្រលឹង” បានសេក្ដីថា គោលខាងវិញ្ញាណ របស់មនុស្ស។

៣៦៤. រូបកាយរួមចំណែកក្នុងលក្ខណៈដ៏ថ្លែថ្នូររបស់មនុស្ស ដែលជា “តំណាងរបស់ព្រះជាម្ចាស់”។​ មនុស្សជា​រូបកាយ ដ្បិត​ព្រលឹងវិញ្ញាណធ្វើឱ្យរូបកាយនោះមានចលនា គឺព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅ​មនុស្សទាំង​មូល​ឱ្យ​ ទៅ​​ជា​ព្រះដំណាក់​របស់ព្រះវិញ្ញាណ នៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត (១ករ ៦,១៩-២០ ; ១៥,៤៤-៤៥)។ “ទោះបីមនុស្សមានរូបកាយនិងវិញ្ញាណ តែក៏ជាអង្គតែមួយដែរ។ ក្នុងឋានៈខ្លួនមានរូបកាយ មនុស្ស​​​យើងសរុបធាតុ​​និង​អ្វីៗ​​​ទាំងអស់ដែល​​​មានក្នុងពិភពលោក ដូច្នេះអ្វីៗទាំងនោះអាចលើកតម្កើងសិរីរុងរឿង​​​ព្រះបង្កើត​របស់​ខ្លួន​ដោយ​សេរី តាម​រយៈ​មនុស្ស ជាកំពូលនៃពិភពលោក។ ហេតុនេះ ហាមផ្តាច់មនុស្សយើង មិនត្រូវមាក់​ងាយ​ជីវិត​​​រូបកាយ​ជា​ដាច់​​ខាត ផ្ទុយទៅវិញ មនុស្សយើង​​​ត្រូវតែលើកតម្លៃនៃរូបកាយ និងគោរពរូបកាយដែល​​​ព្រះជា​​​ម្ចាស់​បង្កើត​មក ហើយដែលត្រូវទទួលជីវិត​​​ថ្មីដ៏រុងរឿងនៅពេលចុងក្រោយបំផុត” (GS ១៤,១)។

៣៦៥. ព្រលឹង និងរូបកាយរួមរស់ជាមួយគ្នា យ៉ាងជ្រាលជ្រៅជាទីបំផុត បានជាយើងត្រូវចាត់ទុក​ព្រលឹងដូចជា “រូបរាង” របស់រូបកាយ (DS ៩០២)​ គឺដោយសារព្រលឹងវិញ្ញាណ រូបកាយ ដែលជារូបធាតុ ជារូបកាយដ៏រស់​រវើក​របស់​​មនុស្ស។ នៅក្នុងមនុស្ស វិញ្ញាណ និងរូបធាតុ មិនមែនជាសភាពពីរទេ តែវិញ្ញាណ និងរូបកាយរួមគ្នា​​ជា​សភាព​តែមួយ។

៣៦៦. ព្រះសហគមន៍ប្រៀនប្រដៅថា ព្រះជាម្ចាស់បង្កើតព្រលឹងវិញ្ញាណនីមួយៗភ្លាមៗ (DS   ៣៨៩៦​ ; SPF ៨) មិនមែន​ឪពុកម្តាយទេ ដែលបាន “ផលិត” ព្រលឹងវិញ្ញាណ។ ព្រះសហគមន៍បង្រៀនឱ្យយើងដឹងទៀតថា ព្រលឹង​វិញ្ញាណ​មានជីវិតអមតៈ មិន​ស្លាប់​នៅពេលបែកចេញពីរូបកាយពេលមនុស្សស្លាប់ ហើយនឹងរួមរស់​ជាមួយ​​រូបកាយម្តង​ទៀត នៅពេលមនុស្ស​ទាំង​​ឡាយនឹងមានជីវិតថ្មី។

៣៦៧. ជួនកាល ព្រលឹង និងវិញ្ញាណទទួលអត្ថន័យផ្សេងពីគ្នា។​ សន្តប៉ូលទូលអង្វរព្រះជាម្ចាស់ឱ្យ “ព្រះអង្គ​ថែ​រក្សាខ្លួនបងប្អូនទាំងមូល ទាំងវិញ្ញាណ ទាំងព្រលឹង ទាំងរូបកាយ ឱ្យបានស្អាត ឥតសៅហ្មង នៅ​ថ្ងៃ​ព្រះយេស៊ូ​​គ្រីស្តជាអម្ចាស់នៃយើងយាងមក” (១តស ៥,២៣)។ ព្រះសហគមន៍ប្រៀនប្រដៅថា ការបែងចែកនេះ​មិន​នាំ​ឱ្យព្រលឹងចែកជាពីរទេ (DS ៦៥៧) គឺ “វិញ្ញាណ” មានន័យថា ព្រះជាម្ចាស់មាន​គោលដៅឱ្យមនុស្ស​មាន​ជីវិត​អមតៈ​តាំងពីកំណើតមក (DS ៣០០៥; GS ២២,៥) ហើយព្រលឹងរបស់​គេអាចឡើង​ទៅ​​​រួម​ជាមួយ​ព្រះជាម្ចាស់​បានដែរ (DS ៣៨៩១)។

៣៦៨. ការបញ្ជូនបន្តខាងវិញ្ញាណរបស់ព្រះសហគមន៍សង្គត់ធ្ងន់ពីលើចិត្តគំនិត ដែរ គឺតាមព្រះគម្ពីរ “ទីជម្រៅចិត្ត​គំនិត” (យរ ៣១,៣៣) ជាទីលំនៅដែលមនុស្សសម្រេចផ្ញើជីវិតលើព្រះជាម្ចាស់ ឬទេ (ទក ៦,៥ ; ២៩,៣ ; អគ ៣៦,២៦ ; មថ ៦,២១ ; លក ៨,១៥ ; រម ៥,៥)។

៣. “ព្រះជាម្ចាស់បង្កើតមនុស្សជាបុរសជាស្រ្តី”

ព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យឱ្យមនុស្សប្រុសនិងមនុស្សស្រីស្មើគ្នាផង ខុសប្លែកពីគ្នាផង

៣៦៩. ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើត បុរស និងស្រ្តី គឺព្រះអង្គមានព្រះបំណង​ ឱ្យគេមានឋានៈស្មើគ្នា ដ្បិតអ្នកទាំង​ពីរ​​​ជាមនុស្ស ទោះបីខុសប្លែកពីគ្នាក្ដីសភាពមនុស្សមានបុរសនិងស្រ្តី។ ព្រះជាម្ចាស់​សព្វព្រះហឫទ័យ ​ឱ្យ​មនុស្ស​ជាបុរស ជាស្រ្តី។ សភាពការណ៍នេះល្អប្រសើរហើយ។ មនុស្សប្រុស និងមនុស្សស្រីមាន​ឋានៈ​​ថ្លៃថ្នូ​រ​បំផុត ដែលមិនអាចរលាយបាត់ទេ ហើយដែលមកពីព្រះជាម្ចាស់ ជាព្រះបង្កើតពួកគេ​តែម្តង (កណ ២,៧.២២)។​ ​មនុស្សប្រុសនិង​មនុស្ស​ស្រីជា “រូបតំណាងរបស់ព្រះជាម្ចាស់” ដោយមានឋានៈស្មើគ្នា។ អ្នកទាំងពីរ​​ឆ្លុះបញ្ចាំងនូវព្រះ​ប្រាជ្ញាញ្ញាណ​ និង​សប្បុរសធម៌របស់ព្រះជាម្ចាស់។

៣៧០. ព្រះជាម្ចាស់មិនមែនជាតំណាងរបស់មនុស្សទាល់តែសោះ។ ព្រះអង្គគ្មានលក្ខណៈជាបុរស​ជា​ស្រ្តី​ទេ ទ្រង់​​ជា​​វិញ្ញាណ​​សុទ្ធសាធដែលគ្មានភេទឡើយ។​ ប៉ុន្តែ “លក្ខណៈសម្បត្តិ” របស់មនុស្ស​ប្រុស និង​មនុស្ស​ស្រី​ឆ្លុះបញ្ចាំងនូវ​ភាព​ល្អ​ឥត​ខ្ចោះ​ឥតព្រំដែនរបស់ព្រះជាម្ចាស់ គឺលក្ខណៈជា​មាតា (អស ៤៩,១៤-១៥ ; ៦៦,១៣ ; ទន ១៣១,២-៣) ជាបិតា និងជាគូស្វាមីភរិយា​​​ (ហស ១១,១-៤ ; យរ ៣,៤-១៩)។

ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតមនុស្សប្រុសនិងមនុស្សស្រី “ចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក - អ្នកទាំងពីរ​រួមឯកភាព​ជាមួយ​គ្នា”

៣៧១. ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតមនុស្សប្រុសនិងមនុស្សស្រី នៅពេលជាមួយគ្នា ហើយដើម្បីគ្នាទៅ​វិញ​​ទៅ​មក ។​ តាមអត្ថបទខ្លះនៃព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់បញ្ជាក់សេចក្ដីនោះ៖ “បើ​មនុស្សប្រុសនៅ​តែ​ឯង​​ដូច្នេះ មិនស្រួលទេ។ យើងនឹងបង្កើតម្នាក់ទៀតឱ្យជួយ និងបានជាគ្នា” (កណ ២,១៨)។ គ្មានសត្វ​ណា​មួយ​អាចធ្វើ “ជាគ្នា”​ នឹងមនុស្សទេ (កណ ២,១៩-២០)។ ពេលព្រះ​ជាម្ចាស់ “សូន” មនុស្សស្រីចេញពីឆ្អឹងជំនីរ​របស់​មនុស្សប្រុស ធ្វើឱ្យគេស្ញើចសរសើរ ដោយក្ដី​ស្រលាញ់ និងរួមជាមួយស្រ្តីនោះថា៖ “លើកនេះ ពិត​ជា​ឆ្អឹង​ដែល​កើតចេញពីឆ្អឹងអញ ជាសាច់ ដែលកើតចេញពីសាច់អញ” (កណ ២,២៣)។ មនុស្សប្រុសយល់ឃើញថា មនុស្ស​​ស្រីជា “ខ្លួនឯង” មួយផ្សេង​ទៀត ហើយទាំងពីរអ្នករួមរស់ជាមួយគ្នាក្នុងសភាពជាមនុស្សតែមួយ។

៣៧២. ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតមនុស្សប្រុសនិងមនុស្សស្រី “ដើម្បីគ្នាទៅវិញទៅមក”។ ព្រះជាម្ចាស់​មិន​បាន​បង្កើត​គេ “មិនគ្រប់លក្ខណៈ” ឬ “តែពាក់កណ្ដាល” ទេ ព្រះអង្គបានបង្កើតគេឱ្យ​រួម​រស់​ជាមួយ​គ្នា ​ជា​ជំនួយសម្រាប់គ្នាទៅវិញទៅមក ដ្បិតពួកគេស្មើគ្នាក្នុងស​ភាព​ជាមនុស្ស​ផង (“ពិតជាឆ្អឹង​ដែល​​កើត​​ចេញ​ពីឆ្អឹង​អញ”) និងបំពេញគ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងសភាពជា​បុរស ​ជាស្រ្តី។ ក្នុងអាពាហ៍ពិពាហ៍ ព្រះ​ជាម្ចាស់​ផ្សំផ្គុំគេ ដើម្បី​ឱ្យគេអាចបន្តជីវិត ដោយ “ធ្វើជារូបកាយតែមួយ” (កណ ២,២៤)៖ “ចូរ​បង្កើត​កូន​ចៅ​​ឱ្យ​​​បាន​កើន​ឡើង​ច្រើនពាសពេញលើ​ផែន​ដី” (កណ ១,២៨)។ មនុស្សប្រុសនិងមនុស្សស្រី ដែលជា​ស្វាមី​ភិរយា និង​មាតាបិតា រួម​សហការយ៉ាង​ពិសេស​​ជាមួយព្រះជាម្ចាស់ ដោយបន្តជីវិតដល់កូនចៅរបស់គេ (ហស ១១,១- ៤ ; យរ ៣,៤-១៩)។

៣៧៣. តាមគម្រោងការរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ព្រះអង្គក៏ត្រាស់ហៅមនុស្សប្រុស និងមនុស្សស្រីឱ្យ “ត្រួតត្រា” ផែន​ដី (កណ ១,២៨) ដូចជា “អ្នកបម្រើ” របស់ព្រះអង្គ។ មនុស្សមិនត្រូវត្រួតត្រាផែនដីនេះ ដូចជាអ្នកប្រើ​អំណាច​ផ្ដាច់​ការ ដែលបំផ្លាញអ្វីៗទាំងអស់ទេ។ ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅមនុស្សប្រុស និងមនុស្សស្រីឱ្យ​ចូលរួម​ជាមួយ​ព្រះជាម្ចាស់ ថែរក្សាសត្វលោកផ្សេងទៀត ហើយដែល “ស្រលាញ់សត្វលោកទាំងអស់” (ប្រាញ ១១,២៤) ទើបគេទទួលខុសត្រូវលើពិភពលោក ដែលព្រះ​ជាម្ចាស់ប្រទានឱ្យមក។

៤. មនុស្សនៅស្ថានបរមសុខ

៣៧៤. ព្រះជាម្ចាស់មិនគ្រាន់តែបង្កើតមនុស្សដើមដំបូងឱ្យមានលក្ខណៈល្អប្រសើរទេ ទ្រង់​​​ក៏​​បាន​​តែង​តាំង​គេធ្វើជាមិត្តសម្លាញ់របស់ព្រះអង្គ ដោយរួមយ៉ាងសុខសាន្តជាមួយខ្លួនឯង និងជាមួយសត្វ​លោក​​ទាំង​​អស់​ដែរ។ មានតែសិរីរុងរឿងនៃការបង្កើតថ្មីនៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្តទេ ដែលប្រសីរ​ជាង​​សេចក្ដី​​សុខសា​ន្ត​នេះ។

៣៧៥. ដោយបកស្រាយត្រឹមត្រូវអត្ថបទនៃព្រះគម្ពីរ ដែលប្រើនិមិត្តរូបជាច្រើន ក្រោមពន្លឺ​នៃ​សម័្ពន្ធ​មេត្រីថ្មី និងការបញ្ជូនបន្តដែលជួយបំភ្លឺ ព្រះសហគមន៍ប្រៀនប្រដៅថា ឪពុកម្តាយដើមរបស់យើង គឺ​លោក​អដាំ និង​នាងអេវ៉ា បានកើតមកដោយជាមនុស្ស “ដ៏វិសុទ្ធ និងសុចរិត តាំងពីដើម” (DS ១៥១១)។ ព្រះជាម្ចាស់ប្រោសប្រណី​ភាព​ដ៏​វិសុទ្ធ​ដើមឱ្យទាំងពីរនាក់ ដើម្បីឱ្យគេ “ទទួលព្រះជន្មរបស់​ព្រះអង្គ” (LG ២)។

៣៧៦. ព្រះជាម្ចាស់ប្រោសប្រណីមនុស្សបែបនេះ ដើម្បីជួយសម្រួលលក្ខណៈទាំងអស់នៃជីវិតរបស់​មនុស្ស​លោក។ មនុស្សមិនត្រូវស្លាប់ (កណ ២,១៧ ; ៣,១៩) ឬមិនត្រូវរងទុក្ខលំបាក (កណ ៣,១៩) ទាល់តែ​គេ​រួម​រស់​ជាមួយ​ព្រះជាម្ចាស់យ៉ាងស្និទ្ធស្នាល។​ តាមសភាពការណ៍ដើមនេះ មនុស្សទទួលសេចក្ដី​សុខ​សាន្តជាមួយ​នឹង​ខ្លួន​ឯង សេចក្ដីសុខសាន្តរវាងមនុស្សប្រុសនិងមនុស្សស្រី (កណ ២,២៥) និងសេចក្ដីសុខសាន្ត​រវាង​ប្ដីប្រពន្ធដើម​​និង​សត្វ​លោកទាំងអស់។

៣៧៧. តាំងពីដើម ព្រះជាម្ចាស់ឱ្យមនុស្ស “ត្រួតត្រា” ផែនដី បានសេចក្ដីថា មនុស្សត្រូវតែត្រួតត្រាលើខ្លួន​ឯង​សិន។ មនុស្សបានគ្រប់លក្ខណៈ ព្រោះមិនជាប់ជំពាក់នឹងកិលេសតណ្ហា (១យហ ២,១៦) ដែលបង្រ្កាប​គេ​ឱ្យ​មាន​ចិត្តវក់វី​នឹង​គ្រឿង​សប្បាយ មានចិត្តលោភលន់នឹងទ្រព្យសម្បត្តិលោកីយ៍ និងលើកតម្កើង​អួត​បំប៉ោង​ខ្លួ​ន​ឯង​ដោយ​គ្មាន​ហេតុ​ផលឡើយ។

៣៧៨. ព្រះជាម្ចាស់បានយកមនុស្សទៅដាក់ក្នុងសួនឧទ្យាន (កណ ២,៨) ជាសញ្ញាសម្គាល់ថា មនុស្ស​ជា​​មិត្ត​សម្លាញ់​របស់ព្រះអង្គ។​ មនុស្សនៅក្នុងសួន ដើម្បីឱ្យគេ “ភ្ជួររាស់ និងថែរក្សា” សួននោះ (កណ ២,១៥) គឺ​ព្រះជាម្ចាស់ប្រគល់ការងារឱ្យមនុស្ស ដើម្បីឱ្យមនុស្សប្រុស​និងមនុស្សស្រី​សហការជាមួយព្រះអង្គ ក្នុង​ការ​កែសម្រួលការបង្កើតដែលមើលឃើញ។ ​ដោយប្រគល់​ការងារ​ឱ្យមនុស្សធ្វើតាម ព្រះជាម្ចាស់​​មិន​​ដាក់ទោសពួកគេទេ (កណ ៣,១៧-១៩)។

៣៧៩. នៅពេលដែលឪពុកម្តាយដើមនឹងប្រព្រឹត្តអំពើបាប ភាពសុខដុមរមនា ដែលព្រះជាម្ចាស់បាន​​​គ្រោង​ទុកជាមុនសម្រាប់មនុស្ស នឹងរលាយឱ្យបាត់បង់អស់ទៅ។

សង្ខេប

៣៨០. “បពិត្រព្រះជាម្ចាស់! ព្រះអង្គបានបង្កើតមនុស្សលោកឱ្យមានលក្ខណៈដូចព្រះអង្គ ហើយបានប្រគល់សកលលោក ដើម្បីឱ្យគេគ្រប់គ្រងលើអ្វីៗទាំងអស់ ដោយបម្រើព្រះអង្គជាអ្នកបង្កើតគេ” (MR ធម៌ប្រសិទ្ធិព្រះកាយទី៤)។

៣៨១. ព្រះជាម្ចាស់តម្រូវមនុស្សទុកជាមុនឱ្យទៅជារូបតំណាងរបស់ព្រះបុត្រាប្រសូតជាមនុស្ស - "ជាតំណាងរបស់ព្រះដែលមើលមិនឃើញ” (កូឡ ១,១៥)​ - ដើម្បីឱ្យព្រះគ្រីស្តទៅជារៀមច្បងក្នុងបណ្តាបងប្អូនជាច្រើន (អភ ១,៣-៦) (រម ៨,២៩)។

៣៨២. មនុស្ស “មានរូបកាយ និងវិញ្ញាណ​ តែជាអង្គតែមួយ” (GS ១៤,១)។ លទ្ធិនៃជំនឿអះអាងថា ព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់បានបង្កើតព្រលឹងវិញ្ញាណ ដែលមិនចះស្លាប់។

៣៨៣. “ព្រះជាម្ចាស់មិនបានបង្កើតមនុស្សឱ្យនៅឯកឯងទេ តាំងពីដើមរៀងមក “ព្រះអង្គ​​​បង្កើត​​​​​​មនុស្ស​ជាបុរស​ជាស្រ្តី” (កណ ១,២៧)។​​​ សង្គមរបស់បុរស និងស្ត្រីជារបៀប​​​ដើមដំបូងបញ្ជាក់ថា បុគ្គលត្រូវតែ​រួប​រួម​គ្នា” (GS ១២,៤)។

៣៨៤. ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងឱ្យយើងដឹងថា មុនធ្លាក់ខ្លួនជាអ្នកបាប បុរស និងស្រ្តីជាបុគ្គលដ៏វិសុទ្ធ និង​សុចរិត។ ដោយសារពួកគេរួមមេត្រីភាពជាមួយព្រះជាម្ចាស់ ពួកគេរស់នៅពោរពេញដោយសុភមង្គល នៅ​ស្ថានបរមសុខ។

កថាខណ្ឌទី៧៖ មនុស្សធ្លាក់ខ្លួនជាអ្នកបាប

៣៨៥. ព្រះជាម្ចាស់មានព្រះហឫទ័យសប្បុរសឥតព្រំដែន ហើយស្នាព្រះហស្តរបស់ព្រះអង្គក៏ល្អប្រសើរ​បំផុត។ ប៉ុន្តែ គ្មាននរណាម្នាក់អាចគេចផុតពីបទពិសោជន៍នៃទុក្ខលំបាក អំពើអាក្រក់ទាំង​ប៉ុន្មាន​ដែល​មានក្នុង​​ធម្មជាតិ - ដែលមកពីលក្ខណៈរបស់សត្វលោក ដែលមានកំណត់ព្រំដែន - ហើយ​ជាពិសេសអំពីបញ្ហានៃ​អំពើ​បាប។ តើសេចក្ដីអាក្រក់ចេញមកពីណា? សន្ត អូគូស្តាំង ធ្លាប់ចោទសួរខ្លួនឯងថា៖ “ខ្ញុំស្វែងរកថា​ តើសេចក្ដីអាក្រក់ចេញ​មក​ពីណា ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនអាចឆ្លើយតបបានទេ” ហើយការស្វែងរកដ៏លំបាករបស់លោកនឹងមានផ្លូវចេញតែមួយ គឺនៅ​ពេល​លោកកែប្រែចិត្តគំនិតទៅរកព្រះជាម្ចាស់ដែលមានព្រះជន្មគង់​នៅ ដ្បិតមានតែ “គម្រោងការដ៏លាក់កំបាំង​នៃ​ការ​គោរព​ប្រណិប័តន៍​ព្រះជាម្ចាស់” (១ធម ៣,១៦) ដែលអាចជួយបំភ្លឺ “គម្រោងការដ៏លាក់កំបាំងរបស់មេ​ប្រឆាំង​ព្រះជាម្ចាស់” (២ថស ២,៧)។ ពេលព្រះគ្រីស្តបានសម្ដែងសេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះជាម្ចាស់ ព្រះអង្គក៏​បាន​​សម្ដែង​ការ​​លាតត្រដាងនៃសេចក្ដី​​អាក្រក់ផង និងព្រះហឫទ័យប្រណីសន្ដោសដ៏លើសលប់​យ៉ាងក្រៃលែង​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ផង (រម ៥,២០)។ ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាយើងត្រូវចាត់ទុកបញ្ហាអំពីប្រភពនៃសេចក្ដីអាក្រក់ ដោយ​សម្លឹង​មើលទៅ​រកមនុស្សម្នាក់ ដែលបានទទួលជោគជ័យរួចហើយ គឺព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត (លក ១១,២១-២២ ; យហ ១៦,១១ ; ១យហ ៣,៨)។

១. ទីណាមានបាបកាន់តែច្រើន ទីនោះព្រះហឫទ័យប្រណីសន្ដោសរបស់ព្រះជាម្ចាស់ក៏កាន់តែមាន​ច្រើន​លើស​លប់ថែមទៀត

អំពើបាបបានកើតជារូបរាង

៣៨៦. អំពើបាបមានវត្តមានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់មនុស្សលោក។ បើយើងព្យាយាមធ្វើមិនដឹងមិនឮ ឬដាក់​ឈ្មោះ​ផ្សេង​​​​ទៀត​ដល់​អំពើ​ដ៏​ងងឹតនេះ គ្មានប្រយោជន៍ទាល់តែសោះ។ ដើម្បីយល់ច្បាស់អំពីអ្វីដែលជាអំពើបាប មុន​ដំបូង​ត្រូវតែទទួលស្គាល់ចំណងដ៏ជ្រាលជ្រៅបំផុតរវាងមនុស្ស និងព្រះជាម្ចាស់ ដ្បិតក្រៅពីទំនាក់ទំនងនេះ យើង​មិន​អាច​យល់ច្បាស់អំពីសេចក្ដីអាក្រក់នៃអំពើបាប ដែលជំទាស់ និងប្រឆាំង​ព្រះជាម្ចាស់ ថែមទាំងមាន​ឥទ្ធិពល​លើ​ជីវិត និងប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់មនុស្សលោកផងដែរ។

៣៨៧. មានតែពន្លឺរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដែលសម្ដែងព្រះអង្គ ទើបអាចជួយបំភ្លឺយ៉ាងពិតប្រាកដអំពើបាប ជា​ពិសេស​​​​​​​​អំពើ​​បាប​ដើម។​ ប្រសិនបើព្រះជាម្ចាស់មិនសម្ដែងព្រះអង្គឱ្យយើងស្គាល់ទេ យើង​មិន​អាចយល់យ៉ាង​ច្បាស់​អំពើបាប ​ហើយយើងអាចចាត់ទុកថា អ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាបនេះ មកពីគេមិនបាន​លូតលាស់​បាន​គ្រប់​លក្ខណៈ ឬ​មក​ពីភាពទន់ខ្សោយខាងផ្លូវចិត្តរបស់គេ ឬគេភ័ន្តច្រឡំបានជា​ប្រព្រឹត្តិ​កំហុស ឬមកពីផលវិបាកដែល​មិន​​​​អាច​​ជៀស​​វាង​បាន​នៃរចនាសម្ព័ន្ធមិនត្រឹមត្រូវ​ នៅក្នុងសង្គម ​ល។ល។ មានតែពេល​យើង​ស្គាល់​គម្រោងការ​របស់​ព្រះជាម្ចាស់​សម្រាប់មនុស្សលោក ​ទើបយើង​យល់​ថា អ្នកប្រព្រឹត្តអំពើបាបមកពីគេបំពានសេរីភាព ដែល​ព្រះអង្គ​​​ប្រទាន​​ឱ្យសត្វលោក ដើម្បី​ឱ្យ​គេអាចស្រលាញ់ព្រះអង្គ និងស្រលាញ់គ្នាទៅវិញទៅមក។

អំពើបាបដើម ជាសេចក្ដីពិតនៃជំនឿ ដែលត្រូវតែជឿ

៣៨៨. ពេលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្គឱ្យគេស្គាល់បន្តិចម្តងៗ    ព្រះអង្គក៏បំភ្លឺទង្វើនៃ​អំពើបាបផង ​ដែរ។ ទោះ​បី​​ប្រជាជនរបស់ព្រះជាម្ចាស់នៃសម័្ពន្ធមេត្រីចាស់ បានលើកបញ្ហា​នៃលក្ខណៈដ៏លំបាក​របស់​មនុស្ស នៅក្នុងរឿង​និទាន​​អំពីមនុស្សធ្លាក់ខ្លួនជាអ្នកបាប​ ដែលមានក្នុងកណ្ឌកំណើតពិភពលោក យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ ក៏ពួកគេមិនអាច​យល់​​រឿង​នេះបានច្បាស់ឡើយ ដ្បិតមានតែពន្លឺរបស់ព្រះយេស៊ូ ដែលសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី ដែលបំភ្លឺអត្ថន័យដ៏ពេញលេញរបស់រឿងនេះបាន (រម ៥,១២-២១)។ ត្រូវតែស្គាល់ព្រះគ្រីស្ត​ជាប្រភពនៃ​ការ​ប្រណីសន្ដោស ដើម្បីអាចយល់ថា លោកអដាំជាប្រភពនៃអំពើបាប។ ព្រះគ្រីស្ត​ ដែល​មាន​ព្រះជន្ម​មានជីវិតថ្មីចាត់ព្រះវិញ្ញាណ ជាព្រះជួយការពារ ឱ្យយាងមក ដើម្បី “ចោទប្រកាន់មនុស្សលោកថា គេ​យល់​​ខុសអំពីបាប” (យហ ១៦,៨) ដោយទ្រង់សម្ដែង​ព្រះសង្រ្គោះ។

៣៨៩. លទ្ធិនៃអំពើបាបដើមឆ្លុះបញ្ចាំង “ខាងក្រោយ” នូវដំណឹងល្អ គឺព្រះយេស៊ូជាព្រះសង្រ្គោះរបស់​មនុស្ស​​ទាំងអស់ ដែលគេទាំងអស់គ្នាត្រូវការ។ ដោយសារព្រះគ្រីស្តនេះ ព្រះជាម្ចាស់ប្រទាន​ឱ្យ​មនុស្សលោកទាំងអស់​អាច​ទទួល​​ការ​សង្រ្គោះបាន។ ព្រះសហគមន៍ ដែលឈ្វេងយល់អំពីព្រះគ្រីស្ត (១ករ ២,១៦) ដឹងច្បាស់ថា យើងមិនអាចផ្លាស់ប្តូរសេចក្ដី​ដែល​​ព្រះ​ជាម្ចាស់សម្ដែងអំពីអំពើបាប ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់​គម្រោងការ​ដ៏​លាក់​​កំបាំង​របស់ព្រះគ្រីស្តបានទេ។

ធ្វើយ៉ាងដូចម្ដេច ដើម្បីអានរឿងនិទានអំពីអំពើបាបដើម?

៣៩០. ទោះបីជារឿងនិទានដែលថ្លែងអំពីអំពើបាបដើម (កណ ៣) ប្រើនិមិត្តរូបយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏រឿងនេះ អះអាង​ថា មានហេតុការណ៍មួយ ដែលកើត​ឡើង នៅពេលដើមដំបូង គឺនៅពេលប្រវត្តិសាស្រ្ត​របស់មនុស្ស​លោក​ចាប់ផ្ដើម (GS ១៣,១)។ ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែង​ឱ្យ​យើង​ជឿ​ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ប្រវត្តិសាស្រ្ត​​មនុស្ស​លោក​បានទទួលផលវិបាក​នៃអំពើបាបដើម ដែលឪពុកម្ដាយដើម​យើង​បានប្រព្រឹត្ត​ ដោយ​ខ្លួនឯងផ្ទាល់ (DS ១៥១៣ ; DS ៣៨៩៧)។

២. ពួកទេវទូតធ្លាក់ខ្លួនជាអ្នកបាប

៣៩១. មានសម្លេងរបស់ម្នាក់ប្រឆាំងនឹងព្រះជាម្ចាស់ (កណ ៣,១-៥) បានបោកបញ្ឆោត ដោយមាន​ចិត្ត​ច្រណែន​ឪពុកម្តាយ​ដើមធ្វើ​ឱ្យ​​គេធ្លាក់ក្នុងសេចក្ដីស្លាប់ (ប្រាញ ២,២៤)។ ព្រះគម្ពីរ និងការបញ្ជូន​បន្ត​ព្រះ​សហគមន៍យល់ឃើញថា​ អ្នក​នោះជាទេវទូតមួយ​រូប ដែលគេហៅថា សាតាំង ឬមារ (យហ ៨,៤៤​ ; វវ ១២,៩)។ ព្រះសហគមន៍បង្រៀនថា មុនដំបូង ព្រះជាម្ចាស់​បានបង្កើត​ទេវទូត​នេះ​ជា​ទេវទូតល្អ។ “ព្រះជាម្ចាស់​បាន​បង្កើត​មារ និងអារក្សផ្សេងទៀត​ជា​សត្វលោកល្អ ប៉ុន្តែពួកវាបានបណ្ដោយ​ឱ្យខ្លួន​ឯងទៅជាសត្វលោក​អាក្រក់​វិញ” (DS ៨០០)។

៣៩២. ព្រះគម្ពីរថ្លែងថា ពួកទេវទូតនោះបានប្រព្រឹត្តអំពើបាប ​ (២ពត្រ ២,៤) គឺពួកវិញ្ញាណនោះ ដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់បានបង្កើតនោះហើយ ដែលបានបដិសេធ ជាដាច់ខាត មិនព្រមទទួលស្គាល់ព្រះអង្គ និងព្រះរាជ្យរបស់ព្រះអង្គ​ តរៀងទៅ ដោយមានសេរីភាពពេញលេញ។ ពាក្យសម្តីរបស់​មេ​ល្បងទៅកាន់ឪពុកម្តាយដើមរបស់យើងបញ្ជាក់សេចក្ដីនេះថា៖ “អ្នកនឹង​បាន​​ដូច​​ព្រះ​ដែលស្គាល់ល្អស្គាល់​អាក្រក់​ជាមិនខាន” (កណ ៣,៥)។ “មារបានប្រព្រឹត្តអំពើបាប​តាំងពី​ដើម​ដំបូង” (១យហ ៣,៨)។ មារ “ជាឪពុកនៃ​អ្នក​កុហក” (យហ ៨,៤៤)។

៣៩៣. ព្រះជាម្ចាស់មិនអាចលើកលែងទោសឱ្យពួកវា មិនមែនមកពីព្រះជាម្ចាស់គ្មានធម៌មេត្តាករុណាទេ ប៉ុន្តែ​មក​ពី​ពួកទេវទូតបានបដិសេធព្រះជាម្ចាស់ជាដាច់ខាត និងជារៀងរហូត ។ “ក្រោយពី​ពួក​វា​​បានប្រព្រឹត្តអំពើបាប ព្រះជាម្ចាស់​មិនអាចលើកលែងទោសឱ្យពួកវាបានទេ ដូចព្រះអង្គមិនអាច​លើក​លែងទោសឱ្យ​មនុស្ស​នៅ​ពេល​​ស្លាប់​ហើយ” (សន្ត យ៉ូហាន ដាម៉ាសែន)។

៣៩៤. ព្រះគម្ពីរបញ្ជាក់អំពីឥទិ្ធពលដ៏អាក្រក់របស់មារដែលព្រះយេស៊ូហៅថា “អ្នកសម្លាប់មនុស្ស” (យហ ៨,៤៤) ​ហើយដែលបានព្យាយាមបំបែរព្រះយេស៊ូចេញពីបេសកកម្មដែលព្រះអង្គបានទទួលពីព្រះបិតា (មថ ៤,១-១១)។ “ព្រះ​​បុត្រារបស់​ព្រះជាម្ចាស់​បានយាងមក ដើម្បីរំលាយកិច្ចការរបស់មារ” (១យហ ៣,៨)។ មារបាន​បង្កើត​ផល​វិបាក​អាក្រក់ជាង​គេ​ជា​ទីបំផុត នៅពេលវាបានបោកបញ្ឆោតមនុស្សមិនឱ្យ​ធ្វើ​តាម​ព្រះហឫទ័យរបស់​​ព្រះ​ជាម្ចាស់។

៣៩៥. ប៉ុន្តែ អំណាចរបស់មារសាតាំងមានព្រំដែន។ ទោះបីមារមានអំណាច ​ព្រោះវាជា​វិញ្ញាណ​សុទ្ធសាធក៏ដោយ ក៏​វា​គ្រាន់តែជាសត្វលោកប៉ុណ្ណោះ។ វាមិនអាចឃាត់ព្រះជាម្ចាស់មិនឱ្យកសាង​ព្រះរាជ្យព្រះអង្គបានឡើយ។ ក្នុងពិភពលោក ទោះ​​​បី​សាតាំងប្រព្រឹត្តកិច្ចការប្រឆាំងនឹងព្រះជាម្ចាស់ និងព្រះរាជ្យរបស់ព្រះអង្គនៅក្នុងអង្គ​ព្រះ​គ្រីស្ត​ក្ដី ទោះបីកិច្ចការរបស់វាបង្កើតផលវិបាកដ៏អាក្រក់ ខាងផ្លូវវិញ្ញាណ ខាងផ្លូវកាយក្ដី ចំពោះ​មនុស្ស និង​សង្គម​ក្ដី ក៏ព្រះជាម្ចាស់បណ្តោយឱ្យមារប្រព្រឹត្តដូច្នោះ ដោយណែនាំប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ពិភពលោក និងមនុស្សលោក ប្រកប​ដោយ​ព្រះចេស្ដា និងភាពថ្នាក់ថ្នម។ យើងមិនអាចយល់មូលហេតុដែលនាំឱ្យព្រជាម្ចាស់​ឱ្យមារ​មាន​សកម្មភាព​បានទេ តែ “យើង​ដឹង​ថា ព្រះជាម្ចាស់ផ្សំអ្វីៗទាំងអស់ឡើង ដើម្បីឱ្យអស់អ្នក​ស្រលាញ់​ព្រះអង្គ​បាន​​ទទួល​ផលល្អ” (រម ៨,២៨)។

៣. អំពើបាបដើមដំបូង

មារល្បងសេរីភាពមនុស្សលោក

៣៩៦. ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតមនុស្សលោកឱ្យមានលក្ខណៈដូចព្រះអង្គ ហើយបានតែងតាំងគេ​ធ្វើជាមិត្ត​សម្លាញ់​​របស់​​ព្រះអង្គ។ ក្នុងឋានៈជាសត្វលោកខាងវិញ្ញាណ មនុស្សលោកគ្រាន់តែអាចស្ម័គ្រចិត្តគោរពប្រណិប័តន៍ព្រះ​ជាម្ចាស់។ សេចក្ដី​នេះជាហេតុនាំឱ្យព្រះជាម្ចាស់ហាមមនុស្ស​លោកកុំឱ្យ​បរិភោគ​​ផ្លែ​ឈើ​ពីដើមដែលនាំឱ្យស្គាល់ល្អ​ស្គាល់​​អាក្រក់ ដ្បិត “ថ្ងៃណាអ្នកបរិភោគផ្លែនោះ អ្នកមុខ​ជាស្លាប់​មិន​ខាន” (កណ ២,១៧)។ ព្រះបញ្ជានេះរៀបរាប់ ដោយ​ប្រើនិមិត្តរូប កំណត់ព្រំដែន ដែលមនុស្ស មិនអាចឆ្លង​កាត់​​បាន​ ហើយ​ដែល​ក្នុងឋានៈ​ជា​សត្វលោក មនុស្ស​ត្រូវ​ទទួលស្គាល់ ដោយសេរី និងដោយ​គោរព​ជឿ​​ទុកចិត្ត​លើ​ព្រះ​ជាម្ចាស់។ មនុស្សលោកពឹងផ្អែក​លើ​ព្រះជាម្ចាស់​ជាព្រះបង្កើត គេត្រូវប្រតិបត្តិតាម​វិន័យ​របស់​ពិភព​លោក និងក្បួនច្បាប់ខាងសីលធម៌នៃសេរីភាព​។

 អំពើបាបដំបូងរបស់មនុស្សលោក

៣៩៧. មនុស្សលោក ដែលមានមារល្បងចិត្តគំនិត លែងជឿទុកចិត្តលើព្រះបង្កើតរបស់គេ (កណ ៣,១-១១) ហើយ​បំពានសេរីភាព​របស់ខ្លួន មិនប្រតិបត្តិតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះជាម្ចាស់ឡើយ។ នេះគឺជាអំពើបាប​ដំបូង​របស់​មនុស្សលោក (រម ៥,១៩)។ ក្រោយ​មក រាល់ពេលដែលមនុស្សលោកប្រព្រឹត្តអំពើបាប គេមិន​ប្រតិបត្តិ​តាម​ព្រះជាម្ចាស់ និងមិន​ជឿទុកចិត្ត​លើ​ព្រះហឫទ័យ​សប្បុរសរបស់ព្រះអង្គ។

៣៩៨. នៅពេលមនុស្សបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបដំបូង គេស្រលាញ់ខ្លួនឯងច្រើនជាងព្រះជាម្ចាស់ ហេតុដូច្នេះ​ហើយ បានជាគេប្រមាថមើលងាយព្រះជាម្ចាស់។ មនុស្សបានជ្រើសរើសខ្លួនឯង ប្រឆាំងនឹងព្រះជាម្ចាស់ ប្រឆាំង​នឹងលក្ខណៈរបស់ខ្លួនជាសត្វលោក ទើបប្រឆាំងនឹងប្រយោជន៍របស់ខ្លួនដែរ។ ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើត​មនុស្ស​​​ដ៏វិសុទ្ធ ក្នុងគោលបំណងឱ្យមនុស្សទៅជា “ព្រះ” ក្នុងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គដែរ។ ដោយសារ​មារ​បាន​បោកបញ្ឆោតគេ មនុស្សលើកខ្លួនជា “ព្រះដែលស្គាល់ល្អស្គាល់អាក្រក់” (កណ ៣,៥) ដោយ “មិនចាំបាច់ឱ្យមាន​ព្រះ​ជាម្ចាស់ មុនព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យ ហើយដោយមិនធ្វើតាមព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គផងដែរ” (សន្ត ម៉ាកស៊ីម)។

៣៩៩. ព្រះគម្ពីរបង្ហាញពីផលវិបាកដ៏អាក្រក់ នៅពេលមនុស្សដើមមិនបានប្រតិបត្តិតាមព្រះជាម្ចាស់ គឺលោក​អដាំ និងនាងអេវ៉ាបានលែងជាមនុស្សដ៏វិសុទ្ធទៀតទេ (រម ៣,២៣)។ ពួកគេភ័យខ្លាចព្រះជាម្ចាស់ (កណ ៣,៩-១០) ដែលគេបានយល់ច្រឡំថា ជាព្រះដែលចង់រក្សាទុកលក្ខណៈសម្បត្តិរបស់ព្រះអង្គ (កណ ៣,៥)។

៤០០. ដោយសារអំពើបាប មនុស្សដើមលែងរស់នៅ ក្នុងស្ថានភាពប្រកបដោយសេចក្ដីសុខសាន្ត ដែល​​មក​ពី​ភាព​ដ៏វិសុទ្ធដើមដំបូង។​ វិញ្ញាណរបស់គេលែងគ្រប់គ្រងលើរូបកាយ (កណ ៣,៦) មនុស្ស​ប្រុស​និងមនុស្ស​ស្រី​លែង​ត្រូវគ្នាទៀតទេ (កណ ៣,១១-១៣) គេមានចិត្តលោភលន់ចំពោះគ្នាទៅវិញទៅ​មក ចង់ធ្វើជា​ម្ចាស់​លើគ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅមក (កណ ៣,១៦)។ គេលែងរស់នៅក្នុងពិភពនេះប្រកបដោយសេចក្ដីសុខសាន្តទៀត ហើយសត្វលោក ដែល​មើល​ឃើញ ចាកចេញពីគេ និងស្អប់គេវិញ (កណ ៣,១៧-១៩)។ ដោយសារមនុស្ស “អ្វីៗទាំងអស់បែរ​ទៅ​ជា​ឥត​ន័យ” (រម ៨,២០)។ ទីបញ្ចប់ មនុស្សនឹង “ត្រឡប់ទៅជាដីវិញ ដ្បិត (មនុស្ស) មានកំណើតមកពីដី” (កណ ៣,១៩)។​ សេចក្ដីស្លាប់បានចូលមកក្នុងពិភពលោក (រម ៥,១២)។

៤០១. តាំងពីពេលដែលមនុស្សបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបដំបូងនេះ បាបបាន “រាលដាល” ក្នុងពិភពលោកទាំងមូល៖ លោក​កាអ៊ីនសម្លាប់លោកអេបិលជាប្អូនរបស់គេ (កណ ៣,៤-១៥) មនុស្សលោក​ប្រព្រឹត្តអំពើ​អាក្រក់កាន់​តែ​ច្រើន​​ឡើងៗ​ (កណ ៦,៥.១២ ; រម ១,១៨-៣២)។ យ៉ាងណាមិញ ក្នុង​ប្រវតិ្ត​សាស្រ្ត​ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ពួក​គេ​មិន​គោរពសម័្ពន្ធមេត្រីរបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងបំពាន​វិន័យ​របស់លោកម៉ូសេ។ សូម្បី​តែក្រោយពីព្រះគ្រីស្ត​បាន​សង្រ្គោះ​មនុស្សលោក គ្រីស្តបរិស័ទនៅតែ​ប្រព្រឹត្តអំពើបាប តាមរបៀបផ្សេងៗជាច្រើន (១ករ ១-៦ ; វវ ២-៣)។ ព្រះ​គម្ពីរ និងការ​បញ្ជូន​បន្ត​ព្រះសហគមន៍នៅតែរម្លឹកពីវត្តមាន គ្រប់សម័យ គ្រប់ទិសទី នៃអំពើបាប ក្នុង​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត ​មនុស្ស​លោក។

ដូច្នេះ ព្រះជា​​​ម្ចាស់​​​សម្តែងឱ្យយើងដឹងនូវអ្វី ដែលបទពិសោធន៍របស់យើងបញ្ជាក់ស្រាប់ គឺថា ប្រសិនបើ​​​មនុស្ស​​​យើង​ពិនិត្យ​​​​មើលចិត្តគំនិត​​​របស់ខ្លួន យើងមុខជានឹងឈ្វេងយល់ថា ខ្លួនលម្អៀងទៅប្រព្រឹត្ត​​​អំពើ​បាប មានតណ្ហាជាច្រើន​​​ចង់​​​​ពន្លិច​​​ស្មារតីរបស់យើង។ តណ្ហាទាំងប៉ុន្មាននេះ មិនមែនបណ្តាលមកពីព្រះ​​​បង្កើតរបស់ យើង​ដែល​​​មានព្រះហឫទ័យ​សប្បុរស​ទេ។ ជាញឹកញាប់ មនុស្សលោកមិនព្រមទទួលស្គាល់ព្រះ​​​ជាម្ចាស់​​​ទុកជាដើមកំណើត​​​របស់​​​ខ្លួនទេ។ ធ្វើដូច្នេះ​គេបាក់​បែក​​សណ្តាប់ធ្នាប់ដែលតម្រង់ខ្លួនទៅរក​​​ទីដៅ​​​បំផុត​​​នៃជីវិតរបស់គេ។​​​ ជាមួយគ្នានេះ​ ​​​មនុស្សបំបាត់ភាពសុខសាន្ត ជាមួយខ្លួនឯងផ្ទាល់ ជា​​​មួយ​​​មនុស្សឯទៀតៗនិងជាមួយសត្វលោក​​​ទាំង​​​ឡាយ (GS ១៣,១)។

ផលវិបាកនៃអំពើបាបរបស់លោកអដាំសម្រាប់មនុស្សលោកទាំងអស់

៤០២. មនុស្សទាំងឡាយជាប់បាបរបស់លោកអដាំ។ សន្តប៉ូលមានប្រសាសន៍ថា៖ “មនុស្ស​​​​​​​​​​​​​​​​​ទាំងអស់ជាប់បាប​ដោយ​​សារ​​មនុស្សតែ​ម្នាក់​មិនស្ដាប់បង្គាប់” (រម ៥,១៩)។ “តាមរយៈមនុស្សតែម្នាក់ បាបបានចូលមកក្នុង​ពិភព​លោក ហើយ​តាមរយៈបាប សេចក្ដីស្លាប់ក៏ចូលមកដែរ។​ ហេតុនេះហើយ បានជាសេចក្ដីស្លាប់​រាលដាល​ដល់​មនុស្ស​​គ្រប់ៗ​រូប ព្រោះគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែបានប្រព្រឹត្តអំពើបាប” (រម ៥,១២)។ តាមគ្រីស្ត​ទូតប៉ូល ទោះបីមនុស្ស​ទាំង​អស់​​រួម​គ្នា​ក្នុងអំពើបាប និងសេចក្ដីស្លាប់ក៏ដោយ ក៏​មនុស្ស​ទាំងអស់រួមគ្នា​ក្នុងការ​សង្រ្គោះ​នៅក្នុង​អង្គព្រះ​គ្រីស្ត​ដែរ៖ “ដោយសារ​កំហុសរបស់មនុស្សតែ​ម្នាក់ មនុស្សទាំងអស់ត្រូវ​ជាប់​ទោសយ៉ាង​ណា ដោយសារអំពើសុចរិត​របស់​​មនុស្ស​តែម្នាក់ មនុស្សទាំង​អស់​ក៏​បាន​សុចរិត និង​ទទួល​ជីវិតយ៉ាងនោះដែរ” (រម ៥,១៨)។

៤០៣. ព្រះសហគមន៍តែងតែបង្រៀនតាមសន្តប៉ូលថា បើយើងមិននឹកគិតដល់អំពើបាបរបស់​លោកអដាំ ដែល​បានបញ្ជូនបាបមកយើង តាំងពីកំណើតមក ហើយ​ដែល​នាំឱ្យព្រលឹងបានស្លាប់ យើងក៏មិន​អាច​យល់​ទុក្ខ​លំបាក​​​ដ៏សែន​វេទនាដែល​ជិះជាន់មនុស្សលោក និងចិត្តលម្អៀងរបស់គេឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើបាប ដែល​​ទាក់ទាញ​គេ​ទៅ​រកសេចក្ដី​ស្លាប់ (DS ១៥១២)។ ដោយសារសេចក្ដីនៃជំនឿនេះ ព្រះសហគមន៍ក៏ផ្ដល់អគ្គសញ្ញា​ជ្រមុជទឹក​ឱ្យ​រួច​ពី​បាប សូម្បីតែឱ្យក្មេងតូចៗ ដែលមិនបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបផ្ទាល់ខ្លួនដែរ (DS ១៥១៤)។

៤០៤. តើបាបរបស់លោកអដាំក្លាយទៅជាបាបនៃកូនចៅរបស់លោកយ៉ាងដូចម្ដេច? នៅក្នុងលោកអដាំ មនុស្ស​​​​​​ជាតិ​​​​​ទាំង​អស់ដូចជា “រូបកាយតែមួយរបស់មនុស្សតែម្នាក់” (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។ ដោយសារ “ឯកភាព​របស់​មនុស្សជាតិ” មនុស្សទាំង​អស់​ចូលរួមក្នុងបាបរបស់លោកអដាំ ដូចពួកគេចូលរួមក្នុងសេច្ដីសុចរិតរបស់​ព្រះ​គ្រីស្ត​ដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែ យើងមិន​អាច​យល់ដឹងច្បាស់អំពីការបញ្ជូនអំពើបាបដើមដូចម្ដេចទេ ដែលជារឿងលាក់​កំបាំង។​ ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងឱ្យ​យើង​ដឹងថា លោកអដាំបានទទួលភាពដ៏វិសុទ្ធ និងបានសុចរិតដើមដំបូង មិនគ្រាន់​តែ​សម្រាប់​ខ្លួន​គេតែម្នាក់ឯងទេ គឺ​សម្រាប់មនុស្សលោកទាំងអស់៖ នៅពេលពួកគេចាញ់មេល្បង លោកអដាំ និងនាង​អេវ៉ា​​​ប្រព្រឹត្តអំពើបាបរៀងៗខ្លួន ប៉ុន្តែ​​ អំពើបាបនេះប៉ះពាល់នឹងសភាពជាមនុស្ស ដែលគេនឹងបញ្ជូន ក្នុង​លក្ខណៈ​ជា​​អ្នកបាប (DS ១៥១១-១៥១២)។ បាបនេះ​នឹង​រាលដាល​ដល់មនុស្សលោកទាំង​អស់ គឺគេ​នឹងបញ្ជូន​សភាព​ជា​មនុស្ស ដែលលែងមានភាពដ៏វិសុទ្ធ និងសេចក្ដីសុចរិត​ទៀត​ហើយ។ ហេតុដូច្នេះ ហើយបានជាគេ​ហៅ​“បាប” អំពើ​បាប​​ដើម​ដំបូង មិនមែនមកពីមនុស្សទាំងអស់បាន “ប្រព្រឹត្ត” អំពើបាប តែគេបាន “ទទួល”​ អំពើ​បាប​ដើម​ដំបូងបាន​សេចក្ដីថា បាបដើមដំបូងមានលក្ខណៈជា​សភាពការណ៍ តែមិនមែនជាកិច្ចការឡើយ។

៤០៥. ទោះបីកូនចៅលោកអដាំបានទទួលបាបដើមដំបូងតាមលក្ខណៈរៀងៗខ្លួនក៏ដោយ (DS ១៥១៣) ក៏គេ​មិន​​បានប្រព្រឹត្តកំហុស​ដោយ​ខ្លួនគេផ្ទាល់ដែរ។ មនុស្សលោកបានបាត់បង់ភាពដ៏វិសុទ្ធ និងសេចក្ដីសុចរិតដើមដំបូង ប៉ុន្តែ​ សភាពជាមនុស្សមិនខូចទាំងស្រុងទេ គឺមនុស្សលោករងអវិជ្ជា រងទុក្ខលំបាក ស្ថិតនៅក្រោមអំណាចនៃ​សេចក្ដីស្លាប់ និងមានចិត្ត​លម្អៀង​ប្រព្រឹត្តអំពើបាប (ដែលគេហៅថា “តណ្ហា”)។ បុណ្យជ្រមុជទឹក ដែល​ផ្ដល់​ព្រះ​ជន្ម​របស់ព្រះគ្រីស្ត លប់​បំបាត់​អំពើ​បាបដើមដំបូង និងធ្វើឱ្យមនុស្សវិលទៅរកព្រះជាម្ចាស់វិញ ប៉ុន្តែផល​វិបាក​នៅ​តែស្ថិត​​ក្នុងសភាពជាមនុស្ស និងបណ្តាលឱ្យគេ​ទន់​ខ្សោយ និងលម្អៀងប្រព្រឹត្តអំពើបាប​ ហើយ​ត្រាស់ហៅគេ​ឱ្យ​​​​​ប្រយុទ្ធប្រឆាំងខាងផ្លូវវិញ្ញាណ។

៤០៦. ព្រះសហគមន៍បានលម្អិតគោលការណ៍អំពីការបញ្ជូនបាបដើម នៅសតវត្សទីប្រាំក្រោយពីសន្ត អូគូស្តាំង បាន​រិះ​គិត​ពិចារណាប្រឆាំងនឹងលោក ពេឡា ហើយនៅសតវត្សទីដប់ប្រាំមួយ ដើម្បីប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​និងការកែ​តម្រង់​របស់​ពួកប្រូតេស្តង់។​ លោក ពេឡា អះអាងថា ​មនុស្សអាចមានរបៀបរស់នៅល្អ​ត្រឹមត្រូវ តាមសីលធម៌ ដោយ​ពឹង​លើកម្លាំងរបស់ខ្លួនឯង និងដោយមិនត្រូវការឱ្យព្រះហឫទ័យប្រណី​សន្ដោស​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ ​មក​ជួយ​គេឡើយ។ គិតដូច្នោះ លោកអដាំលែងជាអ្នកបាប គ្រាន់តែជាគំរូមិនល្អ​ប៉ុណ្ណោះ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួក​ប្រូតេស្តង់​បង្រៀន​ថា ដោយសារអំពើបាបដើម មនុស្សជាប់បាប​ជា​ដាច់​ខាត​ ​យ៉ាងស៊ីជម្រៅជាទីបំផុត ​បណ្តាលឱ្យគេ​គ្មាន​​​សេរីភាព​​ទាល់តែសោះ។ ពួកគេច្រឡំបាបដើម ដែលមនុស្ស​បាន​ទទួលតាំងពីលោកអដាំ និងកិលេសតណ្ហា (concupiscentia ) ដែល​មនុស្ស​អាចពុះពាបាន។ ព្រះសហគមន៍បានពន្យល់ យ៉ាងច្បាស់ អំពីអត្ថន័យ​នៃអំពើ​បាប​ដើម​​ដំបូង នៅ​មហាស្និបាត​ទីពីរ នៅទីក្រុងអូរ៉ង់ នៅឆ្នាំ៥២៩ និងនៅមហាស្និបាត នៅទីក្រុងត្រង់ នៅ​ឆ្នាំ​១៥៤៦។

មនុស្សត្រូវតែប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើបាប

៤០៧. លទ្ធិអំពីអំពើបាបដើមដំបូង ដែលទាក់ទងនឹងលទ្ធិអំពីការសង្រ្គោះ ជួយ​ឱ្យ​យើង​ចេះ​​​រិះគិតពិចារណាយ៉ាងច្បាស់ និងយ៉ាងត្រឹមត្រូវ អំពីស្ថានភាព​ និងសកម្មភាពរបស់មនុស្សលោក នៅ​ក្នុង​ពិភពលោក។ ដោយសា​រ​បាបរបស់ឪពុកម្តាយដើម ទោះបីមនុស្សនៅតែមានសេរីភាពយ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ ក៏មារគ្រប់គ្រងលើ​គេ​ម្យ៉ាង​ដែរ។​ បាបដើមដំបូងបណ្តាលឱ្យ “មនុស្សលោកក្លាយជាខ្ញុំបម្រើរបស់​អ្នក ដែលជាម្ចាស់នៃព្រះរាជ្យរបស់​សេចក្ដី​ស្លាប់ គឺមារ” (DS ១៥១១ ; ហប ២,១៤)។​ ប្រសិនបើយើងមិនដឹងថា សភាពជាមនុស្សត្រូវ​របួស ហើយ​មនុស្ស​លោកមានចិត្ត​លម្អៀង​ទៅរក​អំពើ​បាប យើងអាចប្រព្រឹត្តកំហុសជាច្រើន ក្នុងវិស័យអប់រំ នយោបាយ សង្គមកិច្ច (CA ២៥)​ និងសីលធម៌ផង។

៤០៨. ផលវិបាកនៃអំពើបាបដើមដំបូង និងអំពើបាបរបស់មនុស្សម្នាក់ៗរៀងៗខ្លួន បណ្តាលឱ្យពិភពលោក​ទាំង​មូល​​​មាន​​លក្ខណៈជាអ្នកបាប ដូចសន្តយ៉ូហានបញ្ជាក់ស្រាប់ជា “បាបរបស់មនុស្សលោក” (យហ ១,២៩) បាន​សេចក្ដី​ថា សមគមន៍របស់មនុស្ស និងរចនាសម្ព័ន្ធនៅក្នុងសង្គម មានឥទ្ធិពល​អាក្រក់ ដែលជាផលផ្លែនៃអំពើបាប​របស់​មនុស្ស​លោកលើមនុស្សម្នាក់ៗ (RP ១៦)។

៤០៩. ស្ថានភាពដ៏សែនវេទនារបស់ពិភពលោក ដែល “ស្ថិតនៅក្រោមអំណាចរបស់មារកំណាច” (១យហ ៥,១៩) (១ភត្រ ៥,៨) ធ្វើឱ្យ​មនុស្ស​ត្រូវតែប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអំពើបាបអស់មួយជីវិត៖

ប្រវត្តិសាស្រ្តមនុស្សលោកតាំងពីដើមរៀងមក សុទ្ធតែជាការប្រយុទ្ធដ៏សាហាវប្រឆាំងនឹងអំណាចនានានៃសេចក្តីងងឹត។ ព្រះអម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលមកយើងថា ការប្រយុទ្ធនេះចាប់ផ្តើមតាំងពីដើមកំណើតពិភពលោករៀងមក នឹងនៅតែបន្ត​​​រហូតដល់ថ្ងៃចុងក្រោយបំផុត។ មនុស្សចូលក្នុងចម្បាំងនេះ ត្រូវ​​​តែប្រយុទ្ធ ដើម្បីភ្ជាប់ចិត្ត និងសេចក្តីល្អ។ មនុស្សអាចស្ងប់ក្នុងចិត្តបាន ក្រោយពីបានខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំង និង​​​ដោយព្រះជាម្ចាស់ប្រោសប្រណីទៀតផង (GS ៣៧,២)។

៤. ព្រះជាម្ចាស់ “នៅតែមិនបណ្ដោយឱ្យមនុស្សស្ថិតក្រោមអំណាចនៃសេចក្ដីស្លាប់ឡើយ”

៤១០. ក្រោយពីបានធ្លាក់ខ្លួនជាអ្នកបាប ព្រះជាម្ចាស់មិនបោះបង់មនុស្សលោកចោលទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ​ ព្រះអង្គ​​ត្រាស់​​ហៅគេ (កណ ៣,៩) និងមានព្រះបន្ទូលទុកជាមុន តាមរបៀបលាក់កំបាំង​ថា ព្រះអង្គ​នឹង​ឈ្នះ​អំពើ​​​អាក្រក់ និង​លើកមនុស្សឱ្យងើបឡើងវិញ (កណ ៣,១៥)។ អត្ថបទនេះដកស្រង់ពីកណ្ឌកំណើតពិភពលោកដូច​ជា “ដំណឹង​ល្អមុនគេ” ដែលប្រកាសប្រាប់ជាមុនថានឹងមានព្រះមេស្ស៊ីជាព្រះសង្រ្គោះនឹងមាន​ប្រយុទ្ធប្រឆាំង​រវាង​​​សត្វ​ពស់ និងស្រ្តីហើយកូនចៅរបស់នាងនឹងឈ្នះវា​ នៅពេលចុងក្រោយ​បំផុត។

៤១១. ការបញ្ជូនបន្តគ្រីស្តសាសនាយល់ថា​ អត្ថបទនេះប្រកាសអំពី “លោកអដាំថ្មី” (១ករ ១៥,២១-២២.៤៥) ដែល​ទូទាត់​​យ៉ាង​បរិបូណ៍​ចំពោះអំពើឆ្គាំឆ្គង​របស់​​លោកអដាំ (រម ៥,១៩-២០) ដោយ “ព្រះអង្គ​បាន​ដាក់​ខ្លួន ធ្វើតាម​ព្រះបញ្ជារហូត​ដល់​សោយទិវង្គត​លើ​ឈើ​ឆ្កាង” (ភីល ២,៨)។ ម្យ៉ាងទៀត គ្រូបាធ្យាយ និងបណ្ឌិត​ព្រះ​សហគមន៍​ជាច្រើន ទទួលស្គាល់ថា មាតារបស់​ព្រះគ្រីស្ត នាងម៉ារី ជាស្រ្តីម្នាក់ ដែលមានចែងនៅក្នុង​ “ដំណឹងល្អមុនគេ” ជា “នាងអេវ៉ាថ្មី”។ នាងបាន​ទៅ​ជាស្រ្តីមុនគេ ហើយតាមរបៀបតែមួយ ដែលបាន​ទទួលផល​ពី​ជ័យ​​ជម្នេះរបស់ព្រះគ្រីស្តលើអំពើបាប៖​ អស់​មួយ​ជីវិត ដោយសារព្រះហឫទ័យប្រណី​សន្ដោស​ពិសេស​របស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់ នាងបានរួចផុតពីអំពើបាបដើមដំបូង (DS ២៨០៣) នាងមិនដែលប្រព្រឹត្តអំពើ​បាប​​ណាមួយសោះ (DS ១៥៧៣)។

៤១២. ហេតុអ្វីបានជាព្រះជាម្ចាស់មិនហាមឃាត់មនុស្សដើមដំបូងកុំឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើបាបដូច្នេះ? សន្ត ឡេអុងដ៏ប្រសើរ ឆ្លើយតបថា៖ “ព្រះហឫទ័យប្រណីសន្ដោសដ៏ប្លែកអស្ចារ្យណាស់របស់ព្រះគ្រីស្តបាន​ប្រទានមកយើង​នូវព្រះ​អំណោយ​​​ដ៏ល្អប្រសើរជាងព្រះអំណោយ ដែលចិត្តច្រណែនរបស់មារបានដកហូតចេញ​ពី​យើង​”។​   សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង បញ្ជាក់ថា៖ “គ្មានអ្វីប្រឆាំងនឹងព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលទ្រង់ត្រាស់ហៅ​មនុស្ស​លោកឱ្យ​មាន​​ឋានៈ​ប្រសើរ​​ជាងមុន ក្រោយពីបានប្រព្រឹត្តបាប។ ព្រះជាម្ចាស់បណ្តោយឱ្យមាន​អំពើ​អាក្រក់ ដើម្បី​​ឱ្យ​មាន​អំពើ​ល្អ​ច្រើន​ជាងពីមុន​ចេញ​មកពីអំពើអាក្រក់នោះ”។​ ហេតុនេះ សន្តប៉ូលបន្ថែមថា៖ “នៅ​ទីណាមាន​អំពើ​បាប​កាន់​តែ​ច្រើន នៅទីនោះ​ព្រះហឫទ័យ​ប្រណីសន្ដោស​របស់​ព្រះជាម្ចាស់​ក៏រឹតតែមានច្រើនលើសលប់ថែមទៀត” (រម ៥,២០)។ ដូចបទ​ចម្រៀង​​ពេលបុណ្យចម្លងថ្លែងថា៖ “អំពើបាបជាកំហុសដ៏ល្អ ដ្បិត​ដោយសារកំហុស​នោះ យើង​បានទទួល​ព្រះសង្រ្គោះ​ដ៏ប្រសើរបំផុត”។

សង្ខេប

៤១៣. “ព្រះជាម្ចាស់មិនបានបង្កើតសេចក្ដីស្លាប់ទេ ព្រះអង្គក៏មិនសព្វព្រះហឫទ័យឱ្យសត្វលោក​បាត់​បង់ដែរ (...)។ សេចក្ដីស្លាប់ចូលមកក្នុងពិភពលោក ព្រោះតែការច្រណែនឈ្នានីសរបស់មារ” (ប្រាញ ១,១៣ ; ២,២៤)។

៤១៤. សាតាំង ឫមារ និងអារក្យឯទៀតៗជាទេវទូត ដែលធ្លាក់ខ្លួនជាអ្នកបាប ព្រោះពួកវាបានស័្មគ្រចិត្ត​បដិសេធមិនព្រមបម្រើព្រះជាម្ចាស់ និងគម្រោងការរបស់ព្រះអង្គ។ ពួកវាបានជ្រើសយកការប្រឆាំងនឹងព្រះជាម្ចាស់ ជាស្ថាពរ។ ពួកវាព្យាយាមធ្វើឱ្យមនុស្សរួមសហការបះបោរប្រឆាំងនឹងព្រះជាម្ចាស់ជាមួយពួកវា។

៤១៥. “ព្រះជាម្ចាស់តែងតាំងឱ្យមនុស្សមានភាពសុចរិត។ ប៉ុន្តែ មារដ៏មានកលល្បិច​​​​បញ្ឆោត​មនុស្ស​​​ ​​​បណ្តាលឱ្យគេប្រើសេរីភាពរបស់ខ្លួនហួសហេតុ លើកខ្លួនប្រឆាំងជំទាស់នឹងព្រះជាម្ចាស់ និងមាន​បំណង​​​​​​​ចង់បាន​​​សេចក្តីសុខ​ដោយ​មិនត្រូវការព្រះអង្គសោះឡើយ” (GS ១៣,១)។

៤១៦. ដោយសារអំពើបាបរបស់ខ្លួន លោកអដាំ ក្នុងឋានៈជាមនុស្សដើមដំបូង បានបាត់បង់ភាព​ដ៏វិសុទ្ធ និងសេចក្ដីសុចរិត ដែលគាត់បានទទួលពីព្រះជាម្ចាស់ មិនគ្រាន់តែសម្រាប់ខ្លួនគាត់ផ្ទាល់ទេ ថែមទាំង​សម្រាប់មនុស្សទាំងអស់។

៤១៧. លោកអដាំ និងនាងអេវ៉ាបានបញ្ជូនសភាពជាមនុស្ស ដែល​ត្រូវ​របួស​ដោយ​សារអំពើបាបដំបូងនេះទៅពូជពង្យរបស់ពួកគាត់ ទើបមនុស្សលែងជាមនុស្សដ៏វិសុទ្ធ និងសុចរិតទៀតទៅ។ គេហៅស្ថាន​ភាពនេះថា “អំពើបាបដើមដំបូង”។

៤១៨. ដោយសារអំពើបាបដើមដំបូង សភាពជាមនុស្សចុះថយកម្លាំង រងអវិជ្ជា រងទុក្ខលំបាក ស្ថិត​ក្រោម​អំណាចនៃសេចក្ដីស្លាប់ និងលម្អៀងទៅរកអំពើបាប (ដែលគេហៅថា “កិលេសតណ្ហា)។

៤១៩. “ដូច្នះហើយ បានជានៅក្នុងមហាសន្និបាតនៅទីក្រុងត្រង់ យើងអះអាងថា អំពើបាបដើមដំបូង ដែលបញ្ជូលបន្តជាមួយលក្ខណៈធម្មជាតិរបស់មនុស្ស “មិនមែនដោយយកតម្រាប់តាម ប៉ុន្តែដោយរាលដាល” ទើបបាបនេះជាបាប​ “មនុស្សគ្រប់រូប”” (SPF ១៦)។

៤២០. ព្រះគ្រីស្ត ដែលបានឈ្នះអំពើបាប បានប្រោសប្រទានឱ្យយើងនូវផលដ៏ល្អជាងអ្វី ដែល​អំពើ​បាបបានយកចេញពីយើង៖ “នៅទីណាដែលមានបាបកាន់តែច្រើន នៅទីនោះព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសរបស់ ព្រះជាម្ចាស់ក៏រឹតតែមានច្រើនលើសលប់ថែមទៀត” (រម ៥,២០)។

៤២១. “តាមជំនឿរបស់គ្រីស្ត​បរិស័ទ ព្រះបង្កើតបានតែងតាំង និង​​​នៅតែ​​​ថែរក្សាពិភពលោកនេះ​​​ដោយ​ព្រះ​ហឫទ័យស្រឡាញ់​​​។ ពិភព​​​លោកពិតជាធ្លាក់ក្រោមអំណាចនៃបាបកម្មរបស់មារកំណាចរួចហើយមែន ក៏ប៉ុន្តែ​ព្រះ​គ្រីស្តបានកម្ទេចអំណាចនោះ​ ដោយព្រះអង្គបូជាព្រះជន្មនៅលើឈើឆ្កាង មានព្រះជន្ម​​​ថ្មី​​​ ព្រះអង្គក៏​​​បាន​រំដោះ​ពិភព​លោក...” (GS ២,២)។

ជំពូកទីពីរ៖
ខ្ញុំជឿលើព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត
ជាព្រះបុត្រាតែមួយនៃព្រះជាម្ចាស់

ដំណឹងល្អ៖ ព្រះជាម្ចាស់បានចាត់ព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គឱ្យយាងមក

៤២២. “លុះដល់ពេលកំណត់ហើយ ព្រះជាម្ចាស់ក៏ចាត់ព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គឱ្យមកប្រសូតចេញពីស្រ្តី ហើយ​ប្រសូតក្រោមអំណាចរបស់វិន័យផង ដើម្បីលោះអស់អ្នកដែលស្ថិតនៅក្រោមអំណាចវិន័យ​ និងឱ្យយើងទទួល​ឋានៈជាបុត្រធីតារបស់ព្រះអង្គ” (កាឡ ៤,៤-៥)។ នេះគឺជា​ “ដំណឹងល្អអំពីព្រះយេស៊ូគ្រីស្តជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់” (មក ១,‌១)​ ពោលគឺព្រះជាម្ចាស់យាងមកសួរសុខទុក្ខប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គ (លក ១,៦៨)។ ព្រះអង្គ​បានបំពេញព្រះបន្ទូល ដែលទ្រង់បានសន្យាឱ្យលោកអប្រាហាំ និងកូនចៅរបស់លោក (លក ១,៥៥)។ ព្រះអង្គបានធ្វើបែបនេះ លើសពីការរង់ចាំរបស់មនុស្សលោក គឺព្រះអង្គចាត់ “ព្រះបុត្រា​ដ៏ជា​ទី​ស្រលាញ់​របស់ព្រះអង្គ” (មក ១,១១) ឱ្យយាងមក។

៤២៣. យើងជឿនិងប្រកាសថា លោកយេស៊ូពីភូមិណាសារ៉ែត ជាជនជាតិយូដា កើតមកពីស្រី្តជនជាតិ​អ៊ីស្រាអែល​​ម្នាក់ នៅភូមិបេថ្លេហិម ​នៅសម័យព្រះបាទហេរ៉ូដ និងព្រះចៅអធិរាជរ៉ូម៉ាំងព្រះនាមអូគូស្ត។ លោក​ប្រកបអាជីវកម្មជាជាងឈើ ត្រូវបានគេឆ្កាងនៅជំនាន់លោកទេសាភិបាលប៉ុនពីឡាត នៅជំនាន់ព្រះចៅអធិរាជ  ទីបែរសោយរាជ្យ។ លោកនេះហើយជាព្រះបុត្រាអស់កល្បជានិច្ចរបស់ព្រះជាម្ចាស់ប្រូសតជាមនុស្ស ដែល “យាងមកពីព្រះជាម្ចាស់”​

(យហ ១៣,៣) “យាងចុះពីស្ថានបរមសុខ” (យហ ៣,១៣; ៦,៣៣) “យាងមកកើតជាមនុស្ស” (១យហ ៤,២) ​ដ្បិត “ព្រះបន្ទូល​​កើតមកជាមនុស្ស​ ហើយគង់នៅក្នុងចំណោមយើងរាល់គ្នា យើងបានឃើញសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះ​អង្គ​ជាសិរីរុងរឿងនៃព្រះបុត្រាតែមួយគត់ ដែលមកពីព្រះបិតា។ ព្រះអង្គពោរពេញទៅដោយព្រះហឫទ័យ​​ប្រណី​សន្ដោស និងសេចក្ដីពិត (...) យើងទាំងអស់គ្នាបានទទួលពីព្រះហឫទ័យប្រណីសន្ដោស មិនចេះអស់មិនចេះ​ហើយ ពីគ្រប់លក្ខណសម្បត្តិរបស់ព្រះអង្គ” (យហ ១,១៤.១៦)។

៤២៤. ដោយមានព្រះហឫទ័យប្រណីសន្ដោសរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធជំរុញ ហើយមានព្រះបិតាទាក់ទាញ យើងជឿ​ និងប្រកាសអំពីព្រះយេស៊ូថា៖ “លោកជាព្រះគ្រីស្ត ជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ដ៏មានព្រះជន្មគង់នៅ” (មថ ១៦,១៦)។ ព្រះគ្រីស្តបានសាងសង់ព្រះសហគមន៍របស់ព្រះអង្គលើថ្មដានៃជំនឿនេះ​ ដែល   សន្តសិលាបានប្រកាស (មថ ១៦,១៨; សន្ត ឡេអុងដ៏ប្រសើរ)។

“នាំដំណឹងល្អអំពីព្រះជន្មដ៏បរិបូណ៍បំផុតរបស់ព្រះគ្រីស្តទៅប្រាប់សាសន៍ដទៃ” (អភ ៣,៨)

៤២៥. ពេលយើងបញ្ជូនគ្រីស្តសាសនា មុនដំបូង យើងប្រកាសអំពីព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ដើម្បីឱ្យគេផ្ញើជីវិតទៅ​លើ​ព្រះអង្គ។ តាំងពីដើម ក្រុមគ្រីស្តទូតមានបំណងប្រាថ្នាយ៉ាងខ្លាំងជាទីបំផុតនឹងប្រកាសព្រះគ្រីស្ត៖ “យើងខ្ញុំ​ឈប់​និយាយ​អំពីហេតុការណ៍ ដែលយើងខ្ញុំបានឃើញបានឮនោះពុំកើតទេ” (កក ៤,២០)​​ ហើយពួកលោកអញ្ជើញ​មនុស្ស​គ្រប់សម័យឱ្យចូលរួមជាមួយពួកលោក​ ដែលរួមរស់ជាមួយព្រះគ្រីស្តដោយចិត្តរីករាយ៖

ព្រះបន្ទូលដែលផ្ដល់ជីវិតគង់នៅកាលពីដើមដំបូងបង្អស់ យើងបានឮព្រះបន្ទូលនេះ បានឃើញផ្ទាល់នឹងភ្នែក បានរំពឹងគិត និងបានប៉ះពាល់ដោយដៃយើងផ្ទាល់ (ដ្បិតជីវិតនេះបានលេចមកឱ្យយើងឃើញ ហើយយើងសូម​ផ្ដល់សក្ខីភាព និងសូមជូនដំណឹងមកបងប្អូនអំពីជីវិតអស់កល្បជានិច្ច ដែលបែរទៅរកព្រះបិតា និងលេចមកឱ្យ​យើង​ឃើញ​)។ យើងសូមជូនដំណឹងអំពីព្រះបន្ទូល ដែលយើងបានឃើញ និងបានឮនោះដល់បងប្អូន ដើម្បីឱ្យ​បងប្អូន​បានចូលរួមរស់ជាមួយយើង រីឯយើងវិញ យើងក៏រួមរស់ជាមួយព្រះបិតា និងជាមួយព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត​ជា​ព្រះបុត្រា​របស់ព្រះអង្គ។ យើងសរសេរសេចក្ដីទាំងនេះមកជូនបងប្អូន ដើម្បីឱ្យយើងមានអំណរពេញលក្ខណៈ (១យហ ១,១-៤)។

ព្រះគ្រីស្តជាស្នូលនៃការអប់រំជំនឿ

៤២៦. “ចំណុចសំខាន់ៗនៃការអប់រំជំនឿ គឺមនុស្សម្នាក់ ព្រះយេស៊ូពីភូមិណាសារ៉ែត ព្រះបុត្រាតែមួយរបស់ព្រះបិតា ​(...) ដែលបានរងទុក្ខលំបាក និងសោយទិវង្គតសម្រាប់យើង ហើយដែលមានព្រះជន្មថ្មី និងគង់នៅ​ជាមួយយើង ឥឡូវនេះនិងតរៀងទៅ (...)។ ពេលយើងអប់រំជំនឿ (...) យើងសម្ដែងគម្រោងការអស់​កល្ប​ជានិច្ចរបស់ព្រះជាម្ចាស់ នៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត។ យើងស្វែងយល់នូវអត្ថន័យនៃកិច្ចការ ព្រះបន្ទូល និង​ទី​សម្គាល់​របស់ព្រះគ្រីស្ត”។ ពេលយើងអប់រំជំនឿ យើងមានគោលដៅតែមួយ គឺ៖ “នាំឱ្យអ្នកស្វែង​រក​រួម​រស់ជាមួយព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ដ្បិតមានតែព្រះអង្គទេ ដែលអាចណែនាំយើងទៅកាន់សេចក្ដីស្រលាញ់របស់​ព្រះ​បិតា នៅក្នុងអង្គព្រះវិញ្ញាណ ហើយនាំឱ្យយើងចូលរួមចំណែកនៅក្នុងជីវិតនៃព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធ”។

៤២៧.  “ពេលយើងអប់រំជំនឿ យើងបង្រៀនអំពីព្រះគ្រីស្តជាព្រះបន្ទូលប្រសូតជាមនុស្ស និងជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ហើយអ្វីៗផ្សេងទៀតដែលយើងបង្រៀនទាក់ទងនឹងព្រះអង្គ។ ម្យ៉ាងទៀត មានតែព្រះ   គ្រីស្តទេ ដែលជាគ្រូបង្រៀន អ្នកណែនាំប្រៀបធៀបដូចជាអ្នកនាំព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គតែប៉ុណ្ណោះ ដែលបណ្តាលឱ្យព្រះគ្រីស្ត​បង្រៀន​តាម​​រយៈ​​​​​មាត់គេ (...)។ អ្នកណែនាំគ្រប់ៗរូបត្រូវតែប្រតិបត្តិតាមព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះយេស៊ូ៖ “សេចក្ដីដែល​ខ្ញុំ​បង្រៀន​មិនមែន​ចេញ​​ពី​ខ្ញុំទេ គឺចេញពីព្រះជាម្ចាស់ដែលបានចាត់ខ្ញុំឱ្យមក” (យហ ៧,១៦)” (CT ៥)។

៤២៨. អ្នកណាដែលព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅឱ្យ “បង្រៀនព្រះគ្រីស្ត” ត្រូវតែស្វែងរក “ការមួយដ៏ប្រសើរវិសេសវិសាលបំផុត” គឺ “ស្គាល់ព្រះគ្រីស្ត”។ ត្រូវតែ “សុខចិត្តខាតបង់អ្វីៗទាំងអស់ (...) ឱ្យតែបានព្រះគ្រីស្ត និងឱ្យតែបានរួមជាមួយព្រះអង្គ” គឺ “ស្គាល់ព្រះគ្រីស្ត និងស្គាល់ឫទ្ធានុភាព ដែលបានប្រោសព្រះអង្គ  ឱ្យមានព្រះជន្មថ្មី ព្រមទាំងចូលរួមជាមួយព្រះអង្គ ដែលរងទុក្ខលំបាក ហើយឱ្យបានដូចព្រះអង្គ ដែល​សោយទិវង្គត ដើម្បីឱ្យខ្ញុំមានជីវិតថ្មី ប្រសិនបើអាចមានជីវិតថ្មីបាន” (ភីល ៣,៨-១១)។

៤២៩. ពេលយើងស្គាល់ព្រះគ្រីស្តដោយជាប់ចិត្តនឹងព្រះអង្គ យើងមានបំណងប្រាថ្នាចង់ប្រកាសព្រះអង្គ និងនាំ ឱ្យ​អ្នកដទៃសុខចិត្តផ្ញើជីវិតលើព្រះអង្គផងដែរ។​ ប៉ុន្តែ នៅពេលជាមួយគ្នានេះ យើងត្រូវការស្គាល់ជំនឿនេះកាន់​តែ​ច្បាស់​ឡើងៗ។ ហេតុនេះហើយ យោងតាមធម៌ប្រកាសជំនឿ យើងនឹងរាយការណ៍អំពីងាររបស់ព្រះយេស៊ូ គឺ​ព្រះ​គ្រីស្ត ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងព្រះអម្ចាស់ (ប្រការទី២ )។ បន្ទាប់មក ធម៌ជឿប្រកាសអំពីព្រឹត្តិការណ៍ដ៏លាក់​កំបាំង​​នៃជីវិតរបស់ព្រះគ្រីស្ត គឺព្រះអង្គប្រសូតជាមនុស្ស (ប្រការទី៣ ) ព្រះអង្គសោយ​ទិវង្គត​និងមាន​ព្រះជន្ម​រស់​ឡើង​វិញ (ប្រការទី៤ និងទី៥ ) ហើយព្រះអង្គទទួលសិរីរុងរឿង (ប្រការទី៦ និងទី៧ )។

ប្រការទី២៖ “ខ្ញុំជឿលើព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ជាព្រះបុត្រាតែមួយនៃព្រះបិតា ហើយជាអម្ចាស់នៃយើងខ្ញុំ”

១. ព្រះយេស៊ូ

៤៣០. ជាភាសាហេប្រឺ យេស៊ូ  មានន័យថា “ព្រះជាម្ចាស់សង្រ្គោះ”។ នៅពេលទេវទូតកាព្រីអែលជួនដំណឹងអំពី​កំណើតព្រះយេស៊ូ លោកថ្វាយព្រះនាមថា យេស៊ូ ដែលសម្ដែងអត្តសញ្ញាណផង​ និងបេសកកម្មរបស់ព្រះអង្គ​ផង (លក ១,៣១)។ “ក្រៅពីព្រះជាម្ចាស់តែមួយព្រះអង្គ គ្មាននរណាអាចអត់ទោសឱ្យមនុស្សរួចពីបាបបាន” (មក ២,៧) ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាព្រះជាម្ចាស់ “នឹងសង្រ្គោះប្រជារាស្រ្តព្រះអង្គឱ្យរួចពីបាបរបស់គេ” (មថ ១,២១) នៅក្នុងអង្គព្រះយេស៊ូជាព្រះបុត្រាព្រះអង្គអស់កល្បជានិច្ចប្រសូតជាមនុស្ស។ នៅក្នុងអង្គព្រះយេស៊ូ ព្រះ​ជាម្ចាស់​សរុបប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការសង្រ្គោះរបស់ព្រះអង្គចំពោះមនុស្សលោក។

៤៣១. ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការសង្រ្គោះ ព្រះជាម្ចាស់មិនគ្រាន់តែបានរំដោះជនជាតិអ៊ីស្រាអែលឱ្យចាកចេញពីប្រទេសអេស៊ីបជា “ស្រុកដែល​អ្នកធ្វើជាទាសករ” (ទក ៥,៦) ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយសង្រ្គោះគេ ឱ្យរួចពីបាបទៀតផង។ ដោយសារ​អ្នកបាបតែងតែប្រព្រឹត្តខុសនឹងព្រះជាម្ចាស់ (ទន ៥១,៦) មាន​តែព្រះអង្គទេដែលអាច​លើក​លែង​ទោស​ឱ្យពួកគេរួចពីបាបបាន (ទន ៥១,‌២)។ ហេតុនេះ ដោយយ​ល់កាន់តែច្បាស់​អំពីអំពើ​បាប​ដែល​រាល​ដាលក្នុង​សកល​លោក​ទាំងមូល និងគ្រប់​សម័យកាល ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលត្រូវតែរក​ការ​សង្រ្គោះ ក្នុងព្រះនាម​ព្រះ​​​​ជាម្ចាស់​​​​ជា​ព្រះសង្រ្គោះ (ទន ៧៩,៩)។

៤៣២. ព្រះនាមរបស់យេស៊ូមានន័យថា ព្រះនាមរបស់ព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់ ស្ថិតនៅក្នុងអង្គព្រះបុត្រាព្រះអង្គ​ប្រសូត​ជាមនុស្ស (កក ៥,៤១; ៣យហ ៧) ដើម្បីរំដោះពិភពលោកទាំងមូលឱ្យរួចពីបាបជាស្ថាពរ។ មានតែ​ព្រះនាម​របស់ព្រះជាម្ចាស់ទេ ដែលអាចនាំការសង្រ្គោះបាន (យហ ៣,៥; កក ២,២១) ហើយដែល​មនុស្ស​ទាំង​អស់​អាច​ទូលអង្វរបាន ដ្បិត​ព្រះយេស៊ូ​​ប្រសូតជាមនុស្ស ព្រះអង្គក៏រួមរស់ជាមួយមនុស្សទាំងអស់ (រម ១០,៦-១៣)។​ “ក្រៅពីព្រះយេស៊ូ គ្មាននរណាម្នាក់ អាចសង្រ្គោះមនុស្សទាល់តែសោះ” (កក ៤,១២) (កក ៩,១៤; យហ ២,៧)។

៤៣៣. មួយឆ្នាំម្ដង ពេលមហាបូជាចារ្យប្រោះឈាមនៃយញ្ញបូជានៅលើគម្របហិប ​លោក​ទូល​អង្វរក្នុង​ព្រះនាម​របស់​​ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះសង្រ្គោះ ដើម្បីឱ្យ​ជនជាតិ​អ៊ីស្រាអែល​​រួចពីបាប (លវ ១៦,១៥-១៦; បសរ ៥០,២០; ហប ៩,៧)។​ គម្របហិបជាកន្លែងនៃ​វត្តមាន​របស់ព្រះជាម្ចាស់ (សរ ២៥,២២; លវ ១៦,២; ជរ ៧,៨៩; ហប ៩,៥)។ ពេលសន្តប៉ូលមានប្រសាសន៍អំពីព្រះយេស៊ូថា៖ “ព្រះជាម្ចាស់បានតម្រូវឱ្យព្រះយេស៊ូ​ធ្វើ​​ជាយញ្ញបូជាសម្រាប់លោះអស់អ្នកដែលមានជំនឿឱ្យរួចពីបាប ដោយសារព្រះលោហិតរបស់ព្រះអង្គ” (រម ៣,២៥) បានសេចក្ដីថា  ក្នុងសភាពជាមនុស្សរបស់ព្រះគ្រីស្ត “ព្រះជាម្ចាស់បានសម្រុះសម្រួលមនុស្ស​លោក ឱ្យ​​ជានានឹងព្រះអង្គ” (២ករ ៥,១៩)។

៤៣៤. ពេលព្រះយេស៊ូមានព្រះជន្មថ្មី ព្រះអង្គក៏លើកតម្កើងសិរីរុងរឿងនៃព្រះនាមរបស់ព្រះជាម្ចាស់​ជាព្រះ​សង្រ្គោះ (យហ ១២,២៨) ដ្បិត​ចាប់ពីឥឡូវនេះតទៅ ព្រះនាមរបស់ព្រះយេស៊ូសម្ដែងឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការរបស់ “ព្រះ​នាមដ៏ប្រសើរលើសអ្វីៗទាំងអស់” (ភីល ២,៩-១០) ឱ្យបានពេញលក្ខណៈ។ អារក្ខដ៏អាក្រក់​ខ្លាច​ព្រះនាមព្រះអង្គ (កក ១៦,១៦-១៨) ហើយក្នុងព្រះនាមព្រះអង្គ ក្រុមសាវ័កសម្ដែងហេតុអស្ចារ្យ (មក ១៦,១៧) ដ្បិត​អ្វីៗដែលពួកលោកទូលសូមពីព្រះបិតាក្នុងព្រះនាមព្រះយេស៊ូ ព្រះអង្គក៏ប្រោសប្រទានឱ្យពួកលោក (យហ១៥,១៦)។

៤៣៥. ព្រះនាមរបស់ព្រះយេស៊ូជាស្នូលនៃការអធិដ្ឋានតាមគ្រីស្តសាសនា។​ ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ ​ពាក្យអធិដ្ឋាន​ទាំង​អស់បញ្ចប់ដោយប្រើពាក្យ “ដោយព្រះអម្ចាស់យេស៊ូគ្រីស្ត”។ “ហើយទ្រង់ (ព្រះជាម្ចាស់) ក៏ប្រទានពរដល់បុត្រ (ព្រះ​​យេស៊ូ) ព្រះនាងម៉ារី” ជាកំពូលនៃពាក្យអង្វរ “បពិត្រព្រះនាងម៉ារី”។​ ពាក្យអធិដ្ឋានខាងបូព៌ាប្រទេស ដែល​គេ​ហៅ​ថា “ពាក្យទូលអង្វរព្រះយេស៊ូ” ពោលថា៖ “ព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ឱព្រះអម្ចាស់អើយ! សូមអាណិតអាសូរខ្ញុំជាអ្នកបាបផង”។ គ្រីស្តបរិស័ទជាច្រើននាក់ទទួលមរណភាពដោយពោលពាក្យ “ព្រយេស៊ូ” ដូច​សន្តីយ៉ូហាននៃអាកដែរ។

២. ព្រះគ្រីស្ត

៤៣៦. ព្រះគ្រីស្ត ជាពាក្យក្រិក ដែលមកពីពាក្យ “ព្រះមេស្ស៊ី” ជាភាសាហេប្រឺ ដែលមានន័យថា “អ្នកដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់ចាក់ប្រេងអភិសេក”។ ព្រះគ្រីស្តទៅជាព្រះនាមរបស់​ព្រះយេស៊ូ ព្រោះតែព្រះអង្គបំពេញ​បេសកកម្ម​របស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់ឱ្យបានគ្រប់លក្ខណៈ។ នៅប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ព្រះជាម្ចាស់​​ចាក់​ប្រេង​អភិសេក អស់អ្នក​ដែល​បាន​ទទួលបេសកកម្មពីព្រះអង្គ ដូចជាស្ដេច (១ពង្ស ១,៣៩) ពួកបូជាចារ្យ (សរ ២,៩; លវ ៨,១២) ហើយ​ព្យាការី​ខ្លះៗផងដែរ (១ពង្ស ១៩,១៦) ជាពិសេសព្រះមេស្ស៊ី ដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់នឹងចាត់ឱ្យមក​ដើម្បីតាំង​ព្រះរាជ្យ​ព្រះ​អង្គ (ទន ២,២; កក ៤,២៦-២៧)។ ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធត្រូវតែចាក់ប្រេងអភិសេក​ព្រះ  មេស្ស៊ី (អស ១១,១២) តាំងព្រះអង្គជាស្ដេច​ បូជាចារ្យ (សក ៤,១៤; ៦,១៣) និងព្យាការីផង (អស ៦១,១; លក ៤,១៦-២១)។ ដោយមានមុខងារជាបូជាចារ្យ ព្យាការី និងព្រះមហាក្សត្រ ព្រះយេស៊ូបានបំពេញ​សេចក្ដីសង្ឃឹមរបស់​ជនជាតិ​អ៊ីស្រា​អែល​​អំពី​ព្រះ​មេស្ស៊ី ។

៤៣៧. ទេវទូតបានជូនដំណឹងដល់ពួកគង្វាល អំពីកំណើតរបស់ព្រះយេស៊ូ ដូចជាកំណើតរបស់ព្រះ   មេស្ស៊ី ដែល​ព្រះជាម្ចាស់​បានសន្យាប្រទានឱ្យជនជាតិអ៊ីស្រាអែល៖ “យប់នេះ នៅក្នុងភូមិកំណើតរបស់ព្រះបាទដាវីឌ ព្រះ​សង្រ្គោះ​​របស់អ្នករាល់គ្នាប្រសូតហើយ គឺព្រះគ្រីស្តជាអម្ចាស់” (លក ២,១១)។ តាំងពីដើម ព្រះអង្គជា “អ្នក​ដែល​ព្រះ​បិតាបានប្រោសឱ្យបានវិសុទ្ធ​ និងចាត់ឱ្យមកក្នុងពិភពលោកនេះទៀតផង” (យហ ១០,៣៦) ព្រះ​វិញ្ញាណ​​បានប្រោសឱ្យព្រះអង្គបាន “ដ៏វិសុទ្ធ” (លក ១,៣៥) នៅក្នុងផ្ទៃនាងព្រហ្មចារិនីម៉ារី។ ព្រះជាម្ចាស់បានត្រាស់​ហៅលោកយ៉ូសែបឱ្យ “ទទួលនាងម៉ារីធ្វើជាភរិយា” នាងម៉ារីដែលមានគភ៌ដោយសារ “ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ” (មថ ១,២០)​ ដើម្បីឱ្យព្រះយេស៊ូ “ហៅថាព្រះគ្រីស្ត” ប្រសូតពីភរិយារបស់លោក       យ៉ូសែបជាព្រះរាជវង្សរបស់​ព្រះ​បាទដាវីឌ (មថ ១,១៦) (រម ១,៣; ២ធម ២,៨; វវ ២២,១៦)។

៤៣៨. ពេលព្រះជាម្ចាស់អភិសេកព្រះយេស៊ូធ្វើជាព្រះមេស្ស៊ី ទ្រង់សម្ដែងបេសកកម្មរបស់​ព្រះគ្រីស្ត។ “តាមពិត ព្រះនាមរបស់ព្រះយេស៊ូផ្ទាល់សម្ដែងបេសកកម្មរបស់ព្រះជាម្ចាស់​នោះ ព្រោះក្នុងព្រះនាម​ព្រះអង្គ មានចែងថា អ្នក​ចាក់ប្រេងអភិសេក អ្នកទទួលប្រេងអភិសេក និងប្រេង​អភិសេក​ផ្ទាល់៖ អ្នកចាក់ប្រេង​អភិសេក គឺ​ព្រះបិតា អ្នក​ទទួលប្រេងអភិសេក គឺព្រះបុត្រា ហើយប្រេងអភិសេក គឺព្រះវិញ្ញាណ” (សន្ត អ៊ីរ៉េណេ)។ នៅលើផែនដី ព្រះជាម្ចាស់​សម្ដែង​ថា ព្រះយេស៊ូជា​ព្រះគ្រីស្ត​​អស់​កល្ប​ជានិច្ច នៅពេលលោកយ៉ូហានបាទីស្តជ្រមុជព្រះអង្គក្នុង ទឹក។ ពេលនោះ “ព្រះ​​ជាម្ចាស់​បាន​ចាក់​​ព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ និងឫទ្ធានុភាពអភិសេកព្រះយេស៊ូ” (កក ១០,៣៨) ដើម្បីឱ្យ “លោក​​បង្ហាញ​ខ្លួន​ឱ្យ​​ប្រជារាស្រ្ត​​អ៊ីស្រាអែល​ស្គាល់” (យហ ១,៣១)​ ​ថា ជាព្រះមេស្ស៊ីព្រះមេស្ស៊ីរបស់គេ។ ដោយសារ​កិច្ចការ និង​ព្រះ​បន្ទូល​របស់​ព្រះអង្គ គេនឹងស្គាល់​ព្រះអង្គជា “ព្រះដ៏វិសុទ្ធ​​ដែល​​ព្រះជាម្ចាស់​ចាត់ឱ្យមក” (មក ១,២៤; យហ ៦,៦៩; កក ៣,១៤) ។

៤៣៩. ជនជាតិយូដាជាច្រើន សូម្បីតែសាសន៍ដទៃខ្លះដែលជឿ និងសង្ឃឹមលើព្រះបន្ទូលសន្យារបស់ព្រះជាម្ចាស់​ដូច​គ្នា​​​ដែរ បានទទួលស្គាល់ថា ព្រះយេស៊ូមានលក្ខណៈសម្បត្តិរបស់ “បុត្រារបស់ព្រះបាទដាវីឌ” ជាព្រះមេស្ស៊ី​ ដែលព្រះជាម្ចាស់បានសន្យាប្រទានឱ្យជនជាតិអ៊ីស្រាអែល (មថ ៩,២៧)។ ព្រះយេស៊ូសុខចិត្តទទួលងារជា​ព្រះមេស្ស៊ី​ (យហ ៤,២៥-២៦) ដូចព្រះអង្គមានសិទ្ធិទទួលព្រះបរមងារនេះមែន ប៉ុន្តែព្រះអង្គប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច ព្រោះ​ជនជាតិ​អ៊ីស្រាអែលភាគច្រើនគិតថា ព្រះមេស្ស៊ី​​​​​ដូច​ជា​​ស្ដេច​លោកីយ៍ (មថ ២២,៤១-៤៦; យហ ៦,១៥; លក ២៤,២១) ។

៤៤០. ព្រះយេស៊ូបានទទួលការប្រកាសជំនឿរបស់លោកសិលា ដែលទទួលស្គាល់ព្រះអង្គជាព្រះ    មេស្ស៊ី ​នៅ​ពេល​​ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលទុកជាមុនថា បុត្រមនុស្សនឹងរងទុក្ខលំបាក (មថ ១៦,១៦-២៣)។ ព្រះអង្គបានសម្ដែង​យ៉ាងច្បាស់ថា ព្រះអង្គជាព្រះមេស្ស៊ី និងព្រះមហាក្សត្របែបណា នៅក្នុងអត្តសញ្ញាណដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត​នៃ​បុត្រមនុស្សដែល “យាងចុះពីស្ថានបរមសុខ” (យហ ៣,១៣) និងនៅក្នុងបេសកកម្មសង្រ្គោះមនុស្សលោកដូចជា អ្នកបម្រើដែលត្រូវរងទុក្ខលំបាក៖ “បុត្រមនុស្សមកក្នុងពិភពលោកនេះ មិនមែនដើម្បីអោយគេបម្រើលោកទេ គឺលោកបម្រើគេវិញ ព្រមទាំងបូជាជីវិត ដើម្បីលោះមនុស្សទាំងអស់” (មថ ២០,២៨) (អស ៥៣,១០-១២)។ ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ   ប្រសិនបើគ្មានព្រះឈើឆ្កាងជួយបំភ្លឺទេ   យើងមិនអាចយល់ថា    ព្រះយេស៊ូជាព្រះ    ​មហាក្ស​ត្រ​យ៉ាង​ដូច​ម្ដេចបានទេ (យហ ១៩,១៩-២២; លក ២៣,៣៩-៤៣)។ លោកសិលាអាចប្រកាសពីមុខ​ប្រជាជន​របស់​ព្រះ​​ជាម្ចាស់ថា ព្រះ​យេស៊ូ​ជា​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ នៅពេលព្រះយេស៊ូ​មាន​​ព្រះជន្មថ្មី​តែ​ប៉ុណ្ណោះ៖ “សូមអោយ​ជនជាតិ​​​​អ៊ីស្រាអែលទាំងមូលដឹងជាក់ច្បាស់ថា លោកយេស៊ូនេះ ដែលបងប្អូនបានឆ្កាង ព្រះជាម្ចាស់​បាន​​​​​​​​​តែង​តាំងលោកឡើងជាព្រះអម្ចាស់ និងជាព្រះគ្រីស្តហើយ” (កក ២,៣៦)។

៣. ព្រះបុត្រាតែមួយរបស់ព្រះជាម្ចាស់

៤៤១.​ នៅក្នុងសម័្ពន្ធមេត្រីចាស់ ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ជាងារដែលព្រះជាម្ចាស់ប្រទានឱ្យពួកទេវទូត (ទក ៣២,៨; យប ១,៦) ប្រជាជនដែលព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើស (សរ ៤,២២) កូនចៅជនជាតិអ៊ីស្រាអែល (ហស ២,១)​​ និងព្រះមហាក្សត្ររបស់គេ (២សម ៧,១៤)។ ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់មានន័យថា ព្រះជាម្ចាស់​ប្រោសមនុស្សម្នាក់ឱ្យទៅជាបុត្រចិញ្ចឹមរបស់ព្រះអង្គ ដោយមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយ។ កាលដែល​​​​​​​​​មានចែង​ថា ព្រះជាម្ចាស់បានសន្យាប្រទានព្រះមហាក្សត្រ-ព្រះមេស្ស៊ី ជា “ព្រះបុត្រារបស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់” (១របា ១៧,១៣; ទន ២,៧) យើងមិនត្រូវសន្និដ្ឋានភ្លាមៗតាមអត្ថន័យចំៗនៃអត្ថបទនោះថា ព្រះអង្គ​មាន​ឋានៈ​​ខ្ពស់​ជាង​​មនុស្សលោក​ទេ។ ប្រហែលជាអស់អ្នកដែលបានហៅព្រះយេស៊ូថាជាព្រះមេស្ស៊ីនៃជនជាតិអ៊ីស្រាអែល (មថ ២៧,៥៤) គ្មានបំណងចង់ផ្ដល់អត្ថន័យផ្សេងពីអត្ថន័យនោះឡើយ (លក ២៣,៤៧)។

៤៤២. រីឯលោកសិលាវិញ ពេលលោកប្រកាសថា ព្រះយេស៊ូជា “ព្រះគ្រីស្ត ជា​ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់​​​​​​​​​​​​​ដែលមានព្រះជន្មគង់នៅ” (មថ ១៦,១៧) ព្រះអង្គឆ្លើយតបយ៉ាងឱឡារិកថា “អ្នកដឹង​សេចក្ដី​នេះ មិន​មែន​ដោយ​​ខ្លួនឯងទេ គឺព្រះបិតារបស់ខ្ញុំ ដែលគង់នៅស្ថានបរមសុខ បានសម្ដែងឱ្យអ្នកដឹង ” (មថ ១៦,១៧)។ ក្រោយ​​ពីសន្តប៉ូលបានប្រែចិត្តគំនិត នៅតាមផ្លូវទៅកាន់ទីក្រុងដាម៉ាស លោកថ្លែងថា៖ “ព្រះជាម្ចាស់​បាន​ជ្រើស​រើស​​ខ្ញុំទុកដោយឡែកតាំងពីក្នុងផ្ទៃម្តាយមកម្ល៉េះហើយព្រះអង្គបានត្រាស់ហៅខ្ញុំ ដោយព្រះហឫទ័យ​ប្រណីស​​ន្ដោស​របស់ព្រះអង្គ។​ នៅពេលព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យសម្ដែង​ឱ្យខ្ញុំស្គាល់​ព្រះ​បុត្រា​របស់ព្រះអង្គដើម្បី​​​​ឱ្យ​ខ្ញុំ​នាំ​ដំណឹងល្អអំពីព្រះបុត្រាទៅជូនសាសន៍ដទៃ” (កាឡ ១,១៥-១៦)។ “លោក​ចាប់​ផ្ដើមប្រកាសនៅ​​ក្នុងសាលាប្រជុំនានាភ្លាមថា ព្រះយេស៊ូជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់” (កក ៩,២០)។ តាំងពីដំបូងបង្អស់ (១ថស ១,១០)​ “ព្រះយេស៊ូជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់” ជាស្នូលនៃជំនឿ​របស់​ក្រុមគ្រីស្តទូត (យហ ២០,៣១) ដែលលោកសិលាបានប្រកាសមុនគេ និងដែលជាគ្រឹះរបស់​ព្រះ​សហគមន៍ (មថ ១៦,១៨)។

៤៤៣. តាមពិតលោកសិលាបានទទួលស្គាល់ថាព្រះយេស៊ូជាព្រះមេស្ស៊ី ជាព្រះបុត្រាដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់​ព្រះជាម្ចាស់ ដ្បិតព្រះយេស៊ូបានជួយឱ្យគេយល់បាន។ ចំពោះក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់ពេលគេចោទសួរ​ព្រះ​យេស៊ូ​ថា៖ “បើដូច្នេះអ្នកជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ឬ?” ព្រះអង្គឆ្លើយតបនឹងគេថា៖ “អស់លោកមាន​ប្រសាសន៍​​​ត្រូវមែន គឺខ្ញុំនេះហើយ” (លក ២២,៧០) (មថ ២៦,៦៤; មក ១៤,៦១)។ តាំងពីដើមមកម្ល៉េះព្រះអង្គ​បាន​​ណែនាំខ្លួនឯងជា “ព្រះបុត្រា” ដែលស្គាល់ព្រះបិតា (មថ ១១,២៧) ខុសប្លែកពី “អ្នកបម្រើ” ដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់​បាន​ចាត់ឱ្យមកពីមុនៗឱ្យប្រជាជនរបស់ព្រះអង្គ (មថ ២១,៣៤-៣៦) ហើយដែលមានឋានៈលើសពីពួកទេវទូតទៅទៀត (មថ ២៤,៣៦)។ ព្រះអង្គ​បាន​ញែកខ្លួនឯងពីសាវ័ករបស់ព្រះអង្គ ដោយមិនដែលមានព្រះបន្ទូលថា “ព្រះបិតារបស់យើង” ទេ (មថ ៥,៤៨) លើកលែងតែដើម្បីបង្គាប់ឱ្យ​គេ​ថា៖ “អ្នករាល់គ្នាត្រូវទូលព្រះអង្គដូចតទៅៈ ឱព្រះបិតានៃយើងខ្ញុំ” (មថ ៦,៩) ហើយ​​ព្រះអង្គបានបញ្ជាក់ពីការ​ញែកនេះ៖ “ព្រះបិតាខ្ញុំ និងព្រះបិតារបស់អ្នករាល់គ្នា” (យហ ២០,១៧)។

៤៤៤. តាមដំណឹងល្អព្រះសូរសៀងរបស់ព្រះបិតាបង្ហាញព្រះយេស៊ូថាជា “បុត្រដ៏ជាទីស្រលាញ់” (មថ ៣,១៧; ១៧,៥) របស់ព្រះអង្គនៅពេលព្រះយេស៊ូជ្រមុជទឹក និងនៅពេលព្រះអង្គប្រែទ្រង់ទ្រាយឱ្យសាវ័កឃើញ។ ព្រះ​យេស៊ូណែនាំខ្លួនជា “ព្រះបុត្រាតែមួយរបស់ព្រះជាម្ចាស់” (យហ ៣,១៦) ​និងបញ្ជាក់ថា ព្រះអង្គមានព្រះជន្មគង់​​នៅអស់កល្បជានិច្ចមុនសម័យកាលទាំងអស់ (យហ ១០,៣៦)។ ព្រះអង្គសូមឱ្យគេជឿ “លើព្រះនាមព្រះបុត្រា​តែមួយ​របស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់” (យហ ៣,១៨)។ ធម៌ប្រកាសជំនឿរបស់គ្រីស្តសាសនានេះលេចចេញមករួចហើយកាលដែល​នាយ​ទាហាន​ភ្លាត់មាត់ពី​មុខ​ព្រះ​យេស៊ូនៅលើឈើឆ្កាង ថា៖ “បុរស​នេះពិតជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់មែន” (មក ១៥,៣៩) ។ មានតែពេល​ព្រះ​យេស៊ូ​សោយ​ទិវង្គត​ និងមាន​ព្រះជន្ម​រស់​ឡើង​វិញទេ ទើបអ្នកជឿអាច​ផ្តល់​អត្ថន័យពេញលេញដល់ព្រះបរមងារ “ព្រះ​បុត្រា​​របស់ព្រះជាម្ចាស់” ។

៤៤៥. យើងអាចយល់ថា ព្រះយេស៊ូជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ពោរពេញដោយសិរីរុងរឿង និងឫទ្ធានុភាពពេល​ព្រះអង្គមានព្រះជន្មថ្មី៖ “ព្រះជាម្ចាស់បានតែងតាំងព្រះអង្គជាព្រះបុត្រាប្រកបដោយ​ឫទ្ធានុភាព ដោយប្រោសព្រះអង្គឱ្យមានព្រះជន្មថ្មី” (រម ១,៤) (កក ១៣,៣៣)។​ ក្រុមគ្រីស្តទូតនឹងប្រកាសថា៖ “យើង​​បាន​ឃើញ​សិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ ជាសិរីរុងរឿងនៃព្រះបុត្រាតែមួយគត់ ដែលមកពីព្រះបិតា ព្រះអង្គ​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​​ព្រះហឫទ័យប្រណីសន្ដោស និងសេចក្ដីពិត” (យហ ១,១៤)។

៤. ព្រះអម្ចាស់

៤៤៦. ពេលគេបកប្រែគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីចាស់ជាភាសាក្រិក គេប្រើពាក្យ Kyrios (“ព្រះអម្ចាស់”) ដើម្បីបកប្រែព្រះ​នាម​​ដ៏ប្លែកអស្ចារ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលទ្រង់បានសម្ដែងឱ្យលោកម៉ូសេ​ស្គាល់​ YHWH (សរ ៣,១៤)។​ ដូច្នេះគេធ្លាប់​ប្រើ ព្រះអម្ចាស់ ដើម្បីសម្ដែងថា ព្រះ​របស់ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលជាព្រះជាម្ចាស់។ ក្នុងសម្ពន្ធមេត្រីថ្មីគេ​ប្រើងារ “ព្រះអម្ចាស់” សម្តៅលើព្រះបិតាផងព្រះយេស៊ូផង។ ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាគេទទួលស្គាល់ថា ព្រះយេស៊ូ ជាព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់ (១ករ ២,៨)។

៤៤៧. ពេលព្រះយេស៊ូពិភាក្សាជាមួយពួកគណៈផារីស៊ី អំពីអត្ថន័យនៃទំនុកតម្កើងលេខ ១១០ ​(មថ ​២២,​៤១​-៤៦) ព្រះយេស៊ូដូចជាទទួលស្គាល់យ៉ាងលាក់លៀមថាខ្លួនជាព្រះអម្ចាស់ ប៉ុន្តែពេលព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលជាមួយក្រុមគ្រីស្តទូតព្រះអង្គសម្ដែងឱ្យគេដឹងច្បាស់ថា ព្រះអង្គជាព្រះអម្ចាស់ (យហ ១៣,១៣)។ អស់មួយជីវិតព្រះ​យេស៊ូ​បង្ហាញថា ព្រះអង្គជាព្រះជាម្ចាស់ ដោយធ្វើកាយវិការគ្រប់គ្រងធម្មជាតិ ជំងឺ អារក្ខ សេចក្ដីស្លាប់ និងអំពើបាប។

៤៤៨. ជារឿយៗក្នុងដំណឹងល្អមនុស្សជាច្រើនហៅព្រះយេស៊ូជា “ព្រះអម្ចាស់”។ ងារនេះផ្ដល់សក្ខីភាពថា អ្នក​ដែល​មករកព្រះយេស៊ូ គោរព និងជឿទុកចិត្តលើព្រះអង្គ ហើយសូមឱ្យព្រះអង្គជួយសង្រ្គោះ និងព្យាបាល (មថ ៨,២; ១៤,៣០)។ ដោយមានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធជម្រុញផង អ្នកនោះទទួលស្គាល់ថា ព្រះយេស៊ូ​​ជាព្រះជាម្ចាស់ (លក ១,៤៣; ២,១១)។ ពេលគេជួបព្រះយេស៊ូដែលមានព្រះជន្មថ្មី គេក្រាប​ថ្វាយ​បង្គំព្រះអង្គ៖ “ព្រះ​អង្គ​​ពិតជាព្រះអម្ចាស់ និងជាព្រះរបស់ទូលបង្គំមែន!” (យហ ២០,២៨)។ ពេលនោះ “ព្រះអម្ចាស់” ទទួល​អត្ថន័យពិសេសតាមគ្រីស្តសាសនា គឺសម្ដែងថា គេស្រលាញ់ព្រះអង្គ​យ៉ាង​​ជិតស្និទ្ធ៖ “ព្រះអម្ចាស់ទេតើ!” (យហ ២១,៧)។

៤៤៩. ដោយប្រគល់ងារព្រះអម្ចាស់ឱ្យព្រះយេស៊ូ ធម៌ប្រកាសជំនឿដំបូងនៃព្រះសហគមន៍អះអាង តាំងពី​ដើមថា (កក ២,៣៤-៣៦) ត្រូវតែថ្វាយទៅព្រះយេស៊ូអំណាច ព្រះកិតិ្តនាម និងសិរីរុងរឿងរបស់​ព្រះជាម្ចាស់​ជា​ព្រះ​បិតា (រម ៩,៥; ទត ២,១៣; វវ ៥,១៣) ដ្បិតព្រះអង្គ “មានឋានៈជាព្រះជាម្ចាស់” (ភីល ២,៦) ហើយ​ពីព្រោះ​ព្រះបិតាបានសម្ដែងថា ព្រះយេស៊ូជាព្រះជាម្ចាស់ ដោយប្រោសព្រះអង្គឱ្យ​ក្រោកឡើង​ពីចំណោម​មនុស្ស​ស្លាប់ និងឱ្យទទួលសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ (រម ១០,៩; ១ករ ១២,៣; ភីល ២,៩; ១១)។

៤៥០. តាំងពីការចាប់ផ្ដើមដំបូងនៃគ្រីស្តសាសនា ព្រះសហគមន៍អះអាងថា ព្រះយេស៊ូជាព្រះអម្ចាស់ លើពិភព​លោក និងប្រវត្តិសាស្រ្ត (វវ ១១,១៥) ដើម្បីសម្ដែងថា មនុស្សលោកមិនត្រូវលះបង់សេរីភាព​ផ្ទាល់​ខ្លួន ​ក្រោម​អំណាច​​​លោកីយ៍ណាមួយ ក្រៅពីព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតា និងព្រះអម្ចាស់យេស៊ូគ្រីស្ត ជាដាច់ខាត៖ ព្រះ​ចៅ​អធិរាជ​មិនមែនជា “ព្រះអម្ចាស់” ទេ (មក ១២,១៧; កក ៥,២៩)។ “ព្រះសហគមន៍ជឿថា (...) អត្ថន័យដ៏សំខាន់ និង​ទី​​​ដៅ​​​នៃ​​​ប្រវត្តិសាស្រ្តទាំងមូលរបស់មនុស្សលោក ស្ថិត​​​ក្នុងអង្គព្រះអម្ចាស់ និងក្នុងព្រះបរមគ្រូរបស់ខ្លួន” (GS ១០,២; ៤៥,២)។

៤៥១. ព្រះបរមងារជា “ព្រះអម្ចាស់”​ មានក្នុងការអធិដ្ឋាននៃគ្រីស្តសាសនា ដូចជាពេលយើងអញ្ជើញគេឱ្យអធិដ្ឋាន “សូម​ព្រះអម្ចាស់គង់ជាមួយបងប្អូន” ឬពេលអធិដ្ឋានចប់ “ដោយព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ជាព្រះអម្ចាស់នៃយើង” ឬពេលយើងអង្វរព្រះអង្គឱ្យយាងមកវិញពោរពេញដោយទំនុកចិត្ត និងក្ដីសង្ឃឹម៖ “ម៉ារ៉ាណាថា” (“ព្រះអម្ចាស់​យាងមក!”) ឬ “ម៉ារ៉ាណាថា” (ឱព្រះអម្ចាស់ សូមយាងមក!”) (១ករ ១៦,២២) “អាម៉ែន ព្រះអម្ចាស់យេស៊ូអើយ សូម​យាង​មក!” (វវ ២២,២០)។

សង្ខេប

៤៥២. ព្រះនាមរបស់ព្រះយេស៊ូមានន័យថា “ព្រះជាម្ចាស់សង្រ្គោះ”។ គេហៅ​បុត្រ​ ដែល​ប្រសូត​ពី​ព្រហ្មចារិនីម៉ារីថា “យេស៊ូ” “ដ្បិតបុត្រនោះនឹងសង្រ្គោះប្រជារាស្រ្តព្រះអង្គឱ្យរួចពីបាបរបស់គេ​” (មថ ១,២១)៖ “នៅក្រោមមេឃនេះ ក្រៅពីព្រះយេស៊ូគ្មាននរណាម្នាក់អាចសង្រ្គោះមនុស្សបានទាល់តែសោះ” (កក ៤,១២)។

៤៥៣. ព្រះនាមរបស់ព្រះគ្រីស្តមានន័យថា “អ្នកទទួលអភិសេក” “ព្រះមេស្ស៊ី”។ ព្រះយេស៊ូជាព្រះគ្រីស្ត ដ្បិត “ព្រះជាម្ចាស់បានចាក់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ និងឫទ្ធានុភាពអភិសេកព្រះយេស៊ូ” (កក ១០,៣៨)។ ព្រះអង្គជា “អ្នកដែលត្រូវយាងមក” (លក ៧,១៩) ជា “សេចក្ដីសង្ឃឹមរបស់ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល” (កក ២៨,២០)។

៤៥៤. ព្រះនាមនៃព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់មានន័យថា ទំនាក់ទំនងតែមួយ និងអស់កល្បជានិច្ចរវាង​ព្រះយេស៊ូ និងព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ គឺព្រះអង្គជាព្រះបុត្រាតែមួយរបស់ព្រះបិតា (យហ ១,១៤.១៨; ៣,១៦.១៨) និងជាព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់ព្រះអង្គ (យហ ១,១)។ ដើម្បីក្លាយទៅជាគ្រីស្តបរិស័ទ ត្រូវតែជឿថា ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះ​ជា​ម្ចាស់ (កក ៨,៣៧; ១យហ ២,២៣ )។

៤៥៥. ព្រះនាមរបស់ព្រះអម្ចាស់មានន័យថា ព្រះអង្គជាព្រះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។ ពេលយើងប្រកាស ឬ​ទូលអង្វរព្រះយេស៊ូជាព្រះអម្ចាស់ យើងជឿថា ព្រះអង្គជាព្រះជាម្ចាស់។ “បើគ្មានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធណែនាំទេ​នោះ ក៏គ្មាននរណាម្នាក់អាចពោលថា “ព្រះយេស៊ូជាព្រះអម្ចាស់” បានឡើយ” (១ករ ១២,៣)។

ប្រការទី៣៖ “ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តមានកំណើត​ដោយសារព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ហើយទ្រង់ប្រសូតពីព្រះនាងព្រហ្មចារិនីម៉ារី”

កថាខណ្ឌទី១៖ ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាមា្ចស់ប្រសូតជាមនុស្ស

១. ហេតុអ្វីបានជាព្រះបន្ទូលប្រសូតជាមនុស្ស?

៤៥៦. យើងឆ្លើយតបនឹងសំណួរនេះ តាមធម៌ប្រកាសជំនឿនៃមហាសន្និបាតសកលនីសេ/កុងស្តង់ទីណូប​​​​​​ ដែលប្រកាស​ថា “ព្រះអង្គយាងមកពីស្ថានបរមសុខ ដើម្បីមនុស្សយើង និងសង្រ្គោះយើង​ ដោយសារ​ព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ ព្រះអង្គបានទទួលរូបកាយពីព្រះនាងព្រហ្មចារិនីម៉ារីហើយព្រះអង្គកើតជាមនុស្ស”។

៤៥៧. ព្រះបន្ទូលប្រសូតជាមនុស្សដើម្បីសង្រ្គោះយើង ដោយសម្រុះសម្រួលយើងឱ្យជានានឹងព្រះជាម្ចាស់ ៖ “គឺព្រះជាម្ចាស់ទេតើ ដែលបានស្រលាញ់យើង និងបានចាត់ព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គឱ្យយាងមកបូជាព្រះជន្ម លោះយើងឱ្យរួចពីបាបទាំងពួង” (១យហ ៤,១០)។ “ព្រះបិតាបានចាត់ព្រះបុត្រាឱ្យយាងមកសង្រ្គោះមនុស្ស​លោក” (១យហ ៤,១៤)។ “ព្រះយេស៊ូយាងមក ដើម្បីដកបាបចេញពីមនុស្សលោក” (១យហ ៣,៥)។ ពេលយើងមានជំងឺ សភាពរបស់យើងទាមទារឱ្យយើងបានជាសះស្បើយ ពេលយើងធ្លាក់ខ្លួនជាអ្នកបាប សភាពនេះទាមទារឱ្យយើងងើបឡើងវិញ ពេលយើងស្លាប់ សភាពយើងទាមទារឱ្យយើងរស់ឡើងវិញ។ យើងលែងជាម្ចាស់នៃអំពើល្អត្រូវតែសងមកយើងវិញ។ ពេលយើងជាឈ្លើយនៃភាពងងឹត ត្រូវតែយកពន្លឺមកបំភ្លឺយើង ត្រូវនាំអ្នកជួយសង្រ្គោះមករំដោះ ពេលយើងត្រូវជាប់ឃុំឃាំង ជាប់គុកច្រវាក់ ពេលយើងធ្លាក់ខ្លួនជាទាសករ ត្រូវមានអ្នកមកជួយរំដោះ។ ​តើមូលហេតុទាំងអស់នោះមិនសំខាន់ទេឬ? តើមូលហេតុនោះមិនអាចនាំឱ្យព្រះជាម្ចាស់រំជួលព្រះហឫទ័យរហូតដល់យាងចុះមកកើតជាមនុស្ស ដ្បិតជាតិជាមនុស្សស្ថិតក្នុងសភាពដ៏លំបាកវេទនាបែបនេះ ឬទេ? (សន្ត គ្រែគ័រ​ នៃនីស)។

៤៥៨. ព្រះបន្ទូលប្រសូតជាមនុស្សដើម្បីឱ្យយើងស្គាល់សេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះជាម្ចាស់ ៖ “ព្រះជាម្ចាស់ បានសម្ដែងព្រះហឫទ័យស្រលាញ់របស់ព្រះអង្គចំពោះយើង គឺព្រះអង្គបានចាត់ព្រះបុត្រាតែមួយគត់របស់ព្រះអង្គឱ្យយាងមកក្នុងលោកនេះ ដើម្បីឱ្យយើងមានជីវិតដោយសារព្រះបុត្រា” (១យហ ៤,៩)។ “ព្រះជាម្ចាស់ស្រលាញ់មនុស្សលោកខ្លាំងណាស់ ហេតុនេះហើយបានជាព្រះអង្គប្រទានព្រះបុត្រាតែមួយរបស់ព្រះអង្គមក ដើម្បីឱ្យអស់អ្នកដែលជឿលើព្រះបុត្រាមានជីវិតអស់កល្បជានិច្ចមិនឱ្យគេវិនាសឡើយ” (យហ ៣,១៦)។

៤៥៩. ព្រះបន្ទូលប្រសូតជាមនុស្សដើម្បីធ្វើជាគំរូឱ្យយើងបានវិសុទ្ធ ៖ “ចូរយកនឹមរបស់ខ្ញុំដាក់លើអ្នករាល់គ្នា ហើយរៀនពីខ្ញុំ...” (មថ ១១,២៩)។​ “ខ្ញុំហ្នឹងហើយជាផ្លូវ ជាសេចក្ដីពិត និងជាជីវិត។ គ្មាននរណាម្នាក់អាចទៅកាន់​​ព្រះបិតាបានទេ លើកលែងតែទៅតាមរយៈខ្ញុំ” (យហ ១៤,៦)។ នៅលើភ្នំដែលព្រះយេស៊ូបានប្រែទ្រង់​ទ្រាយ ព្រះបិតាបញ្ជាថា៖ “ចូរស្ដាប់ព្រះអង្គចុះ!” (មក ៩,៧) (ទក ៦,៤-៥)។ ព្រះអង្គពិតជាគំរូ​ឱ្យ​យើង​ទទួល​សុភមង្គលដ៏ពិតប្រាកដ និង​ជា​​​ក្បួន​នៃធម្មវិន័យថ្មី៖ “ចូរស្រលាញ់គ្នាទៅវិញទៅមក ដូចខ្ញុំបាន​ស្រលាញ់​អ្នករាល់​គ្នា​ដែរ” (យហ ១៥,១២)។ តាមសេចក្ដីស្រលាញ់នេះ យើងក៏ត្រូវតែបូជាខ្លួនឯង ដោយដើរតាមព្រះអង្គ (មក ៨,៣៤)។

៤៦០. ព្រះបន្ទូលប្រសូតជាមនុស្សដើម្បីឱ្យ “យើងចូលរួមចំណែកក្នុងព្រះជន្មផ្ទាល់របស់ព្រះជាម្ចាស់” (២​ពត្រ​​ ១,៤)៖ “ព្រះបន្ទូលប្រសូតជាមនុស្ស ហើយព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់កើតជាបុត្រមនុស្ស ដើម្បីឱ្យ​មនុស្ស​ទៅជាបុត្រធីតារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដោយរួមជាមួយព្រះបន្ទូល និងទទួលព្រះជន្មរបស់ព្រះអង្គ” (សន្ត អ៊ីរ៉េណេ)។ “ដ្បិតព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ប្រសូតជាមនុស្ស ដើម្បីឱ្យយើងទៅជាព្រះជាម្ចាស់” (សន្ត អាថាណាស)។ “ព្រះបុត្រាតែមួយរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលសព្វព្រះហឫទ័យឱ្យយើងរួមជាមួយព្រះជាម្ចាស់ យក​សភាព​របស់យើង ដើម្បីឱ្យព្រះអង្គទៅជាមនុស្ស និងមនុស្សទៅជាព្រះ” (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។

២. ព្រះជាម្ចាស់ប្រសូតជាមនុស្ស

៤៦១. តាមប្រសាសន៍របស់សន្តយ៉ូហាន (“ព្រះបន្ទូលបានកើតមកជាមនុស្ស” (យហ ១,១៤)) ព្រះ​សហគមន៍​​ជឿ​ថា​ ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់បានទទួលយកសភាពជាមនុស្ស ដើម្បីជួយសង្រ្គោះយើង។ ព្រះ​សហគមន៍​​​​​​ច្រៀង​គម្រោងការ​ដ៏អស្ចារ្យនេះ ដែលលិខិតរបស់សន្តប៉ូលជូនគ្រីស្តបរិស័ទនៅទីក្រុងភីលីពបញ្ជាក់៖​ ព្រះគ្រីស្តយេស៊ូមានចិត្តគំនិតយ៉ាងណា បងប្អូនត្រូវមានចិត្តគំនិតយ៉ាងនោះដែរ។ ទោះបីព្រះអង្គមានឋានៈជាព្រះជាម្ចាស់ក៏ដោយ ក៏ព្រះអង្គពុំបានក្ដោបក្ដាប់ឋានៈដែលស្មើនឹងព្រះជាម្ចាស់នេះទុកជាកម្មសិទិ្ធផ្ដាច់មុខរបស់​ព្រះ​អង្គ​​​ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ព្រះអង្គបានលះបង់អ្វីៗទាំងអស់មកយកឋានៈជាទាសករ ព្រះអង្គបានក្លាយទៅជាមនុស្សដូច​មនុស្ស​​ឯទៀតៗ ហើយក៏រស់នៅក្នុងភាពជាមនុស្សសាមញ្ញដែរ។ ព្រះអង្គបានបន្ទាបខ្លួនធ្វើតាមព្រះបញ្ជារហូត​ដល់​សោយ​ទិវង្គត គឺសោយទិវង្គតលើឈើឆ្កាងថែមទៀតផង! (ភីល ២,៥-៨) (LH)។

៤៦២. លិខិតផ្ញើជូនគ្រីស្តបរិស័ទជាតិហេប្រឺថ្លែងអំពីគម្រោងការដ៏អស្ចារ្យនេះដូចតទៅ៖ ហេតុនេះ នៅពេលព្រះគ្រីស្តយាងចូលមកក្នុងពិភពលោក ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះជាម្ចាស់ថា ព្រះអង្គ​មិន​​ចង់បានយញ្ញបូជា ឬតង្វាយអ្វីទេ​ តែព្រះអង្គបានធ្វើរូបកាយមួយឱ្យទូលបង្គំ ព្រះអង្គមិនសព្វ​ព្រះហឫទ័យ​នឹង​​តង្វាយដុត ឬយញ្ញបូជាសុំឱ្យរួចពីបាបឡើយ។ ដូច្នេះ ទូលបង្គំពោលថា បពិត្រព្រះជាម្ចាស់ ឥឡូវនេះ ​ទូល​បង្គំ​​សូមមកធ្វើតាមព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ (ហប ១០,៥-៧ យោងតាម ទន ៤០,៧-៩)។

៤៦៣. ពេលយើងជឿថា ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ពិតជាកើតជាមនុស្ស យើងសម្ដែងលក្ខណៈ​ពិសេស​​​​នៃ​គ្រីស្ត​សាសនា៖ “បងប្អូនអាចស្គាល់ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះជាម្ចាស់បានត្រង់នេះ គឺអ្នកណាប្រកាសជំនឿ​​​​​​​​ថា ព្រះ​យេស៊ូ​គ្រីស្តបានយាងមកកើតជាមនុស្ស អ្នកនោះមានព្រះវិញ្ញាណមកពីព្រះជាម្ចាស់មែន” (១យហ ៤,២)។ តាំងពីដើមព្រះសហគមន៍ជឿជាក់ “គម្រោង​ការដ៏លាក់កំបាំងនៃការគោរពប្រណិប័តន៍ព្រះជាម្ចាស់” គឺថា “ព្រះ​គ្រីស្តយាងមកមាន​ឋានៈជា​មនុស្ស” (១ធម ​៣,១៦)។

៣. ពិតជាព្រះជាម្ចាស់មែន ពិតជាមនុស្សមែន

៤៦៤. ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់កើតជាមនុស្សជាហេតុការណ៍តែមួយ និងយ៉ាងពិសេស។ ព្រះបុត្រាប្រសូត​ជា​មនុស្ស​មិនមែនមានន័យថា​ ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តពាក់កណ្ដាលព្រះជាម្ចាស់​ផង ពាក់កណ្ដាលមនុស្សផង ឬព្រះអង្គ​ដូច​​​​ជា​លទ្ធផលនៃការលាយឡំមិនច្បាស់លាស់រវាងព្រះជាម្ចាស់ និង​មនុស្សឡើយ។ ដោយនៅតែមានឋានៈជាព្រះជាម្ចាស់​ ព្រះអង្គបានកើជាមនុស្សមែន។ ព្រះអង្គពិតជាព្រះជាម្ចាស់ផង ​ពិតជាមនុស្សផង។​ នៅសតវត្សដើមព្រះសហគមន៍បាន​ការពារ និងបំភ្លឺសេចក្ដីពិតនៃ​ជំនឿនេះប្រឆាំងនឹងជំនឿក្លែងក្លាយ។

៤៦៥. មុនដំបូងអ្នកជឿជំនឿក្លែងក្លាយមិនព្រមទទួលស្គាល់ថា​ ព្រះយេស៊ូពិតជាមនុស្ស ជាជាងព្រះយេស៊ូជា​ព្រះ​ជាម្ចាស់ (gnostic docetism)។ តាំងពីសម័យក្រុមគ្រីស្តទូត ព្រះសហគមន៍តែងតែសង្កត់ធ្ងន់ថា ព្រះបុត្រារបស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់បានកើតជា​មនុស្សពិតប្រាកដមែន (១យហ ៤,២-៣; ២យហ ៧)។ ប៉ុន្តែ តាំងពីសតវត្សទីបីនៅ​មហាសន្និបាតនៃទីក្រុងអន់ទីយ៉ូក ព្រះសហគមន៍ត្រូវតែអះអាងប្រឆាំងនឹងលោកប៉ូលនៃសាមូសាតា ថាព្រះយេស៊ូ​គ្រីស្ត​​មានសភាវៈ​ជា​ព្រះបុត្រា​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ គឺព្រះជាម្ចាស់មិនបានយកព្រះគ្រីស្តធ្វើជាព្រះបុត្រាចិញ្ចឹមទេ។ នៅឆ្នាំ​៣២៥ មហាសន្និបាតសកលទីមួយ នៃ​ទី​ក្រុងនិសេប្រកាសថា ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ “ចេញមកពី​ព្រះ​ជាម្ចាស់ មិនកើតដូចសត្វលោកទេ ហើយរួម​សភាព ​(homousios) ជាមួយព្រះបិតា”។ សេចក្ដីនេះ ប្រឆាំងនឹង​លោក​ អារីយូស ដែល​អះអាងថា “ព្រះបុត្រារបស់​ព្រះជាម្ចាស់​ចេញមក​ពី​​សូន្យ” (DS ១៣០) និង “មាន​សភាវៈ​ផ្សេង​ពី​ព្រះ​បិតា” (DS ១២៦)។

៤៦៦. ជំនឿក្លែងក្លាយរបស់លោក ណេស្តូរីយូសអះអាងថា ព្រះគ្រីស្តជាមនុស្សម្នាក់ភ្ជាប់នឹងព្រះបុត្រារបស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់។ ផ្ទុយទៅវិញសន្ត ស៊ីរីលនៃទីក្រុងអឡិសង់ឌ្រី និងមហាសន្និបាតសកលទីបី នៅទីក្រុង អេភេសូនៅ​​ឆ្នាំ៤៣១ បានប្រកាសថា “ព្រះបន្ទូលកើតជាមនុស្ស ដោយផ្សំផ្តុំរូបកាយ​ និង​​​​ព្រលឹងមួយ​ឱ្យរួប​រួម​ជាមួយ​គ្នានៅក្នុងអង្គព្រះអង្គ” (DS ២៥០)។ ជាតិជាមនុស្សរបស់ព្រះគ្រីស្តមាន​ប្រធានបទ​តែ​មួយ គឺ​ព្រះបុត្រា​របស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់ ទ្រង់បានទទួលយកសភាពជាមនុស្ស តាំងពីពេលផ្ទៃដំបូងមក។ ហេតុនេះ​ហើយបានជានៅឆ្នាំ៤៣១ មហាសន្និបាត​នៅ​​ទីក្រុងអេភេសូបានប្រកាសថា នាងម៉ារីពិតជាព្រះមាតារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដ្បិត​​​​ព្រះបុត្រា​របស់​ព្រះជាម្ចាស់កើតជាមនុស្សនៅក្នុងខ្លួននាង៖ “ព្រះនាងម៉ារីជាព្រះមាតារបស់ព្រះជាម្ចាស់ មិន​​មែនមក​ពីព្រះ​បន្ទូល​របស់ព្រះជាម្ចាស់បានយកសភាពរបស់ព្រះអង្គចេញពីព្រះនាងទេ។ ព្រះនាងជាព្រះមាតារបស់​ព្រះជាម្ចាស់ ដ្បិត​ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់មានរូបកាយដ៏សក្ការៈ និងព្រលឹងរួមជាមួយគ្នានៅក្នុងអង្គព្រះអង្គដោយសារ​​ព្រះនាង”​ (DS ២៥១)។

៤៦៧. ពួកមូនូភីស៊ីតអះអាងថា​ នៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត សភាពជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់បាន​ស្រូប​សភាព​ជា​មនុស្ស។ នៅឆ្នាំ៤៥១ មហាសន្និបាតសកលទីបួននៅទីក្រុង​កាលសេដូនបានប្រកាសថា៖ តាមគ្រូបាធ្យាយដ៏វិសុទ្ធ យើងប្រកាសដោយរួមជាមួយគ្នាជាធ្លុងតែមួយថា មានព្រះបុត្រាតែមួយ គឺព្រះអម្ចាស់នៃយើង យេស៊ូគ្រីស្តអង្គតែមួយគ្រប់លក្ខណៈក្នុងឋានៈជាព្រះជាម្ចាស់ គ្រប់លក្ខណៈក្នុងឋានៈជាមនុស្ស អង្គតែមួយពិត​ប្រាកដ​​ជា​ព្រះ​​ជាម្ចាស់​ផង ពិតប្រាកដជាមនុស្សផង ដែលមានព្រលឹងនិងរូបកាយមួយ រួមសភាពជាមួយព្រះបិតា​ក្នុង​ឋានៈ​​ជាព្រះជាម្ចាស់ រួមសភាពជាមួយយើងក្នុងឋានៈជាមនុស្ស “គ្រប់ជំពូកដូចយើងដែរ តែទ្រង់មិនបានប្រព្រឹត្ត​អំពើបាបសោះឡើយ” (ហប ៤,១៥)។ ព្រះអង្គចេញមកពីព្រះបិតាមុនសម័យកាលទាំងអស់​ក្នុងឋានៈជាព្រះ​ជាម្ចាស់ ហើយនៅគ្រាចុងក្រោយនេះ កើតពីព្រហ្មចារិនីម៉ារី
ជាព្រះ​មាតា​របស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់ ក្នុងឋានៈជាមនុស្សដើម្បីយើង និងដើម្បី​​សង្រ្គោះយើង។ មានព្រះគ្រីស្តតែមួយព្រះអង្គដដែលជាព្រះអម្ចាស់ ជាព្រះបុត្រាតែមួយ ដែលយើងត្រូវស្គាល់ថា​ មានសភាពពីរ ដែល​យើង​មិន​​អាចច្រឡំបានទេ ដែលគ្មានការប្រែប្រួលសោះ ដែលមិនអាចបែងចែកបានទេ និងដែលមិនអាច​វែកញែក​បាន​ទេ។ ទោះបីសភាពទាំងពីររួមជាមួយគ្នាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏សភាព​ទាំងពីរខុសប្លែកពីគ្នា តែមាន លក្ខណៈរៀងៗ​ខ្លួន ដោយរួមជាមួយគ្នាជាបុគ្គល និងអង្គតែមួយ (DS ៣០១-៣០២)។

៤៦៨. បន្ទាប់ពីមហាសន្និបាតកាលសេដូន អ្នកខ្លះជឿថា សភាពជាមនុស្សរបស់ព្រះគ្រីស្តដូចជាបុគ្គលមួយ។ នៅ​​​​ឆ្នាំ​៥៥៣ មហាសន្និបាតសកលទីប្រាំ នៅទីក្រុងកុងស្តង់ទីណូប បានប្រកាសប្រឆាំងអ្នកនោះថា៖ “មានអង្គតែមួយ (ឬបុគ្គល) ជាព្រះអម្ចាស់នៃយើងយេស៊ូគ្រីស្ត ជាព្រះមួយអង្គនៃព្រះត្រៃឯក ” (DS ៤២៤)។​ អ្វីៗ​ទាំង​អស់​​​ក្នុងសភាពជាមនុស្សរបស់ព្រះគ្រីស្ត ដូចជាការអស្ចារ្យ ទុក្ខលំបាក (DS ៤២៤) សូម្បីតែសេចក្ដីស្លាប់ ក៏មាន​ប្រធានបទ​ផ្ទាល់ (DS ២៥៥) ដែលជា​ព្រះ​​បុត្រា​របស់ព្រះជាម្ចាស់។ “អ្នកដែលត្រូវគេឆ្កាងនៅក្នុងរូបកាយ ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តដែលជាព្រះអម្ចាស់​នៃ​យើង ជាព្រះ​ជាម្ចាស់ពិតប្រាកដ ជាព្រះអម្ចាស់នៃសិរីរុងរឿង និងព្រះមួយអង្គនៃព្រះត្រៃឯក”​ (DS ៤៣២)។

៤៦៩. ព្រះសហគមន៍ប្រកាសថា ព្រះយេស៊ូពិតជាព្រះជាម្ចាស់ផង ពិតជាមនុស្សផង ដោយមិនអាចបំបែកបាន​ទេ។ ព្រះអង្គពិតជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ដែលកើតជាមនុស្ស ជាបងរបស់យើង ដោយនៅតែមានឋានៈជាព្រះជាម្ចាស់ គឺព្រះអម្ចាស់នៃយើង។ ពិធីបុណ្យនៃទីក្រុងរ៉ូម (LH; សន្ត ឡេអុង់ដ៏ប្រសើរ) ច្រៀងថា៖ “ព្រះអង្គនៅតែជាព្រះជាម្ចាស់ ព្រះអង្គទទួលយកសភាពជាមនុស្ស”។​ ចំណែកពិធីបុណ្យនៃសន្ត យ៉ូហាន គ្រីសូស្តូមប្រកាស និងច្រៀងថា៖ “ឱព្រះបុត្រាតែមួយ និងព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់! ដោយសារព្រះអង្គមានព្រះជន្មអមតៈ ដើម្បីសង្រ្គោះយើង ព្រះអង្គបានប្រោសប្រណីមកចាប់កំណើតជាមនុស្សពីព្រះមាតាដ៏វិសុទ្ធនៃព្រះជាម្ចាស់ ហើយនៅតែព្រហ្មចារិនីម៉ារី ព្រះអង្គមិនប្រែប្រួលទេ បានក្លាយទៅជាមនុស្ស ហើយត្រូវគេឆ្កាង។ ឱព្រះគ្រីស្តជាព្រះជាម្ចាស់អើយ! ព្រះអង្គសោយទិវង្គត ដើម្បីកំទេចសេចក្ដីស្លាប់ ព្រះអង្គជាព្រះមួយអង្គនៃព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធ ដែលទទួលសិរីរុងរឿងរួមជាមួយព្រះបិតា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ឱព្រះអង្គអើយ! សូមយាងមកសង្រ្គោះយើងខ្ញុំផង!”។

៤. តើព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ជាមនុស្សយ៉ាងដូចម្ដេច?

៤៧០. ពីសតវត្សមួយទៅសតវត្សមួយ ព្រះសហគមន៍បានប្រកាសថា​ ព្រះគ្រីស្តពិតជាមាន​ព្រលឹង​រួមជាមួយ​ប្រាជ្ញា បំណង និងរូបកាយ ដ្បិតនៅក្នុងព្រះជាម្ចាស់កើតជាមនុស្ស “សភាពជា​ព្រះជាម្ចាស់បានទទួលយក តែមិនបានស្រូបនឹងសភាពជាមនុស្ស” (GS ២២,២)។ ប៉ុន្តែ នៅពេលជាមួយគ្នា ព្រះសហគមន៍ត្រូវរំលឹកថា សភាព​ជា​មនុស្សរបស់ព្រះគ្រីស្តជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់របស់ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់​ ដែលបានទទួលយកសភាព​ជា​មនុស្ស​​នេះ។ អ្វីៗទាំងអស់ដែលព្រះអង្គមាន ឬប្រព្រឹត្តមកពី “ព្រះមួយអង្គនៃព្រះត្រៃឯក”។ ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់​ប្រទាន​ឱ្យសភាពជាមនុស្សរបស់ព្រះអង្គរបៀបរស់នៅផ្ទាល់ នៅ​ក្នុងព្រះត្រៃឯក។ ហេតុនេះហើយ បានជា​ក្នុង​ព្រលឹង ដូចក្នុងរូបកាយរបស់ព្រះអង្គ ព្រះគ្រីស្តសម្ដែងព្រះត្រៃឯកតាមរបៀបជាមនុស្ស (យហ ១៤,៩-១០)៖

ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់បានធ្វើការជាមួយដៃរបស់មនុស្ស បានគិតជាមួយប្រាជ្ញារបស់មនុស្ស បានប្រព្រឹត្តជាមួយបំណងរបស់មនុស្ស បានស្រលាញ់ជាមួយបេះដូងរបស់មនុស្ស។ ព្រះអង្គបានប្រសូតពីព្រហ្មចារិនីម៉ារី ទ្រង់​បាន​​ទៅជាមនុស្សដូចយើងដែរ មនុស្សដូចយើងបេះបិទ លើកលែងតែអំពើបាប (GS ២២,២)។

ព្រលឹង និងចំណេះដឹងរបស់ព្រះគ្រីស្តក្នុងឋានៈជាមនុស្ស

៤៧១. លោកអាពូលីនែរ ​នៃលៅឌីសេអះអាងថា ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្តព្រះបន្ទូលបានជំនួសព្រលឹង ឬវិញ្ញាណ។ ព្រះ​សហគមន៍បានប្រកាសប្រឆាំងនឹងកំហុសនេះថា ព្រះបុត្រាអស់កល្បជានិច្ច​បានទទួល​យកព្រលឹងប្រាជ្ញារបស់​មនុស្ស​ (DS ១៤៩)។

៤៧២. ព្រលឹងនេះ ដែលព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់បានទទួលយក មានចំណេះដឹងខាងមនុស្សយ៉ាងពិត​ប្រាកដ។ ដោយសារព្រលឹងរបស់ព្រះគ្រីស្តមកពីសភាពជាមនុស្ស ព្រលឹងនេះមានកំណត់ព្រំដែន ក្នុងពេលវេលា និងអាកាសផង។​ ហេតុនេះហើយ ដោយកើតមកជាមនុស្ស ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់បានសុខចិត្ត “មានចម្រើនវ័យឡើង ហើយមានប្រាជ្ញាកាន់តែវាងវៃ” (លក ២,៥២) ព្រមទាំងសុខចិត្តរៀនបន្តិចម្តងៗ​ អំពីលក្ខណៈ​ជា​មនុស្ស ដែលយើងត្រូវរៀនតាមបទពិសោធន៍ (មក ៦,៣៨; មក ៨,២៧; យហ ១១,៣៤)។ ព្រះអង្គ​សុខចិត្ត​បន្ទាប​ខ្លួនយក “ឋានៈជាទាសករ” (ភីល២,៧)។

៤៧៣. ក៏ប៉ុន្តែ នៅពេលជាមួយគ្នានេះ ចំណេះដឹងក្នុងឋានៈជាមនុស្សនៃព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងនូវឋានៈជាព្រះជាម្ចាស់របស់ព្រះអង្គដែរ (សន្ត គ្រេគ័រដ៏ប្រសើរ; DS ៤៧៥)។ “សភាពជាមនុស្ស​នៃ​ព្រះ​បុត្រា​របស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់ មិនមែនដោយខ្លួនឯង ប៉ុន្តែដោយរួមជាមួយព្រះបន្ទូល ស្គាល់ និងសម្ដែងនៅក្នុងខ្លួន អ្វីៗ​ដែល​ព្រះ​អង្គ​ត្រូវការដឹងអំពីព្រះជាម្ចាស់” (សន្ត ម៉ាកស៊ីម)។ ហេតុនេះ ព្រះបុត្រារបស់​ព្រះជាម្ចាស់​កើត​ជា​មនុស្សស្គាល់ព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គភ្លាមៗ និងយ៉ាងជិតស្និទ្ធ (មក​ ១៤,៣៦; មថ ១១,២៧; យហ ១,១៨)។ ចំណេះ​ដឹងក្នុងឋានៈជាមនុស្សរបស់ព្រះបុត្រាបង្ហាញទៀតថា ព្រះអង្គអាច​ឈ្វេងយល់ចិត្ត​គំនិត​ដ៏​លាក់​កំបាំង​របស់​មនុស្សបាន (មក ២,៨; យហ ២,២៥; ៦,៦១)។

៤៧៤. ដោយរួមជាមួយព្រះប្រាជ្ញាញ្ញាណរបស់ព្រះជាម្ចាស់ នៅក្នុងអង្គព្រះបន្ទូលកើតជាមនុស្ស ចំណេះដឹង​ក្នុង​ឋានៈ​​​ជាមនុស្សរបស់ព្រះគ្រីស្ត ស្គាល់ឱ្យបានពេញលក្ខណៈនូវគម្រោងការដ៏អស់កល្បជានិច្ច ដែលព្រះអង្គយាងមកសម្ដែង (មក ៨,៣១; ៩,៣១​​)។ ព្រះអង្គទទួលស្គាល់ថា មិនដឹងអំពីអ្វីៗទាំងអស់ (មក ១៣,៣២) ដ្បិតព្រះអង្គមិនបានទទួល​បេសកកម្ម​​ឱ្យ​​សម្ដែងការទាំងនោះ (កក ១,៧)។

បំណងរបស់ព្រះគ្រីស្តក្នុងឋានៈជាមនុស្ស

៤៧៥. តាមរបៀបដដែល នៅមហាសន្និបាតសកលទីប្រាំមួយ (កុងស្តង់ទីណូបទី៣ នៅឆ្នាំ៦៨១) ព្រះ​សហគមន៍​បានប្រកាសថា ព្រះគ្រីស្តមាន​បំណងពីរ និងការប្រតិបត្តិពីរ ដែលមកពីសភាពជាព្រះជាម្ចាស់ផង មកពីសភាពជា​មនុស្ស​ផង ហើយដែលមិនប្រឆាំងនឹងគ្នា តែរួមសហការជាមួយគ្នា។ ហេតុនេះ ក្នុងឋានៈជាមនុស្ស ព្រះបន្ទូលកើតជាមនុស្សមានបំណងស្ដាប់បង្គាប់ព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ អំពីអ្វីដែលព្រះអង្គ ក្នុងឋានៈ​ជាព្រះជាម្ចាស់ បានសម្រេចរួមជាមួយព្រះបិតា និងព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ ដើម្បី​សង្រ្គោះយើង (DS ៥៥៦-៥៥៩)។ បំណង​របស់ព្រះគ្រីស្តក្នុងឋានៈជាមនុស្ស “តាមព្រះបំណងរបស់ព្រះអង្គ ក្នុងឋានៈជាព្រះជាម្ចាស់ មិន​ប្រឆាំង​នឹងព្រះបំណងនេះទេ ប៉ុន្តែ ចុះចូលក្រោមព្រះបំណងដ៏មានឫទ្ធានុភាពសព្វ​ប្រការនេះ” (DS ៥៥៦)។

រូបកាយពិតប្រាកដរបស់ព្រះគ្រីស្ត

៤៧៦. ដោយសារព្រះបន្ទូលកើតជាមនុស្សដោយទទួលយកសភាពជាមនុស្ស​​យ៉ាងពិតប្រាក​ដរូបកាយ​ព្រះ​គ្រីស្តក៏​​​​​​មានកំណត់ដែរ (DS ៥០៤) ។ ហេតុនេះយើងអាច “គូរ” (កាឡ ៣,២) ព្រះភ័ក្រ្តរបស់​ព្រះ​យេស៊ូ​​ក្នុង​ឋានៈ​​ជាមនុស្សបាន។​ នៅមហាសន្និបាតសកលទីប្រាំមួយ (នីសេទី២ នៅឆ្នាំ៧៨៧; DS ៦០០-៦០៣) ព្រះ​សហគមន៍ទទួលស្គាល់ថា យើងអាចគូរព្រះយេស៊ូធ្វើជារូបដ៏វិសុទ្ធបាន។

៤៧៧. ជាមួយគ្នានេះដែរព្រះសហគមន៍តែងតែទទួលស្គាល់ថា​ក្នុងព្រះកាយរបស់ព្រះយេស៊ូ “យើង​អាច​មើល​​ឃើញព្រះជាម្ចាស់ដែលមើលមិនឃើញ”។ តាមពិតលក្ខណៈពិសេសនៃព្រះកាយរបស់ព្រះគ្រីស្ត​សម្ដែង​នូវ​អង្គ​នៃ​ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ដែលបានទទួលយករូបរាងនៃរូបកាយរបស់ព្រះអង្គក្នុងឋានៈជា មនុស្ស។ ដូច្នេះហើយបានជាយើងអាចគោរពគំនូររបស់ព្រះយេស៊ូដ្បិតអ្នកជឿដែលគោរពរូបព្រះអង្គ “គោរព​​ព្រះយេស៊ូដែលគេបានគូរ” (DS ៦០១)។

បេះដូងនៃព្រះបន្ទូលកើតជាមនុស្ស

៤៧៨. ព្រះយេស៊ូបានស្គាល់ និងស្រលាញ់យើងទាំងអស់គ្នា និងយើងម្នាក់ៗអស់មួយជីវិត និងនៅពេលរងទុក្ខលំបាកព្រះអង្គបានប្រគល់ខ្លួនព្រះអង្គសម្រាប់យើងរាល់គ្នាដែរ៖ “ព្រះបុត្រារបស់​ព្រះជាម្ចាស់​បាន​ស្រលាញ់​ខ្ញុំ​ និងបានបូជាព្រះជន្មសម្រាប់ខ្ញុំ” (កាឡ ២,២០)។ ព្រះអង្គបានស្រលាញ់យើងទាំងអស់គ្នា​ដោយមានបេះដូងក្នុងឋានៈជាមនុស្ស។​​​ ហេតុនេះព្រះសហគមន៍ “ចាត់ទុកថា” ដើម្បី​សង្រ្គោះយើង បេះដូង​ដ៏សក្ការៈ​របស់​ព្រះ​យេស៊ូដែលត្រូវធ្លុះធ្លាយដោយអំពើ​បាប​​របស់យើង (យហ ១៩,៣៤) “ជាទីសម្គាល់ និងនិមិត្តរូបដ៏អស្ចារ្យ... ដែលព្រះសង្រ្គោះតែងតែសម្ដែងសេចក្ដីស្រលាញ់នេះចំពោះព្រះបិតា និងមនុស្សទាំងអស់ដោយគ្មានខានឡើយ” (DS ៣៩២៤; DS ៣៨១២)។

សង្ខេប

៤៧៩. នៅពេលកំណត់របស់ព្រះជាម្ចាស់ ព្រះបុត្រាតែមួយរបស់ព្រះបិតា ព្រះបន្ទូលអស់កល្បជានិច្ច ពោលគឺព្រះបន្ទូល និងតំណាងពិតប្រាកដរបស់ព្រះបិតា បានប្រសូតជាមនុស្ស៖ ដោយមិនបានបាត់បង់សភាព​ជាព្រះជាម្ចាស់ ព្រះអង្គបានទទួលយកសភាពជាមនុស្ស។

៤៨០. ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តពិតជាព្រះជាម្ចាស់ផង ពិតជាមនុស្សផង ហេតុនេះហើយបានជាព្រះអង្គជា​ស្ពានតែមួយរវាងព្រះជាម្ចាស់ និងមនុស្ស។

៤៨១. ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តមានសភាពពីរ គឺសភាពជាព្រះជាម្ចាស់ផង សភាពជាមនុស្សផង ដែលមិន​លាយឡំទេ ប៉ុន្តែដែលរួមគ្នាក្នុងអង្គតែមួយនៃព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់។

៤៨២. ដោយព្រះគ្រីស្តពិតជាព្រះជាម្ចាស់ផង ពិតជាមនុស្សផង ព្រះអង្គមានប្រាជ្ញា និងឆន្ទៈ​របស់​មនុស្ស ដែលរួមជាមួយប្រាជ្ញា និងឆន្ទៈរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ឱ្យបានពេញលក្ខណៈ ហើយដែល​រួម​ជា​មួយ​ព្រះ​បិតា និងព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធផងដែរ។

៤៨៣. ការប្រសូតជាមនុស្សរបស់ព្រះជាម្ចាស់ គឺជាអាថ៌កំបាំងដ៏អស្ចារ្យនៃសភាពជាព្រះជាម្ចាស់ និង​សភាព​​ជា​មនុស្ស ដែលរួមជាមួយគ្នា ក្នុងអង្គតែមួយនៃព្រះបន្ទូល។

កថាខណ្ឌទី២៖ “...ដែលមានកំណើត​ដោយសារព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ហើយទ្រង់ប្រសូតពីព្រះនាងព្រហ្មចារិនីម៉ារី”

១. ដែលមានកំណើតដោយសារព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ...

៤៨៤. ពេលទេវទូតជូនដំណឹងអំពីកំណើតព្រះយេស៊ូដល់នាងម៉ារី “ពេលកំណត់ដល់ហើយ” (កាឡ ៤,៤) គឺព្រះជាម្ចាស់បំពេញតាមព្រះបន្ទូលសន្យាដែលទ្រង់បានរៀបចំទុកជាមុន។ ព្រះអង្គអញ្ជើញនាងម៉ារី ឱ្យប្រសូតព្រះគ្រីស្តដែលមាន “គ្រប់លក្ខណៈសម្បត្តិរបស់ព្រះជាម្ចាស់” “នៅក្នុងរូបកាយ” របស់ព្រះអង្គ (កូឡ ២,៩)។ ព្រះវិញ្ញាណប្រកដដោយឫទ្ធានុភាពឆ្លើយតបនឹងសំណួររបស់នាងម៉ារីថា៖ “តើធ្វើដូចម្ដេចនឹងឱ្យការនេះកើតឡើងបាន បើនាងខ្ញុំមិនបានរួមរស់ជាមួយបុរសណាផង?” (លក ១,៣៤) គឺ “ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធនឹងយាង​មកសណ្ឋិត​លើ​នាង” (លក ១,៣៥)។

៤៨៥. បេសកកម្មរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធតែងតែរួមជាមួយ និងក្រោមបេសកកម្មរបស់ព្រះបុត្រា (យហ ១៦,១៤-១៥)។ ព្រះ​ជាម្ចាស់ចាត់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធឱ្យយាងមក ដើម្បីឱ្យនាងម៉ារីបានវិសុទ្ធ និងប្រោស​នាង​​ឱ្យ​មានគភ៌។ ព្រះវិញ្ញាណជា “ព្រះអម្ចាស់ដែលប្រទានជីវិត” ទ្រង់ក៏ប្រោសនាងម៉ារី​ជាមនុស្ស​ម្នាក់​ឱ្យ​ប្រសូត​​ព្រះបុត្រាអស់​កល្បជានិច្ចរបស់ព្រះបិតា។

៤៨៦. ព្រះបុត្រាតែមួយរបស់ព្រះបិតា ដែលចាប់កំណើតដូចមនុស្សម្នាក់ក្នុងផ្ទៃរបស់ព្រហ្មចារិនីម៉ារី ជា “ព្រះគ្រីស្ត” គឺ​ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធបានអភិសេកព្រះអង្គ (មថ ១,២០; លក១,៣៥)។ ទោះបីព្រះអង្គបានសម្ដែងការនេះ​បន្តិ​ចម្តងៗ​ឱ្យពួកគង្វាល (លក ២,៨-២០) ពួកហោរាចារ្យ (មថ ២,១-១២) លោកយ៉ូហានបាទីស្ត (យហ ១,៣១-៣៤) និងពួកសាវ័ក (យហ ២,១១) ឃើញយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ព្រះអង្គបានទទួលអភិសេក​តាំង​ពីកំណើតមក។ ជីវិតទាំងស្រុងរបស់ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តនឹងសម្ដែងឱ្យដឹងថា តើ “ព្រះជាម្ចាស់បានចាក់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ និងឫទ្ធានុភាពអភិសេកព្រះយេស៊ូ” (កក ១០,៣៨) យ៉ាងដូចម្ដេច។

២. ...ហើយទ្រង់ប្រសូតពីព្រះនាងព្រហ្មចារិនីម៉ារី

៤៨៧. អ្វីដែលព្រះសហគមន៍កាតូលិកជឿអំពីនាងម៉ារី ចាក់គ្រឹះលើអ្វីដែលព្រះសហគមន៍ជឿលើអំពីព្រះគ្រីស្ត ប៉ុន្តែអ្វីដែលព្រះសហគមន៍បង្រៀនអំពីនាងម៉ារីបំភ្លឺជំនឿរបស់ព្រះសហគមន៍លើព្រះគ្រីស្តទៅវិញ។

ព្រះជាម្ចាស់តម្រូវនាងម៉ារីទុកជាមុន

៤៨៨. “ព្រះជាម្ចាស់បានចាត់ព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គ” (កាឡ ៤,៤) ប៉ុន្តែព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យ ឱ្យ​សត្វលោក​មួយ​រួមសហការជាមួយព្រះអង្គដោយគ្មានបង្ខិតបង្ខំដើម្បី “ធ្វើរូបកាយមួយ” (ហប ១០,៥) ឱ្យ​ព្រះ
អង្គ។ ហេតុនេះហើយ បានជាតាំងពីមុនសម័យកាលទាំងអស់ ព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើស​ស្រ្តី​ជនជាតិ​អ៊ីស្រាអែល​ម្នាក់ គឺ​យុវនារីជនជាតិយូដា ពីភូមិណាសារ៉ែត​ នៅស្រុកកាលីឡេ “ស្រ្តីក្រមុំព្រហ្មចារីម្នាក់ឈ្មោះម៉ារី ជាគូ​ដណ្តឹង​​របស់​កំលោះយ៉ូសែប ដែលត្រូវជាញាតិវង្សព្រះបាទដាវីឌ” (លក ​១,​២៦-២៧)។
ព្រះបិតាប្រកបដោយព្រះហឫទ័យមេត្តាករុណា​​​​​​យ៉ាងក្រៃលែង ទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យឱ្យមាតាដែល​ព្រះអង្គ​តម្រូវទុកជាមុន​​​សុខចិត្តធ្វើតាមព្រះបន្ទូលព្រះអង្គមុនព្រះបុត្រាប្រសូតជាមនុស្ស។ ដូចស្រ្តីម្នាក់រួមសហការ​ក្នុងកិច្ចនាំមនុស្សលោក​​​ស្លាប់​​​យ៉ាងណា ក៏ស្រ្តីម្នាក់ទៀតរួមសហការនាំឱ្យមនុស្សលោកមានជីវិតយ៉ាងនោះដែរ (LG ៥៦)។

៤៨៩. អស់រយៈពេលសម្ពន្ធមេត្រីចាស់ ស្រ្តីបរិសុទ្ធជាច្រើននាក់បានរៀបចំ បេសកកម្មរបស់នាងម៉ារី។ ពីដំបូងបង្អស់ មាន​នាងអេវ៉ា គឺទោះបីនាងមិនបានស្ដាប់បង្គាប់ព្រះជាម្ចាស់ក៏ដោយ ក៏ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលសន្យាថា នឹងប្រទានកូន​ចៅដែលនឹងឈ្នះមារ (កណ ៣,១៥) ហើយនាងនឹងទៅជាមាតារបស់មនុស្សទាំងអស់ដែលមានជីវិត (កណ ៣,២០)។ ដោយសារព្រះបន្ទូលសន្យានេះ ទោះបីនាងសារ៉ាអាយុចាស់ជរាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏នាងមានកូនមួយ (កណ​ ១៨,១០-១៤)។ លើសសេចក្ដីរង់ចាំរបស់មនុស្ស ព្រះជាម្ចាស់ជ្រើសរើសអ្វីដែលមនុស្សលោកចាត់ទុកថា ថោកទាប និងទន់ខ្សោយ (១ករ ១,២៧) ដើម្បីបង្ហាញថាព្រះអង្គគោរពព្រះបន្ទូលសន្យារបស់ព្រះអង្គ គឺមាននាងហាណ្ណាជាមាតារបស់លោកសាមូអែល (១សម ១) នាងដេបូរាស នាងរូថ នាងយូឌីត នាងអេសធែរ និងស្រ្តីជា​ច្រើន​ផ្សេងទៀត។ “នាងម៉ារីពិតជា​​​អ្នកតូចតាច និងអ្នកសុភាពរាបសារបស់ព្រះអម្ចាស់ ដែលមានចិត្ត​សង្ឃឹមថា និង​ទទួល​ការសង្គ្រោះ​​​ដោយផ្ញើជិវិតលើព្រះអង្គ លើសអ្នកឯទៀត។ នៅទីបញ្ចប់ នាងជា​បុត្រីក្រុង​ស៊ីយ៉ូន​ដ៏​ប្រសើរ​ជាងគេ។ ​​​ក្រោយពីប្រជារាស្រ្តទន្ទឹងរង់ចាំព្រះ​​​បន្ទូលសន្យាយ៉ាងយូរអង្វែង ​ពេល​កំណត់មកដល់ហើយ” (LG ៥៥)។

តាំងពីកើត នាងម៉ារីគ្មានជំពាក់បាបកម្មអ្វី

៤៩០. “ព្រះជាម្ចាស់​​​បាន​​​ផ្គត់ផ្គង់នាងដោយព្រះ​​​អំណោយទាន តម្រូវតាមករណីកិច្ចដ៏ប្រសើរ​ដែល​នាង​ត្រូវ​បំពេញ​នោះ” (LG ៥៦) គឺឱ្យនាងម៉ារីធ្វើជាមាតានៃព្រះសង្រ្គោះ។ នៅពេលជូនដំណឹងអំពីកំណើតព្រះយេស៊ូ ទេវទូតជម្រាបនាងថា “ព្រះអម្ចាស់គាប់ព្រះហឫទ័យនឹងនាងហើយ” (លក ១,២៨) ដ្បិតព្រះហឫទ័យប្រណីសន្ដោស​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ត្រូវតែជួយគាំទ្រនាងម៉ារី ដើម្បីឱ្យនាងអាចស្ម័គ្រចិត្តផ្ញើជីវិតទាំងស្រុងចំពោះការត្រាស់ហៅ​របស់​ព្រះអង្គ។

៤៩១. ពីសតវត្សមួយទៅសតវត្សមួយ ព្រះសហគមន៍បានឈ្វេងយល់បន្តិចម្តងៗថា នាងម៉ារីដែល​“ព្រះ​អម្ចាស់​​​​គាប់ព្រះហឫទ័យ” (លក ១,២៨) ទ្រង់បានលោះនាងម៉ារីចាប់ពីផ្ទៃម្តាយ។​ ​នៅឆ្នាំ១៨៥៤ សម្ដេចប៉ាប​ពីយូ​ទី​៩​ ប្រកាស​គោលការណ៍អំពីព្រះនាងម៉ារីមិនជំពាក់បាបតាំងពីផ្ទៃនេះ៖

ដោយសារព្រះហឫទ័យប្រោសប្រណីសន្ដោស យ៉ាងពិសេសរបស់ព្រះជាម្ចាស់ប្រកបដោយឫទ្ធានុភាព​សព្វប្រការ​ព្រហ្មចារិនី​​​​ម៉ារីដ៏មានសុភមង្គល ជាស្រ្តីនិមលមិនដែលជំពាក់បាបកម្មអ្វីឡើយ ចាប់តាំងពីផ្ទៃម្តាយមកម្ល៉េះ។​ ព្រះ​អង្គ​​​​​​​សព្វ​​​ព្រះហឫទ័យ​ធ្វើ​ដូច្នេះ ដោយសារកុសលផលបុណ្យរបស់ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តជាព្រះសង្រ្គោះមនុស្សលោក (DS ២៨០៣)។

៤៩២. “ចាប់តាំង​​​ពីពេលនាងចាប់ផ្ទៃដំបូង ព្រះជាម្ចាស់បាន​​​ប្រោសឱ្យ​នាងបានវិសុទ្ធ​ភ្លឺស្វាងអស្ចារ្យដាច់គេ” (LG ៥៦) ព្រោះតែព្រះគ្រីស្ត៖ “ព្រះជាម្ចាស់បានរំដោះនាងយ៉ាងអស្ចារ្យដោយឈ្វេងយល់​​​ដល់កុសលផលបុណ្យ​​​របស់​​​​ព្រះបុត្រាព្រះអង្គ” (LG ៥៣)។​ ព្រះបិតា “បានប្រោសប្រទានព្រះពរគ្រប់យ៉ាងផ្នែកខាងវិញ្ញាណពីស្ថាន​បរម​សុខ​​មក (នាងម៉ារី) ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត” (អភ ១,៣) លើសពីសត្វលោកនានា។ “ព្រះអង្គបានជ្រើសរើស (នាងម៉ារី) ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត តាំងពីកំណើតពិភពលោកមកម្ល៉េះ ដើម្បីឱ្យ (នាង) បានវិសុទ្ធ និងឥតសៅហ្មងនៅចំពោះព្រះភ័ក្រ្តព្រះអង្គ” (អភ ១,៤)។

៤៩៣. គ្រូបាធ្យាយខាងបូព៌ាប្រទេស ហៅព្រះមាតារបស់ព្រះជាម្ចាស់ជា “ស្រ្តីដ៏វិសុទ្ធបំផុត” (Panaghia) ពួក​លោក​លើកតម្កើងព្រះនាង “ជាស្រ្តី​​​និមលមិនដែលជាប់ជំពាក់បាប​​​ ជាស្ត្រីព្រះ​​​វិញ្ញាណ​​​ដ៏វិសុទ្ធ​​​បាន​សូន​ និង​ជាស្រ្តី​ដែល​​ព្រះអង្គ​បានបង្កើតជាថ្មី” (LG ៥៦)។ ដោយសារព្រះហឫទ័យប្រណីសន្ដោសរបស់ព្រះជាម្ចាស់ នាងម៉ារី​មិន​ដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាបណាមួយអស់មួយជីវិត។

“សូមឱ្យបានសម្រេចតាមព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គចុះ...”

៤៩៤. នៅពេលទេវទូតជូនដំណឹងថា​ នាងនឹងសម្រាល “ព្រះបុត្រានៃព្រះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត” ដោយមិនរួមរស់ជាមួយបុរសណាមួយ ដោយសារគុណធម៌នៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ (លក ១,២៨-៣៧) នាងម៉ារីបាន “ប្រតិបត្តិតាមជំនឿ” (រម ១,៥) ដោយជឿជាក់ថា “គ្មានការអ្វីដែលព្រះជាម្ចាស់ធ្វើមិនកើត” (លក ១,៣៧-៣៨)។​ “នាង​យល់ស្របនឹងព្រះបន្ទូល​របស់​​​ព្រះជាម្ចាស់ ហើយ​ក្លាយ​ទៅ​​​ជាមាតារបស់ព្រះយេស៊ូ។ នាង​សុខចិត្ត​យ៉ាង​ស្មោះស្ម័គ្រ​បំផុតធ្វើតាមព្រះ​​​ហឫទ័យ​​​​​​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ ដែល​ចង់​​សង្គ្រោះ​មនុស្សលោក ដោយ​​​គ្មាន​​​អំពើបាបណា​មក​​រារាំង​​​នាង​ឡើយ។ នាង​ក៏​​ប្រគល់​​​​ខ្លួ​ន​​​​ទាំងស្រុង ក្នុងឋានៈជា​អ្នកបម្រើ​របស់ព្រះអម្ចាស់ សុខចិត្តថ្វាយខ្លួន​ទៅ​ព្រះ​បុត្រា​ផ្ទាល់ និង​ព្រះ​​​​​រាជ​​កិច្ច​នៃ​ព្រះបុត្រា​​​របស់នាង ដើម្បី​​​បម្រើ​​​គម្រោងការដ៏អស្ចារ្យនៃការសង្គ្រោះ រួម​ជាមួយ​​ព្រះបុត្រា​និង​ក្រោម​អំណាច​របស់​​​​ព្រះបុត្រា ដោយ​​​ព្រះ​​​ជាម្ចាស់​ដ៏មានឫទ្ធានុភាព​សព្វប្រការ​ប្រោស​ប្រណី​ផង​ដែរ” (LG ៥៦)។​ សន្ត​​​ អ៊ីរ៉េណេ មានប្រសាសន៍ថា​
«ដោយនាងម៉ារីសុខចិត្តធ្វើតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះជាម្ចាស់ នាងក្លាយទៅជាអ្នក​នាំ​​​​​ការ​​​​សង្គ្រោះ​​មកឱ្យ​នាងផ្ទាល់ខ្លួន និង​មកឱ្យមនុស្សលោកទាំងមូលផងដែរ»។ ហេតុនេះហើយបានជាគ្រូបាធ្យាយពីបុរាណ​ជា​​ច្រើន ចូល​​​​ចិត្ត​​​និយាយនៅពេល​ទេសនាថា “ដោយនាងម៉ារីសុខចិត្តធ្វើតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះជាម្ចាស់ នាង​ស្រាយ​ចំណងដែល​នាង​​​​អេវ៉ា​​បានចង ​​ដោយ​មិនព្រមធ្វើតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអង្គកាលពីពេលមុននោះ។ អ្វីដែលប្រហ្មចារិនីអេវ៉ាបានចងដោយមិនព្រមជឿ ប្រហ្មចារិនីម៉ារីបានស្រាយដោយសារជំនឿ”។ អស់​លោក​តែង​ប្រៀប​​ប្រដូចនាងម៉ារីនឹង​នាង​អេវ៉ា ហើយធ្លាប់​ហៅ​នាង​​​ម៉ារីថា “មាតារបស់មនុស្សដែលមានជីវិត” និងប្រកាស​ជា​ញឹកញាប់​ថា “​​​ដោយសារនាងអេវ៉ា សេចក្តីស្លាប់​​ចូល​មកក្នុងពិភពលោក ដោយសារនាងម៉ារី​​​ ជីវិតចូលមក​វិញ” (LG ៥៦)។​

នាងម៉ារីជាព្រះមាតារបស់ព្រះជាម្ចាស់

៤៩៥. ក្នុងដំណឹងល្អគេហៅនាងម៉ារីថា “មាតារបស់ព្រះយេស៊ូ” (យហ ២,១; ១៩,២៥) (មថ ១៣,៥៥) ហើយ​មុនបុត្រ​នាង​​កើត​មកដោយមានព្រះវិញ្ញាណជម្រុញ​ គេលើក​តម្កើងនាងជា “មាតាព្រះអម្ចាស់របស់ខ្ញុំ” (លក ១,៤៣)។ នាងម៉ារីបានប្រសូតមនុស្សម្នាក់ពីព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដែលពិតជា​បានទៅជាបុត្ររបស់នាង​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​មនុស្ស បុត្រនេះក៏ជាព្រះបុត្រាអស់កល្បជានិច្ចរបស់ព្រះបិតា អង្គទីពីរនៃព្រះត្រៃឯក។ ដូច្នេះព្រះ​សហគមន៍​​ប្រកាស​​ថា នាងម៉ារីពិតជាព្រះមាតារបស់ព្រះជាម្ចាស់ (Theotokos) (DS ២៥១)។

នាងម៉ារីជាស្រ្តីព្រហ្មចារី

៤៩៦. ក្នុងធម៌ប្រកាសជំនឿដំបូង (DS ១០-៦៤) ព្រះសហគមន៍ប្រកាសថា ព្រះយេស៊ូបានចាប់ផ្ទៃកំណើតពីនាង​ម៉ារី ដោយសារ​តែ​ឫទ្ធានុភាព​​នៃ​ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។ ព្រះសហគមន៍បានលម្អិតទៀតថា ព្រះយេស៊ូបានចាប់ផ្ទៃ “ពីព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ ដោយគ្មានពូជនៃបុរសម្នាក់ឡើយ” (DS ៥០៣)។ គ្រូបាធ្យាយយល់ឃើញថា ព្រះយេស៊ូ​ប្រសូត​ពីស្រ្តីព្រហ្មចារិយម្នាក់ ជាទីសម្គាល់ថា គឺពិតជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ដែលយាង​មកយកសភាពជា​មនុស្ស​​ដូចយើងដែរ។

ហេតុនេះ សន្ត អ៊ីញ៉ាស នៃអង់ទីអូស (ដើមសតវត្សទីពីរ)៖ “បងប្អូនជឿជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ព្រះអម្ចាស់នៃយើង ដែលពិតជាព្រះញាតិវង្សព្រះបាទដាវីឌ ក្នុងឋានៈជាមនុស្ស (រម ១,៣) ព្រះបុត្រារបស់​ព្រះជាម្ចាស់​តាម​ព្រះហឫទ័យ និង​ឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (យហ ១,១៣) ពិតជាបានប្រសូតពីស្រ្តីព្រហ្មចារី (...) ព្រះ​អង្គ​ពិត​ជា​បាន​ត្រូវគេបោះដែកគោលទម្លុះសាច់ ហើយ​ឆ្កាងដើម្បី​យើងមែន នៅជំនាន់លោកប៉ុនពីឡាត​(...) ព្រះ​អង្គ​ពិត​ជា​បាន​រង​ទុក្ខ​លំបាក ហើយ​ទ្រង់ពិត​​ជាមានព្រះជន្ម​​មានជីវិតថ្មី”។

៤៩៧. អ្នកនិពន្ធក័ណ្ឌគម្ពីរដំណឹងល្អ (មថ ១,១៨-២៥; លក ១,២៦-៣៨) យល់ឃើញថា ព្រះយេស៊ូប្រសូតពី​ស្រ្តី​ព្រហ្មចារីម្នាក់ មកពីស្នាព្រះហស្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលយើងមិនអាចយល់បាន ហួសពីសមត្ថភាពមនុស្ស (លក ១,៣៤)។ ពេលនិយាយអំពីនាងម៉ារីជាគូដណ្តឹងរបស់លោកយ៉ូសែប ទេវទូតមាន​ប្រសាសន៍​ទៅកាន់​លោក​ថា៖ “បុត្រ ដែលនៅក្នុងផ្ទៃនាង កើតមកពីព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ” (មថ ១,២០)។ ព្រះសហគមន៍យល់ឃើញថា ព្រះ​ជាម្ចាស់​បំពេញព្រះបន្ទូលសន្យាររបស់ព្រះអង្គ ដែលព្យាការីអេសាយបានថ្លែងជាមុន៖ “មើល៍!​ ស្រ្តីក្រមុំ​ព្រហ្មចារិយ​នឹង​​មានផ្ទៃពោះ នាងនឹងសម្រាលបានបុត្រមួយ” (អស ៧,១៤) តាមការបកប្រែជាភាសាក្រិកនៃ មថ ១,២៣។

៤៩៨. មានគេខ្វល់ខ្វាយដោយសារដំណឹងល្អរបស់សន្ត ម៉ាកុស និងលិខិតផ្សេងៗនៃសម្ពន្ធមេត្រៃថ្មី គ្មានរៀបរាប់ឱ្យដឹងទាល់តែសោះអំពីភាពជាស្រ្តីព្រហ្មចារីរបស់នាងម៉ារី។ មានគេបានចោទសួរផងដែរថា តើគ្រាន់តែជារឿងព្រេងនិទាន ឬគ្រាន់តែជាសំណេរក្នុងទេវកថា ដែលមិនគិតដល់ប្រវត្តិសាស្រ្តប៉ុណ្ណោះ។ ត្រូវតែឆ្លើយថា អ្នកមិនព្រមជឿទាំងជនជាតិយូដាទាំងសាសន៍ដទៃ (សន្ត យ៉ូស្តាំង; លោកអូរីសែន) បានជំទាស់ប្រឆាំង ចំអកឡកឡឺយយ៉ាងខ្លាំង មិនយល់ស្របនឹងអ្នកជឿថា ព្រះយេស៊ូបានប្រសូតពីស្រ្តីព្រហ្មចារីយ៍ ដូច្នេះគេជឿសេចក្ដីនេះ មិនមែនដើម្បីធ្វើតាមទេវកថានៃសាសនាដទៃ ឬដើម្បីស្របនឹងសំណេរផ្សេងៗទៀតក្នុងសម័យនោះឡើយ។ មានតែអ្នកជឿប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចយល់អំពីអត្ថន័យនៃហេតុការណ៍នេះ “ជាចំណងដែលចងគម្រោងការទាំងអស់រវាងគ្នានិងគ្នា” (DS ៣០០៦) ក្នុងគម្រោងការទាំងស្រុងរបស់ព្រះគ្រីស្ត ពីពេលព្រះអង្គចាប់កំណើតជាមនុស្សរហូតដល់ព្រះអង្គសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី។ សន្ត អ៊ីញាស់ នៃអង់ទីអូស ផ្តល់សក្ខីភាពនៃចំណងនេះថា “ម្ចាស់នៃលោកនេះ បានធ្វើមិនដឹងថា នាងម៉ារីជាស្រ្តីព្រហ្មចារីយ៍ ហើយព្រះយេស៊ូបានប្រសូត និងបានសោយទិវង្គតឡើយ គឺជាគម្រោងការដ៏អស្ចារ្យបី ដែលលាន់ឮក្នុងភាពស្ងៀមស្ងាត់របស់ព្រះជាម្ចាស់” (អភ ១៩,១) (១ករ ២,៨)។

នាងម៉ារីនៅតែជាស្រ្តីព្រហ្មចារី

៤៩៩. ដោយសិក្សាកាន់តែជ្រៅៗនៅនាងម៉ារីជាមាតាផង ព្រហ្មចារីផង ព្រះសហគមន៍បានប្រកាសថា នាង​ម៉ារី​នៅតែពិតជាព្រហ្មចារីជាដរាបតរៀងទៅ (DS ៤២៧) សូម្បីតែនៅពេលព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់​ប្រសូតជា​មនុស្ស (DS ២៩១​; ២៩៤; ៤៤២; ៥០៣; ៥៧១; ១៨៨០)។ កំណើតរបស់ព្រះគ្រីស្ត “មិនបន្ថយ តែលើកព្រហ្មចារិយធម៌” របស់ព្រះមាតារបស់ព្រះអង្គវិញ (LG ៥៧)។ ពិធីបុណ្យព្រះសហគមន៍​សរសើរ​នាង​ម៉ារី​ជា “ស្រ្តីព្រហ្មចារិយជាដរាប” (Aeiparthenos) (LG ៥២)។

៥០០. មានគេប្រកែកប្រឆាំងសេចក្ដីនេះថា តាមព្រះគម្ពីរ ព្រះយេស៊ូមានបងប្អូន (មក ៣,៣១-៣៥; ៦,៣​ ​; ១ករ ៩,៥; កាឡ​ ១,១៩) ប៉ុន្តែព្រះសហគមន៍យល់ថា អត្ថបទទាំងនោះ​មិនសម្ដៅលើបុត្រ​ផ្សេង​របស់​ព្រហ្មចារិនី​​ម៉ារី​​ឡើយ ដ្បិតលោកយ៉ាកុប និងលោកយ៉ូសែប “បងប្អូន” របស់ព្រះយេស៊ូ (មថ ១៣,៥៥) ជាកូនរបស់​នាង​ម៉ារី ដែល​ជា​សាវ័ក​​របស់​ព្រះគ្រីស្ត (មថ ២៧,៥៦) ដែលគេហៅថា “នាងម៉ារីម្នាក់ទៀត” (មថ ២៨,១)។ ពួកគេជាបងប្អូនជី​ដូនមួយ​របស់​​ព្រះយេស៊ូ បើតាម​ពាក្យ​សម្ដីនៃសម្ពន្ធមេត្រីចាស់ (កណ ១៣,៨; ១៤,១៦; ២៩,១៥)។

៥០១. ព្រះយេស៊ូជាបុត្រតែមួយរបស់នាងម៉ារី។ ប៉ុន្តែនាងម៉ារីជាមាតាខាងវិញ្ញាណរបស់មនុស្សទាំងអស់ (យហ ១៩,២៦-២៧; វវ ១២,១៧)​ ដែល​ព្រះអ​ង្គយាងមកសង្រ្គោះ៖ “នាង​​​ប្រសូត​​​បុត្ររបស់នាង ហើយព្រះជាម្ចាស់​តែងតាំង​បុត្រ​នោះ​​ឱ្យទៅជារៀមច្បង​ក្នុង​​​​បណ្តា​​​​បងប្អូនជាច្រើន (រម ៨,២៩) ក្នុងចំណោមអ្នកជឿទាំងប៉ុន្មាន។ ដូច្នេះនាងជួយសហការ​ឱ្យ​អ្នកជឿទាំងនោះកើនឡើង ​​​និងជួយអប់រំគេដោយ​​​ស្រឡាញ់គេក្នុងឋានៈជាម្តាយ” (LG ៦៣)។

នាងម៉ារីជាមាតាព្រហ្មចារិយ តាមគម្រោងការរបស់ព្រះជាម្ចាស់

៥០២. ពេលយើងមានជំនឿ យើងអាចយល់ឃើញអំពីមូលហេតុដ៏លាក់កំបាំង ដែលព្រះជាម្ចាស់សព្វ​ព្រះ​ហឫទ័យ​​​ឱ្យព្រះបុត្រាកើតពីស្រ្តីព្រហ្មចារិយម្នាក់ ដើម្បីជួយសង្រ្គោះមនុស្សលោក។ មូលហេតុនោះទាក់ទង​​នឹង​ព្រះគ្រីស្ត បេសកកម្មរបស់ព្រះអង្គ និងការទទួលបេសកកម្មនេះដោយនាងម៉ារី សម្រាប់មនុស្សទាំងអស់៖

៥០៣. នាងម៉ារីជាស្រ្តីព្រហ្មចារិនីបង្ហាញថា ព្រះជាម្ចាស់ជាអ្នកផ្ដើមគំនិតក្នុងការប្រសូតជាមនុស្ស។​ ព្រះយេស៊ូមាន​ព្រះ​បិតា​តែ​មួយ គឺព្រះជាម្ចាស់ (លក ២,៤៨-៤៩)។ “សភាពជាមនុស្សមិនធ្វើឱ្យព្រះអង្គ​ឃ្លាត​ឆ្ងាយ​ពី​ព្រះ​បិតា​​ទេ (...) ព្រះអង្គជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះបិតាក្នុងឋានៈជាព្រះជាម្ចាស់ ព្រះអង្គជាបុត្រារបស់មាតាក្នុងឋានៈជាមនុស្ស ដូច្នេះព្រះអង្គក៏ជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ផងដោយសភាពទាំងពីរ” (DS ៦១៩)។

៥០៤. ព្រះយេស៊ូមានកំណើតពីព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធនៅក្នុងផ្ទៃព្រហ្មចារិនីម៉ារី ពីព្រោះព្រះអង្គជាលោក
អដាំថ្មី (១ករ ១៥,៤៥) ដែលចាប់​ផ្ដើម​ពិភពលោកថ្មី៖ “មនុស្សទីមួយកើតចេញពីដីមក មានលក្ខណៈជាដី។ រីឯមនុស្សទីពីរវិញ កើតមកពីស្ថាន​បរមសុខ” (១ករ ១៥,៤៧)។ ចាប់តាំងពីក្នុងផ្ទៃម្តាយមកម្ល៉េះ សភាពជាមនុស្សរបស់ព្រះគ្រីស្ត​ពោរពេញ​ដោយព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ ដ្បិតព្រះជាម្ចាស់ “ប្រទានព្រះវិញ្ញាណមកព្រះអង្គយ៉ាងបរិបូណ៍” (យហ​៣,៣៤)។​ “យើងបាន​​ទទួល​ព្រះហឫទ័យប្រណីសន្ដោសមិនចេះអស់មិនចេះហើយ (យហ ១,១៦) ពីគ្រប់លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​របស់​ព្រះអង្គ”​ ដែល​ទ្រង់ជា​សិរសា​នៃមនុស្សលោកដែលព្រះអង្គបានលោះ (កូឡ ១,១៨)។

៥០៥. ដោយប្រសូតពីស្រ្តីព្រហ្មចារិយ ព្រះយេស៊ូជាលោកអដាំថ្មី​ ដែលចាប់ផ្ដើមកំណើតថ្មី នៃ​បុត្រធីតារបស់​ព្រះជាម្ចាស់ នៅ​ក្នុងអង្គព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធដោយសារជំនឿ។ “តើធ្វើដូចម្ដេចឱ្យការនេះកើតឡើងបាន?” (លក ១,៣៤) (យហ ៣,៩)។ “អ្នកទាំងអស់នោះ (ដែលទៅជាបុត្រធីតារបស់ព្រះជាម្ចាស់) ពុំមែនកើតពីលោហិត ពី​ចំណង់​តណ្ហា ឬ​ពីការ​ប៉ងប្រាថ្នារបស់មនុស្សឡើយ គឺ​កើតពីព្រះជាម្ចាស់ទៅវិញ” (យហ ១,១៣)។ ព្រះវិញ្ញាណ​ប្រទាន​ជីវិត​នេះ​ទាំង​ស្រុង​ទៅ​ដល់មនុស្ស ដែលប្រៀបធៀបដូចជាព្រហ្មចារិនីម្នាក់។ នាងម៉ារីជាមាតាផង ជាស្រ្តីព្រហ្មចារិយ​ផង​បំពេញ​​ការ​ត្រាស់​ហៅរបស់ព្រះជាម្ចាស់ចំពោះមនុស្ស ឱ្យបានពេញលក្ខណៈ (២ករ ១១,២)។

៥០៦. នាងម៉ារីជាស្រ្តីព្រហ្មចារិយជាទីសម្គាល់នៃជំនឿរបស់នាង “ដែលមិនគួរឱ្យសង្ស័យអ្វីឡើយ” (LG ៦៣) ហើយជាទីសម្គាល់​បង្ហាញថា នាងម៉ារីថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះជាម្ចាស់ (១ករ ៧,៣៤-៣៥)។ គឺដោយសារជំនឿ នាងទៅជាព្រះមាតានៃព្រះ​សង្រ្គោះ។ “នាងម៉ារីមានសុភមង្គល មិនគ្រាន់តែដោយសារនាងជាមាតារបស់ព្រះគ្រីស្តប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងនាងបាន​ទទួល​​​ជំនឿ​ពីព្រះគ្រីស្តផងដែរ” (សន្ត អូគូស្តាំង)។

៥០៧. នាងម៉ារីជាមាតាផង ព្រហ្មចារីផង ព្រោះនាងជារូបតំណាងដ៏ល្អឥតខ្ចោះរបស់ព្រះសហគមន៍ (LG ៦៣)៖ “ព្រះ​សហគមន៍​ក្លាយ​ទៅជាមាតា ដោយសារព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលព្រះសហគមន៍បានទទួល នៅក្នុង​ ជំនឿ។ ដោយ​​សារ​​​ព្រះសហគមន៍ប្រៀនប្រដៅផង និងជ្រមុជទឹកផង ព្រះសហគមន៍ផ្ដល់ជីវិតថ្មី និងអមតៈ ​ដល់​បុត្រ​​ធីតា​​​កើត​មកពី​ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ និងពីព្រះជាម្ចាស់។ ព្រះសហគមន៍ព្រហ្មចារី ព្រោះបានថ្វាយជំនឿ​ដ៏វិសុទ្ធ ឥតសៅហ្មង​ ដល់ស្វាមី​របស់​ខ្លួន” (LG ៦៤)។

សង្ខេប

៥០៨. ក្នុងចំណោមពូជពង្យរបស់នាងអេវ៉ា ព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើសព្រហ្មចារិណីម៉ារី ដើម្បីឱ្យ​ទៅ​ជាព្រះមាតានៃព្រះបុត្រាព្រះអង្គ។ “ពោរពេញដោយព្រះហឫទ័យប្រោសប្រណី” ព្រះនាងជា “ផលដ៏ល្អជាង​គេ​នៃ​ការ​សង្រ្គោះ” (SC ១០៣)៖ តាំងពីក្នុងផ្ទៃម្តាយមកម្ល៉េះ ព្រះនាងរួចពីអំពើបាបដើមដំបូង ហើយ​នៅ​តែ​រួច​ពី​អំពើ​បាប​​ណាមួយអស់មួយជីវិតរបស់ព្រះនាង។

៥០៩. ព្រះនាងម៉ារីពិតជា “ព្រះមាតារបស់ព្រះជាម្ចាស់” ដ្បិតព្រះនាងជាមាតានៃព្រះបុត្រាអស់កល្ប​ជានិច្ចរបស់ព្រះជាម្ចាស់ប្រសូតជាមនុស្ស ដែលជាព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់។

៥១០. ព្រះនាងម៉ារី “នៅតែព្រហ្មចារិនីដោយមានគភ៌ ព្រហ្មចារិនីដោយសម្រាលបុត្រ ព្រហ្មចារិនី​ដោយចិញ្ចឹមបុត្រនេះ ព្រហ្មចារិនីរហូត” (សន្ត អូគូស្តាំង)៖ ព្រះនាងជា “អ្នកបម្រើរបស់ព្រះអម្ចាស់” (លក ១,៣៨) អស់ពីកម្លាំងកាយចិត្ត។

៥១១. ព្រហ្មចារិនីម៉ារី ​“បានរួមសហការក្នុងការសង្គ្រោះ​​​មនុស្ស​​​​​​លោក នាងមានសេរីភាពដោយ​នាងផ្ញើជីវិតលើព្រះជាម្ចាស់ និង​សុខចិត្តធ្វើតាម​​​ព្រះ​​​បញ្ជា​​​ព្រះអង្គ” (LG ៥៦)។ ព្រះនាងយល់ព្រម “ក្នុងនាមមនុស្សជាតិទាំងមូល” (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)៖ ដោយសារព្រះនាងបានស្តាប់បង្គាប់ ព្រះនាងបានទៅជា​នាងអេវ៉ាថ្មី ជាមាតារបស់អស់អ្នកដែលមានជីវិត។

កថាខណ្ឌទី៣៖ ព្រឹត្តការណ៍ដ៏អស្ចារ្យនៃជីវិតរបស់ព្រះគ្រីស្ត

៥១២. ក្នុងចំណោមព្រឹត្តការណ៍ដ៏អស្ចារ្យនៃជីវិតរបស់ព្រះគ្រីស្ត ធម៌ប្រកាសជំនឿថ្លែងតែអំពី ព្រឹត្តការណ៍ដ៏​អស្ចារ្យ​​​នៅពេលព្រះគ្រីស្តកើតជាមនុស្ស (ព្រះយេស៊ូចាប់កំណើត និងប្រសូត) និងពេលព្រះអង្គសោយទិវង្គត និងមាន​ព្រះជន្ម​មានជីវិតថ្មី (ព្រះយេស៊ូរងទុក្ខលំបាក ត្រូវគេឆ្កាង សោយទិវង្គត គេបញ្ចុះព្រះសពព្រះអង្គក្នុងរូងថ្ម​មួយ ព្រះ​អង្គ​​​យាង​ចុះទៅស្ថានក្រោម មានព្រះជន្មថ្មី និងយាងឡើងទៅស្ថានបរមសុខ)។ គ្មានប្រការណា​មួយចែង​អំពី​ព្រឹត្តការណ៍ដ៏អស្ចារ្យនៃជីវិតដ៏លាក់កំបាំង​ និងជាសាធារណៈរបស់ព្រះយេស៊ូ ប៉ុន្តែប្រការទាំងប៉ុន្មាន​ដែល​ទាក់ទង​​​នឹងការប្រសូត ការសោយទិវង្គត និងការមាន​ព្រះជន្ម​​ថ្មីរបស់ព្រះយេស៊ូ បំភ្លឺ​ ជីវិត​ទាំង​ស្រុង របស់ព្រះអង្គ នៅ​លើ​ផែនដី​នេះ គឺ “កិច្ចការទាំងប៉ុន្មាន​ដែល​​ព្រះយេស៊ូ​បានប្រព្រឹត្ត និង (...)​ សេចក្ដីទាំងប៉ុន្មានដែលព្រះអង្គ​បាន​បង្រៀន តាំងពី​ដើម​រៀងមក រហូតដល់ថ្ងៃ​ដែល​​​ព្រះជាម្ចាស់​លើកព្រះអង្គឡើងទៅស្ថានបរមសុខ” (កក ១,១-២)។

៥១៣. ​តាមកាលៈទេសៈ ការអប់រំជំនឿត្រូវសម្ដែងនូវលក្ខណៈសម្បត្តិនៃព្រឹត្តការណ៍ដ៏អស្ចារ្យទាំងអស់នៃជីវិត​របស់​​ព្រះយេស៊ូ។ ​ក្នុងសៀវភៅនេះ យើងគ្រាន់តែណែនាំអំពីកត្តារួមនឹងព្រឹត្តការណ៍ដ៏អស្ចារ្យទាំងអស់នៃជីវិត​របស់​​ព្រះគ្រីស្ត (១.) ហើយអំពីព្រឹត្តការណ៍នៃជីវិតដ៏លាក់កំបាំង (២.) និងជីវិតជាសាធារណៈ (៣.) របស់ព្រះអង្គ។

១. ជីវិតទាំងស្រុងរបស់ព្រះគ្រីស្តជាព្រឹត្តការណ៍មួយដ៏អស្ចារ្យ

៥១៤. មានរឿងជាច្រើនដែលមនុស្សចង់ដឹងអំពីព្រះយេស៊ូ ប៉ុន្តែគ្មានកត់ត្រានៅក្នុងដំណឹងល្អទេ។ គ្មានអ្វីបញ្ជាក់​អំពីការរស់នៅរបស់​​ព្រះយេស៊ូនៅភូមិណាសារ៉ែត សូម្បីតែអំពីការរស់នៅជាសាធារណៈរបស់ព្រះអង្គក៏មិនសូវមានផងដែរ (យហ ២០,៣០)។ សេចក្ដី​ដែល​មានកត់ត្រានៅ​ក្នុង​ដំណឹង​ល្អ គឺ “ក្នុងបំណងឱ្យអ្នករាល់គ្នាជឿថា ព្រះយេស៊ូ​ពិត​ជា​ព្រះ​​គ្រីស្ត និងពិតជា​ព្រះបុត្រា​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ ហើយឱ្យអ្នករាល់គ្នាដែលជឿមានជីវិតដោយរួម​ជាមួយព្រះ​អង្គ” (យហ​ ២០,៣១)។

៥១៥. ក័ណ្ឌដំណឹង​ល្អត្រូវបានសរសេរដោយសារអ្នកខ្លះ ក្នុងចំណោមមនុស្សដែលមានជំនឿមុនគេ (មក​ ១,១; យហ ២១,២៤) ចង់​ចែករំលែកជំនឿ​នេះ​​​ដល់​​អ្នកដទែ ។ ដោយសារជំនឿ គេបានស្គាល់ព្រះយេស៊ូ ហើយគេ​បាន​​ផ្ដល់​ស្លាកស្នាម​នៃ​អាថ៌កំបាំងរបស់ព្រះអង្គក្នុងជីវិត​របស់​​ព្រះអង្គនៅលើផែនដីនេះ។ បន្ទាប់ពីព្រះអង្គទើបនឹងកើត (លក ២,៧) រហូតដល់ទឹកខ្មេះពេលព្រះអង្គរងទុក្ខលំបាក (មថ ២៧,៤៨) និងសំពត់ស្នបពេលព្រះ​អង្គ​​​មាន​​ព្រះជន្ម​​មានជីវិតថ្មី (យហ ២០,៧) អ្វីៗទាំងអស់ក្នុងជីវិតព្រះយេស៊ូជាសញ្ញាសម្គាល់​នៃអាថ៌កំបាំង​របស់​​ព្រះ​អង្គ។ តាម​រយៈ​​​កិច្ចការ ការអស្ចារ្យ និងព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះយេស៊ូ ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងថា “គ្រប់លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​​​របស់​​ព្រះជាម្ចាស់​​​ស្ថិត​នៅយ៉ាងពោរពេញក្នុងព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត" (កូឡ ២,៩)។ សភាពជាមនុស្សរបស់​ព្រះ​​យេស៊ូ​​ដូច​​​ជា “អគ្គសញ្ញា” គឺ​​ទីសម្គាល់ និងឧបករណ៍បង្ហាញថា ព្រះអង្គជាព្រះជាម្ចាស់ ដែលនាំការ​សង្រ្គោះ​មក។ អ្វី​ដែល​​មើលឃើញ​ក្នុង​ជីវិត​របស់ព្រះយេស៊ូលើផែនដីនេះ ឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីអាថ៌កំបាំងដែលមើលមិនឃើញ គឺ​ព្រះ​អង្គ​ជា​​​ព្រះបុត្រា​របស់​​ព្រះ​ជាម្ចាស់​​​​​ ដែលមានបេសកកម្មសង្រ្គោះមនុស្សលោក។

កត្តារួមនៃព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះយេស៊ូ

៥១៦. ជីវិតទាំងស្រុងរបស់ព្រះគ្រីស្តសម្ដែង ព្រះបិតា គឺព្រះបន្ទូល និងកិច្ចការរបស់ព្រះអង្គ ពេលព្រះអង្គ​នៅ​ស្ងៀម​ស្ងាត់ ឬរងទុក្ខលំបាក របៀបរស់នៅ និងរបៀបនិយាយស្ដីរបស់ព្រះអង្គ។ ព្រះយេស៊ូអាចមានព្រះបន្ទូលថា៖ “អ្នក​ណាបានឃើញខ្ញុំ អ្នកនោះក៏បានឃើញព្រះបិតាដែរ” (យហ ១៤,៩) ហើយព្រះបិតា៖ “ព្រះអង្គនេះជាបុត្រ ដែលយើងបានជ្រើសរើស ចូរស្ដាប់ព្រះអង្គចុះ!” (លក ៩,៣៥)។ ព្រះអម្ចាស់នៃយើងបានកើតជាមនុស្ស ដើម្បីគាប់ព្រះហឫទ័យព្រះបិតា (ហប ១០,៥-៧) ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏តូចតាចជាងគេរបស់ព្រះអង្គសម្ដែង “​សេចក្ដី​ស្រលាញ់​របស់​​ព្រះជាម្ចាស់ចំពោះយើង” (១យហ ៤,៩)។

៥១៧. ជីវិតទាំងស្រុងរបស់ព្រះគ្រីស្តជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អស្ចារ្យនៃការសង្រ្គោះ ។ យើងបានទទួលការ​សង្រ្គោះ​​ ដោយសារព្រះលោហិតនៃព្រះឈើឆ្កាង (អភ ១,៧...) ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អស្ចារ្យនៃការសង្រ្គោះ​នេះស្ថិត​នៅ​​ក្នុង​ជីវិតរបស់ព្រះគ្រីស្តជាស្រេច គឺពេលព្រះយេស៊ូប្រសូត ព្រះអង្គបានដាក់ខ្លួនជាអ្នកក្រ ដើម្បីឱ្យ​យើង​ទៅ​​ជា​​អ្ន​ក​​​​​មាន (២ក រ៨,៩) នៅភូមិណាសារ៉ែត ពេលព្រះអង្គស្ដាប់បង្គាប់ ទ្រង់ក៏ព្យាបាល​យើងដែល​មិនចេះ​ស្ដាប់​​បង្គាប់។ ព្រះបន្ទូល​ព្រះអង្គធ្វើឱ្យអ្នកស្ដាប់បានវិសុទ្ធ (យហ ១៥,៣) ពេលព្រះអង្គប្រោសអ្នកជំងឺឱ្យ​បាន​ជា និង​ដេញ​ខ្មោច​​ចេញ​ពីមនុស្ស ទ្រង់ “បានទទួលយកភាពពិការរបស់យើង ហើយព្រះអង្គក៏ទទួល​យកជំងឺរបស់​យើង​ដែរ” (មថ​ ៨,១៧) (អស ៥៣,៤) នៅពេលព្រះអង្គមានព្រះជន្មថ្មី ព្រះអង្គប្រោសយើងឱ្យ​បាន​សុចរិត (រម ៤,២៥)។

៥១៨. ជីវិតទាំងស្រុងរបស់ព្រះគ្រីស្តសរុបនូវអ្វីៗទាំងអស់ ។ អ្វីៗទាំងអស់ដែលព្រះយេស៊ូបានប្រព្រឹត្ត សេចក្ដីទាំងអស់ដែលព្រះអង្គបានប្រៀនប្រដៅ និងទុក្ខលំបាកទាំងអស់របស់ព្រះអង្គ មានគោលដៅប្រោសមនុស្សបាបឱ្យ​​បានសុចរិតវិញ៖
ពេលព្រះយេស៊ូប្រសូតនិងកើតជាមនុស្ស ព្រះអង្គបានសរុបនៅក្នុងខ្លួនព្រះអង្គ ប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏យូរអង្វែងរបស់មនុស្សលោក និងបានប្រទានឱ្យយើងបានទទួលការសង្រ្គោះ។​ អ្វីដែលយើងបានបាត់បង់ដោយសារលោកអដាំ គឺមនុស្សជារូបតំណាងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងមានលក្ខណៈរបស់ព្រះអង្គ យើងក៏បានទទួលវិញ នៅក្នុងអង្គ​ព្រះ​គ្រីស្ត​​​យេស៊ូ ។ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះយេស៊ូបានឆ្លងកាត់គ្រប់អាយុកាលនៃដំណើរជីវិត ដើម្បីប្រោសមនុស្ស​ទាំង​អស់ឱ្យរួមរស់ជាមួយព្រះជាម្ចាស់បាន (សន្ត អ៊ីរ៉េណេ)។

យើងរួមរស់ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះយេស៊ូ

៥១៩. លក្ខណៈសម្បត្តិទាំងអស់របស់ព្រះគ្រីស្ត “សម្រាប់មនុស្សទាំងអស់ ហើយជាប្រយោជន៍ដល់មនុស្ស​ម្នាក់ៗ” (RH ១១)។ ព្រះគ្រីស្តមិនបានរស់នៅសម្រាប់ខ្លួនឯង តែសម្រាប់យើង ចាប់តាំងពីពេលព្រះអង្គប្រសូត “ដើម្បី​មនុស្ស​យើង និងដើម្បីសង្រ្គោះយើង” រហូតដល់ពេលព្រះអង្គ “សោយទិវង្គតដើម្បីរំដោះបាបយើង” (១ក រ១៥,៣) និងមានព្រះជន្មថ្មី “ដើម្បីឱ្យយើងបានសុចរិត” (រម ៤,២៥)។ សព្វថ្ងៃនេះដែរព្រះអង្គក៏ “ជួយ​ការពារ (យើង) ទល់​មុខព្រះបិតា” (១យហ ២,១) “ដ្បិតព្រះអង្គមាន​ព្រះជន្មរស់នៅ​រហូត ដើម្បី​ទូល​អង្វរ​ព្រះ​ជាម្ចាស់” សម្រាប់យើង (ហប ៧,២៥)។ ដោយសារព្រះអង្គបានរស់ និងរងទុក្ខលំបាកសម្រាប់យើងតែម្តងជាការស្រេចទ្រង់ក៏ “ស្ថិតនៅចំពោះ​ព្រះភ័ក្រ្ត​ព្រះ​ជាម្ចាស់ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់យើង” (ហប ៩,២៤)។

៥២០. អស់មួយជីវិត ព្រះយេស៊ូជាគំរូសម្រាប់យើង (រម ១៥,៥; ភីល ២,៥)។ ព្រះអង្គជា “មនុស្សដ៏​ពេញ​លក្ខណៈ” (GS ៣៨) ព្រះអង្គក៏អញ្ជើញ​យើងឱ្យទៅជាសាវ័ករបស់ព្រះអង្គ និងឱ្យយើងដើរតាមព្រះអង្គ។ ដោយសារព្រះអង្គបានបន្ទាបខ្លួន យើងក៏ត្រូវតែយកតម្រាប់តាមព្រះអង្គ (យហ ១៣,១៥)។ ដោយសារ​ព្រះអង្គ​អធិដ្ឋាន ទ្រង់ក៏ទាក់ទាញយើងឱ្យអធិដ្ឋានដែរ (យហ​ ១៣​,១៥)។ ដោយសារព្រះអង្គជាអ្នកក្រ ទ្រង់ក៏​ត្រាស់​ហៅយើងឱ្យសុខចិត្តដាក់ខ្លួនជាអ្នកក្រ ហើយឱ្យយើងស្ម័គ្រចិត្តទទួលការបៀតបៀនដែរ (មថ​ ៥,១១-១២)។

៥២១. អ្វីៗដែលព្រះគ្រីស្តបានពិសោធន៍ ទ្រង់ក៏បានធ្វើដើម្បីឱ្យយើងអាចរួមរស់នៅក្នុងអង្គព្រះអង្គ ហើយ​ដើម្បី​​​​ឱ្យ​ព្រះអង្គ​​អាច​​រួមរស់នៅក្នុងខ្លួនយើងដែរ ។ “ដោយព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ប្រសូតជាមនុស្ស​សុទ្ធ​សាធ ទ្រង់ដូច​ជា​ភ្ជាប់​ព្រះអង្គ​ជាមួយ​​​មនុស្ស​​​​​​គ្រប់ៗរូប” (GS ២២,២)។​ ព្រះអង្គត្រាស់ហៅយើង​ឱ្យ​ធ្វើ​ជា​រូបកាយ​តែមួយនៅ​ក្នុងអង្គព្រះអង្គ។ អ្វីដែលព្រះអង្គបានពិសោធន៍នៅក្នុងរូបកាយព្រះអង្គសម្រាប់យើង និងដើម្បី​ឱ្យ​យើងយក​តម្រាប់​​​តាម ទ្រង់ក៏បានប្រោសឱ្យយើងអាច​រួមរស់ជាមួយ​ព្រះអង្គដូច​អវយវៈនៃ​ព្រះកាយ​ព្រះ​អង្គ។ យើងត្រូវតែបំពេញព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះយេស៊ូបន្តទៅមុខទៀត និងទូលអង្វរព្រះអង្គជារឿយៗ សូមព្រះអង្គបង្ហើយ និងបំពេញព្រឹត្តិការណ៍នោះក្នុងខ្លួនយើង និងក្នុងព្រះសហគមន៍ផង (...) ដ្បិតព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់មានគម្រោងការឱ្យយើង និងព្រះសហគមន៍ចូលរួមចំណែកក្នុងព្រឹត្តិការណ៍នោះបន្តទៅមុខទៀត ដោយសារព្រះអង្គមានព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសមកយើង ហើយឱ្យយើងបង្កើតផលតាមរយៈព្រឹត្តិការណ៍នោះ។ ហេតុនេះ ព្រះអង្គមានព្រះហឫទ័យឱ្យព្រឹត្តិការណ៍នោះ បានសម្រេចនៅក្នុងខ្លួនយើង (សន្ត យ៉ូហាន​ អើដ)។

 ២. ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អស្ចារ្យអំពីកុមារភាព និងជីវិតដ៏លាក់កំបាំងរបស់ព្រះយេស៊ូ

ការរៀបចំ

៥២២. ព្រះបុត្រាយាងមកនៅលើផែនដីជាហេតុការណ៍ដ៏អស្ចារ្យបំផុត បានជាព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យ​រៀប​ចំហេតុការណ៍នេះ អស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្ស។ ព្រះជាម្ចាស់តម្រូវឱ្យមានពិធី យញ្ញបូជា រូបតំណាង​ និង​និមិត្តរូប​​នៃ “សម្ពន្ធមេត្រីទីមួយ” (ហប ៩,១៥) ដើម្បីបានដល់ព្រះគ្រីស្ត។ ព្រះអង្គប្រកាស​ព្រះគ្រីស្ត​តាម​រយៈ​ពួក​ព្យាការី ដែលនិយាយតៗគ្នានៅប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ហើយទ្រង់ប្រោសឱ្យសាសន៍ដទៃរង់ចាំព្រះគ្រីស្តយាងមកដែរ។

៥២៣. មុននឹងព្រះគ្រីស្តយាងមក (កក ១៣,២៤) ​ព្រះជាម្ចាស់ចាត់សន្តយ៉ូហានបាទីស្ត ឱ្យមក​រៀបចំ​ផ្លូវ​ថ្វាយ​ព្រះអង្គ (មថ ៣,៣)។ លោកជា “ព្យាការី​​​​នៃព្រះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត” (លក ១,៧៦) ប្រសើរជាងព្យាការី​ឯ​ទៀតៗ (លក៧,២៦) ជាព្យាការីចុងក្រោយបំផុត (មថ​ ​១១​,​១៣)។ លោកចាប់ផ្ដើមដំណឹងល្អ (កក ១,២២; លក១៦,១៦) ជម្រាបព្រះគ្រីស្តនៅក្នុងផ្ទៃម្ដាយមកម្ល៉េះ (លក​ ​១,៤១) ហើយលោកត្រេកអរធ្វើជា “មិត្តសម្លាញ់​របស់​​ស្វាមី” (យហ ៣,២៩) ដែលលោកសម្ដែងជា “កូន​ចៀម​​របស់​​ព្រះជាម្ចាស់ ដែលដកបាបចេញ​ពីមនុស្ស​លោក” (យហ ១,២៩)។ លោកមកមុនព្រះយេស៊ូ “មាន​វិញ្ញាណប្រកបដោយឫទ្ធានុភាពដូចលោកអេលី” (លក ១,១៧) ហើយផ្ដល់សក្ខីភាពអំពីព្រះអង្គ ដោយទេសនា ជ្រមុជមនុស្សក្នុងទឹកឱ្យគេប្រែចិត្តគំនិត និងដោយ​បូជា​ជីវិត (មក ៦,១៧-២៩)។

៥២៤. ដោយប្រារព្វជារៀងរាល់ឆ្នាំក្នុងពិធីបុណ្យ រដូវរង់ចាំ ព្រះសហគមនន៍រំលឹកអំពីការរង់ចាំព្រះ មេស្ស៊ីនោះ។ ដោយរួម​ជាមួយ​​​អស់​​​អ្នកដែលបានរង់ចាំអស់ពេលយ៉ាងយូរ​ព្រះសង្រ្គោះយាងមកជាលើកទីមួយ អ្នកជឿក៏ដាស់តឿនរង់ចាំ​​ព្រះ​អង្គ​​​​យាងមកវិញជាលើកទីពីរ។ ដោយប្រារព្ធកំណើត និងសេចក្ដីស្លាប់របស់លោកយ៉ូហានបាទីស្ត ដែលជា​មរណៈ​​​សាក្សីព្រះសហគមន៍ក៏រួមជាមួយលោក ដែលមានបំណងប្រាថ្នាតែមួយ គឺ “ព្រះអង្គត្រូវតែចម្រើនឡើង រីឯ​ខ្ញុំ​វិញ ខ្ញុំត្រូវតែអន់ថយ” (យហ ៣,៣០)។

ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អស្ចារ្យនៃបុណ្យព្រះយេស៊ូប្រសូត

៥២៥. ព្រះយេស៊ូប្រសូតនៅក្នុងក្រោលសត្វ ពីក្រុមគ្រូសារក្រីក្រ​ (លក ១,៤១)។ ពួកគង្វាលដ៏សាមញ្ញជាសាក្សីដំបូង​នៃ​​ហេតុការណ៍​​នេះ។ នៅក្នុងភាពក្រីក្រនេះ ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងសិរីរុងរឿងនៃស្ថានបរមសុខ (លក ២,៨-២០)។ ព្រះសហគមន៍នៅតែច្រៀងសិរីរុងរឿងនៃយប់នោះ។

ថ្ងៃនេះ ព្រហ្មចារិនីប្រសូតបានអ្នកដែលស្ថិតនៅអស់កល្បជានិច្ច ហើយផែនដីថ្វាយគុហាមួយដល់អ្នកដែលគ្មាននរណាអាចឈានទៅដល់បាន។ ពួកទេវទូត និងពួកគង្វាលលើកតម្កើងព្រះអង្គ ហើយពួកហោរាចារ្យមកជិតជាមួយផ្កាយ ដ្បិតព្រះអង្គប្រសូតដើម្បីយើង ព្រះកុមារតូច ជាព្រះជាម្ចាស់ ដែលស្ថិតស្ថេរអស់កល្បជានិច្ច! (កង់តាគីយង់ ឌឺ រ៉ូម៉ាណូស៍ លឺ មេលូដ)។

៥២៦ យើងត្រូវតែ “ដូរចិត្តគំនិតឱ្យបានដូចក្មេងតូចៗ” ដើម្បីអាចចូលក្នុងព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់បាន (មថ​ ១៨,៣-៤) គឺយើងត្រូវបន្ទាបខ្លួន (មថ២ ៣,១២) ដាក់ខ្លួនជាអ្នកតូច។ លើសពីនេះទៅទៀត យើងត្រូវ “កើតជាថ្មី” (យហ ៣,៧) “កើតពីព្រះ​ជាម្ចាស់” (យហ ១,១៣)​ ដើម្បី “អាចទៅជាបុត្រធីតារបស់ព្រះជាម្ចាស់” (យហ ១,១២)។ ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏​អស្ចារ្យ​​នៃ​បុណ្យព្រះយេស៊ូប្រសូត កើតក្នុងយើង ពេលព្រះយេស៊ូ “កើតជារូបរាង” ក្នុង​​យើង (កាឡ ៤,១៩)។ បុណ្យព្រះយេស៊ូប្រសូតជាព្រឹត្តិការណ៍នៃ “ការប្ដូរដ៏អស្ចារ្យ

នេះ”៖ “ឱ ការប្ដូរដ៏អស្ចារ្យ! ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបង្កើតមនុស្សលោក ដែលបានទទួលយករូបកាយ និងព្រលឹងបាន​សុខចិត្ត​​កើត​មកពីព្រហ្មចារិនីម្នាក់ ហើយបានទៅជាមនុស្ស ដោយគ្មានមនុស្សណាម្នាក់ចូលរួមចំណែក ព្រះអង្គក៏​បាន​ប្រោស​ប្រទាន​ឱ្យ​យើង​ទៅ​ជា​ព្រះ” (LH)។

ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អស្ចារ្យនៃកុមារភាពរបស់ព្រះយេស៊ូ

៥២៧. ប្រាំបីថ្ងៃក្រោយពីព្រះយេស៊ូបានប្រសូត ពិធីកាត់ស្បែក របស់ព្រះអង្គ (លក ២,២១) ជាសញ្ញាសម្គាល់​បង្ហាញ​​ថា​ ព្រះអង្គជា​កូន​ចៅរបស់លោកអប្រាហាំ និងបានចូលក្នុងប្រជាជននៃសម្ពន្ធមេត្រី។ ព្រះអង្គនឹង​ប្រតិបត្តិតាម​​​ធម្មវិន័យ (កាឡ ៤,៤)​ និង​ចូលរួមក្នុងពិធីបុណ្យនៃជនជាតិអ៊ីស្រាអែល អស់មួយជីវិត។ សញ្ញាសម្គាល់នេះ ​បង្ហាញទុកជាមុននូវ “ពិធីកាត់​ស្បែក​ក្នុង​អង្គ​ព្រះគ្រីស្ត” គឺពិធីជ្រមុជទឹក (កូឡ ២,១១-១៣)។

៥២៨. បុណ្យព្រះយេស៊ូសម្ដែងព្រះអង្គឱ្យសាសន៍ដទៃស្គាល់ បង្ហាញថា ព្រះយេស៊ូជាព្រះមេស្ស៊ីនៃ​ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល ជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងជាព្រះសង្រ្គោះនៃពិភពលោក។ ដោយ​រួមជាមួយ​ពិធី​ជ្រមុជ​ទឹក​របស់​​ព្រះយេស៊ូ​នៅទន្លេយ័រដាន់ និងពិធីមង្គលការនៅភូមិកាណា (LH) បុណ្យនេះលើកតម្កើងព្រះអង្គ ដែល “ពួក​ហោរាចារ្យ” មកពីបូព៌ាប្រទេស បានក្រាបថ្វាយបង្គំ (មថ ២,១)។ “ពួកហោរាចារ្យ” ជាតំណាង​របស់អ្នក​កាន់​សាសនាដទៃ ក្នុង​តំបន់ជិតៗ ហើយព្រះសហគមន៍យល់ឃើញថា ពួកលោកជាផលផ្លែដំបូងនៃជាតិ​សាសន៍ដទៃ ដែលបានទទួល​ដំណឹង​​​ល្អ​អំពីព្រះសង្រ្គោះប្រសូតជាមនុស្ស។ ពួកហោរាចារ្យ ដែលមកដល់ទី​ក្រុង ​យេរូសាឡឹម ដើម្បី “ថ្វាយ​បង្គំ” “ព្រះ​មហាក្ស​ត្ររបស់ជនជាតិយូដា” (មថ ២,២) បានប្រាប់ឱ្យដឹងថា នៅ​​ប្រទេស​អ៊ីស្រាអែលនេះ ដោយ​មាន​ផ្កាយ​របស់​ព្រះបាទដាវីឌជួយបំភ្លឺ (ជរ ២៤,៧; វវ ២២,១៦) ពួកលោកមក រកព្រះអង្គ ដែល​នឹង​​ទៅជាព្រះ​មហាក្សត្រ​​​​របស់សាសន៍ដទៃ (ជរ ២៤,១៧-១៩)។ ពួកលោកបង្ហាញថា សាសន៍​ដទៃអាច​រក​ព្រះ​យេស៊ូ​​ឃើញ និងអាចក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ ជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងព្រះសង្រ្គោះ​នៃពិភពលោក លុះ​ត្រា​តែគេបែរមុខទៅរកជនជាតិយូដា (យហ ៤,២២) និងទទួលព្រះបន្ទូលសន្យាអំពីព្រះមេស្ស៊ីពីគេ ដែល​មានក្នុង​គម្ពីរសម្ពន្ធ​មេត្រី​ចាស់ (មថ ២,៤-៦)។ បុណ្យព្រះយេស៊ូសម្ដែងព្រះអង្គឱ្យសាសន៍ដទៃស្គាល់ សម្ដែងថា “គ្រប់​ជាតិ​សាសន៍​ដ​ទៃចូលក្នុងក្រុមគ្រូសាររបស់បុព្វបរុស” ហើយទទួលឋានៈនៃជនជាតិអ៊ីស្រាអែល (Israelitica dignitas – MR)។

៥២៩. ពិធីថ្វាយព្រះឱរសយេស៊ូក្នុងព្រះវិហារ (លក ២,២២-៣៩) បង្ហាញថា ព្រះអង្គជារៀមច្បង ​ដែល​ជា​កម្មសិទ្ធិរបស់ព្រះអម្ចាស់ (សរ ១៣,១២-១៣)។ ដោយរួមជាមួយលោកតាស៊ីម៉ូន និងលោកយាយហាណ្ណា ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលទាំងអស់​មកជួប ព្រះសង្រ្គោះរបស់គេ។ គេទទួលស្គាល់ថា ព្រះយេស៊ូជាព្រះមេស្ស៊ី ដែលគេ​ទន្ទឹង​រង់ចាំ ជា “ពន្លឺដែលនាំឱ្យ​មនុស្ស​គ្រប់ជាតិសាសន៍ស្គាល់ព្រះអង្គ” ជា “សិរីរុងរឿងរបស់អ៊ីស្រាអែល” តែ “មាន​មនុស្ស​ជាច្រើន​នឹង​ជំទាស់​ប្រឆាំង”។ វេលាដែលលោកតាស៊ីម៉ូន​មានប្រសាសន៍​អំពីដាវ ដែល​នឹងធ្វើឱ្យនាងម៉ារី​ឈឺ​ចុក​ចាប់យ៉ាងខ្លាំង លោក​ប្រកាស​ទុកជាមុនថា ​ព្រះយេស៊ូនឹងបូជាព្រះជន្មនៅលើឈើឆ្កាង​ និងផ្ដល់​ការ​សង្រ្គោះ​​​​​​​​​ ដែលព្រះជាម្ចាស់ “បាន​ប្រទាន​មក​ឱ្យប្រជាជាតិទាំងអស់”។

៥៣០. រឿងព្រះយេស៊ូភៀសខ្លួនទៅស្រុកអេស៊ីប និងស្ដេចហេរ៉ូដចេញបញ្ជាឱ្យគេសម្លាប់ក្មេងៗ (មថ ​​​២,​១៣​​-១៨) សម្ដែងថា ភាពងងឹតប្រឆាំងនិងពន្លឺ៖ “ព្រះបន្ទូលបានយាងមកគង់ជាមួយប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ តែប្រជារាស្រ្តនោះពុំបានទទួលព្រះអង្គឡើយ” (យហ ១,១១)។ អស់មួយជីវិត ព្រះយេស៊ូនឹងត្រូវគេបៀត​បៀន ហើយសាវ័ករបស់ព្រះអង្គក៏ទទួលការបៀតបៀននោះ ជាមួយព្រះអង្គដែរ (យហ ១៥,២០)។ ព្រះអង្គត្រឡប់​​មកពីស្រុកអេស៊ីបវិញ (មថ ២,១៥) រំលឹកឡើងវិញអំពីដំណើរឆ្ពោះទៅកាន់សេរីភាពរបស់ជនជាតិយូដា (ហស ១១,‌១) និងណែនាំព្រះយេស៊ូថា ​ជា​អ្នករំដោះជាស្ថាពរ។

ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អស្ចារ្យនៃជីវិតដ៏លាក់កំបាំងរបស់ព្រះយេស៊ូ

៥៣១. អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ព្រះយេស៊ូមានរបៀបរស់នៅដូចមនុស្សឯទៀតៗភាគច្រើន គឺព្រះអង្គរស់នៅ​ក្នុង​ជីវិត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ តាមរបៀបសាមញ្ញ ដោយធ្វើការផ្ទាល់ដៃ ដោយកាន់សាសនាយូដា និងប្រតិបត្តិតាមធម៌ វិន័យ​​​​របស់ព្រះជាម្ចាស់ (កាឡ ៤,៤)​ ហើយដោយរស់នៅក្នុងសហគមន៍។ ដំណឹងល្អ​សម្ដែង​ឱ្យ​យើង​ដឹងអំពីការរស់នៅនេះថា ព្រះអង្គ “ធ្វើតាមឱវាទ” របស់មាតាបិតា ព្រះអង្គ “មានវ័យចម្រើនឡើង ហើយមាន​ប្រាជ្ញា​កាន់​តែ​វៀងវៃ ជាទីគាប់ព្រះហឫទ័យព្រះជាម្ចាស់ និងជាទីគាប់ចិត្តនឹងមនុស្សផងទាំងពួង” (លក ២,៥១-៥២)។

៥៣២. ពេលព្រះយេស៊ូធ្វើតាមមាតាបិតា ព្រះអង្គបំពេញវិន័យទីបួនបានគ្រប់លក្ខណៈ​ និងសម្ដែងថា ព្រះអង្គ​ប្រតិបត្តិ​តាមព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គដែលគង់នៅស្ថានបរមសុខ។ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ព្រះយេស៊ូធ្វើតាមលោកយ៉ូសែប និង​នាងម៉ារីយ៉ាងណា ព្រះអង្គក៏នឹងធ្វើតាមព្រះបិតានៅថ្ងៃព្រហស្បត្តិ៍ពិសិដ្ឋយ៉ាងនោះដែរ៖ “សូមកុំ ឱ្យ​សម្រេច​តាមចិត្តទូលបង្គំឡើយ...” (លក ២២,៤២)។ ដោយព្រះយេស៊ូស្ដាប់បង្គាប់ព្រះជាម្ចាស់នៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ ព្រះអង្គ​ក៏​ចាប់ផ្ដើមទូទាត់ការមិនស្ដាប់បង្គាប់របស់លោកអដាំ។

៥៣៣. ដោយសារជីវិតដ៏លាក់កំបាំងនៅភូមិណាសារ៉ែត មនុស្សគ្រប់ៗរូបអាចរួមរស់ជាមួយព្រះយេស៊ូ នៅក្នុង​ជីវិតប្រចាំថ្ងៃដែរ៖ ណាសារ៉ែតជាសាលារៀនដែលយើងចាប់ផ្ដើមយល់អំពីជីវិតរបស់ព្រះយេស៊ូ ជាសាលារៀននៃដំណឹងល្អ (...)។ ដំបូង យើង​រៀនអំពី ភាពស្ងៀមស្ងាត់ ។ សូមឱ្យយើងចូលចិត្តភាពស្ងៀមស្ងាត់ ដែលជាលក្ខណៈដ៏អស្ចារ្យ​ និង​​ជា​ចាំបាច់​នៃចិត្តគំនិត (...)។ យើងរៀនអំពីជីវិតក្នុងក្រុមគ្រូសារ ដែរ
។ សូមឱ្យណាសារ៉ែតបង្រៀន​ឱ្យ​យើង​យល់អំ​​ពី​ក្រុម​គ្រួសារ អំពីការរួមរស់ជាមួយគ្នាដោយចិត្តស្រលាញ់ ពីសោភណភាពដ៏សាមញ្ញរបស់ក្រុមគ្រួសារ ដែលជាទី​សក្ការ ដែល​​​​មិន​​អាចរំលោភបាន ​(...)។ យើងរៀនអំពីការងារ ដែរ។ ណាសារ៉េត! ឱផ្ទះរបស់ “បុត្រនៃជាងឈើ”! នៅ​ទីនេះ​យើង​​ចង់យល់ និងលើកតម្កើងវិន័យដ៏តឹងរបស់ការងារមនុស្សលោក ដែលជួយសង្រ្គោះយើង (...)។ នៅ​​ទីនេះ យើងចង់សម្ដែងការគោរពចំពោះកម្មករនៃពិភពលោកទាំងមូល និងសម្ដែងឱ្យគេស្គាល់គំរូដ៏អស្ចារ្យរបស់គេ ជាបង​របស់​​គេ ដែលមកពីព្រះជាម្ចាស់” (សម្ដេចប៉ាបប៉ូលទី៦ សុន្ទរកថានៅភូមិណាសារ៉ែត ​ថ្ងៃទី៥ ខែមករា ឆ្នាំ១៩៦៤)។

៥៣៤. ដំណឹងល្អថ្លែងអំពីហេតុការណ៍តែមួយ ក្នុងជីវិតដ៏លាក់កំបាំងរបស់ព្រះយេស៊ូ គឺនៅពេលព្រះអង្គ ​​មានព្រះជន្មដប់ពីរព្រះវស្សា ចូលក្នុងព្រះវិហារ (លក ២,៤១-៥២) ។ នៅទីនោះយេស៊ូសម្ដែងថា ព្រះអង្គ​ថ្វាយ​ខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះបេសកកម្ម ដែលមកពីព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះជាម្ចាស់៖ “តើលោកឪពុក អ្នក​ម្តាយ​មិន​ជ្រាបថា កូនត្រូវនៅក្នុងដំណាក់ព្រះបិតារបស់កូនទេឬ?”។ នាងម៉ារី និងលោកយ៉ូសែប “ពុំបានយល់អត្ថន័យ​នៃ​​ព្រះបន្ទូល” នេះទេ តែពួកគាត់បានជឿព្រះបន្ទូលនេះ ហើយនាងម៉ារី “ចងចាំហេតុការណ៍ទាំងនោះ​ទុកនៅ​ក្នុង​​ចិត្ត” អស់រយៈពេលព្រះយេស៊ូមានជីវិតរស់នៅតាមរបៀបធម្មតា។

៣. ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អស្ចារ្យនៃជីវិតជាសាធារណៈរបស់ព្រះយេស៊ូ

ពិធីជ្រមុជទឹករបស់ព្រះយេស៊ូ

៥៣៥. ព្រះយេស៊ូចាប់ផ្ដើមជីវិតជាសាធារណៈ (លក ៣,២៣) ពេលព្រះអង្គទទួលពិធីជ្រមុជទឹក ពីលោក​យ៉ូហាននៅក្នុងទន្លេ​យ័រដាន់ (កក​ ១,២២)។ លោកយ៉ូហានប្រកាស “ឱ្យមនុស្សកែប្រែចិត្តគំនិត ដោយ​ទទួល​ពិធី​ជ្រមុជទឹក” (លក ៣,៣)។​ មនុស្សជាច្រើន ដូចជាអ្នកបាប អ្នកទារពន្ធ ទាហាន (លក ៣,១០-១៤) ពួក​ផារីស៊ី ពួកសាដូស៊ី (មថ ៣,៧) និងស្រ្តីពេស្សា (មថ ២១,៣២) មករក​លោក ​​ដើម្បីទទួលពិធីជ្រមុជទឹក។ “ពេលនោះ ព្រះយេស៊ូយាងមក”។ លោកយ៉ូហានរួញរា តែព្រះយេស៊ូទទូចសុំលោក ព្រះអង្គក៏ទទួលពិធីជ្រមុជទឹក។ ពេលនោះ ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធដូចសត្វព្រាប យាងមកសណ្ឋិតលើព្រះអង្គ ហើយមានព្រះសូរសៀង​ពី​លើមេឃថា៖ “នេះជាបុត្រដ៏ជាទីស្រលាញ់របស់យើង” (មង ៣,១៣-១៧)។ ពិធី​ជ្រមុជទឹកនេះសម្ដែងថា ព្រះ​យេស៊ូ​ជាព្រះមេស្ស៊ីនៃជនជាតិអ៊ីស្រាអែល និងជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់។

៥៣៦. ពិធីជ្រមុជទឹករបស់ព្រះយេស៊ូសម្ដែងថា ព្រះអង្គសុខចិត្តទទួល និងចាប់ផ្ដើមបេសកកម្មរបស់ព្រះអង្គ ជា​អ្នក​បម្រើដែលរងទុក្ខលំបាក។ ព្រះអង្គសុខចិត្តឱ្យគេរាប់ព្រះអង្គក្នុងចំណោមអ្នកបាប (អស ៥៣,‌២) ទ្រង់ជា “កូន​ចៀម​​របស់ព្រះជាម្ចាស់​ ដែលដកបាបចេញពីមនុស្សលោក” (យហ ១,២៩)។ ពិធីជ្រមុជទឹកសម្ដែង​ទុក​ជា​មុន​ថា ព្រះ​យេស៊ូនឹងទទួល “ពិធីជ្រមុជ” នៅពេលសោយទិវង្គត (មក ១០,៣៨)។ ព្រះអង្គយាងមក “ស្របតាម​គ្រប់​​សេចក្ដីដែល​​​​ព្រះជាម្ចាស់បានបង្គាប់ទុកមក” (មថ ៣,១៥) គឺព្រះអង្គសម្របព្រះកាយទាំងស្រុងតាមព្រះ​ហឫទ័យ​នៃ​ព្រះ​បិតា​។ ដោយសារសេចក្ដីស្រលាញ់ ព្រះអង្គសុខចិត្តទទួលពិធីជ្រមុជក្នុងសេចក្ដីស្លាប់ ដើម្បី​ឱ្យ​​យើង​រួច​ពីបាប (មថ ២៦,៣៩) ទើបព្រះបិតាគាប់ព្រះហឫទ័យនឹងព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គណាស់ (លក ៣,២២)។ ព្រះវិញ្ញាណ ដែលព្រះយេស៊ូមានគ្រប់លក្ខណៈតាំងពីផ្ទៃម្តាយ យាងមក “សណ្ឋិត” លើព្រះអង្គ (យហ ១,៣២-៣៣) (អស ១១,២) ហើយនឹងទៅជាប្រភពសម្រាប់មនុស្សលោកទាំងអស់។ ពេលព្រះយេស៊ូ​ជ្រមុជ​ទឹក “ផ្ទៃមេឃ” ដែលបាបរបស់លោកអដាំបានបិទ ក៏ “បើកចំហ” (មថ ៣,១៦) ហើយដោយសារព្រះយេស៊ូ និង​ព្រះវិញ្ញាយាងចុះមក ទឹកបានវិសុទ្ធ ទើបព្រះជាម្ចាស់ចាប់ផ្ដើមបង្កើតពិភព​លោកសាជាថ្មីម្តងទៀត។

៥៣៧. ពេលទទួលអគ្គសញ្ញាជ្រមុជទឹក គ្រីស្តបរិស័ទរួមស្លាប់រួមរស់ជាមួយព្រះយេស៊ូ ដែលសោយទី
វង្គត និង​មាន​ព្រះ​ជន្មមានជីវិតថ្មី។ គេត្រូវតែបន្ទាបខ្លួន ដោយទទួលស្គាល់បាបរបស់ខ្លួន ចុះក្នុងទឹករួមជាមួយព្រះយេស៊ូ ដើម្បីងើប​ឡើងជាមួយព្រះអង្គវិញ និងកើតចេញពីទឹក និងពីព្រះវិញ្ញាណសាជាថ្មី ហើយដើម្បី​បាន​ទៅ​ជា​បុត្រធីតាជាទីស្រលាញ់របស់ព្រះបិតា នៅក្នុងអង្គព្រះបុត្រា និងដើម្បី “រស់នៅតាមរបៀបថ្មី” (រម ៤,៦)។ ដោយសារពិធីបុណ្យជ្រមុជទឹក ចូរចូលក្នុងផ្នូររួមជាមួយព្រះគ្រីស្ត ដើម្បីមានជីវិតថ្មីរួមជាមួយព្រះអង្គដែរ ចូរចុះជាមួយព្រះអង្គ ដើម្បីឱ្យព្រះជាម្ចាស់លើកយើងរួមជាមួយព្រះអង្គ ចូរឡើងជាមួយព្រះអង្គវិញ ដើម្បីឱ្យព្រះជាម្ចាស់លើកតម្កើងយើងក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត (សន្ត គ្រេគ័រ នៃណាស៊ីអង់)។

អ្វីៗទាំងអស់ដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត ធ្វើឱ្យយើងដឹងថា ក្រោយពីជ្រមុជទឹក ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធហោះសណ្ឋិតលើយើងពីលើមេឃ ហើយព្រះសូរសៀងរបស់ព្រះបិតាបានប្រោសយើងឱ្យទៅជាបុត្រធីតារបស់ព្រះជាម្ចាស់ (សន្ត អ៊ីលែរ)។

មារល្បួងព្រះយេស៊ូ

៥៣៨. តាមដំណឹងល្អ លុះដល់ព្រះយេស៊ូបានជ្រមុជទឹករួចហើយ ព្រះអង្គយាងទៅវាលរហោស្ថាន តែម្នាក់ឯង៖ “ព្រះ​វិញ្ញាណ​នាំព្រះអង្គទៅវាលរហោស្ថាន”​ ព្រះអង្គស្នាក់នៅទីនោះ អស់រយៈពេលសែសិបថ្ងៃ ដោយមិនសោយ​អ្វី​​ឡើយ។ ព្រះអង្គរស់នៅជាមួយសត្វព្រៃ ហើយពួកទេវទូតបម្រើព្រះអង្គ (មក ១,‌១២-១៣)។ លុះផុត​ពីពេល​នោះ​ទៅ មារសាតាំងល្បួងព្រះអង្គបីដង ដោយព្យាយាមបំបែកព្រះអង្គចេញពីព្រះបិតា។ ព្រះយេស៊ូឈ្នះការល្បួង​នោះ ដែល​​​សរុបការល្បួងរបស់លោកអដាំនៅ​សួន​អេដែន និងការល្បួងរបស់ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលនៅវាលរហោស្ថាន ហើយ​មារថយចេញឆ្ងាយ​ពីព្រះអង្គ “រហូត​​ដល់ពេលកំណត់” (លក ៤,១៣)។

៥៣៩. អ្នកនិពន្ធដំណឹងល្អផ្ដល់អត្ថន័យដល់ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏លាក់កំបាំងនេះ គឺព្រះយេស៊ូជាលោកអដាំថ្មី ដែលនៅ​ស្មោះ​ត្រង់ជានិច្ច មិនបានចាញ់ការល្បួងដូចលោកអដាំពីមុនទេ។ ព្រះយេស៊ូបំពេញការត្រាស់ហៅរបស់ជនជាតិអ៊ីស្រាអែល​​​ឱ្យ​បានពេញលក្ខណៈ គឺព្រះយេស៊ូសម្ដែងព្រះអង្គដូចជាអ្នកបម្រើរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែល​ប្រតិបត្តិ​តាម​ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ ផ្ទុយពីមនុស្សជំនាន់មុន ដែលបានរករឿងព្រះជាម្ចាស់ អស់រយៈពេលសែសិប​ឆ្នាំ នៅ​វាលរហោស្ថាន (ទន ៩៥,១០)។ ហេតុនេះ ព្រះយេស៊ូឈ្នះមារសាតាំង ព្រះអង្គបាន “ចងមនុស្សខ្លាំងពូកែ” ដើម្បីយក​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ​​របស់វា (មក ៣,២៧)។ ជ័យជម្នះរបស់ព្រះយេស៊ូលើមេល្បងនៅវាលរហោស្ថាន ​សម្ដែងទុកជាមុន អំពីជ័យជម្នះ​​​​របស់ព្រះយេស៊ូ នៅពេលព្រះអង្គនឹងរងទុក្ខលំបាក ហើយដែលមកពីព្រះអង្គបានប្រតិបត្តិតាមព្រះបិតា ដោយសា​រ​​សេចក្ដីស្រលាញ់។

៥៤០. ការល្បួងរបស់ព្រះយេស៊ូសម្ដែងនូវរបៀបដែលព្រះយេស៊ូជាព្រះមេស្ស៊ី គឺផ្ទុយស្រឡះនឹងអ្វីដែល​មារ​​សា​តាំង​​ស្នើសុំ​ឱ្យ​ព្រះអង្គ ហើយដែលមនុស្សទាំងអស់ចង់ឱ្យព្រះអង្គប្រព្រឹត្តតាម (មថ ១៦,២១- ២៣)។ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះគ្រីស្តបានឈ្នះមេល្បងដើម្បីយើង​ ៖ “ព្រះអង្គក៏រងការល្បួងគ្រប់ជំពូក ដូច​យើង​ដែរ តែទ្រង់មិនបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបសោះឡើយ” (ហប ៤,១៥)។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ នៅពេលរដូវ​អប់​រំ​ពិសេស អស់រយៈពេលសែសិបថ្ងៃ ព្រះសហគមន៏​រួម​ជាមួយ​ព្រះយេស៊ូ នៅឯវាលរហោស្ថាន។

“ព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ជិតបង្កើយ”

៥៤១. “ក្រោយពីគេបានចាប់លោកយ៉ូហានយកទៅឃុំឃាំង ​ព្រះយេស៊ូយាងទៅស្រុកកាលីឡេ​ ហើយប្រកាសដំណឹង​ល្អ​​របស់​ព្រះជាម្ចាស់។ ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពេលកំណត់មកដល់ហើយ រីឯព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ក៏មកជិតបង្កើយដែរ។ ចូរនាំគ្នាកែប្រែចិត្តគំនិត ហើយជឿដំណឹងល្អចុះ!” (មក ១,១៤-១៥)។ “ព្រះគ្រីស្ត​​​ចាប់ផ្តើមធ្វើឱ្យព្រះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតគ្រងរាជ្យនៅលើផែនដី ដើម្បីធ្វើឱ្យព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះបិតា​​​កើតជា​​​រូបរាង” (LG ៣)។ ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះបិតា គឺ “លើកមនុស្សលោកឱ្យមានជីវិតរួមរស់ជាមួយព្រះអង្គ” (LG ២)។ ព្រះអង្គធ្វើដូច្នេះ ដោយប្រមែប្រមូលមនុស្សលោកនៅក្នុងអង្គព្រះបុត្រាព្រះអង្គ គឺព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត។ ព្រះជាម្ចាស់​ប្រមែ​ប្រមូលមនុស្សលោក នៅក្នុងព្រះសហគមន៏ ដែល “ជាពន្លកនិងជាដើមកំណើតនៃព្រះរាជ្យ​​របស់ព្រះអង្គ នៅលើផែនដី” (LG ៥)។

៥៤២. ព្រះគ្រីស្តជាកំពូលនៃការប្រមែប្រមូលនេះនៅក្នុង “ក្រុមគ្រួសាររបស់ព្រះជាម្ចាស់”។ ព្រះអង្គកោះហៅ​មនុស្សដោយសារព្រះបន្ទូល និងទីសម្គាល់ ដែលសម្ដែងថា ព្រះជាម្ចាស់គ្រងរាជ្យ ហើយដោយចាត់ក្រុម​សាវ័ក​ឱ្យទៅ។ ព្រះអង្គនឹងធ្វើឱ្យព្រះរាជ្យរបស់ព្រះអង្គកើតជារូបរាង ជាពិសេសនៅពេលដែលព្រះអង្គនឹង​សោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី។ “រីឯខ្ញុំវិញ កាលណាគេលើកខ្ញុំឡើងពីដី ខ្ញុំនឹងទាក់ទាញមនុស្ស​ទាំងអស់មកខ្ញុំ” (យហ ១២,៣២)។ ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅមនុស្សទាំងអស់ឱ្យរួមរស់ជាមួយព្រះគ្រីស្ត (LG ៣)។

ការប្រកាសអំពីព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់

៥៤៣. ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅមនុស្សលោកទាំងអស់ ឱ្យចូលក្នុងព្រះរាជ្យព្រះអង្គ។ ដំបូង ព្រះអង្គប្រកាស​ព្រះរាជ្យ​​នេះ​ឱ្យ​​ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលដឹង​ (មថ ១០,៥-៧) ក្រោយមក ព្រះរាជ្យព្រះអង្គនឹងទទួល​មនុស្សគ្រប់​ជាតិ​សាសន៍ (មថ ៨,១១)។ ដើម្បីចូលក្នុងព្រះរាជ្យព្រះអង្គ ត្រូវតែទទួលព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះយេស៊ូ៖ ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់ប្រៀបដូចជាគ្រាប់​​​ពូជម៉្យាង​​​ព្រោះក្នុងចម្ការមួយ។ អស់អ្នក​ស្តាប់​ព្រះបន្ទូលនេះ ​ដោយ​ផ្ញើ​​​ជីវិតលើព្រះអង្គ ចូល​​​រួម​​​ក្នុងក្រុមតូចរបស់ព្រះគ្រីស្ត។ បន្ទាប់មក ​គ្រាប់ពូជ​នោះ​ដុះពន្លក​​​ឡើង​​​ និងចម្រើនឡើង រហូត​ដល់​​​ពេលចម្រូត (LG ៥)។

៥៤៤. ព្រះរាជ្យជាកម្មសិទិ្ធរបស់ អ្នកក្រីក្រ និងអ្នកតូចតាច គឺអស់អ្នកដែលបានទទួលព្រះរាជ្យនេះ ដោយមាន​ចិត្តសុភាពរាបសា។ ព្រះជាម្ចាស់ចាត់ព្រះយេស៊ូឱ្យយាង “ទៅប្រាប់ជនក្រីក្រ” (លក៤,១៨) (លក ៧,២២)។ អ្នក​នោះមានសុភមង្គលដ្បិត “ពួកគេបានទទួលព្រះរាជ្យនៃស្ថានបរមសុខ” (មថ ៥,៣)។ ព្រះបិតា​បានសម្ដែង​ការ​​ទាំង​នោះ​ឱ្យមនុស្ស “តូចតាច” យល់ តែទ្រង់បានលាក់មិនឱ្យអ្នកប្រាជ្ញ និងអ្នកចេះដឹងយល់ទេ (មថ ១១,២៥)។ ព្រះយេស៊ូមានរបៀបរស់នៅដូចអ្នកក្រីក្រ ពីពេលព្រះអង្គប្រសូតក្នុង​ក្រោលសត្វ​រហូតដល់ពេល​ព្រះអង្គ​សោយ​ទិវង្គតនៅលើឈើឆ្កាង។ ព្រះអង្គក៏ស្គាល់ការអត់ឃ្លាន (មថ ១១,១៨) ការស្រេចទឹក (យហ ៤,៦-៧) និងភាពក្រីក្រ (លក ៩,៥៨)។​ លើសពីនេះទៅទៀត ព្រះអង្គក៏យកអ្នកក្រីក្រគ្រប់យ៉ាងធ្វើជាតំណាងព្រះអង្គ ហើយមានព្រះ​បន្ទូលថា អ្នកណាប្រព្រឹត្តអំពើល្អចំពោះអ្នកតូចតាចនោះ អ្នកនោះអាចចូលក្នុងព្រះរាជ្យព្រះអង្គបាន (មថ ២៥,៣១-៤៦)។

៥៤៥. ព្រះយេស៊ូអញ្ជើញអ្នកបាប ឱ្យចូលរួមក្នុងព្រះរាជ្យព្រះអង្គ៖ “ខ្ញុំមិនមែនមករកមនុស្សសុចរិតទេ គឺខ្ញុំ​មក​រក​មនុស្សបាប” (មក ២,១៧)។ ព្រះអង្គសូមឱ្យគេប្រែចិត្តគំនិត ដើម្បីឱ្យគេអាចចូលក្នុងព្រះរាជ្យបាន ប៉ុន្តែ ដោយ​​មានព្រះបន្ទូល និងដោយប្រព្រឹត្តកិច្ចការ ព្រះ​អង្គសម្ដែងនូវធម៌មេត្តាករុណាឥតព្រំដែនរបស់ព្រះបិតា​ចំពោះ​គេ (លក ១៥,១១-៣២) ដែលទ្រង់ “មានអំណរសប្បាយដោយមានមនុស្សបាបតែម្នាក់កែប្រែចិត្តគំនិត” (លក ១៥,៧)។ ព្រះអង្គនឹងបង្ហាញភស្តុតាងអំពីសេចក្ដីស្រលាញ់នេះ ពេលព្រះអង្គនឹងបូជាព្រះជន្មព្រះអង្គផ្ទាល់ ដើម្បី “លើក​លែងទោសមនុស្សទាំងអស់ឱ្យរួចពីបាប” (មថ ២៦,២៨)។

៥៤៦. ព្រះយេស៊ូត្រាស់ហៅមនុស្សលោកឱ្យចូលក្នុងព្រះរាជ្យដោយប្រើ ពាក្យប្រស្នា ជាលក្ខណៈពិសេសនៃការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះអង្គ (មក ៤,៣៣-៣៤)។ តាមរយៈពាក្យប្រស្នានោះ ព្រះអង្គអញ្ជើញឱ្យចូលរួមក្នុងពិធីជប់លៀងនៃព្រះរាជ្យ (មថ ២២,១-១៤) ប៉ុន្តែ ទ្រង់សូមឱ្យយើងសម្រេចចិត្តជាដាច់ខាត គឺដើម្បីចូលក្នុងព្រះរាជ្យត្រូវថ្វាយអ្វីៗទាំងអស់ (មថ ១៣,៤៤-៤៥) ហើយយើងមិនគ្រាន់តែត្រូវនិយាយតែមាត់ទេ ​ត្រូវផ្តល់សក្ខីភាពផង (មថ ២១,២៨-៣២)។ ពាក្យប្រស្នាប្រៀបធៀបដូចជាកញ្ចក់ចំពោះមនុស្ស គឺតើគេ​ទទួល​ព្រះ​បន្ទូល​ដូចជាដីមានថ្ម ឬដូចជាដីមានជីជាតិល្អ (មថ ១៣,៣-៩)? តើគេធ្វើអ្វីខ្លះនឹង​អំណោយ​ទាន​ដែល​គេ​បាន​​ទទួល (មថ ២៥,១៤-៣០)? ពាក្យប្រស្នាសម្ដែងដ៏លាក់កំបាំងព្រះយេស៊ូ និងវត្តមាននៃព្រះរាជ្យ​នៅលើ​ពិភព​លោក​នេះ។ ត្រូវចូលក្នុងព្រះរាជ្យ គឺត្រូវធ្វើជាសាវ័ករបស់ព្រះគ្រីស្តដើម្បី “យល់គម្រោងការដ៍លាក់កំបាំង​របស់​ព្រះរាជ្យ​នៃស្ថានបរមសុខ” (មថ ១៣,១១)។​ រីឯចំពោះអ្នកដែល “នៅខាងក្រៅ” (មក ៤,១១) វិញ គេមិន​អាច​យល់​​​​សេចក្ដីនៃពាក្យប្រស្នាទាល់តែសោះ (លក ៧,១៨-២៣)។

ទីសម្គាល់នៃព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់

៥៤៧. ព្រះយេស៊ូមានព្រះបន្ទូលប្រកបដោយ “ភាពអស្ចារ្យ ឫទិ្ធបាដិហារិយ៍ និងទីសម្គាល់ផ្សេងៗ” (កក ២,២២) ដែលបង្ហាញថា ព្រះរាជ្យស្ថិតនៅក្នុងអង្គព្រះអង្គ ហើយដែលបញ្ជាក់ថា ព្រះយេស៊ូជាព្រះមេស្ស៊ី តាមព្រះបន្ទូលសន្យាទុកជាមុន​ (លក ៧,១៨-២៣)។

៥៤៨. ព្រះយេស៊ូប្រពឹ្រត្តទីសម្គាល់ ដែលផ្ដល់សក្ខីភាពថា ព្រះបិតាបានចាត់ព្រះអង្គឱ្យយាងមក (យហ ៥,៣៦)។ ដោយសារទីសម្គាល់នោះ ព្រះយេស៊ូសូមឱ្យយើងផ្ញើជីវិតលើព្រះអង្គ (យហ ១០,៣៨)។ ព្រះអង្គ​ប្រទាន​​​ឱ្យអស់អ្នកដែលអង្វរព្រះអង្គដោយមានចិត្តជឿលើព្រះអង្គនូវអ្វីដែលគេត្រូវការ (មក ៥, ២៥-៣៤)។ ដូច្នេះ ការអស្ចារ្យពង្រឹងជំនឿលើព្រះយេស៊ូ ដែលបំពេញកិច្ចការនៃព្រះបិតា គឺការអស្ចារ្យផ្ដល់​សក្ខីភាព​ថា ព្រះអង្គជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះ​ជាម្ចាស់ (យហ ១០,៣១-៣៨)។ ប៉ុន្តែ ដោយសារការអស្ចារ្យ
នោះ មាន​មនុស្ស​ខ្លះ​អាច “រវាតចិត្តចេញពីជំនឿ” បានដែរ (មថ ១១,៦) គឺព្រះអង្គគ្មានព្រះហឫទ័យបំពេញចិត្តមនុស្ស ដែល​ចង់​ដឹង ឬចង់បានមន្តអាគម​ទេ។ ទោះ​បី​ព្រះយេស៊ូប្រព្រឹត្តការអស្ចារ្យល្អប្រសើរយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏អ្នកខ្លះបោះបង់ព្រះ​អង្គ​​ចោល (យហ ១១,៤៧-៤៨) អ្នកខ្លះទៀតចោទព្រះអង្គថា ព្រះអង្គប្រព្រឹត្តការអស្ចារ្យ ព្រោះស្ដេច​ខ្មោចបាន​ប្រគល់​​អំណាច​ឱ្យព្រះអង្គ (មក ៣,​២២)។

៥៤៩. ដោយរំដោះមនុស្សខ្លះឱ្យរួចពីការអត់ឃ្លាន (យហ ៦,៥-១៥) អំពើអយុត្តិធម៌ (លក ១៩,៨)  ជំងឺ និង​សេចក្ដី​ស្លាប់ (មថ ១១,៥) ព្រះយេស៊ូបានប្រទានទីសម្គាល់នៃការសង្រ្គោះ។ ព្រះអង្គមិនមែនយាងមកដើម្បីរំដោះយើងឱ្យរួចពីអំពើអាក្រក់ទាំងឡាយ (លក ១២,១៣.១៤) ប៉ុន្តែព្រះអង្គយាងមក ​ដើម្បីរំដោះមនុស្សលោក​​​ឱ្យ​រួចពីអំពើអាក្រក់ធ្ងន់​ជាងគេ គឺអំពើបាប (យហ ៨,៣៤-៣៦) ដែលនាំឱ្យមនុស្សលោកធ្វើជាទាសករ មិន​​អាច​ធ្វើ​ជាបុត្រធីតារបស់ព្រះ​ជាម្ចាស់បាន ហើយដែលជាដើមហេតុនៃទុក្ខលំបាកទាំងអស់របស់មនុស្ស​លោក។

៥៥០. ព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់យាងមក បានសេចក្ដីថា ព្រះរាជ្យរបស់មារសាតាំងបរាជ័យដែរ (មថ ១២,២៦)៖ “បើខ្ញុំដេញ​ខ្មោចដោយព្រះ​វិញ្ញាណរបស់ព្រះជាមា្ចស់ បានសេចក្ដីថា ព្រះរាជ្យរបស់ព្រះអង្គមកដល់​អ្នក​រាល់​គ្នាហើយ” (មថ ១២,​២៨)។ ពេលព្រះយេស៊ូដេញខ្មោច ព្រះអង្គរំដោះមនុស្សឱ្យ​រួចពីខ្មោច​ដែលគ្រប់​គ្រង​​លើ​ពួកគេដែរ (លក ៨,២៦-៣៩) និងជាទីសម្គាល់ទុកជាមុនថា ព្រះអង្គនឹងទទួលជោគជ័យលើ “ចៅហ្វាយ​របស់​មនុស្សលោក” (យហ ១២,៣១)។ ពេលព្រះគ្រីស្តនឹងសោយទិវង្គតលើឈើឆ្កាង ព្រះជាម្ចាស់នឹង​សោយ​រាជ្យ​ផងដែរ៖ “ព្រះជាម្ចាស់គ្រងរាជ្យលើឈើឆ្កាង”។

“កូនសោនៃព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់”

៥៥១. ពេលចាប់ផ្ដើមជីវិតជាសាធារណៈ ព្រះយេស៊ូជ្រើសរើសមនុស្សដប់ពីរនាក់ ដើម្បីឱ្យគេនៅជាមួយ​ព្រះ​អង្គ និងចូលរួមក្នុងបេសកកម្មរបស់ព្រះអង្គ (មក ៣,១៣-១៩)។ ព្រះអង្គចែកអំណាចរបស់ព្រះអង្គឱ្យ​គេហើយ “ចាត់គេឱ្យចេញទៅប្រកាសអំពីព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ព្រមទាំងមើលអ្នក ជំងឺឱ្យបានជាផង” (លក ៩,២)។ ពួកគេរួមនៅក្នុងព្រះរាជ្យព្រះគ្រីស្តជានិច្ច ដ្បិតព្រះអង្គណែនាំព្រះសហគមន៍តាមរយៈពួកគេ៖ ខ្ញុំប្រគល់ព្រះរាជ្យឱ្យអ្នករាល់គ្នាដូចព្រះបិតាបានប្រគល់មកឱ្យខ្ញុំដែរ។ ក្នុងព្រះរាជ្យរបស់ខ្ញុំ អ្នករាល់គ្នានឹងបរិភោគរួមតុជាមួយខ្ញុំ ហើយអ្នករាល់គ្នានឹងអង្គុយលើបល័្លង្ក ដើម្បីគ្រប់គ្រងលើកុលសម្ពន្ធទាំងដប់ពីរនៃជនជាតិ​អ៊ីស្រាអែល (លក ២២,២៩-៣០)។

៥៥២. លោកស៊ីម៉ូនសិលាជាប្រធានក្រុមទាំងដប់ពីរនាក់ (មក ៣,១៦)។​ ព្រះយេស៊ូបានប្រគល់ឱ្យ​លោក​មានបេសកកម្មដ៏សំខាន់បំផុត។ ដោយសារព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងឱ្យលោកដឹង លោកបានប្រកាសថា៖ “លោក​​​ជាព្រះគ្រីស្ត ជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ដ៏មានព្រះជន្មគង់នៅ”។ ព្រះអម្ចាស់នៃយើងបានឆ្លើយតបថា៖ “អ្នក​ឈ្មោះសិលា ហើយនៅលើផ្ទាំងសិលានេះ ខ្ញុំនឹងសង់ព្រះសហគមន៍របស់ខ្ញុំ។ សេចក្ដីស្លាប់ពុំមាន​អំណាច​លើព្រះសហគមន៍នេះបានឡើយ” (មថ ១៦,១៨)។ ព្រះគ្រីស្ត “ជាសិលាដ៏មានជីវិត” (១ពត្រ ២,៤) ធានាថា ព្រះ​​សហគមន៍ ដែលមានលោកសិលាជាគ្រឹះ នឹងទទួលជោគជ័យលើអំណាចនៃសេចក្ដីស្លាប់។ ដោយសារ​លោក​​សិលាបានប្រកាសជំនឿ លោកនឹងទៅជាផ្ទាំងថ្មដ៏រឹងមាំនៃព្រះសហគមន៍។ លោកមានបេសកកម្ម​ការពារ​ជំនឿ​នេះអំពីកំហុសទាំងអស់ ព្រមទាំងពង្រឹងជំនឿរបស់បងប្អូនលោកផងដែរ (លក ២២,៣២)។

៥៥៣. ព្រះយេស៊ូបានប្រគល់ឱ្យលោកសិលានូវអំណាចដ៏ពិសេស៖ “ខ្ញុំនឹងប្រគល់កូនសោព្រះរាជ្យនៃស្ថាន​បរម​​សុខ​ឱ្យអ្នក។ អ្វីៗដែលអ្នកចងនៅលើផែនដីននេះ ព្រះជាម្ចាស់នឹងចងនៅស្ថានបរមសុខ ហើយអ្វីៗដែលអ្នកស្រាយនៅលើផែនដី ព្រះជាម្ចាស់ក៏នឹងស្រាយនៅស្ថានបរមសុខដែរ” (មថ ១៦,១៩)។ “អំណាចនៃកូនសោ” សម្ដៅទៅលើអ្នក ដែលមានអំណាចគ្រប់គ្រងលើព្រះដំណាក់របស់ព្រះជាម្ចាស់ គឺព្រះសហគមន៍។ ព្រះយេស៊ូដែល​ជា “គង្វាលដ៏ល្អ” (យហ ១០,១១) បានបញ្ជាក់បន្ទុកនេះ ក្រោយពីព្រះអង្គមានព្រះជន្មថ្មី៖ “សូមថែរក្សាកូនចៀមរបស់ខ្ញុំផង” (យហ ២១,១៥-១៧)។​ អ្នកណាមានអំណាច “ចង ​និងស្រាយ” គឺមានអំណាចលើក​លែង​ទោសឱ្យរួចពីបាប កាត់ក្ដីតាមលទ្ធិនៃសាសនា និងធ្វើការសម្រេចចិត្តខាងវិន័យក្នុងព្រះសហគមន៍។ ព្រះយេស៊ូបានប្រគល់អំណាចនេះឱ្យព្រះសហគមន៍ តាមរយៈក្រុមគ្រីស្តទូត (មថ ១៨,១៨) ជាពិសេស​តាម​រយៈ​លោកសិលាតែម្នាក់គត់ ដែលបានទទួលកូនសោនៃព្រះរាជ្យពីព្រះអង្គ យ៉ាងច្បាស់លាស់។

ព្រះយេស៊ូប្រែទ្រង់ទ្រាយសម្ដែងអំពីព្រះរាជ្យទុកជាមុន

៥៥៤. ចាប់ពីថ្ងៃដែលលោកសិលាបានប្រកាសថា ព្រះយេស៊ូជាព្រះគ្រីស្ត ជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែល​មាន​ព្រះជន្មគង់នៅ លោកគ្រូយេស៊ូ “ចាប់ផ្ដើមប្រាប់ឱ្យពួកសាវ័កដឹងថា ព្រះអង្គត្រូវតែយាងទៅក្រុង​យេរូសាឡឹម រងទុក្ខលំបាកយ៉ាងខ្លាំង (...) សោយទិវង្គត តែបីថ្ងៃក្រោយ ព្រះអង្គនឹងមានព្រះជន្មថ្មី” (មថ ១៦,២១)។ លោកសិលាបដិសេធមិនព្រមទទួលព្រះបន្ទូលនេះ (មថ ១៦,២២-២៣) ឯសាវ័ក​ឯទៀត​ ពួកគេមិនយល់ព្រះបន្ទូលនេះផងដែរ (មថ ១៧,២៣)។ ក្នុងកាលៈទេសៈនេះ ព្រះយេស៊ូប្រែទ្រង់ទ្រាយ (មថ ១៧,១-៨; ២ពត្រ ១,១៦-១៨) នៅ​លើ​ភ្នំខ្ពស់ ចំពោះមុខសាក្សីបីនាក់ ដែលព្រះអង្គបានជ្រើសរើស គឺលោក​សិលា លោកយ៉ាកុប និងលោក​យ៉ូហាន។​ ព្រះភ័ក្រ្ត និងព្រះពស្រ្តរបស់ព្រះយេស៊ូពោរពេញដោយពន្លឺត្រចះត្រចង់ លោកម៉ូសេ​​​​​​​ និងលោក​អេលី​លេច​មក ហើយ “មានប្រសាសន៍អំពីដំណើរ ដែល​ព្រះអង្គត្រូវសោយទិវង្គត​នៅក្រុង​យេរូសាឡឹម” (លក ៩,​៣១)។ មានពពកមកគ្របបាំងគេទាំងអស់គ្នា ហើយមានព្រះសូសៀងបន្លឺពីលើមេឃថា៖ “ព្រះអង្គនេះជាបុត្រ ដែលយើងបានជ្រើសរើស ចូរស្ដាប់ព្រះអង្គចុះ” (លក ៩,៣៥)។

៥៥៥. ក្នុងពេលតែមួយ ព្រះយេស៊ូសម្ដែងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ ទើបបញ្ជាក់ការប្រកាសរបស់លោក
​សិលា។ ម្យ៉ាងទៀតព្រះអង្គបង្ហាញថាដើម្បី “ចូលក្នុងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ” (លក ២៤,២៦) ព្រះអង្គត្រូវតែសោយទី​​​​​វង្គតនៅលើឈើឆ្កាង នៅទីក្រុងយេរូសាឡឹម។ លោកម៉ូសេ​ និងលោកអេលីបានឃើញសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះ​ជាម្ចាស់នៅលើភ្នំ ឯធម្មវិន័យ និងព្យាការីបានប្រកាសទុកជាមុនថា ព្រះមេស្ស៊ីត្រូវតែរងទុក្ខលំបាក (លក ២៤,២៧)។ ព្រះបិតាសព្វព្រះហឫទ័យឱ្យព្រះយេស៊ូរងទុក្ខលំបាកមែន គឺព្រះបុត្រាប្រព្រឹត្តដូចអ្នកបម្រើរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (អស ៤២,១)។ ពពកសម្ដែងនូវវត្តមានរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ៖ “ព្រះត្រៃឯកទាំងអស់លេចមក គឺព្រះបិតានៅក្នុងព្រះសូសៀង ព្រះបុត្រានៅក្នុងមនុស្ស ព្រះវិញ្ញាណនៅក្នុងពពក” (សន្ត ថូម៉ាស  នៃអាកាំង)។ ព្រះអង្គបានប្រែទ្រង់ទ្រាយនៅលើភ្នំ ហើយតាមតែគេអាចធ្វើបាន ពួកសាវ័ករបស់ព្រះអង្គបានឃើញសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ ព្រះគ្រីស្តជាព្រះជាម្ចាស់ ដើម្បីឱ្យនៅពេលគេនឹងឃើញព្រះអង្គត្រូវគេឆ្កាង គេយល់ថា ព្រះអង្គស្ម័គ្រចិត្តរងទុក្ខលំបាក ហើយដើម្បីឱ្យគេទៅប្រកាសប្រាប់ពិភពលោកថា ព្រះអង្គពិតជារស្មីរបស់ព្រះបិតា (ពិធីបុណ្យខាងបូព៌ាប្រទេស)។

៥៥៦. មុនចាប់ផ្ដើមជីវិតជាសាធារណៈ ព្រះយេស៊ូជ្រមុជទឹក ហើយមុនសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មរស់ឡើង​វិញ ព្រះអង្គក៏ប្រែទ្រង់ទ្រាយ។ ដោយសារព្រះយេស៊ូជ្រមុជទឹក ព្រះអង្គសម្ដែងឱ្យយើងដឹងអំពី “កំណើតថ្មីលើកទីមួយរបស់យើង” គឺបុណ្យជ្រមុជទឹករបស់យើង ឯពេលព្រះអង្គប្រែទ្រង់ទ្រាយ ទ្រង់សម្ដែងនូវ “​អគ្គសញ្ញា​នៃកំណើត​ទី​ពីរ” គឺយើងនឹងមានជីវិតថ្មី។ ពីពេលនេះទៅ យើងចូលរួមចំណែកក្នុងព្រះអម្ចាស់​ ដែល​មានព្រះជន្មថ្មី ដោយសារព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដែលប្រព្រឹត្តកិច្ចការ​ក្នុងអគ្គសញ្ញានានានៃ​ព្រះកាយ​ព្រះ​គ្រីស្ត។ ការប្រែទ្រង់ទ្រាយរបស់ព្រះយេស៊ូសម្ដែងថា ព្រះអង្គនឹងយាងមកវិញប្រកបដោយសិរីរុងរឿង ហើយទ្រង់នឹង “ផ្លាស់ប្តូរ​រូបកាយដ៏ថោកទាបរបស់យើងនេះ ឱ្យបានដូចព្រះកាយប្រកបដោយសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ” (ភីល ៣,២១)។ ប៉ុន្តែ ការប្រែទ្រង់ទ្រាយរបស់ព្រះយេស៊ូរំលឹកឱ្យយើងដឹងថា “យើងត្រូវឆ្លងកាត់ទុក្ខវេទនាជាច្រើន ដើម្បី​ឱ្យបានចូលក្នុងព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់” (កក ១៤,២២)។

លោកសិលាមិនទាន់បានយល់សេចក្ដីនេះ នៅពេលលោកមានបំណងចង់ស្នាក់នៅជាមួយព្រះគ្រីស្តនៅលើភ្នំ (លក ៩,៣៣)។ លោកសិលាអើយ! ព្រះអង្គបានបម្រង់ទុកបំណងនេះ នៅពេលលោកនឹងស្លាប់។ ប៉ុន្តែ ឥឡូវនេះ ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលថា៖ ចូរចុះដើម្បីរងទុក្ខលំបាកនៅលើផែនដី ដើម្បីបម្រើនៅលើផែនដី ដើម្បីត្រូវគេប្រមាថមើលងាយ ត្រូវគេឆ្កាងនៅលើផែនដី។ ជីវិតចុះដើម្បីត្រូវគេសម្លាប់ នំបុ័ងចុះដើម្បីឃ្លាន ផ្លូវចុះដើម្បីអស់កម្លាំងក្នុងការធ្វើដំណើរ ប្រភពចុះដើម្បីស្រេកទឹក ហើយអ្នកបដិសេធមិនព្រមរងទុក្ខលំបាក (សន្ត អូគូស្តាំង)។

ព្រះយេស៊ូឡើងទៅទីក្រុងយេរូសាឡឹម

៥៥៧. “លុះជិតដល់ថ្ងៃកំណត់ដែលព្រះយេស៊ូត្រូវយាងចាកចេញពីលោកនេះទៅ ព្រះអង្គសម្រេចព្រះហឫទ័យយាងទៅក្រុងយេរូសាឡឹម” (លក ៩,៥១) (យហ ១៣,១) គឺព្រះអង្គបង្ហាញថា ព្រះអង្គយាងទៅទីក្រុង​យេរូសាឡឹម ដើម្បី​ត្រៀមខ្លួន​សោយទិវង្គត។ អស់បីដងហើយ ព្រះអង្គបានប្រកាសថា នឹងរងទុក្ខលំបាក និង​មាន​​ព្រះ​ជន្ម​​រស់​​ឡើង​វិញ (មក ៨,៣១-៣៣; ៩,៣១-៣២; ១០,៣២-៣៤)។ ពេលធ្វើដំណើរ​ទៅទីក្រុង ​យេរូសាឡឹម ព្រះអង្គមាន​ព្រះ​បន្ទូលថា៖ “មិនគួរ​ឱ្យព្យាការីស្លាប់នៅខាងក្រៅក្រុងយេរូសាឡឹមឡើយ” (លក ១៣,៣៣)។

៥៥៨. ព្រះយេស៊ូរំលឹកអំពីព្យាការីទាំងប៉ុន្មាន​ដែលត្រូវគេសម្លាប់នៅទីក្រុងយេរូសាឡឹម (មថ ២៣,៣៧ក)។ ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គនៅតែត្រាស់ហៅអ្នកទីក្រុងយេរូសាឡឹមឱ្យមកប្រមូលផ្តុំគ្នារួមជាមួយព្រះអង្គ៖ “ច្រើនលើកច្រើន​សា​មក​ហើយ ​ដែលខ្ញុំចង់ប្រមូលផ្តុំអ្នករាល់គ្នាដូចមេមាន់ក្រុងកូនវានៅក្រោមស្លាប តែអ្នករាល់គ្នាពុំព្រមសោះ” (មថ ២៣,៣៧ខ)។ ពេលព្រះអង្គទតឃើញទីក្រុងយេរូសាឡឹម ទ្រង់ព្រះកន្សែង និងសម្ដែងបំណង​ប្រាថ្នា​របស់​ព្រះ​អង្គថា៖ “នៅថ្ងៃនេះ អ្នកពុំបានយល់ហេតុការណ៍ដែលផ្ដល់សេចក្ដីសុខសាន្តមកអ្នកសោះ ដោយអត្ថន័យ​នៅ​លាក់​កំបាំងនៅឡើយ អ្នកពុំបានឃើញទេ” (លក ១៩,៤២)។

ព្រះយេស៊ូយាងចូលទីក្រុងយេរូសាឡឹម

៥៥៩. តើអ្នកក្រុងយេរូសាឡឹមនឹងទទួលព្រះមេស្ស៊ីរបស់ពួកគេយ៉ាងដូចម្ដេច​? ព្រះយេស៊ូ​តែង​តែបាន​គេចផុតពី​អស់អ្នក​ដែលចង់តែងតាំងព្រះអង្គធ្វើជាស្ដេច (យហ ៦,១៥)​ ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គជ្រើសរើសពេលវេលា និងរៀប​ចំ​យ៉ាង​ល្អិតល្អន់​អំពីពេលព្រះអង្គនឹងចូលក្នុងទីក្រុងរបស់ “ព្រះបាទដាវីឌជាព្រះអយ្យកោរបស់ព្រះអង្គ” (លក ១,៣២) (មថ ២១,១-១១)។ គេ​លើក​តម្កើងព្រះអង្គជាបុត្ររបស់ព្រះបាទដាវីឌ ជាព្រះអង្គដែលនាំការសង្រ្គោះមក (Hosanna​ មានន័យថា “ចូរសង្រ្គោះយើងទៅ!” “ចូរនាំការសង្រ្គោះមក!”)។ ប៉ុន្តែ “ព្រះមហាក្សត្រ​ប្រកបដោយសិរីរុងរឿង” (ទន ២៤,៧-១០) យាងចូលក្នុងទីក្រុងរបស់ព្រះអង្គដោយ “គង់នៅលើខ្នងលា” (សក ៩,៩) គឺព្រះអង្គមិនយក​ដណ្ដើម​​កូនស្រីនៃទីក្រុងស៊ីយ៉ូន ជាតំណាងព្រះសហគមន៍ព្រះអង្គ ដោយប្រើ​កល​ល្បិ​ច ឬ​​អំពើហិង្សាឡើយ តែ​ដោយ​មានចិត្តសុភាពរាបសា ដែលផ្ដល់សក្ខីភាពនៃសេចក្ដីពិត (យហ ១៨,៣៧)។ ហេតុនេះ នៅថ្ងៃនោះ ​ក្មេងៗ (មថ ២១,១៥-១៦; ទន ៨,៣) និង “អ្នកដែលពឹងផ្អែកលើព្រះជាម្ចាស់” លើកតម្កើងព្រះ​អង្គ ដូចពួក​ទេវទូត​បាន​ប្រកាស​ទៅពួកគង្វាល​ (លក ១៩,៣៨; ២,១៤)។ ពេលថ្វាយអភិបូជា ​ព្រះសហគមន៍​ច្រៀង​ពាក្យសរសើរ​របស់គេ “សូមលើកតម្កើងសិរីរុងរឿងព្រះអង្គដែលយាងមកក្នុងព្រះនាមព្រះអម្ចាស់” (ទន ១១៨,២៦) ក្នុងធម៌​ “ព្រះដ៍វិសុទ្ធ” មុនរំលឹកថា ព្រះ
អម្ចាស់បានសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី។

៥៦០. ព្រះយេស៊ូ ដែលយាងចូលទីក្រុងយេរូសាឡឹមបង្ហាញថា ព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែល​ព្រះមហាក្សត្រ​-ព្រះ​មេស្សី​នឹងសម្រេចដោយសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី យាងមកដល់ហើយ។ ​ព្រះសហគមន៍​ចូល​ក្នុង​អាទិត្យពិសិដ្ឋ ដោយប្រារព្ធបុណ្យហែស្លឹក ជាបុណ្យរំលឹកព្រះយេស៊ូយាងចូលទីក្រុង យេរូសាឡឹម។

សង្ខេប

៥៦១. “ជីវិតទាំងស្រុងរបស់ព្រះគ្រីស្តដូចជាមេរៀន គឺពេលព្រះអង្គនៅស្ងៀម ការអស្ចារ្យ កាយវិការ ការ​អធិដ្ឋាន​របស់​ព្រះអង្គ សេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះអង្គចំពោះមនុស្ស ធម៌ទេសនារបស់ព្រះអង្គ​ចំពោះអ្នក​តូច​តាច និងអ្នក​ក្រីក្រ ការបូជាព្រះជន្មរបស់ព្រះអង្គនៅលើឈើឆ្កាងដើម្បីសង្រ្គោះពិភពលោក ការមានព្រះជន្មថ្មី​របស់​ព្រះអង្គ អ្វីៗទាំងអស់នោះធ្វើ​ឱ្យព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គកើតជារូបរាង និងសម្ដែង​ព្រះអង្គ​ឱ្យបាន​ពេញ​លក្ខណៈ” (CT ៩)។

៥៦២. សាវ័ករបស់ព្រះគ្រីស្តត្រូវតែសម្របខ្លួនឱ្យដូចព្រះអង្គ រហូតដល់ព្រះអង្គសណ្ឋិតនៅក្នុងខ្លួនគេ (កាឡ ៤,១៩)។ “ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះជាម្ចាស់បានលើក​​​យើង​​​ឱ្យចូលក្នុង​​​គម្រោងការដ៏អស្ចារ្យ​​​នៃព្រះ​​​ជន្មរបស់ព្រះគ្រីស្ត យើងធ្វើឱ្យបានដូចព្រះគ្រីស្ត រួម​​​ជាមួយព្រះអង្គ ដែលសោយទិវង្គត ហើយក៏រួមជាមួយ​ព្រះអង្គ ដែល​​មានព្រះជន្ម​ថ្មី ដោយរង់ចាំឱ្យបានរួបរួមជាមួយព្រះ​​​អង្គ ដែលសោយរាជ្យ” (LG ៧)។

៥៦៣. ទោះជាគង្វាល ឬហោរាចារ្យក្តី យើងអាចឈានទៅដល់ព្រះជាម្ចាស់ លុះត្រាតែយើងលុតជង្គង់ពីមុខស្នូកសត្វនៃភូមិបេថ្លេហិម ដោយក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ ដែលលាក់ខ្លួនក្នុងកូនក្មេងដ៏ទន់ខ្សោយម្នាក់។

៥៦៤. ដោយចុះចូលក្រោមនាងម៉ារី និងលោកយ៉ូសែប ហើយដាក់ខ្លួនធ្វើការអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ នៅភូមិណាសារ៉ែត ព្រះយេស៊ូផ្តល់គំរូឱ្យយើងយល់ថា យើងអាចធ្វើជាសន្ត ឬសន្តីបុគ្គលម្នាក់ក្នុងការរស់នៅ​ប្រចាំថ្ងៃនៃក្រុមគ្រួសារ និងក្នុងការងារ។

៥៦៥. តាំងពីដំបូងនៃជីវិតជាសាធារណៈរបស់ព្រះអង្គ នៅពេលដែលព្រះអង្គជ្រមុជទឹក ព្រះយេស៊ូជា “អ្នកបម្រើ” ដែលថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះរាជកិច្ចនៃការសង្រ្កោះ ដែលនឹងកើតឡើង ដោយ “ពិធីជ្រមុជ” នៃ​ទុក្ខលំបាករបស់ព្រះអង្គ។

៥៦៦. ការល្បួងនៅវាលរហោស្ថានបង្ហាញថា ព្រះយេស៊ូជាព្រះមេស្ស៊ីដ៏សុភាពរាបសា ដែលឈ្នះ​សាតាំង ដោយភ្ជាប់ព្រះហឫទ័យទាំងស្រុងទៅនឹងគម្រោងការនៃការសង្រ្គោះរបស់ព្រះបិតា។

៥៦៧. ព្រះគ្រីស្តបានចាប់ផ្ដើមព្រះរាជ្យនៃស្ថានបរមសុខនៅលើផែនដីនេះ។ “ព្រះគ្រីស្ត​​​​​​បញ្ចាំងពន្លឺនៃ​ព្រះ​​​​រាជ្យ​​​​នោះ ដោយ​ព្រះបន្ទូល ដោយស្នាព្រះហស្តផ្សេងៗ និង​​​ដោយគង់នៅជាមួយមនុស្ស​​​លោក​ផង” (LG ៥)។ ព្រះសហគមន៍ជាពូជ និងជាការចាប់ផ្ដើមនៃព្រះរាជ្យនេះ។ ព្រះអង្គបានប្រគល់កូនសោនៃព្រះ​សហគមន៍ឱ្យលោកសិលា។

៥៦៨. ព្រះគ្រីស្តប្រែទ្រង់ទ្រាយ ដើម្បីពង្រឹងជំនឿរបស់ក្រុមគ្រីស្តទូត មុនព្រះអង្គរងទុក្ខលំបាក។ ការ ឡើងនៅលើ “ភ្នំដ៏ខ្ពស់” រៀបចំការឡើងនៅលើភ្នំនៃទុក្ខលំបាក។ ព្រះគ្រីស្ត ដែលជាព្រះសិរសានៃព្រះសហគមន៍ សម្ដែងឱ្យយើងឃើញនូវអ្វីដែលព្រះកាយរបស់ព្រះអង្គមាន និងដែលភ្លឺចិញ្ចែងចិញ្ចាច នៅក្នុងអគ្គសញ្ញា គឺ “ឱ្យ​​យើងសង្ឃឹមថា នឹង​ទទួលសិរីរុងរឿង” (កូឡ ១,២៧) (សន្ត ឡេអុងដ៏ប្រសើរ)។

៥៦៩. ព្រះគ្រីស្តស្ម័គ្រចិត្តឡើងនៅទីក្រុងយេរូសាឡឹម ដោយដឹងថា ព្រះអង្គនឹងសោយទិវង្គតយ៉ាង​សាហាវ ដោយសារអ្នកបាបប្រឆាំងនឹងព្រះអង្គ (ហប ១២,៣)។

៥៧០. នៅពេលដែលព្រះយេស៊ូយាងចូលទីក្រុងយេរូសាឡឹម ព្រះអង្គបង្ហាញថា ព្រះរាជ្យយាងមកដល់ ហើយ។ ព្រះមហាក្សត្រ-ព្រះមេស្ស៊ី ដែលកូនក្មេង និងអ្នកសុភាពរាបសាទទួលស្វាគមន៍នៅក្នុងទីក្រុងរបស់ព្រះ​អង្គ នឹងសម្រេចព្រះរាជ្យនេះ ដោយសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី។

ប្រការទី៤៖ “ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តបានសោយទុក្ខលំបាក នៅជំនាន់លោកប៉ុនពីឡាត ព្រះអង្គត្រូវគេឆ្កាង សោយទិវង្គត

ហើយព្រះសពព្រះអង្គត្រូវគេបញ្ចុះក្នុងរូងថ្មមួយ”

៥៧១. គម្រោងការដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះគ្រីស្តដែលសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី ជាស្នូលនៃ​ដំណឹង​ល្អ ដែលក្រុមគ្រីស្តទូត និងព្រះសហគមន៍ត្រូវតែប្រកាសដល់ពិភពលោកទាំងមូល។ ព្រះជាម្ចាស់បានបំពេញ​គម្រោងការនៃការសង្រ្គោះ “តែម្ដងគត់” (ហប ៩,២៦) ដោយមានព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គ ជាព្រះយេស៊ូ ​គ្រីស្ត​បាន​សោយ​ទិវង្គត ដើម្បីសង្រ្គោះមនុស្សលោក។

៥៧២. ព្រះសហគមន៍នៅតែស្មោះត្រង់នឹង “ការបកស្រាយនៃសេចក្ដីដែលមានចែងក្នុងគម្ពីរទាំងមូល” ដែលព្រះ​យេស៊ូ​ផ្ទាល់ព្រះអង្គបានប្រទានមុន និងក្រោយពេលព្រះអង្គសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មរស់ឡើងវិញ៖ “ព្រះគ្រីស្ត ត្រូវ​តែរងទុក្ខលំបាកបែបនេះសិន មុននឹងចូលទៅទទួលសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ” (លក ២៤,២៦-២៧.៤៤-៤៥)។ ទុក្ខលំបាករបស់ព្រះយេស៊ូបានកើតជារូបរាង ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តមនុស្សលោក ដ្បិត “ពួកព្រឹទ្ធាចារ្យ ពួកនាយកបូជាចារ្យ និងពួកបណ្ឌិតខាងវិន័យនឹងបោះបង់ព្រះអង្គចោល” (មក ៨, ៣១) ហើយ “គេនឹងបញ្ជូនលោកទៅ​ក្នុងកណ្ដាប់ដៃរបស់សាសន៍ដទៃ ដើម្បីឱ្យពួកនោះ ចំអកដាក់លោក យករំពាត់វាយលោក ព្រមទាំងឆ្កាង​សម្លាប់​លោក​ទៀតផង” (មថ ២០,១៩)។

៥៧៣. ដូច្នេះ អ្នកជឿអាចស្វែងយល់អំពីកាលៈទេសៈនៃសេចក្ដីស្លាប់របស់ព្រះយេស៊ូ ដែលដំណឹងល្អបានបញ្ជូន​យ៉ាង​ត្រឹម​​ត្រូវ (DV ១៩) ហើយដែលមានឯកសារខាងប្រវត្តិសាស្រ្តជួយបំភ្លឺ ដើម្បីយល់​កាន់តែច្បាស់​អំពីអត្ថន័យ​នៃ​ការ​សង្រ្គោះ។

កថាខណ្ឌទី១៖ ព្រះយេស៊ូ និងជនជាតិអ៊ីស្រាអែល

៥៧៤. លុះព្រះយេស៊ូចាប់ផ្ដើមប្រកាសដំណឹងល្អជាសាធារណៈ ពួកខាងគណៈផារីស៊ី និងពួកស្ដេច
ហេរ៉ូដ រួម​ជាមួយ​ពួក​បូជាចារ្យ និងពួកបណ្ឌិតខាងវិន័យខ្លះ ឃុបឃិតគ្នាដើម្បីធ្វើគុតព្រះអង្គ (មក ៣,៦)។ ដោយសារ​កិច្ចការ​ខ្លះរបស់ព្រះអង្គ (ដូចជាពេលព្រះអង្គដេញខ្មោចចេញពីមនុស្ស (មថ ១២,២៤) លើកលែងទោស​ឱ្យ​គេ​រួចពីបាប (មក ២,៧) ប្រោសអ្នក ជំងឺឱ្យបានជានៅថ្ងៃសប្ប័ទ (មក ៣,១-៦) បកស្រាយធម៌ វិន័យ​តាម​របៀប​​ផ្សេងពីគេ (មក ៧,១៤-២៣) ស្រលាញ់រាប់អានអ្នកទារពន្ធ និងអ្នកបាប (មក ២,១៤-១៧)) អ្នកខ្លះ​ ដែល​មានបំណងមិនល្អ ​បានសង្ស័យថា ព្រះអង្គមាន​ខ្មោច​ចូល (មក ៣,២២; យហ ៨,៤៨; ១០,២០)។ គេចោទ​ព្រះ​អង្គ​ថា ព្រះអង្គប្រមាថព្រះជាម្ចាស់ (មក ២,៧) ព្រះអង្គបញ្ឆោតប្រជាជន (យហ ៧,១២) ជាអំពើ​ឧក្រិដ្ឋ​ដែល​ធម្មវិន័យ​ដាក់ទោសដោយគប់នឹងដុំថ្មរហូតដល់ស្លាប់ (យហ ៨,៥៩)។

៥៧៥. ព្រះយេស៊ូបានប្រព្រឹត្តកិច្ចការ និងមានព្រះបន្ទូលជាច្រើន ធ្វើឱ្យមនុស្សខ្លះបាន“ជំទាស់ប្រឆាំង” (លក ២,៣៤) នឹងព្រះអង្គ។ មនុស្សទាំងអស់នោះ ជាមេដឹកនាំសាសនា​ ឬតាម​ដំណឹង​ល្អ​របស់​សន្ត​យ៉ូហាន “ជនជាតិយូដា” ច្រើន​ជាង​ប្រជាជនធម្មតា។​ ប៉ុន្តែ​ ព្រះយេស៊ូមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយនឹងពួកខាងគណៈផារីស៊ីដែរ គឺពួកគេប្រាប់ព្រះ​អង្គ​ទុក​​ជាមុនថា​ មានគេចង់សម្លាប់ព្រះអង្គ ព្រះយេស៊ូសរសើរពួកខាងគណៈផារីស៊ីខ្លះ ដូចជាគ្រូបណ្ឌិតខាងវិន័យក្នុង មក ១២,៣៤ ហើយទ្រង់ក៏សោយព្រះស្ងោយរួមជាមួយពួកផារីស៊ីជាច្រើនដងដែរ។ ព្រះយេស៊ូបញ្ជាក់សេចក្ដីខ្លះ​របស់មេដឹកនាំខាងសាសនានោះ ដូចជា មនុស្សស្លាប់នឹងមានជីវិតថ្មី របៀបធ្វើទាន តមអាហារ និងការអធិដ្ឋាន ទំនៀម​​ទំលាប់​នឹងសន្ទនាជាមួយព្រះជាម្ចាស់ដូចជាព្រះបិតា ហើយវិន័យសំខាន់ជាងគេអំពីសេចក្ដីស្រលាញ់ចំពោះព្រះជាម្ចាស់ និងបងប្អូនឯទៀតៗ។

៥៧៦. ចំពោះមនុស្សជាច្រើន នៅប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ព្រះយេស៊ូហាក់ដូចជាប្រព្រឹត្តប្រឆាំងនឹងរចនាសម័្ពន្ធដ៏​សំខាន់ៗ នៃប្រជាជនអ៊ីស្រាអែល៖
-ត្រូវតែប្រតិបតិ្តតាមធម្មវិន័យក្នុងគ្រប់ប្រការជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរ ហើយចំពោះពួកខាងគណៈផារីស៊ី ក្នុងការ​បកស្រាយ​​ធម្មវិន័យនេះផងដែរ។
-ព្រះវិហារនៅទីក្រុងយេរូសាឡឹមជាកន្លែងដ៏សំខាន់ និងដ៏វិសុទ្ធបំផុត ដែលមានព្រះជាម្ចាស់គង់នៅតាម​របៀប ​ពិសេស។
-ត្រូវតែជឿលើព្រះជាម្ចាស់តែមួយគត់ ដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចរួមចំណែកក្នុងសិរីរុងរឿងបានឡើយ។

១. ព្រះយេស៊ូ និងធម្មវិន័យ

៥៧៧. ពេលព្រះយេស៊ូចាប់ផ្តើមមានព្រះបន្ទូលអំពីសុភមង្គលដ៏ពិតប្រាកដ នៅលើភ្នំ ដែលព្រះអង្គបាន​ជួយបំភ្លឺ​ដោយ​មាន​ការប្រណីសន្តោសនៃសម័្ពន្ធមេត្រីថ្មី ធម្មវិន័យ​ដែលព្រះជាម្ចាស់ប្រោសប្រទាននៅលើភ្នំស៊ីណៃនៅក្នុង​សម័្ពន្ធ​មេត្រី​ទីមួយ ព្រះអង្គក៏ព្រមានយ៉ាងឱឡារិកថា៖ សូមកុំនឹកស្មានថា ខ្ញុំមកលុបបំបាត់ធម្មវិន័យ ឬគម្ពីរព្យាការីចោលឡើយ។ ខ្ញុំមិនមែនមកលុបបំបាត់ទេ គឺខ្ញុំមកធ្វើ​ឱ្យគម្ពីរមានអត្ថន័យពេញលក្ខណៈទៅវិញ។ ខ្ញុំសូមប្រាប់ឱ្យអ្នករាល់គ្នាបានដឹងច្បាស់ថា ដរាបណាផ្ទៃមេឃ និងផែនដីនៅស្ថិតស្ថេរ ដរាបនោះគ្មានក្បៀស ឬបន្តក់ណាមួយក្នុងគម្ពីរវិន័យត្រូវលុបបំបាត់ឡើយ គឺគម្ពីរទាំងមូល នឹងនៅស្ថិតស្ថេររហូតដល់ទីបំផុត។ អ្នកណាល្មើសបញ្ញត្តិតូចមួយនេះ ហើយបង្រៀនអ្នកផ្សេងឱ្យធ្វើតាម អ្នកនោះ​នឹងមានឋានៈតូចជាងគេក្នុងព្រះរាជ្យនៃស្ថានបរមសុខ។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកណាប្រតិបត្តិតាមវិន័យ ហើយបង្រៀន​អ្នកផ្សេងឱ្យប្រតិបត្តិតាម អ្នកនោះនឹងមានឋានៈធំក្នុងព្រះរាជ្យនៃស្ថានបរមសុខ (មថ ៥,១៧-១៩)។

៥៧៨. តាមព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះយេស៊ូផ្ទាល់ ព្រះអង្គដែលជាព្រះមេស្ស៊ីនៃជនជាតិអ៊ីស្រាអែល អ្នកធំជាង​គេក្នុង​ព្រះរាជ្យ​នៃស្ថានបរមសុខ ត្រូវតែបំពេញធម្មវិន័យដោយប្រតិបត្តិតាម ក្នុងគ្រប់ប្រការ រហូតដល់វិន័យតូចជាងគេ។ មាន​តែព្រះអង្គនេះហើយ ដែលបានប្រព្រឹត្តតាមគ្រប់លក្ខណៈ។ ជនជាតិយូដាបានសារភាពថា ពួកគេ​មិន​អាច​ប្រតិបត្តិតាមធម្មវិន័យឱ្យបានគ្រប់លក្ខណៈ ដោយមិនបំពានច្បាប់ណាមួយឡើយ។ ហេតុនេះហើយ ជា​រៀង​រាល់ឆ្នាំ​ នៅ​ពេល​គេធ្វើបុណ្យឱ្យរួចពីបាប គេអង្វរព្រះជាម្ចាស់ឱ្យព្រះអង្គលើកលេងទោសឱ្យគេ ដែល​​បានបំពានធម្មវិន័យ។ ធម្មវិន័យ និងប្រការនីមួយៗ​ជាបញ្ញត្តិតែមួយ ហើយដូចសន្តយ៉ាកុបរំលឹកយើង៖ “អ្នកណាប្រតិបត្តិតាមវិន័យទាំងមូល តែបំពានលើបញ្ញត្តិណាមួយ អ្នកនោះក៏ដូចជាខុសនឹងវិន័យទាំងមូលដែរ” (យក ២,១០)។

៥៧៩. ពួកផារីស៊ីចូលចិត្តប្រតិបត្តិតាមធម្មវិន័យទាំងស្រុង មិនគ្រាន់តែតាមចំអក្សរទេ ថែមទាំងតាមវិញ្ញាណផងដែរ។ ហេតុនះ នៅសម័យព្រះយេស៊ូ គេបាននាំជនជាតិយូដាជាច្រើនឱ្យប្រតិបត្តិតាមធម្មវិន័យយ៉ាងតឹងរឹង និងដាច់ខាត។ បើព្រះអង្គមិនព្រមជួយដោះស្រាយបញ្ហានីមួយៗដោយលម្អិតលម្អន់ធម្មវិន័យជ្រុលពេកដូច​ “ពួកអ្នកមានពុត” ព្រះអង្គក៏ត្រូវតែរៀបចំចិត្តគំនិតរបស់ប្រជាជនឱ្យយល់ថា ព្រះជាម្ចាស់នឹងធ្វើអន្តរាគមន៍យ៉ាងអស្ចារ្យ ដោយសារមនុស្សសុចរិតតែម្នាក់នឹងបំពេញធម្មវិន័យឱ្យបានគ្រប់លក្ខណៈជំនួសមនុស្សបាបទាំងឡាយ។

៥៨០. មានតែព្រះជាម្ចាស់ជាអ្នកតែងច្បាប់ ដែលកើតជាមនុស្ស នៅក្នុងអង្គព្រះបុត្រាព្រះអង្គ ក្រោមអំណាច​នៃ​ធម្មវិន័យ ដែលអាចបំពេញធម្មវិន័យបានពេញលក្ខណៈ (កាឡ ៤,៤)។ នៅក្នុងអង្គព្រះយេស៊ូ ធម្មវិន័យមិនមែន​ឆ្លាក់នៅលើផ្ទាំងថ្មទេតែ “នៅក្នុងជម្រៅចិត្ត” (យរ ៣១,៣៣) របស់អ្នកបម្រើ ដែលបានទៅជា “សម័្ពន្ធមេត្រីជាមួយប្រជាជន” (អស ៤២,៦) ដ្បិតព្រះអង្គ “នាំមកនូវការវិនិច័្ឆយពិតមែន” (អស ៤២,៣)។ ព្រះយេស៊ូបំពេញធម្មវិន័យរហូតដល់ទទួលយក “បណ្ដាសាដែលមកពីវិន័យ” (កាឡ ៣,១៣) ដែល “អស់អ្នកដែលមិនប្រតិបត្តិតាមធម្មវិន័យត្រូវបណ្ដាសា” (កាឡ ៣,១០) ដ្បិត “ព្រះគ្រីស្តបានសោយទិវង្គត ដើម្បីលោះមនុស្សលោកឱ្យរួចផុតពីទោស ដែលគេបានប្រព្រឹត្តល្មើស​កាលនៅក្រោមសម័្ពន្ធមេត្រីទីមួយ” (ហប ៩,១៥)។

៥៨១. ជនជាតិយូដា និងមេដឹកនាំសាសនាបានចាត់ទុកព្រះយេស៊ូជា “លោកគ្រូ” (យហ ១១,២៨; ៣,២; មថ ២២,២៣-២៤.៣៤-៣៦)។​ ព្រះអង្គបានឧស្សហ៍បកស្រាយធម្មវិន័យតាមក្បួនច្បាប់របស់មេដឹកនាំ (មថ ១២,៥; ៩,១២; មក ២,២៣-២៧; លក ៦,៦-៩; យហ ៧,២២-២៣)។ ប៉ុន្តែ នៅពេលជាមួយគ្នានេះ ព្រះអង្គធ្វើឱ្យគ្រូបណ្ឌិតខាងវិន័យទាស់ចិត្ត ពីព្រោះព្រះអង្គមិនគ្រាន់តែបញេ្ជញយោបល់ដូចពួកគេតែប៉ុណ្ណោះទេ ព្រះអង្គ “មានព្រះបន្ទូលប្រកបដោយអំណាច ខុសប្លែកពីពួកបណ្ឌិតខាងវិន័យរបស់គេ” (មថ ៧,២៨-២៩)។ ក្នុងអង្គព្រះអង្គ គឺព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដដែល បានលាន់ឮលើភ្នំស៊ីណៃ ដើម្បីប្រទានឱ្យលោកម៉ូសេនូវធម្មវិន័យជាលាយល័ក្ខណ៍អក្សរ ហើយដែលលាន់ឮម្ដងទៀតលើភ្នំនៃធម័វិន័យថ្មីអំពីសុភមង្គលយ៉ាងពិតប្រាកដ (មថ ៥,១)។ ព្រះបន្ទូលនេះ មិនលុបបំបាត់ធម្មវិន័យទេ ប៉ុន្តែបំពេញធម្មវិន័យ ដោយព្រះជាម្ចាស់បកសក្រាយធម្មវិន័យ ជាលើកចុងក្រោយ​៖ “អ្នករាល់គ្នាធ្លាប់បានឮសេចក្ដីដែលមានចែងប្រាប់បុព្វបុរសថា (...) រីឯខ្ញុំវិញ ខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ប្រាប់អ្នករាល់គ្នាថា” (មថ ៥,៣៣-៣៤)។ ដោយមានព្រះបន្ទូលប្រកបដោយអំណាចដដែលនេះ ព្រះអង្គមិនព្រមនឹង “ទំនៀនទំលាប់របស់មនុស្ស” (មក ៧,៨) នៃពួកផារីស៊ី ដែល “បំបាត់តម្លៃព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់” (មក ៧,១៣)។

៥៨២. មិនតែប៉ុណ្ណោះទេ ព្រះយេស៊ូបំពេញធម្មវិន័យអំពីភាពបរិសុទ្ធនៃចំណីអាហារ ដែលមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ជនជាតិយូដា ទ្រង់សម្ដែងនូវ “គរុកោសល្យ” របស់វិន័យនេះ ដោយបកស្រាយថា៖ “អ្វីៗពីខាងក្រៅចូលទៅក្នុងមនុស្ស ពុំអាចធ្វើឱ្យគេក្លាយទៅជាមិនបរិសុទ្ធបានឡើយ (...)។ ព្រះអង្គបញ្ជាក់ថា គ្រប់អាហារសុទ្ធតែបរិសុទ្ធទាំងអស់។ មានតែអ្វីៗចេញពីមនុស្សប៉ុណ្ណោះ ដែលធ្វើឱ្យគេមិនបរិសុទ្ធ ដ្បិតគំនិតអាក្រក់ទាំងប៉ុន្មានសុទ្ធតែចេញមកពីខាងក្នុងចិត្តរបស់មនុស្ស” (មក ៧,១៨-២១)។ ព្រះអង្គបានបកស្រាយធម៌ វិន័យជាលើកចុងក្រោយ ប្រកបដោយអំណាច ប៉ុន្តែគ្រូបណ្ឌិតខាងវិន័យខ្លះបានប្រឆាំងមិនព្រមទទួលយកការបកស្រាយរបស់ព្រះអង្គ ទោះបីព្រះជាម្ចាស់បញ្ជាក់អំពីការបកស្រាយរបស់ព្រះយេស៊ូ ដោយប្រទានទីសម្គាល់ដ៏អស្ចារ្យ​​​​ក៏ដោយ (យហ ៥,៣៦; ១០,២៥.៣៧-៣៨; ១២,៣៧) ជាពិសេសអំពីថ្ងៃសប្ប័ទ៖ ដោយឧស្សហ៍ប្រើអំណះអំណាងរបស់មេដឹកនាំសាសនា (មក ២,២៥-២៥; យហ ៧,២២-២៤) ព្រះយេស៊ូរំលឹកថា ពេលព្រះអង្គប្រោសមនុស្សឱ្យបានជាសះស្បើយ ដើម្បីបម្រើព្រះជាម្ចាស់ (មថ ១២,៥; ជរ ២៨,៩) ឬអ្នកដទៃ (លក ១៣,១៥- ១៦; ១៤,៣-៤) ទ្រង់មិនប៉ះពាល់ដល់ថ្ងៃសប្ប័ទឡើយ។

២. ព្រះយេស៊ូ និងព្រះវិហារ

៥៨៣. ដូចពួកព្យាការីមុនព្រះយេស៊ូ ព្រះអង្គក៏បានគោរពយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនព្រះវិហារនៃទីក្រុង យេរូសាឡឹម។ លោក​យ៉ូសែប និងនាងម៉ារីបានថ្វាយព្រះអង្គ សែសិបថ្ងៃក្រោយពីព្រះអង្គបានប្រសូត (លក ២,២២-៣៩)។ លុះដល់​ពេលមានព្រះជន្មាយុដប់ពីរព្រះវស្សា ព្រះអង្គសម្រេចចិត្តស្នាក់នៅក្នុងព្រះវិហារ ដើម្បីរំលឹកមាតាបិតា​ថា ព្រះអង្គ​ត្រូវ​តែ​យកចិត្តទុកដាក់នឹងកិច្ចការរបស់ព្រះបិតាព្រះអង្គ ​(លក ២,៤៦-៤៩)។ យ៉ាងហោចណាស់ មួយឆ្នាំម្តង នៅ​ពេលព្រះអង្គមានជីវិតដ៏លាក់កំបាំងនៅឡើយ ព្រះអ​ង្គយាងឡើងទៅព្រះវិហារ ដើម្បីប្រារព្ធបុណ្យចម្លង (លក ២,៤១) ហើយលុះពេលព្រះអង្គមានជីវិតជាសាធារណៈហើយ ទ្រង់ក៏​ធ្វើ បូជនីយេសចរណ៍ទៅទីក្រុងយេរូសាឡឹម សម្រាប់បុណ្យធំៗនៃជនជាតិយូដា (យហ ២,១៣-១៥; ៥,១.១៤; ៧,១.១០.១៤; ៨,២; ១០,២២-២៣)។

៥៨៤. ព្រះយេស៊ូយាងឡើងទៅព្រះវិហារជាកន្លែងដ៏ពិសេស ដើម្បីជួបព្រះជាម្ចាស់។ សម្រាប់ព្រះអង្គ ព្រះវិហារ​ជា​​ព្រះដំណាក់នៃព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ ជាផ្ទះសម្រាប់អធិដ្ឋាន ហើយព្រះអង្គក៏ទាស់ចិត្តថា ទីធ្លាព្រះវិហារបាន​ទៅ​ជាសំបុកចោរទៅវិញ (មថ ២១,១៣)។ ព្រះអង្គដេញអ្នកលក់ចេញពីព្រះវិហារ ដ្បិតព្រះអង្គស្រលាញ់ព្រះ​បិតា​ខ្លាំងពេក៖ “កុំយកដំណាក់ព្រះបិតាខ្ញុំធ្វើជាកន្លែងលក់ដូរដូច្នេះ។ ពួកសាវ័កនឹកឃើញសេចក្ដី ដែលមាន​ចែង​ទុកក្នុងគម្ពីរថា៖ “មកពីទូលបង្គំស្រលាញ់ព្រះដំណាក់របស់ព្រះអង្គបានគេប្រហារជីវិតទូលបង្គំ” (ទន ៦៩,១០)”​ (យហ ២,១៦-១៧)។ ក្រោយពីព្រះអង្គមានព្រះជន្មថ្មី ក្រុមគ្រីស្តទូតនៅតែគោរពព្រះវិហារជានិច្ច (កក ២,៤៦; ៣,១; ៥,២០.២១)។

៥៨៥. ក៏ប៉ុន្តែ មុននឹងរងទុក្ខលំបាក ព្រះយេស៊ូបានប្រកាសថា ព្រះវិហារដ៏ល្អឆើតឆាយនេះនឹងត្រូវរលំបាក់​បែកអស់ លែង​មានថ្មត្រួតពីលើថ្មទៀតហើយ (មថ ២៤,១-២)។​ ព្រះយេស៊ូប្រកាសថា ព្រះវិហារនឹងធ្វើជាសញ្ញាសម្គាល់​មួយ នៅពេលចុង​ក្រោយបំផុត ដែលនឹងចាប់ផ្ដើម ពេលព្រះអង្គនឹងសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មរស់​ឡើង​វិញ (មថ​ ២៤,៣)។ ប៉ុន្តែ មានអ្នកខ្លះបានពោលរឿងក្លែងក្លាយអំពីព្រះបន្ទូលនេះ ​នៅពេលមហាបូជា ចារ្យ​សួរ​ចម្លើយ​ព្រះអង្គ (មក ១៤,៥៧-៥៨) ហើយបានជេរប្រមាថព្រះអង្គ នៅពេលទ្រង់ត្រូវគេឆ្កាង (មថ ២៧,៣៩-៤០)។

៥៨៦. ព្រះយេស៊ូមិនប្រកាន់ព្រះវិហារទេ (មថ ៨,៤) គឺព្រះអង្គបានប្រៀនប្រដៅក្នុងព្រះវិហារ (យហ ១៨,២០) មាន​ព្រះហឫទ័យចង់បង់ពន្ធព្រះវិហារ រួមជាមួយលោកសិលា (មថ ១៧,២៤-២៧) ​ដែលទ្រង់ទើបតែងតាំងធ្វើជា​គ្រឹះ​នៃ​ព្រះ​សហគមន៍​ព្រះអង្គ (មថ ១៦,១៨)។​ ម្យ៉ាងទៀត ព្រះអង្គបានយកព្រះវិហារធ្វើជាតំណាង ដោយណែនាំខ្លួនថា ព្រះអង្គជាព្រះដំណាក់ជាស្ថាពររបស់ព្រះជាម្ចាស់ ក្នុងចំណោមមនុស្សលោក (យហ ២,២១)។ ហេតុ​នេះ ព្រះយេស៊ូសោយទិវង្គត (យហ ២,១៨-២២) ជាទីសម្គាល់ទុកជាមុនថា ព្រះវិហារនឹងត្រូវបាក់បែកខ្ទេច ហើយសម្ដែងសម័យថ្មីក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃការសង្រ្គោះ៖ “ដល់ពេលកំណត់ មិនមែននៅលើភ្នំនេះ ឬនៅក្រុង​យេរូសាឡឹមទៀតទេ ដែលអ្នករាល់គ្នានឹងថ្វាយបង្គំព្រះបិតា” (យហ ៤,២១)។

៣. ព្រះយេស៊ូ និងជំនឿរបស់ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលលើព្រះជាម្ចាស់តែមួយជាព្រះសង្រ្គោះ

៥៨៧. ដោយសារព្រះយេស៊ូ ធម្មវិន័យ និងព្រះវិហារបានធ្វើឱ្យមេដឹកនាំសាសនាជនជាតិ អ៊ីស្រាអែលខ្លះ​ បាន “ជំទាស់ប្រឆាំង” (លក ២,៣៤) តែពួកគេបាន “ដួលលើថ្ម” (លក ២០,១៧-១៨) នៃតួនាទីរបស់ព្រះអង្គ ក្នុងការសង្រ្គោះឱ្យរួចពីបាប ជាព្រះរាជកិច្ចរបស់ព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់តែម្តង។

៥៨៨. ព្រះយេស៊ូបានធ្វើឱ្យពួកខាងគណៈផារីស៊ីទាស់ចិត្ត ដោយសោយព្រះស្ងោយជាមួយអ្នកបាប ​យ៉ាងជិតស្និត (លក ៥,៣០) ដូចពេលព្រះអង្គសោយព្រះស្ងោយជាមួយពួកគេដែរ (លក ៧,៣៦)។ ព្រះយេស៊ូមានព្រះ​បន្ទូល​​ថា៖ “ខ្ញុំមិនមែនមករកមនុស្សសុចរិតទេ គឺមករកមនុស្សបាប ដើម្បីឱ្យគេកែប្រែចិត្តគំនិត” (លក ៥,៣២) ប្រឆាំងនឹងពួកខាងគណៈផារីស៊ី ដែល “នឹកស្មានថា ខ្លួនជាមនុស្សសុចរិត ហើយបែរជាមើលងាយអ្នក​ដ​ទៃ” (លក ១៨,៩)។ លើសពីនេះទៅទៀត ព្រះអង្គបានប្រកាសប្រាប់ពួកផារីស៊ីថា ដោយសារមនុស្សលោក​ទាំង​អស់​​ជាប់​នឹង​​អំពើបាប (យហ ៨,៣៣-៣៦) នរណាអះអាងថា ខ្លួនមិនត្រូវការការសង្រ្គោះ អ្នកនោះប្រៀបដូចជា​មនុស្ស​ខ្វាក់ (យហ ១៩,៤០-៤១)។

៥៨៩. ជាពិសេស មនុស្សជាច្រើនបានទាស់ចិត្តនឹងព្រះអង្គ ព្រោះព្រះអង្គបានធ្វើឱ្យគេយល់ថា ធម៌មេត្តា​ករុណា​​របស់ព្រះអង្គចំពោះអ្នកបាប ក៏ដូចជាធម៌មេត្តាករុណារបស់ព្រះអង្គចំពោះគេដែរ (មថ ៩,​១៣)។ ព្រះអង្គ​បាន​ធ្វើឱ្យគេយល់ថា ដោយរួមតុជាមួយអ្នកបាប (លក ១៥,១-២) ព្រះអង្គក៏ទទួលគេ ក្នុងពិធីជប់លៀង​ចុង​ក្រោយ (លក ១៥,២៣-៣២)។ ប៉ុន្តែ ពេលព្រះអង្គលើកលែងទោសឱ្យអ្នកបាប មេដឹកនាំសាសនា​បាន​បែក​​ជាពីរ។​ ដោយភ័យខ្លាច​​ ពួកគេនិយាយពាក្យពិតថា៖ “ក្រៅពីព្រះជាម្ចាស់មួយព្រះអង្គ តើនរណាអាចអត់​ទោស​​​​​​​មនុស្សឱ្យរួចពីបាបបាន?” (មក ២,៧)។​ ដោយលើកលែងទោសឱ្យអ្នកបាប លោក​​យេស៊ូ​ប្រមាថ​ព្រះជាម្ចាស់ ព្រោះលោកជាមនុស្សដែលតាំងខ្លួនជាព្រះជាម្ចាស់ (យហ ៥,១៨; ១០,៣៣) ឬមួយ​លោក​និយាយ​ការ​ពិត ហើយ​លោក​សម្ដែង​ព្រះនាមរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ​(យហ ១៧,៦.២៦) ដែលមានវត្តមានក្នុងចំណោមមនុស្ស​លោក។

៥៩០. ដោយសារព្រះយេស៊ូជាព្រះជាម្ចាស់ មានតែព្រះអង្គទេ ដែលអាចមានព្រះបន្ទូលដូចតទៅ៖ “អ្នកណា​មិនរួមជាមួយខ្ញុំ អ្នកនោះប្រឆាំង​នឹងខ្ញុំ” (មថ ១២,៣០) យ៉ាងណាមិញ នៅពេលព្រះយេស៊ូមានព្រះបន្ទូល​អំពីខ្លួន​ព្រះ​អង្គថា៖ “មានម្នាក់ប្រសើរជាងលោក​យ៉ូណាស​​ទៅ​ទៀត (...) ប្រសើរជាងព្រះបាទសាឡូម៉ូនទៅទៀត” (មថ ១២,៤១-៤២) ប្រសើរជាងព្រះវិហារទៅទៀត (មថ ១២,៦) ឬ​ពេលព្រះអង្គរំលឹកអំពីខ្លួនព្រះអង្គថា ព្រះបាទ​ដាវីឌ​បាន​ហៅព្រះមេស្ស៊ីជា ព្រះអម្ចាស់របស់​ព្រះអង្គ (មក ១២,៣៦-៣៧) ឬពេលព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលថា៖ “មុន​លោក​អប្រាហាំកើតមក ខ្ញុំមានជីវិតរួច​ស្រេចទៅ​ហើយ” (យហ ៨,៥៨) ឬ៖ “ខ្ញុំនិងព្រះបិតាជាអង្គតែមួយ” (យហ ១០,៣០)។

៥៩១. ព្រះយេស៊ូបានសុំឱ្យមេដឹកនាំសាសនា នៅទីក្រុងយេរូសាឡឹម ឱ្យផ្ញើជីវិតលើព្រះអង្គ ដោយសារ​កិច្ចការ​​ដែលព្រះអង្គប្រព្រឹត្ត (យហ ១០,៣៦-៣៨) ប៉ុន្តែត្រូវតែ “កើតជាថ្មី” (យហ ៣,៧) ដោយមានព្រះ​ហឫទ័យ​​ប្រណី​​​​សន្ដោស​របស់ព្រះជាម្ចាស់ទាក់ទាញចិត្តគំនិត (យហ ៦,១០) ដើម្បីផ្ញើជីវិតលើព្រះអង្គ។ ដោយសារ​ព្រះយេស៊ូ​ទាមទារឱ្យគេប្រែចិត្តគំនិតខ្លាំងពេក និងបំពេញព្រះបន្ទូលសន្យា​របស់ព្រះជាម្ចាស់​បែប​​នេះ យើងអាចយល់​ថា ក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់បានភ័ន្តច្រឡំ ដោយសម្រេចចិត្តនឹងប្រហារជីវិតព្រះយេស៊ូ ជា​អ្នក​ប្រមាថព្រះជាម្ចាស់ (មក ៣,៦)។ សមាជិកក្រុមប្រឹក្សាប្រព្រឹត្តដូច្នេះ មកពីគេ “មិនដឹង” (លក ២៣,៣៤) គេ​មាន “ចិត្តរឹងរូស” (មក ៣,៥; រម ១១,២៥) ហើយគេ “គ្មានជំនឿ” (រម ១១,២០)។

សង្ខេប

៥៩២. ព្រះយេស៊ូមិនបានលុបបំបាត់វិន័យនៃភ្នំស៊ីណៃចោលទេ ប៉ុន្តែព្រះអង្គបានបំពេញ (មថ ៥,១៧-១៩) វិន័យបានពេញលក្ខណៈ (យហ ៨,៤៦) បានជាព្រះអង្គសម្ដែងអត្ថន័យចុងក្រោយ (មថ ៥,៣៣) នៃវិន័យនេះ ហើយព្រះអង្គក៏លោះការបំពានទាំងប៉ុន្មាន ដែលប្រឆាំងនឹងវិន័យនេះ (ហប ៩,១៥)។

៥៩៣. ព្រះយេស៊ូបានគោរពព្រះវិហារ ដោយយាងឡើងទៅធ្វើបូជនីយេចរណ៍នៃបុណ្យទាំងប៉ុន្មានៃ​សាសនា​យូដា ហើយព្រះអង្គបានស្រលាញ់ព្រះដំណាក់នៃព្រះជាម្ចាស់នេះ ដែលស្ថិតនៅក្នុងចំណោមមនុស្សលោក។ ព្រះ​វិហារតំណាងអាឋ៌កំបាំងរបស់ព្រះអង្គ។ ពេលព្រះអង្គប្រកាសទុកជាមុនថា ព្រះវិហារនឹងត្រូវគេបំផ្លាញ ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលអំពីការស្លាប់របស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ ដែលជាការចូលក្នុងយុគថ្មីនៃប្រវិត្តសាស្រ្តនៃការសង្រ្គោះ ដែលព្រះកាយព្រះអង្គនឹងទៅជាព្រះវិហារចុងក្រោយបំផុត។

៥៩៤. ព្រះយេស៊ូបានបំពេញសកម្មភាពជាច្រើន ដូចជាការលើងលែងទោសឱ្យរួចពីបាប ដែលបានសម្ដែង ព្រះអង្គជាព្រះជាម្ចាស់ ជាព្រះសង្រ្គោះផ្ទាល់ (យហ ៥,១៦-១៨)។ ជនជាតិយូដាខ្លះ ដែលមិនទទួលស្គាល់ព្រះ ជាម្ចាស់ប្រសូតជាមនុស្ស (យហ ១,១៤) ចាត់ទុកថា ព្រះអង្គជា “មនុស្សដែលតាំងខ្លួនជាព្រះជាម្ចាស់” (យហ ១០,៣៣) និងបានកាត់ក្តីព្រះអង្គថា ជាអ្នកប្រមាថព្រះជាម្ចាស់។

 កថាខណ្ឌទី២៖ ព្រះយេស៊ូសោយទិវង្គតនៅលើឈើឆ្កាង

១. គេកាត់ក្ដីព្រះយេស៊ូ

មេដឹកនាំជនជាតិយូដាបាក់បែកគ្នាដោយសារព្រះយេស៊ូ

៥៩៥. ក្នុងចំណោមមេដឹកនាំសាសនា នៅទីក្រុងយេរូសាឡឹម មានលោកនីកូដេម (យហ ៧,៥០) ជាអ្នកខាង គណៈផារីស៊ី ឬ​​លោក​យ៉ូសែប ជាអ្នកស្រុកអារីម៉ាថេ ជាសាវ័កសម្ងាត់របស់ព្រះយេស៊ូ (យហ ១៩,៣៨-៣៩)។ ប៉ុន្តែ មេ​ដឹកនាំសាសនាបានបាក់បែក​គ្នា​ ដោយ​​​​សារព្រះអង្គ​​ (យហ ១៩,១៦-១៧; ១០,១៩-២១) គឺនៅ​ពេល​ព្រះ​អង្គ​ហៀប​នឹងរងទុក្ខលំបាក “មានអ្នកជាច្រើននាក់ជឿលើព្រះអង្គ” ទោះ​បី​ជំនឿ​នេះ​មិន​គ្រប់លក្ខណៈយ៉ាងណាក៏ដោយ (យហ ១២,៤២)។ ដូច្នេះ យើងមិនត្រូវឆ្ងល់ថា ក្រោយ​ពី​បុណ្យ​ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធយាងមក “មានពួក បូជាចារ្យ​ដ៏​ច្រើន​លើសលប់សុខចិត្តប្រតិបត្តិតាមជំនឿ” (កក ៦,៧) ហើយ “មានបង​ប្អូនខ្លះខាង​គណៈផារីស៊ី​ដែលជឿ​ព្រះ​អម្ចាស់” (កក ១៥,៥)។​ ហេតុនេះហើយ បានជាសន្ត​យ៉ាកុបអាច​មាន​ប្រសាសន៍ទៅកាន់សន្តប៉ូលថា៖ “មាន​ជនជាតិ​យូដារាប់មឺននាក់បានជឿ ហើយបងប្អូនទាំងនោះ ជាប់ចិត្ត​នឹង​ធម្មវិន័យខ្លាំងណាស់” (កក ២០, ២១)។

៥៩៦. មេដឹកនាំសាសនានៅទីក្រុងយេរូសាឡឹមមិនបានរួបរួមគ្នាជាធ្លុងតែមួយចំពោះព្រះយេស៊ូទេ (យហ ៩,១៦; ១០,១៩)។ ពួក​​ខាងគណៈផារីស៊ី​គម្រាម​ថា នឹងបណ្ដេញអស់អ្នកដែលដើរតាមព្រះអង្គ (យហ ៩,២២)។ ចំពោះ​អស់អ្នក​ដែល​ខ្លាច​ថា “ប្រជាជនមុខតែជឿទៅលើ (ព្រះយេស៊ូ) ទាំងអស់គ្នា ហើយជនជាតិ​រ៉ូមាំង​នឹងមកបំផ្លាញព្រះវិហារ និង​បំបាត់​ជាតិសាសន៍របស់យើង​ជាមិន​ខាន” (យហ ១១,៤៨) លោក​មហាបូជាចារ្យ​ កៃផាស​មានប្រសាសន៍ទាយ​ថា៖ “បើ​​មនុស្ស​តែម្នាក់ស្លាប់ ជាប្រយោជន៍ដល់ប្រជារាស្រ្តនោះ ប្រសើរជាងទុក​ឱ្យ​ជាតិទាំងមូលត្រូវវិនាស” (យហ ១១,៤៩-៥០) ។ ក្រុមប្រឹក្សា​ជាន់​ខ្ពស់​បានប្រកាសថា ព្រះយេស៊ូជាអ្នកប្រមាថព្រះជាម្ចាស់ “ត្រូវមានទោស​ដល់​ជីវិត” (មថ ២៦,៦៦) ប៉ុន្តែ ដោយ​សារ​ពួកគេគ្មានច្បាប់នឹងប្រហារជីវិតមនុស្ស (យហ ១៨,៣១) ពួក​គេ​​ប្រគល់​ព្រះ​យេស៊ូ​ឱ្យជនជាតិរ៉ូម៉ាំង ដោយ​ចោទ​ប្រកាន់​ព្រះអង្គថា ព្រះអង្គបំបះបំបោរប្រជារាស្រ្ត (លក ២៣,២)។ ហេតុនេះ គេនឹងកាត់ក្ដីព្រះអង្គរួមជាមួយលោកបារ៉ាបាស ​ដែល​ជាប់​ឃុំឃាំង ព្រោះលោកបាន “បង្ត​ចលាចល ព្រមទាំងបានសម្លាប់មនុស្សផង” (លក ២៣,​១៩)។ ពួក​មហាបូជាចារ្យ​គម្រាមលោកពីឡាតឱ្យ​បង្កើត​រឿងនយោបាយ បើលោកមិនព្រមដាក់ទោស​ប្រហារ​ជីវិត​ព្រះ​យេស៊ូ​ដែរ (យហ ១៩,១២.១៥.២១)។

ជនជាតិយូដាទាំងមូលមិនទទួលខុសត្រូវក្នុងការប្រហារជីវិតព្រះយេស៊ូឡើយ

៥៩៧. ពេលយើងចាប់អារម្មណ៍ពីកាលៈទេសៈដ៏ស្មុគ្រស្មាញ​ ដែលក័ណ្ឌ​ដំណឹង​ល្អសម្ដែងឱ្យយើងដឹងនូវ​ការ​កាត់​​ក្ដី​របស់​ព្រះយេស៊ូ ហើយទោះបីជាតួអង្គម្នាក់ៗ (លោកយូដាស ក្រុមប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់ លោកពីឡាត) បាន​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​​បាបតូច ឬធំ ដែលមានតែព្រះជាម្ចាស់ស្គាល់ យ៉ាងណាក៏ដោយ​ ក៏យើងគ្មានសិទ្ធិចោទប្រកាន់ថា ជនជាតិ​យូដា​ទាំង​មូល​​​ នៅទីក្រុងយេរូសាឡឹម ជា​អ្នកទទួលខុសត្រូវក្នុងការកាត់ក្ដីនេះឡើយ ទោះបីបណ្ដាជន ដែល​ត្រូវ​គេ​បញ្ចុះបញ្ចូល (មក ១៥,១១) បានស្រែកឡើងថា៖ “ឆ្កាងទៅៗ” ហើយទោះបី​ក្រុម​​​គ្រីស្តទូតបានស្ដី បន្ដោស​បណ្ដាជននេះ នៅ​ពេល​ពួក​លោកសុំឱ្យ​គេ​កែ​ប្រែ​ចិត្តគំនិត ពេលបុណ្យ​ព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ​យាងមក (កក ២,២៣.៣៦; ៣,១៣-១៤; ៤,‌១០; ៥,៣០; ៧,៥២; ១០,៣៩; ១៣,២៧-២៨; ១ថស ២,១៤-១៥) យ៉ាង​ណា​ក៏ដោយ។ ព្រះយេស៊ូ​ផ្ទាល់​បានលើកលែងទោសឱ្យគេ នៅលើឈើឆ្កាង ហើយ​​​លោកសិលាបានទទួល​ស្គាល់​ថា ជនជាតិយូដានៅ​ទី​​ក្រុង​យេរូសាឡឹម និងពួកមេរបស់គេបាន​ប្រព្រឹត្តដូច្នោះ “ទាំងមិនដឹងខ្លួន” (កក ៣,១៧)។ ទោះបីប្រជាជន​បាន​ស្រែក​ឡើងថា៖ “យើងខ្ញុំ និងកូនចៅរបស់យើងខ្ញុំទទួលខុសត្រូវក្នុងការ​ប្រហារ​ជីវិត​ជននេះ!” (មថ ២៧,២៥) យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏យើងមិនអាចចោទប្រកាន់ជនជាតិយូដាដទៃ គ្រប់សម័យ និងគ្រប់កន្លែង បានដែរ។ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះសហគមន៍បានប្រកាស នៅមហាសន្និបាតវ៉ាទីកង់ទីពីរថា “យើងគ្មានសិទ្ធិចោទប្រកាន់ប្រជាជនយូដាទាំងមូល ដែលរស់នៅសម័យព្រះយេស៊ូ ​ឬជនជាតិយូដាសព្វថ្ងៃនេះថា គេបានធ្វើគុតព្រះអង្គទេ (...) មិន​ត្រូវសំអាងលើគម្ពីរ ដើម្បីប្រកាន់ថា ព្រះអង្គបានដាក់ទោសប្រជាជនយូដា ឬដាក់បណ្ដាសាគេដែរ” (NA ៤)។

មនុស្សបាបទាំងអស់ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវនៃទុក្ខលំបាករបស់ព្រះគ្រីស្ត

៥៩៨. ​ដោយរួមជាមួយក្រុមមេដឹកនាំ និងសក្ខីភាពរបស់សន្តបុគ្គល ព្រះសហគមន៍មិនដែលភ្លេចថា “មនុស្ស​បាប​​​​ផ្ទាល់​ខ្លួន ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវ និងដូចជាឧបករណ៍ នៃទុក្ខលំបាកទាំងប៉ុន្មានរបស់ព្រះសង្រ្គោះ” (CR)។ ដោយ​​​ចាត់ទុក​​ថា អំពើបាបរបស់យើងប៉ះពាល់នឹងព្រះគ្រីស្តផ្ទាល់ (មថ ២៥,៤៥; កក ៩,៤-៥) ព្រះសហគមន៍​មិន​​រួញរាចោទប្រកាន់ថា គឺគ្រីស្តបរិស័ទ ដែល​ធ្លាប់​ចោទ​ជនជាតិយូដាច្រើនពេក ​ជាអ្នក​ទទួល​​ខុស​ត្រូវធ្ងន់ជាងគេ ក្នុង​ការធ្វើគុត​ព្រះ​យេស៊ូ។

យើងត្រូវតែចាត់ទុកថា អស់អ្នកដែលនៅតែប្រព្រឹត្តអំពើបាបដដែល ជាអ្នកទទួលខុសត្រូវចំពោះកំហុសដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនេះ។ ដោយសារអំពើឧក្រិដ្ឋទាំងប៉ុន្មានរបស់យើងបានធ្វើឱ្យព្រះយេស៊ូគ្រីស្តជាព្រះអម្ចាស់នៃយើង បានរងទុក្ខលំបាកនៅលើឈើឆ្កាង ប្រាកដជាអស់អ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើបាបនានា “ឆ្កាងព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់សាជាថ្មី ព្រមទាំងបន្ថោកកិតិ្តយសព្រះអង្គជាសាធារណៈផង” (ហប ៦,៦)។ យើងត្រូវតែទទួលស្គាល់ថា បទឧក្រិដ្ឋរបស់យើងធ្ងន់ជាងបទឧក្រិដ្ឋរបស់ជនជាតិយូដាទៅទៀត ដ្បិតតាមសក្ខីភាពរបស់គ្រីស្តទូតប៉ូល “ប្រសិនបើគេពិតជាបានស្គាល់មែន គេមិនបានឆ្កាងព្រះអម្ចាស់ប្រកបដោយសិរីរុងរឿងនេះឡើយ” (១ករ ២,៨)។ ផ្ទុយទៅវិញ ចំពោះយើងវិញ យើងប្រកាសថា ស្គាល់ព្រះអង្គ ហើយនៅពេលយើងបដិសេធមិនព្រមស្គាល់ព្រះអង្គ ដោយកិច្ចការរបស់យើង ហាក់ដូចជាយើងធ្វើគត់ព្រះអង្គដោយដៃរបស់យើងផ្ទាល់ (CR)។

ពួកបិសាចមិនបានឆ្កាងព្រះអង្គទេ គឺអ្នករួមជាមួយនឹងពួកវាបានឆ្កាងព្រះអង្គ និងនៅតែឆ្កាងព្រះអង្គម្ដងទៀត ដោយត្រេកត្រអាលក្នុងអបាយមុខ និងអំពើបាប (សន្ត ហ្រ្វង់ស័រ​ នៃអាស៊ីស៊ី)។

២. ព្រះគ្រីស្តសោយទិវង្គត តាមគម្រោងការដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់

“បងប្អូនបានចាប់បញ្ជូនលោកយេស៊ូ (...) ដូចព្រះជាម្ចាស់បានកំណត់ទុក”

៥៩៩. ព្រះយេស៊ូសោយទិវង្គតយ៉ាងសាហាវមិនមែនមកពីចៃដន្យ​ ឬកាលៈទេសៈដ៏អាក្រក់ទេ តែមកពី​គម្រោង​ការណ៍​ដ៏លាក់កំបាំងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដូចសន្តសិលាពន្យល់ឱ្យជនជាតិយូដា នៅទីក្រុង​យេរូសាឡឹម នៅ​បុណ្យ​ព្រះវិញ្ញាណយាងមក៖ “បងប្អូនបានចាប់បញ្ជូនលោកយេស៊ូ (...) ដូចព្រះជាម្ចាស់បាន​កំណត់ទុ​ក ដោយ​ព្រះអ​ង្គ​ទ្រង់ញាណជាមុន” (កក ២,២៣)។ ប៉ុន្តែ ព្រះគម្ពីរមិនចែងថា​ អ្នកដែលបាន “ចាប់បញ្ជូន​ព្រះយេស៊ូ” (កក ៣,​១៣) ដូចជាអាយ៉ងនៃគម្រោងការណ៍ទុកជាមុនរបស់ព្រះជាម្ចាស់ឡើយ។

៦០០. ចំពោះព្រះជាម្ចាស់ គ្រប់សម័យកាលស្ថិតក្នុងពេលតែមួយ។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គកំណត់ទុកជាមុន​គម្រោង​ការណ៍អស់កល្បជានិច្ចរបស់ព្រះអង្គ ដោយនឹកគិតដល់ចម្លើយដ៏សេរីរបស់មនុស្ស​ចំពោះព្រះហឫទ័យ​ប្រណី​សន្ដោសរបស់ព្រះអង្គ​​​​​​​​​៖ “ប្រាកដមែន! នៅក្នុងក្រុងនេះ ស្ដេចហេរ៉ូដ និងលោកប៉ុនពីឡាត​បាន​រួម​គ្នា​ប្រឆាំង​នឹង​ព្រះយេស៊ូជា​អ្នកបម្រើដ៏វិសុទ្ធរបស់ព្រះអង្គ ដែលទ្រង់បានចាក់ប្រេងអភិសេក មានទាំងសាសន៍ដទៃ និង​ប្រជារាស្រ្តអ៊ីស្រាអែលសមគំនិតផង។ គេនាំគ្នាប្រព្រឹត្តដូចព្រះអង្គបានកំណត់ទុកជាមុន តាមឫទ្ធានុភាព​ និង​ព្រះ​ប្រាជ្ញាញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គ” (កក ៤,២៧-២៨)។ ព្រះជាម្ចាស់បានឱ្យគេប្រព្រឹត្តកិច្ចការដោយងងឹតងងល ដើម្បីគម្រោងរការណ៍របស់ព្រះអង្គអំពីការសង្រ្គោះមនុស្សលោក បានសម្រេច។

“ព្រះគ្រីស្តបានសោយទិវង្គត ដើម្បីរំដោះបាបយើង ស្របតាមគម្ពីរ”

៦០១. ព្រះគម្ពីរបានចែងទុកជាមុន អំពីគម្រោងការណ៍របស់ព្រះជាមា្ចស់ សង្រ្គោះមនុស្សលោក ដោយសារ “អ្នក​បម្រើ​​ដ៏សុចរិត” (អស ៥៣,១១)។ តាមគម្រោងការណ៍ដ៏លាក់កំបាំងនេះ ព្រះអង្គនឹងលោះមនុស្សលោកឱ្យ​រួច​​​ពី​​ភាពជាទាសករនៃអំពើបាប។ នៅក្នុងធម៌ប្រកាសជំនឿមួយដែលសន្តប៉ូលបាន “ទទួល” ​លោក​​​​ប្រកាសថា “ព្រះគ្រីស្តបានសោយទិវង្គត ដើម្បីរំដោះបាបយើង ស្របតាមគម្ពីរ ” (១ករ ១៥,៣)។ សេចក្ដី​ស្លាប់​របស់​ព្រះយេស៊ូ​ដែលសង្រ្គោះមនុស្សលោក បំពេញ​អត្ថន័យនៃពាក្យប្រកាស អំពីអ្នកបម្រើដែលរងទុក្ខលំបាក (អស ៥៣,៧-៨)។ ព្រះយេស៊ូផ្ទាល់បានពន្យល់អត្ថន័យនៃជីវិត និងសេចក្ដីស្លាប់របស់ព្រះអង្គ ក្រោមពន្លឺនៃអ្នកបម្រើ ដែលរងទុក្ខលំបាក (មត ២០,២៨)។ ក្រោយពីព្រះអង្គបានមានជីវិតថ្មី ទ្រង់ក៏បកស្រាយព្រះគម្ពីរតាមអត្ថន័យនោះ ចំពោះសាវ័កដែលធ្វើដំណើរទៅភូមិអេម៉ាអ៊ូស (លក ២៤,២៥-២៧) និងចំពោះក្រុមគ្រីស្តទូតផ្ទាល់ (លក ២៤,៤៤-៤៥)។

“ព្រះជាម្ចាស់បានធ្វើឱ្យព្រះគ្រីស្តទៅជាតួបាបសម្រាប់យើង”

៦០២. ហេតុនេះហើយ បានជាសន្តសិលាអាចសម្ដែងនូវ​ជំនឿដែលមកពីក្រុមគ្រីស្តទូត តាមគម្រោងការណ៍​របស់​ព្រះជាម្ចាស់អំពី​ការសង្រ្គោះ៖ “បងប្អូនជ្រាបស្រាប់ហើយថា​ ព្រះជាម្ចាស់បានលោះបងប្អូនឱ្យរួចពីរបៀបរស់នៅឥតន័យ ដែលជាដំណែលតពីបុព្វបរុសរបស់បងប្អូន មិនមែនដោយសារអ្វីៗដែលតែងតែរលាយសាបសូន្យទៅ ដូចជាមាស​ឬប្រាក់ទេ គឺដោយសារព្រះលោហិតដ៏ថ្លៃវិសេសរបស់ព្រះគ្រីស្ត ដែលប្រៀបបាននឹងកូន​ចៀមដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ឥតស្លាកស្នាម។ ព្រះជាមា្ចស់បានជ្រើសតាំងព្រះគ្រីស្តមុនកំណើតពិភពលោកទៅទៀត ហើយបានបង្ហាញព្រះអង្គឱ្យមនុស្សលោកឃើញ នៅគ្រាចុងក្រោយនេះ ព្រោះតែបងប្អូន” (១ពត្រ ១,១៨-២០)។ អំពើបាបរបស់មនុស្សលោក ដែលមកពីអំពើបាបដើម ត្រូវតែស្លាប់ (រម ៥,១២)។ ដោយចាត់ព្រះបុត្រាព្រះអង្គឱ្យយាងមកក្នុងឋានៈជាទាសករ (ភីល ២,៧) គឺដូចមនុស្សជាតិដែលបានធ្លាក់ខ្លួនជាអ្នកបាប និងត្រូវតែស្លាប់ (រម ៨,៣) “ព្រះជាម្ចាស់បានធ្វើឱ្យព្រះគ្រីស្ត (ដែលគ្មានបាបទាល់តែសោះ) ទៅជាតួបាបសម្រាប់យើង ដើម្បីប្រោសយើងឱ្យបាន​សុចរិតរួមជាមួយព្រះគ្រីស្តដែរ” (២ករ ៥,២១)។

៦០៣. ព្រះជាម្ចាស់មិនបានដាក់ទោសព្រះយេស៊ូ​ ដូចជាព្រះអង្គផ្ទាល់បានប្រព្រឹត្តបាបទេ (យហ ៨,៤៦) ប៉ុន្តែ ដោយរួមជាមួយព្រះបិតាក្នុងសេចក្ដីស្រលាញ់ដែលសង្រ្គោះមនុស្សលោក (យហ ៨,២៩) ព្រះអង្គក៏បានទទួលយកយើងជាអ្នកឃ្លាតឆ្ងាយពីព្រះជាមា្ចស់ដោយសារអំពើបាបរបស់យើង រហូតដល់ព្រះអង្គអាចមានព្រះបន្ទូល ក្នុងនាមយើង នៅលើឈើឆ្កាង​ថា៖ “ឱព្រះនៃទូលបង្គំ ព្រះនៃទូលបង្គំអើយ! ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គបោះបង់ទូលបង្គំចោលដូច្នេះ?” (មក ១៥,៣៤; ទន ២២,១)។ ដោយប្រោសព្រះអង្គឱ្យបានរួមសាមគ្គីជាមួយយើងជាអ្នកបាប “ព្រះជាម្ចាស់​ពុំ​បាន​ទុក​ព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ទេ គឺព្រះអង្គបាន​បញ្ជូន​ព្រះ​បុត្រានោះមកសម្រាប់យើងទាំងអស់គ្នា” (រម ៨,៣២) ដើម្បីសម្រុះសម្រួលយើងឱ្យជានានឹងព្រះអង្គវិញ ដោយ​ព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គបានសោយទិវង្គត” (រម ៥,​១០)​។

ព្រះជាម្ចាស់ជាអ្នកផ្ដើមស្រលាញ់ និងសង្រ្គោះមនុស្សលោកទាំងអស់

៦០៤. ដោយប្រគល់ព្រះបុត្រាព្រះអង្គ ដើម្បីលោះបាបយើង ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងថា គម្រោងការណ៍របស់​ព្រះអង្គចំពោះយើង ជាគម្រោងការណ៍ដ៏សប្បុរសហួសពីគុណណាមួយរបស់យើង៖ “សេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះជាម្ចាស់មានដូចតទៅនេះ មិនមែនយើងទេ ដែលបានស្រលាញ់ព្រះអង្គ គឺព្រះអង្គទេតើដែលបានស្រលាញ់យើង និងបានចាត់ព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គឱ្យយាងមកបូជាព្រះជន្ម លោះយើងឱ្យរួចពីបាប” (១យហ ៤,១០) (១យហ ៤,១៩)។ “ព្រះជាម្ចាស់បានបង្ហាញព្រះហឫទ័យស្រលាញ់របស់ព្រះអង្គចំពោះយើង គឺព្រះគ្រីស្តបានសោយទិវង្គតសម្រាប់យើង ក្នុងពេលដែលយើងនៅជាមនុស្សជាប់បាបនៅឡើយ” (រម ៥,៨)។

៦០៥. ព្រះយេស៊ូបានរំលឹកសេចក្ដីស្រលាញ់នេះ ដែលមិនប្រកាន់អ្នកណាម្នាក់ឡើយ នៅចុងក្រោយនៃពាក្យ​ប្រស្នា​អំពី​​ចៀម​​ដែល​វង្វេង​បាត់៖ “រីឯព្រះបិតារបស់អ្នករាល់គ្នាដែលគង់នៅស្ថានបរមសុខក៏ដូច្នេះដែរ ទ្រង់មិន​សព្វ​​ព្រះ​ហឫទ័យឱ្យអ្នកណាម្នាក់ ក្នុងចំណោមអ្នកតូចតាចទាំងនេះវិនាសបាត់បង់ឡើយ” (មថ ១៨,១៤)។ ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលថា ព្រះអង្គ “បូជាជីវិត ដើម្បីលោះមនុស្សទាំងអស់ ផង” (មថ ២០,២៨) គឺមានតែ​ព្រះសង្រ្គោះ​ទេ ដែលប្រគល់ខ្លួន ដើម្បីសង្រ្គោះមនុស្សជាតិទាំងមូល (រម ៥,១៨-១៩)។ តាមក្រុមគ្រីស្តទូត (២ករ ៥,១៥; ១យហ​២,២) ព្រះសហគមន៍ប្រៀនប្រ​​ដៅថា ព្រះគ្រីស្តបានសោយទិវង្គតសម្រាប់មនុស្សលោកទាំងអស់ ដោយគ្មានការលើកលែងទេ។ “ព្រះគ្រីស្ត​បាន​រងទុក្ខលំបាក សម្រាប់មនុស្សគ្រប់ៗរូប តាំងពីអតីតកាលក្ដី សម័យឥឡូវក្ដី ឬអនាគតកាលក្ដី” (DS ៦២៤)។

៣. ព្រះគ្រីស្តបានថ្វាយខ្លួនព្រះអង្គទៅព្រះបិតាដើម្បីលោះបាបរបស់យើង

ជីវិតទាំងស្រុងរបស់ព្រះគ្រីស្តជាតង្វាយថ្វាយទៅព្រះបិតា

៦០៦. ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ “ចុះពីស្ថានបរមសុខមក ដើម្បីធ្វើតាមព្រះហឫទ័យរបស់ (ព្រះបិតា) ដែល​បានចាត់ (ព្រះបុត្រា) ឱ្យមក គឺពុំមែនធ្វើតាមបំណងចិត្តរបស់ (ព្រះបុត្រា) ទេ” (យហ ៦,៣៨) “នៅពេលដែល ព្រះគ្រីស្តយាងចូលក្នុងពិភពលោក ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូល (...) ថា៖ទូលបង្គំមកធ្វើតាមព្រះហឫទ័យរបស់ (ព្រះ ជាម្ចាស់)។ ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តថ្វាយព្រះកាយរបស់ព្រះអង្គ តែម្ដងជាការស្រេច តាមព្រះហឫទ័យព្រះជាម្ចាស់ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះអង្គប្រោសយើងឱ្យបានវិសុទ្ធ” (ហប ១០,៥-១០)។ លុះដល់ពេលព្រះបុត្រាប្រសូតជាមនុស្សភ្លាមៗ ព្រះអង្គរួមជាមួយព្រះជាម្ចាស់ក្នុងការសង្រ្គោះមនុស្សលោក៖ “អាហាររបស់ខ្ញុំ គឺធ្វើតាមព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ ដែលបានចាត់ខ្ញុំឱ្យមក ព្រមទាំងបង្ហើយកិច្ចការរបស់ព្រះអង្គឱ្យបានសម្រេច” (យហ ៤,៣៤)។ ព្រះយេស៊ូបូជាព្រះជន្ម “ដើម្បីលោះមនុស្សលោកទាំងមូល” ឱ្យរួចពីបាប (១យហ ២,២) សម្ដែងថា ព្រះអង្គរួមជាមួយព្រះបិតាដោយក្ដីស្រលាញ់៖ “ព្រះបិតាស្រលាញ់ខ្ញុំ ព្រោះខ្ញុំសុខចិត្តស៊ូប្ដូរជីវិត” (យហ ១០,១៧)។ “ឱ្យមនុស្សលោកដឹងថា ខ្ញុំស្រលាញ់ព្រះបិតា ហើយខ្ញុំសុខចិត្តធ្វើតាមបង្គាប់របស់ព្រះអង្គ” (យហ ១៤,៣១)។

៦០៧. អស់មួយជីវិត ព្រះយេស៊ូមានបំណងប្រាថ្នារួមជាមួយព្រះបិតា ក្នុងគម្រោងការណ៍សង្រ្គោះមនុស្សលោក (លក ១២,៥០; ២២,១៥) ព្រោះព្រះយេស៊ូប្រសូត ដើម្បីរងទុក្ខលំបាក និងសង្រ្គោះមនុស្ស លោក៖ “ឱព្រះបិតាអើយ! សូមសង្រ្គោះទូលបង្គំឱ្យរួចផុតពីទុក្ខលំបាក នៅពេលកំណត់នេះផង។ ប៉ុន្តែ ទូលបង្គំមក ដើម្បីរងទុក្ខលំបាក ក្នុង​ពេលកំណត់នេះហើយ” (យហ ១២,២៧)។ “តើអ្នកមិនចង់ឱ្យខ្ញុំផឹកពីពែងនៃទុក្ខលំបាក ដែលព្រះបិតា​ប្រទានមកខ្ញុំទេឬ?” (យហ ១៨,១១) ហើយនៅលើឈើឆ្កាង មុនព្រះអង្គ “បានសម្រេចសព្វគ្រប់អសស់ហើយ” (យហ ១៩,៣០) ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលថា៖ “ខ្ញុំស្រេចទឹក” (យហ ១៩,២៨)។

“កូនចៀមរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលដកបាបចេញពីមនុស្សលោក”

៦០៨. ក្រោយពីបានសុខចិត្តជ្រមុជទឹកព្រះយេស៊ូ ដូចអ្នកបាបឯទៀតៗ (លក ៣,២១; មថ ៣,១៤-១៥) លោក​យ៉ូហានបាទីស្តបានឃើញ និង​បាន​​​ណែនាំព្រះអង្គជា “កូនចៀមរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលដកបាបចេញ​ពី​មនុស្ស​លោក” (យហ ១,២៩) (យហ ១,៣៦)។ លោក​សម្ដែងថា ព្រះយេស៊ូជាអ្នកបម្រើ ដែលរងទុក្ខលំបាក ដែល​គេដឹកទៅទីពិឃាត (អស ៥៣,៧)​ (យរ ១១,១៩) និងដែល​ទទួល​យក​​​​បាបរបស់មនុស្សទាំងអស់ (អស ៥៣,១២) ហើយជាកូនចៀមនៃបុណ្យចម្លង ដែលជានិមិត្តរូបនៃការសង្រ្គោះរបស់ជនជាតិ​អ៊ីស្រាអែល នៅ​បុណ្យ​ចម្លង​ទីមួយ (សរ ១២,៣-១៤) (យហ ១៩,៣៦; ១ករ ៥,៧)។ ជីវិតទាំងស្រុងរបស់ព្រះគ្រីស្តសម្ដែង​នូវ​បេសកកម្ម​របស់​ព្រះអង្គ គឺ “បម្រើ និងបូជាជីវិត ដើម្បីលោះ​មនុស្ស​​ទាំងអស់ផង” (មក ១០,៤៥)។

ព្រះយេស៊ូរួមជាមួយព្រះបិតាដែលស្រលាញ់ និងសង្រ្គោះមនុស្សលោក

៦០៩. ដោយរួមចិត្តគំនិតជាមួយព្រះបិតាដែលស្រលាញ់មនុស្សលោក ព្រះយេស៊ូបាន “ស្រលាញ់គេរហូតដល់​ទីបំផុត” (យហ ១៣,១) ដ្បិត “គ្មាននរណាមានសេចក្ដីស្រលាញ់ខ្លាំងជាងអ្នកដែលស៊ូប្ដូរជីវិត ដើម្បីមិត្តសម្លាញ់របស់​ខ្លួននោះឡើយ” (យហ ១៥,១៣)។​​ ហេតុនេះ ក្នុងទុក្ខលំបាក និងសេចក្ដីស្លាប់ ជាតិជាមនុស្ស​របស់​ព្រះ​អង្គបាន​ទៅជាឧបករណ៍ដ៏សេរី​ និងដ៏ល្អឥតខ្ចោះ នៃសេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះអង្គ ក្នុងឋានៈជាព្រះជាម្ចាស់ ដែល​មាន​ព្រះហឫទ័យសង្រ្គោះមនុស្សលោកទាំងអស់ (ហប ២,១០.១៧-១៨; ៤,១៥; ៥,៧-៩)។ ព្រះអង្គ​ស្ម័គ្រចិត្ត​សុខចិត្តរងទុក្ខលំបាក និងសេចក្ដីស្លាប់ ដោយសារសេចក្ដីស្រលាញ់ចំពោះព្រះបិតា និង​មនុស្សលោក ដែល​ព្រះបិតា​មាន​​ព្រះហឫទ័យសង្រ្គោះ៖ “គ្មាននរណាដកហូតជីវិតរបស់ខ្ញុំបានឡើយ គឺខ្ញុំស៊ូ​ប្ដូរ​ជីវិត ដោយខ្លួនខ្ញុំផ្ទាល់តែម្តង” (យហ ១០,១៨)។ ហេតុនេះ ព្រះបុត្រារបស់​ព្រះជាម្ចាស់​មានសេរីភាព​ពេញ​លេញ នៅពេលព្រះអង្គតម្រង់ទៅសេចក្ដីស្លាប់ (យហ ១៨,៤-៦; មថ ២៦,៥៣)។

នៅពិធីជប់លៀងចុងក្រោយ ព្រះយេស៊ូស្ម័គ្រចិត្តថ្វាយព្រះជន្មទុកជាមុន

៦១០. នៅពេលរួតុជាមួយ​គ្រីស្តទូត​​​​​​​​​ដប់ពីររូប (មថ ២៦,២០) គឺ “នៅយប់ដែលព្រះអម្ចាស់យេស៊ូត្រូវគេចាប់បញ្ជូន” (១ករ ១១,២៣) ព្រះយេស៊ូបានសម្ដែងយ៉ាងច្បាស់ថា ព្រះអង្គស្ម័គ្រចិត្តថ្វាយព្រះជន្មរបស់ព្រះអង្គ ផ្ទាល់។ ថ្ងៃមុន​រង​ទុក្ខលំបាក នៅពេលព្រះយេស៊ូមានសេរីភាពនៅឡើយ ព្រះអង្គបានធ្វើឱ្យ​ពិធីជប់លៀងចុង​ក្រោយជាមួយ​ក្រុម​គ្រីស្តទូត បាន​ទៅ​ជា​​ពិធី​រំលឹកសក្ការៈបូជារបស់ព្រះអង្គចំពោះព្រះបិតា (១ករ ៥,៧) ដើម្បីសង្រ្គោះមនុស្ស​លោក៖ “នេះជារូបកាយរបស់ខ្ញុំ ដែល​ត្រូវ បូជា សម្រាប់អ្នករាល់គ្នា” (លក​ ២២,១៩) ហើយ​ “នេះជាលោហិត​របស់​ខ្ញុំ គឺលោហិតនៃសម័្ពន្ធមេត្រី​ដែល ត្រូវបង្ហូរ ដើម្បីលើកលែងទោសមនុស្សទាំងអស់ឱ្យរួចពីបាប” (មថ ២៦,២៨)។

៦១១. នៅពេលនោះ ព្រះយេស៊ូបង្កើតពិធីអភិបូជា ដែលនឹងទៅជា “ពិធីនឹករលឹក” (១ករ ១១,២៥) នៃយញ្ញបូជា​របស់ព្រះអង្គ។ ព្រះយេស៊ូបញ្ចូលក្រុមគ្រីស្តទូត ទៅក្នុងតង្វាយរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ ហើយសុំឱ្យគេបន្តតង្វាយនេះតទៅទៀត (លក ២២,១៩)។ ហេតុនេះ ព្រះយេស៊ូតែងតាំងក្រុមគ្រីស្តទូតឱ្យទៅ​ជាបូជា ចារ្យនៃ​សម័្ពន្ធមេត្រី​ថ្មី​​៖ “ទូលបង្គំបូជាជីវិតថ្វាយព្រះអង្គជាប្រយោជន៍ដល់គេ ដើម្បីឱ្យគេបានវិសុទ្ធ ដោយសារ​សេចក្ដីពិត” (យហ ១៧,១៩) (DS ១៧៥២; ១៧៦៤)។

ព្រះយេស៊ូរងទុក្ខលំបាកនៅសួនកេតសេម៉ានី

៦១២. នៅសួនកេតសេម៉ានី (មថ ២៦,៤២) ដោយ “ធ្វើតាមព្រះបញ្ជារហូតដល់សោយទី​វង្គត” (ភីល ២,៨; ហប ៥,៧-៨) ព្រះយេស៊ូ​ក៏​សុខចិត្តទទួលពីព្រះហស្តរបស់ព្រះបិតា ពែងនៃសម័្ពន្ធមេត្រីថ្មី ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​ទុក​ជា​មុន ដោយ​ថ្វាយ​​ខ្លួន (លក ២២,២០) នៅពិធីជប់លៀងចុងក្រោយ។ ព្រះយេស៊ូអធិដ្ឋាន៖ “ឱព្រះបិតាអើយ! ប្រសិន​បើបាន សូមឱ្យ​ពែង​នៃ​ទុក្ខលំបាកនេះ ចេញឆ្ងាយពីទូលបង្គំទៅ...” (មថ ២៦,៣៩)។ ព្រះយេស៊ូ​សម្ដែង​ថា ក្នុងឋានៈជាមនុស្ស ព្រះអង្គរន្ធត់​ចិ​ត្តយ៉ាងខ្លាំងចំពោះសេចក្ដីស្លាប់ ដ្បិតព្រះជាម្ចាស់តម្រូវ​សភាពជា​មនុស្ស​​​របស់ព្រះយេស៊ូ ឱ្យមាន​ជីវិត​អស់កល្បជានិច្ច ដូចមនុស្សយើងដែរ។​ ម្យ៉ាងទៀត សភាព​ជា​មនុស្ស​របស់​ព្រះ​យេស៊ូ ខុសប្លែកពីយើង ដ្បិត​ព្រះអង្គ​មិន​ជាប់បាបអ្វីឡើយ (ហប ៤,១៥) ដែលរមែងតែងតែនាំ ឱ្យស្លាប់ (រម ៥,១២)។ លើសពីនេះទៅទៀត “ម្ចាស់នៃជីវិត” (កក ៣,១៥) “អស់​​កល្បជានិច្ច" (វវ ១,១៧) (យហ ១,៤; ៥,២៦) បានទទួលយក​សភាព​ជាមនុស្ស។ ដោយសុខចិត្តធ្វើតាមព្រះហឫទ័យ​របស់​​ព្រះបិតា ក្នុង​ឋានៈ​ជាមនុស្ស (មថ ២៦,៤២) ព្រះយេស៊ូសុខចិត្តឱ្យសេចក្ដីស្លាប់របស់ព្រះអង្គ នាំការសង្រ្គោះ ដោយ “ផ្ទុក​​បាប​របស់យើង ក្នុងព្រះកាយរបស់ព្រះអង្គ ដែលជាប់លើឈើឆ្កាង” (១ពត្រ ២,២៤)។

សេចក្ដីស្លាប់របស់ព្រះគ្រីស្តជាយញ្ញបូជាតែមួយ និងជាស្ថាពរ

៦១៣. សេចក្ដីស្លាប់របស់ព្រះគ្រីស្តជាយញ្ញបូជានៃបុណ្យចម្លង ដែលសម្រេចការសង្រ្គោះរបស់មនុស្សលោក ជា​ស្ថាពរ​ (១ករ ៥,៧​​​; យហ ៨,៣៤-៣៦) ដោយសារ “កូនចៀមដែលដកបាបចេញពីមនុស្សលោក” (យហ ១,២៩) (១ពត្រ​ ១,១៩) ហើយជា យញ្ញបូជានៃ​សម័្ពន្ធមេត្រីថ្មី (១ករ ១១,២៥) ​ដែល​ធ្វើ​ឱ្យ​មនុស្ស​លោក​រួម​រស់​ជាមួយនឹងព្រះជាម្ចាស់ឡើងវិញ (សរ ២៤,៨) ដោយ​សម្រុះសម្រួល​គេ​ឱ្យ​ជា​នានឹងព្រះអង្គ តាម “លោហិត (...)​ ដែលត្រូវបង្ហូរ ដើម្បីលើកលែងទោសមនុស្សទាំងអស់ឱ្យរួចពីបាប” (មថ ២៦,២៨) (លវ ១៦,១៥-១៦)។

៦១៤. ព្រះគ្រីស្តបានថ្វាយយញ្ញបូជាតែមួយ ចុងក្រោយ និងលើសពីយញ្ញបូជាទាំងឡាយ (ហប ១០,១០)។ យញ្ញបូជានេះ ជាព្រះអំណោយទានដែលមកពីព្រះបិតាផ្ទាល់ព្រះអង្គ គឺព្រះបិតាប្រគល់ព្រះបុត្រារបស់​ព្រះអង្គ ដើម្បីសម្រុះសម្រួលយើងឱ្យជានានឹងព្រះអង្គ (១យហ ៤,១០) ហើយជាយញ្ញបូជា​នៃ​ព្រះបុត្រា​របស់​​ព្រះជាម្ចាស់កើតជាមនុស្ស ដែលថ្វាយព្រះជន្មរបស់ព្រះអង្គ (យហ ១០,១៧-១៨) ចំពោះព្រះបិតា ​នៅ​ក្នុង​អង្គ​ព្រះវិញ្ញណដ៏វិសុទ្ធ (ហប ៩,១៤) ដោយស្ម័គ្រចិត្ត និងដោយសេចក្ដីស្រលាញ់ (យហ ១៥,១៣) ដើម្បីឱ្យយើងចេះស្តាប់បង្គាប់ព្រះអង្គឡើងវិញ។

ព្រះយេស៊ូស្តាប់បង្គាប់ព្រះជាម្ចាស់ជំនួសយើង

៦១៥.​ “មនុស្សទាំងអស់ជាប់បាប ដោយសារមនុស្សតែម្នាក់ មិនបានស្តាប់បង្គាប់យ៉ាងណា ព្រះជាម្ចាស់ក៏នឹងប្រោសមនុស្សទាំងអស់ឱ្យបានសុចរិត ដោយសារមនុស្សតែម្នាក់បានស្តាប់បង្គាប់យ៉ាងនោះដែរ” (រម ៥,​១៩)។ ដោយស្ដាប់បង្គាប់រហូតដល់សោយទិវង្គត ព្រះយេស៊ូជាអ្នកបម្រើ ដែលរងទុក្ខលំបាក និងដែល “បូជាជីវិត ធ្វើ​ជា​យញ្ញ​បូជាលោះបាបសម្រាប់អ្នកដទៃ” ។ “ព្រះអង្គប្រោសមហាជនឱ្យបានសុចរិត ដោយទទួលយកកំហុស​របស់​​​ពួកគេ” (អស ៥៣,១០-១២)។ ព្រះអង្គបានលោះកំហុសរបស់យើង និងគាប់ព្រះហឫទ័យព្រះបិតា ដោយ​ប្រោស​យើងឱ្យរួចពីបាប (DS ១៥២៩)។

នៅលើឈើឆ្កាង ព្រះយេស៊ូធ្វើជាយញ្ញបូជា

៦១៦. ដោយសារព្រះគ្រីស្តបាន “ស្រលាញ់ (...) រហូតដល់ទីបំផុត” (យហ ១៣,១) ព្រះអង្គក៏អាចធ្វើជាយញ្ញបូជា ដើម្បីសង្រ្គោះ និងលោះបាបសម្រាប់មនុស្សលោក ហើយដែលគាប់ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះបិតា។ ពេល​ព្រះអង្គ​​បូជា​ព្រះជន្ម ទ្រង់បានស្គាល់ និងស្រលាញ់យើងម្នាក់ៗ (កាឡ ២,២០)។ “ព្រះហឫទ័យស្រលាញ់​របស់​ព្រះ​​គ្រីស្តបានជម្រុញយើងឱ្យយល់ឃើញថា បើមនុស្សម្នាក់ស្លាប់សម្រាប់មនុស្សទាំងអស់ នោះមនុស្ស​ទាំងអស់ក៏ដូចជាបានស្លាប់ដែរ” (២ករ ៥,១៤)។ គ្មាននរណាម្នាក់ ទោះជាដ៏វិសុទ្ធបំផុតក្ដី អាចទទួលយក​បាប​របស់មនុស្សលោកទាំងអស់ ហើយបូជាជីវិតសម្រាប់ពួកគេទាំងអស់គ្នាបានឡើយ។ ដោយសារព្រះបុត្រារបស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់ ដែលហួសមនុស្សទាំងអស់ និងបង្រ្គប់គេ ស្ថិតនៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត ហើយធ្វើឱ្យព្រះអង្គទៅជា​ព្រះ​សិរសា​របស់មនុស្សលោកទាំងអស់ ព្រះអង្គអាចសង្រ្គោះពួកគេទាំងអស់​គ្នា បាន។

៦១៧. មហាសន្និបាតនៅទីក្រុងត្រង់ បង្រៀនយើងថា៖ “ដោយសារព្រះអង្គបានរងទុក្ខលំបាក យ៉ាង​វិសុទ្ធ នៅ​​​លើឈើឆ្កាង ទ្រង់ក៏ប្រោសយើងឱ្យបានសុចរិត” (DS ១៥២៩) គឺដោយសារ​យញ្ញ​បូជា​របស់​ព្រះ ​គ្រីស្ត​មាន​តែមួយ ព្រះអ​ង្គបានទៅជា “ប្រភពនៃការសង្រ្គោះ ដែលនៅស្ថិតស្ថេរអស់កល្បជានិច្ច” (ហប ៥,៩)។ ព្រះ​សហគន៍គោរពព្រះឈើឆ្កាង ដោយច្រៀងថា៖ “ឱព្រះឈើឆ្កាងអើយ! ជាសេចក្ដីសង្ឃឹមតែមួយរបស់យើង!”។

យើងរួមចំណែកជាមួយព្រះគ្រីស្តដែលបូជាព្រះជន្ម

៦១៨. ព្រះគ្រីស្ត ដែលជា “ស្ពានមេត្រីតែមួយរវាងព្រះជាម្ចាស់ និងមនុស្សលោក” (១ធម ២,៥) បូជាព្រះជន្មតែ​មួយ​ដង នៅ​លើ​​ឈើឆ្កាង។ ប៉ុន្តែ ដោយព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ប្រសូតជាមនុស្សសុទ្ធសាធ “ព្រះអង្គ​ដូចជា​ភ្ជាប់​ព្រះអង្គជាមួយ​​​មនុស្ស​​​​​​គ្រប់ៗរូប” (GS ២២,២) ទ្រង់ក៏ “ប្រោសឱ្យមនុស្សទាំងអស់​អាចរួមជាមួយ​ព្រះគ្រីស្ត​ដែល​សោយ​​​ទិវង្គត និង​​​មាន​​​ព្រះជន្មថ្មី តាមរបៀបដែលព្រះជាម្ចាស់ស្គាល់” (GS ២២,៥)។ ព្រះអង្គ​ត្រាស់ហៅសាវ័ករបស់ព្រះអង្គឱ្យ “លីឈើឆ្កាងរបស់ខ្លួន ហើយមកតាម” ព្រះអង្គ (មថ ១៦,២៤) ដ្បិត “ព្រះគ្រីស្តក៏បានរងទុក្ខលំបាកសម្រាប់យើងទុកជាគំរូឱ្យយើងដើរតាមកន្លងរបស់ព្រះអង្គដែរ” (១ពត្រ ២,២១)។ ព្រះអង្គមានព្រះហឫទ័យឱ្យអ្នកទទួលការសង្រ្គោះរបស់ព្រះអង្គ រួមចំណែកជាមួយព្រះអង្គ ដែលបូជាព្រះជន្ម ដើម្បី​ឱ្យរួចពីបាប (មក ១០,៣៩; យហ ២១,១៨-១៩; កូឡ ១,២៤)។ ព្រះមាតារបស់ព្រះអង្គ ដែល​រួមជាមួយព្រះអង្គយ៉ាងស្និទ្ធស្នាល ក្នុងគម្រោងការដ៏លាក់កំបាំង​នៃ​ទុក្ខ​លំបាក​របស់​ព្រះអង្គ ដែលសង្រ្គោះមនុស្ស​លោក បំពេញគម្រោងការនេះឱ្យបានគ្រប់លក្ខណៈ (លក ២,៣៥)។

ក្រៅពីឈើឆ្កាង គ្មានជណ្តើរណា ដើម្បីឡើងស្ថានបរមសុខឡើយ (សន្តី រ៉ូសា នៃទីក្រុងលីម៉ា)។

សង្ខេប

៦១៩. “ព្រះគ្រីស្តបានសោយទិវង្គត ដើម្បីរំដោះបាបយើង ស្របតាមគម្ពីរ” (១ករ ១៥,៣)។

៦២០. ការសង្រ្គោះរបស់យើងហូរចេញមកពីសេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះជាម្ចាស់ចំពោះយើង ដ្បិត “គឺ ព្រះអង្គទេតើ ដែលបានស្រលាញ់យើង និងបានចាត់ព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គឱ្យយាងមកបូជាព្រះជន្ម លោះ​យើងឱ្យរួចពីបាប” (១យហ ៤,១០) ។ “នៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត ព្រះជាម្ចាស់បានសម្រុះសម្រួលមនុស្សលោក ឱ្យបានជានានឹងព្រះអង្គវិញ” (២ករ ៥,១៩)។

៦២១. ព្រះយេស៊ូស្ម័គ្រចិត្តបូជាព្រះជន្ម ដើម្បីសង្រ្គោះយើង។ ព្រះអង្គសម្ដែង និងសម្រេចព្រះ​អំណោយទាននេះ នៅពិធីជប់លៀងចុងក្រោយ៖ “នេះជារូបកាយរបស់ខ្ញុំ ដែលត្រូវបូជាសម្រាប់អ្នករាល់គ្នា” (លក ២២,១៩)។

៦២២. ការសង្រ្គោះដែលមកពីព្រះគ្រីស្តមានដូចតទៅ៖ ព្រះអង្គ “យាងមកបូជាជីវិត ដើម្បីលោះមនុស្ស ទាំងអស់” (មថ ២០,២៨) ពោលគឺ “ស្រលាញ់សាវ័ករបស់ព្រះអង្គរហូតដល់ទីបំផុត” (យហ ១៣,១) ដើម្បីឱ្យ​ពួកគេ “រួចពីរបៀបរស់នៅដ៏ឥតន័យ ដែលជាដំណែលតពីបុព្វបុរស” (១ពត្រ ១,១៨) របស់ពួកគេ ។

៦២៣. ដោយស្តាប់បង្គាប់ព្រះបិតាប្រកបដោយក្ដីស្រលាញ់ “រហូតដល់សោយទិវង្គតលើឈើឆ្កាង” (ភីល ២,៨) ព្រះយេស៊ូបំពេញបេសកកម្ម (អស ៥៣,១០) របស់អ្នកបម្រើដ៏កម្សត់ ដែល “ប្រោសមហាជនឱ្យបាន សុចរិត ដោយទទួលយកកំហុសរបស់ពួកគេ” (អស ៥៣,១១) (រម ៥,១៩) ។

កថាខណ្ឌទី៣៖ ព្រះសពព្រះយេស៊ូគ្រីស្តត្រូវគេបញ្ចុះក្នុងរូងថ្មមួយ

៦២៤. “ដោយសារព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ព្រះគ្រីស្តបានសោយទិវង្គត សម្រាប់មនុស្ស​គ្រប់ៗរូប” (ហប ២,៩)។ ក្នុងគម្រោងការសង្រ្គោះមនុស្សលោក ព្រះជាម្ចាស់បានសម្រេចឱ្យព្រះបុត្រា​របស់​ព្រះ​អង្គមិនគ្រាន់តែនឹង “សោយទិវង្គត ដើម្បីរំដោះបាបយើង” (១ករ ១៥,៣) ថែមទាំងនឹង “ស្គាល់ឱជារស​នៃ​សេចក្ដីស្លាប់” ដែរ គឺព្រះអង្គនឹងស្គាល់សភាពជាមនុស្សស្លាប់។ ព្រលឹងនិងព្រះកាយរបស់ព្រះអង្គបំបែកគ្នា នៅ​ពេល​​​ដែលព្រះអង្គ​សោយ​ទី​វង្គត នៅលើឈើឆ្កាង រហូតដល់ពេលព្រះអង្គមានព្រះជន្មថ្មី គឺព្រះ គ្រីស្ត​ស្គាល់​សភាពជាមនុស្សស្លាប់នេះ ​​​ពេល​ព្រះអង្គ នៅក្នុងផ្នូរ និងចុះទៅស្ថានក្រោម។ ព្រះគ្រីស្តត្រូវគេបញ្ចុះ នៅថ្ងៃ​សៅរ៍​ពិសិដ្ឋ (យហ ១៩,៤២) សម្ដែងថា ព្រះ​ជាម្ចាស់ឈប់សម្រាក (ហប ៤,៤-៩) ក្រោយ​ពី​បាន​សង្រ្គោះ​មនុស្ស​លោក (យហ ១៩,៣០)​ ធ្វើឱ្យសកល​លោក​ទាំង​​មូលបានសន្តិភាព (កូឡ ១,១៨-២០) ។

 ព្រះសពព្រះគ្រីស្តនៅក្នុងផ្នូរ

៦២៥. មុនបុណ្យចម្លង រហូតដល់ព្រះគ្រីស្តមានព្រះជន្មថ្មី ពោរពេញដោយសិរីរុងរឿង ព្រះអង្គក៏គង់​នៅ​ក្នុង​ផ្នូរ។ ព្រះអង្គ ដែលមាន “ជីវិត” អាចមានព្រះបន្ទូលថា៖ “យើងបានស្លាប់ តែឥឡូនេះ យើងមានជីវិតរស់ អស់កល្បជានិច្ចតរៀងទៅ” (វវ ១,១៨)៖

ព្រះជាម្ចាស់ (ជាព្រះបុត្រា) មិនបានឃាត់សេចក្ដីស្លាប់មិនឱ្យបំបែកព្រលឹងពីព្រះកាយ តាមតម្រូវការនៃ​ធ្មជាតិទេ ប៉ុន្តែព្រះអង្គបានផ្គុំព្រលឹងនិងព្រះកាយ ដោយមានព្រះជន្មថ្មី ដើម្បីឱ្យទៅជាគំនួច​រវាង​សេចក្ដី​ស្លាប់ និង​ជីវិត នៅក្នុងអង្គព្រះអង្គផ្ទាល់ ។​ ព្រះអង្គបានបញ្ឈប់ភាពស្អុយរលួយនៃព្រះសពព្រះអង្គ ដែលមកពីសេចក្ដីស្លាប់ ដោយ​បាន​​​ប្រមូលផ្តុំផ្នែកទាំងពីរ ដែលត្រូវបានគេបំបែក (សន្ត គ្រេគ័រ នៃនីស)។

៦២៦. ដោយសារ “ម្ចាស់នៃជីវិត” (កក ៣,១៥) ដែលយើងបានសម្លាប់ និង “ព្រះអង្គដែលមានព្រះជន្មរស់ ហើយដែលព្រះជាម្ចាស់បានប្រោស (...) ឱ្យមានព្រះជន្មថ្មី” ជាអង្គតែមួយ ព្រះបុត្រារបស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់​បានបន្តទទួលយកព្រលឹង និងព្រះកាយរបស់ព្រះអង្គ ដែលសេចក្ដីស្លាប់បានបំបែក៖ ដោយសារព្រះគ្រីស្តបានសោយទិវង្គត ព្រលឹងបានបែកចេញពីព្រះកាយព្រះអង្គ ប៉ុន្តែ ទ្រង់ ដែលជាអង្គតែមួយ មិន​បាន​​បំបែក​ជាពីរអង្គទេ​ ដ្បិតព្រលឹង និងព្រះកាយព្រះគ្រីស្តគង់នៅតាំងពីដើម នៅក្នុងអង្គព្រះបន្ទូល ហើយពេល​ព្រះអង្គបានសោយទិវង្គត ទោះបីព្រលឹង និងព្រះកាយបានបំបែកពីគ្នាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ព្រលឹង​ និង​ព្រះកាយ​នោះ ​​នៅ​តែជាមួយព្រះបន្ទូលតែ​មួយព្រះអង្គ (សន្ត យ៉ូហាន ដាម៉ាសែន)។

“ព្រះជាម្ចាស់ក៏មិនបណ្តោយឱ្យសពអ្នកបម្រើរបស់ព្រះអង្គត្រូវរលួយដែរ”

៦២៧. សេចក្ដីស្លាប់របស់ព្រះគ្រីស្តពិតជាសេចក្ដីស្លាប់មែន ដ្បិតព្រះអង្គបានបញ្ចប់ការរស់នៅលើផែនដីនេះ។ ប៉ុន្តែ ដោយសារព្រះកាយព្រះបុត្រានៅតែរួមជាមួយព្រះអង្គ ព្រះសពព្រះអង្គមិនបានទៅដូចសពឯ ទៀតៗ ដ្បិត “ព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យរក្សាការពារព្រះសពព្រះគ្រីស្តកុំឱ្យរលួយ” (សន្ត ថូម៉ាស នៃ អាកាំង)។ យើងអាចថ្លែងអំពីព្រះ​គ្រីស្ត​ថា៖ “គេបានដកលោកចេញពីចំណោមមនុស្ស ដែលរស់នៅលើផែនដីនេះ” (អស ៥៣,៨) ហើយ​នៅ​ពេល​ជាមួយ​គ្នានេះថា៖ “រូបកាយរបស់ទូលបង្គំក៏នឹងសម្រាកដោយសេចក្ដីសង្ឃឹម (...) ដ្បិត​ព្រះ​អង្គ​នឹងមិនបោះបង់ព្រលឹងទូលបង្គំចោល នៅក្នុងស្ថានមនុស្សស្លាប់ឡើយ ហើយព្រះអង្គក៏មិនបណ្តោយឱ្យ​សព​​អ្នកបម្រើរបស់ព្រះអង្គរលួយដែរ” (កក ២,២៦-២៧) (ទន ១៦,៩-១០)។ ការ​មាន​ព្រះ​ជន្ម​រស់​ឡើង​វិញ “នៅថ្ងៃទីបី” (១ករ ១៥,៤; លក ២៤,៤៦) (មថ ១២,៤០; យណ ២,១; ហស ៦,២) បង្ហាញ ​ភស្តុតាង​ថា ព្រះសពព្រះអង្គមិនបានរលួយទេ ដ្បិតតាមធម្មតា សពចាប់ផ្ដើមរលួយចាប់ពីថ្ងៃទីបួនទៅ (យហ ១១,៣៩)។

“យើងដូចជាបានចូលទៅក្នុងផ្នូររួមជាមួយព្រះគ្រីស្តដែរ”

៦២៨. ពេលគ្រីស្តបរិស័ទទទួលពិធីជ្រមុជក្នុងទឹក គេចុះក្នុងផ្នូរ រួមស្លាប់នឹងអំពើបាប រួមរស់ជាមួយព្រះគ្រីស្ត ដើម្បី​​បាន​​ជីវិត​ថ្មី៖ “ដោយពិធីជ្រមុជទឹក ដើម្បីរួមស្លាប់ជាមួយព្រះគ្រីស្ត យើងដូចជាបានចូលទៅក្នុង​ផ្នូររួមជាមួយ​ព្រះ​អង្គ​​ដែរ។ ដូច្នេះ ព្រះគ្រីស្តមានព្រះជន្មថ្មី ដោយសារសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះបិតាយ៉ាងណា យើង​ក៏រស់​តាម​​​របៀប​​ថ្មីយ៉ាងនោះដែរ” (រម ៦,៤)។

សង្ខេប

៦២៩. ព្រះយេស៊ូបានសោយទិវង្គតដើម្បីមនុស្សគ្រប់រូប (ហប ២,៩)។ គឺពិតជាព្រះបុត្រារបស់ ព្រះជាម្ចាស់ប្រសូតជាមនុស្ស ដែលបានសោយទិវង្គត និងបានត្រូវគេបញ្ចុះ។

៦៣០ នៅក្នុងផ្នូរ ព្រះគ្រីស្តនៅតែទទួលយកព្រលឹង និងព្រះកាយព្រះអង្គជានិច្ច ទោះជាសេចក្ដីស្លាប់បានបំបែកព្រលឹង និងព្រះកាយនេះចេញពីគ្នាក៏ដោយ។ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះ សពព្រះគ្រីស្តដែលសោយទិវង្គត “ពុំបានរលួយទេ” (កក ១៣,៣៧)។

ប្រការទី៥៖ “ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តបានយាងចុះទៅស្ថានក្រោម

លុះដល់ថ្ងែទីបី ព្រះអង្គមានព្រះជន្មថ្មី”

៦៣១. “ព្រះយេស៊ូបានយាងចុះមកផែនដីដ៏ទាបនេះជាមុនសិន។ ព្រះអង្គដែលបានយាងចុះមកនោះ ជាព្រះអង្គ​ដែលបានយាងឡើងទៅទីដ៏ខ្ពស់បំផុតនៃស្ថានបរមសុខ” (អភ ៤,៩-១០)។ ធម៌ប្រកាសជំនឿនៃក្រុមគ្រីស្តទូត ប្រកាស​ក្នុងប្រការតែមួយថា ព្រះគ្រីស្តបានយាងចុះទៅស្ថានក្រោម ហើយមានព្រះជន្មថ្មី នៅថ្ងៃទីបី ដ្បិត ក្នុង​បុណ្យចម្លង ទ្រង់​ក៏ធ្វើឱ្យជីវិតផុសចេញពីសេចក្ដីស្លាប់។

ព្រះគ្រីស្តជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គឡើងពីស្ថានក្រោមវិញ ទ្រង់បានចាក់បង្ហូរពន្លឺដ៏សុខសាន្តរបស់ព្រះអង្គ លើមនុស្សទាំងឡាយ ហើយទ្រង់មានព្រះជន្មរស់ និងសោយរាជ្យអស់កល្បជាអង្វែងតរឿងទៅ។ អាម៉ែន (MR)។

កថាខណ្ឌទី១៖ ព្រះគ្រីស្តយាងចុះទៅស្ថានក្រោម

៦៣២. ជារឿយៗ តាមគម្ពីរសម័្ពន្ធមេត្រីថ្មី ព្រះយេស៊ូ “មានព្រះជន្មថ្មី” (កក ៣,១៥; រម ៨,១១; ១ករ ១៥,២០) បានសេចក្ដីថា មុនព្រះអង្គមានព្រះជន្មថ្មី ទ្រង់ក៏បានស្នាក់នៅស្ថានមនុស្សស្លាប់ (ហប ១៣,២០)។ ក្រុម​គ្រីស្តទូត​បានផ្ដល់អត្ថន័យ​ដំបូងអំពី “ព្រះយេស៊ូយាងចុះទៅស្ថានក្រោម” គឺព្រះយេស៊ូបាន​សោយ​ទិវង្គត​ដូច​មនុស្ស​ទាំងអស់ ហើយព្រលឹង​ព្រះអង្គបានចុះទៅជាមួយគេ នៅស្ថានមនុស្សស្លាប់។ ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គយាង​ចុះ​ក្នុង​ឋានៈ​ជា​ព្រះសង្រ្គោះ ដោយប្រកាស​ដំណឹងល្អដល់វិញ្ញាណក័្ខន្ធដែលជាប់ឃុំឃាំង (១ពត្រ ៣,១៨-១៩)។

៦៣៣. ព្រះគម្ពីរហៅស្ថានមនុស្សស្លាប់ ដែលព្រះគ្រីស្តបានយាងចុះក្នុងឋានៈជាមនុស្សស្លាប់ ថា ស្ថានមច្ចុរាជ នរក ឬស្ថានក្រោម (ភីល ២,១០; កក ២,២៤; វវ ១,១៨; អភ ៤,៩) ដ្បិតអស់អ្នកដែលនៅទីនោះ គឺមនុស្ស​ស្លាប់​​ទាំងអស់ ទាំងទុច្ចរិត ទាំងសុចរិត (ទន ៨៩,៤៩; ១សម ២៨,១៩; អគ ៣២,១៧-៣២) មិន​អាច​មើល​ឃើញ​​ព្រះជាម្ចាស់បាន​ឡើយ (ទន ៦,៦; ៨៨,១១-១៣) រហូត​ដល់ព្រះសង្រ្គោះយាងមក។ ប៉ុន្តែ មនុស្សទុច្ចរិត និង​​មនុស្សសុចរិតនោះ មានវាសនាផ្សេងពីគ្នា ដូច​ព្រះ​យេស៊ូ​សម្ដែង​ក្នុងពាក្យប្រស្នាអំពីលោក ឡាសារ ដែល “នៅក្បែ​រលោក​អប្រាហាំ” (លក ១៦,២២-២៦) គឺ “​ពេល​​ព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត​បានយាងចុះទៅស្ថានក្រោម ព្រះអង្គ​ក៏​រំដោះព្រលឹង​ដ៏វិសុទ្ធនោះ ដែល​កំពុងរង់​ចាំ​ព្រះ​សង្រ្គោះ​របស់គេ នៅក្បែលោកអប្រាហាំ” (CR)។ ព្រះយេស៊ូមិន​មែន​យាង​ចុះ​ទៅស្ថានក្រោម ដើម្បីរំដោះ​មនុស្ស​ធ្លាក់នរក ឬដើម្បីបំផ្លាញស្ថាននរកឡើយ (DS ១០១១; ១០៧៧) តែដើម្បីរំដោះមនុស្សសុចរិត ដែលបានស្លាប់មុនព្រះអង្គ (DS ៤៨៥; មថ ២៧,៥២-៥៣)។

៦៣៤. “សូម្បីតែមនុស្សស្លាប់ ក៏ព្រះអង្គបាននាំដំណឹងល្អទៅឱ្យគេឮដែរ” (១ពត្រ ៤,៦)។ ពេលព្រះយេស៊ូ​យាងចុះទៅស្ថានមច្ចុរាជ ព្រះអង្គបំពេញការប្រកាសដំណឹងល្អ ឱ្យបានគ្រប់លក្ខណៈ ហើយទ្រង់បង្ហើយ​ដំណាក់​​កាល​​​ចុង​​​ក្រោយ​​បំផុត ​នៃ​បេសកកម្ម​របស់ព្រះអង្គ ជាព្រះ​សង្រ្គោះ។ ដោយសារដំណាក់កាលដ៏ខ្លីនេះ ព្រះអង្គសង្រ្គោះមនុស្សលោកទាំងអស់ គ្រប់សម័យ គ្រប់កន្លែង ដ្បិតអស់អ្នកដែលព្រះអង្គបានសង្រ្គោះ ទ្រង់ក៏ប្រោស​គេឱ្យរួមចំណែកក្នុងការសង្រ្គោះដែរ។

៦៣៥. ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះគ្រីស្តបានយាងចុះក្នុងទីជម្រៅនៃសេចក្ដីស្លាប់ (មថ ១២,៤០; រម ១០,៧; អភ ៤,៩) ដើម្បីឱ្យ “មនុស្សស្លាប់​អាចឮព្រះសូសៀងព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ហើយ​អស់​អ្នកដែល​ឮព្រះ​សូសៀង​នោះ នឹងមានជីវិតរស់នៅ” (យហ ៥,២៥)។ ព្រះយេស៊ូជា “ម្ចាស់នៃជីវិត” (កក ៣,១៥) “ព្រះអង្គ​សោយ​ទិវង្គត ដើម្បីកំទេចមារ ដែលមាន​អំណាចលើសេចក្ដីស្លាប់ និងដើម្បីរំដោះអស់អ្នក ដែលជាប់ជាទាសករ មួយ​ជីវិត ព្រោះតែខ្លាចស្លាប់” (ហប ២,១៤-១៥)។ ឥឡូវនេះ ព្រះគ្រីស្តដែលមានព្រះជន្មថ្មី “មាន​អំណាច (...) លើស្ថានមច្ចុរាជ” (វវ ១,១៨) ហើយ “នៅពេលឮព្រះនាមព្រះយេស៊ូ” “អ្វីៗទាំងអស់ ទាំងនៅ​ស្ថាន​បរមសុខ ទាំងនៅលើផែនដី ទាំងនៅស្ថានក្រោម នាំគ្នាក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ” (ភីល ២,១០)។

នៅថ្ងៃនេះ នៅលើផែនដី មានសភាពស្ងាត់ស្ងៀមណាស់ ជាសភាពដ៏ធំមហិមា និងសភាពឯកោយ៉ាងធំ ធេង។ មានសភាពស្ងាត់ស្ងៀមយ៉ាងខ្លាំង ដ្បិតព្រះមហាក្សត្រផ្ទុំលក់។ ផែនដីបានរញ្ជួយ ហើយបានស្ងប់ទៅវិញ ពីព្រោះព្រះជាម្ចាស់ ទ្រង់បានផ្ទុំលក់ក្នុងសាច់ ហើយព្រះអង្គបានយាងទៅដាស់អស់អ្នក ដែលសំរាន្តលង់លក់ តាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ (...)។ ព្រះអង្គយាងទៅរកលោកអដាំ ជាបិតាដំបូងរបស់យើង ជាចៀមដែលវង្វែង។ ព្រះអង្គចង់យាងទៅសួរសុខទុក្ខអស់អ្នក ដែលស្ថិតក្នុងភាពងងឹត ក្រោមម្លប់នៃសេចក្ដីស្លាប់។ ព្រះអង្គយាងទៅរំដោះលោកអដាំ និងនាងអេវ៉ា ដែលជាប់ជាឈ្លើយជាមួយលោក ឱ្យរួចផុតពីការឈឺចាប់ ក្នុងទីឃុំឃាំង។ ព្រះអង្គ ដែលជាព្រះជាម្ចាស់របស់គេផង ព្រះបុត្រារបស់គេផង (...)។ “យើងជាព្រះជាម្ចាស់របស់អ្នក ដោយសារអ្នក យើងបានក្លាយទៅជាបុត្ររបស់អ្នក។ សូមអ្នកក្រោកឡើង អ្នកបានសំរាន្តលក់យូរណាស់មកហើយ ពីព្រោះយើងមិនបានបង្កើតអ្នកមក ឱ្យអ្នកជាប់ច្រវាក់នៅស្ថាននរកនេះទេ។ ចូរក្រោកឡើងពីចំណោមមនុស្សស្លាប់ទៅ យើងជាព្រះជន្មរបស់អ្នកស្លាប់”។

សង្ខេប

៦៣៦. ធម៌ជឿប្រកាសថា “ព្រះយេស៊ូយាងចុះទៅស្ថានក្រោម” មានន័យថា ព្រះយេស៊ូពិតជាបាន​សោយទិវង្គតមែន ហើយដោយសារព្រះអង្គបានសោយទិវង្គត ដើម្បីយើង ព្រះអង្គក៏បានឈ្នះសេចក្ដីស្លាប់ និង​មារ ដែល “មានអំណាចនៃសេចក្ដីស្លាប់” (ហប ២,១៤)។

៦៣៧ ពេលព្រះគ្រីស្ត សោយទិវង្គត ព្រលឹងព្រះអង្គនៅរួបរួមជាមួយព្រះអង្គក្នុងឋានៈជាព្រះជាម្ចាស់ បានយាងចុះទៅដល់ស្ថានមនុស្សស្លាប់។ ព្រះអង្គបានបើកទ្វារនៃស្ថានបរមសុខឱ្យអស់មនុស្សសុចរិត ដែលបាន ចុះមុនព្រះអង្គ។

កថាខណ្ឌទី២៖ លុះដល់ថ្ងៃទីបី ព្រះអង្គមានព្រះជន្មថ្មី

៦៣៨. “យើងខ្ញុំសូមជូនដំណឹងល្អនេះ ប្រាប់បងប្អូនថា ព្រះបន្ទូល ដែលព្រះជាម្ចាស់បានសន្យាជាមួយបុព្វបរុសរបស់យើង ព្រះអង្គបានធ្វើតាម ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់យើង ដែលជាពូជពង្សរបស់លោកទាំងនោះហើយ គឺព្រះអង្គបានប្រោសព្រះយេស៊ូឱ្យមានព្រះជន្មថ្មី” (កក ១៣,៣២-៣៣)។ ព្រះជន្មថ្មីរបស់ព្រះយេស៊ូជាសេចក្ដីពិតដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនៃជំនឿយើង នៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត ដែលសហគមន៍គ្រីស្តបរិស័ទដើមបានជឿ និងបានប្រតិបត្តិតាម ដែលការបញ្ជូនបន្តបានបញ្ជូន ដែលក័ណ្ឌដំណឹងល្អបានបញ្ជាក់ ហើយដែលព្រះ​សហគមន៍​បានប្រកាសជាផ្នែកដ៏សំខាន់បំផុតរបស់គម្រោងការដ៏អស្ចារ្យនៃបុណ្យចម្លង និងព្រះឈើឆ្កាងផងដែរ។ ព្រះគ្រីស្តមានព្រះជន្មថ្មី ដោយសារព្រះអង្គបានសោយទិវង្គត ទ្រង់ក៏បានឈ្នះសេចក្ដីស្លាប់ ហើយបានប្រទានជីវិតដល់មនុស្សស្លាប់ផងដែរ។

១. ព្រះជន្មថ្មីជាហេតុការណ៍នៃប្រវត្តិសាស្រ្តផង និងហួសប្រវត្តិសាស្រ្តផង

៦៣៩. គម្រោងការដ៏អស្ចារ្យនៃព្រះជន្មថ្មី ជាហេតុការណ៍ដ៏ពិតប្រាកដ ដែលកើត​ឡើង​នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តមនុស្សលោក ដូចមានចែងទុកនៅក្នុងគម្ពីរសម័្ពន្ធមេត្រីថ្មី។ នៅឆ្នាំ៥៦ សន្តប៉ូល​សរសេរ​ទៅជន​កូរិនថូសថា៖ “ខ្ញុំជម្រាបបងប្អូននូវសេចក្ដីដែលខ្ញុំបានទទួល គឺថាព្រះគ្រីស្តបានសោយទិវង្គត ដើម្បី​រំដោះបាប​យើង ស្របតាមគម្ពីរ។ គេបានបញ្ចុះសពព្រះអង្គនៅក្នុងផ្នូរ ហើយព្រះអង្គមាន​ព្រះជន្មរស់ឡើង​វិញ​នៅថ្ងៃទីបី ស្របតាមគម្ពីរ។ ព្រះអង្គបានបង្ហាញខ្លួនឱ្យលោកកេផាសឃើញ រួចឱ្យក្រុមគ្រីស្តទូត​ដប់ពីរ​រូប​​ឃើញ​ដែរ" (១ករ​ ១៥,៣-៤)។ គ្រីស្តទូតប៉ូលនិយាយអំពីការបញ្ជូនបន្តដ៏រស់រវើកនៃជីវិតថ្មី ដែលលោកបានទទួល​ក្រោយ​​ពីបានកែប្រែចិត្តគំនិត នៅទីក្រុងដាម៉ាស (កក ៩,៣-១៨)។

ផ្នូរទទេ

៦៤០. “ហេតុអ្វីបានជានាងនាំគ្នាមករកព្រះអង្គ ដែលមានព្រះជន្មរស់ ក្នុងចំណោមមនុស្សស្លាប់ដូច្នេះ? ទ្រង់មិនគង់នៅ​ទីនេះ​ទេ ព្រះជាម្ចាស់បានប្រោសព្រះអង្គឱ្យមានព្រះជន្មថ្មីហើយ” (លក ២៤,៥- ៦)។ ក្នុងចំណោម​ហេតុការណ៍ទាំងឡាយនៃបុណ្យចម្លង ផ្នូរទទេជាទីសម្គាល់ដំបូង។ ផ្នូរទទេនេះមិនបង្ហាញ ​ភស្តុតាង​ថា ព្រះ​គ្រីស្ត​​​មានព្រះជន្មថ្មីទេ ដ្បិតយើងអាចពន្យល់ថា ព្រះសពព្រះអង្គ​មិននៅ​ក្នុង​ផ្នូរ ដោយសារ​មូលហេតុ​ផ្សេងៗ (យហ ២០,១៣; មថ ១៨,១១-១៥) ក៏ប៉ុន្តែ ផ្នូរទទេនោះជាសញ្ញាសម្គាល់ដ៏​សំខាន់​បំផុត​ សម្រាប់​យើង​ទាំង​អស់​គ្នា។ ពេលក្រុមសាវ័កបានឃើញផ្នូរទទេ ដូចជាស្រ្តីបវិសុទ្ធ (លក ២៤,៣.២២-២៣) និង​លោក​សិលា (លក ២៤,១២) ពួកគេចាប់ផ្ដើមទទួលស្គាល់ថា ព្រះគ្រីស្តមានព្រះជន្មថ្មី។ “សាវ័ក​ដែលព្រះយេស៊ូស្រលាញ់” (យហ ២០,២) អះអាងថា​ នៅពេលចូលក្នុងផ្នូរទទេ និងឃើញ “សំពត់ស្នបនៅ​ទីនោះ” (យហ ២០,៦) លោក “ឃើញ ហើយជឿ” (យហ ២០,៨) បានសេចក្ដីថា លោកបានយល់ឃើញថា​ អវត្តមាន​​របស់ព្រះសពព្រះយេស៊ូមិនមែនមកពីកិច្ចការណាមួយរបស់មនុស្សទេ ហើយព្រះអង្គក៏មិនគ្រាន់តែ​រស់​ឡើង​​​​​​​​វិញដូចលោកឡាសារឡើយ (យហ ១១,៤៤)។

ព្រះយេស៊ូដែលមានព្រះជន្មថ្មីបង្ហាញខ្លួនឱ្យគេឃើញ

៦៤១. ក្រោយពីគេបានបញ្ចុះព្រះសពព្រះយេស៊ូ (មក ១៦,១; លក ២៤,១)​ យ៉ាងរហ័ស នៅថ្ងៃសុក្រ​ពិសិដ្ឋ មុន​ថ្ងៃសប្ប័ទ (យហ ១៩,៣១.៤២) នាងម៉ារីជាអ្នកស្រុកម៉ាដាឡា និងស្រ្តីបរិសុទ្ធ ដែល​ទើប​ទិញ​គ្រឿងក្រអូបយក​ទៅអប់​ព្រះ​សព​​ព្រះអង្គ​ ពួកនាងបានជួបព្រះយេស៊ូដែលមានព្រះជន្មថ្មី មុនគេបង្អស់ (មថ ២៨,៩-១០; យហ ២០,​១១-១៨)។ ហេតុនេះហើយ បានជាស្រ្តីៗជាអ្នកនាំសារដើមដំបូង អំពីព្រះ​គ្រីស្ត​ដែល​មានព្រះជន្មថ្មី សម្រាប់ក្រុមគ្រីស្តទូតផ្ទាល់ (លក ២៤,៩-១០)។ ក្រោយមក ព្រះយេស៊ូ​បង្ហាញ​ខ្លួន​ឱ្យលោកសិលា​ និងគ្រីស្តទូតដប់ពីររូបឃើញ (១ករ ១៥,៥)។ លោកសិលា ដែលព្រះជាម្ចាស់​ត្រាស់​ហៅ​ឱ្យ​ពង្រឹងជំនឿរបស់បងប្អូនលោក (លក ២២,៣១-៣២) ឃើញព្រះគ្រីស្តមានព្រះជន្មថ្មី​ មុនគេ​ដោយសារលោកផ្ដល់សក្ខីភាព សហគមន៍ពោលថា៖ “ព្រះអម្ចាស់មានព្រះជន្មថ្មីពិតប្រាកដមែន ហើយ​ទ្រង់បានបង្ហាញខ្លួនឱ្យស៊ីម៉ូនឃើញ!” (លក ២៤,៣៤)។

៦៤២. អ្វីៗដែលបានកើតឡើង នៅថ្ងៃនីមួយៗ នៃបុណ្យចម្លង នាំឱ្យគ្រីស្តទូតម្នាក់ៗ ជាពិសេសលោកសិលា ឱ្យកសាងសម័យកាលថ្មី ដែលបានចាប់ផ្ដើម នៅព្រឹកបុណ្យចម្លង។ ដោយសារគេជាបន្ទាល់បញ្ជាក់ថា ព្រះ​គ្រីស្ត​មានព្រះជន្មថ្មីមែន គេទៅជាថ្មដា ដែលជាគ្រឹះនៃព្រះសហគមន៍ព្រះអង្គ។ ជំនឿរបស់​សហគមន៍​អ្នក​ជឿដើមដំបូង បានចាក់ឫសលើសក្ខីភាពរបស់មនុស្ស ដែលគ្រីស្តបរិស័ទស្គាល់ ហើយដែល​ភាគច្រើន​នៅ​តែ​រស់ក្នុងចំណោមពួកគេ។ ក្នុងចំណោម “បន្ទាល់នៃព្រះគ្រីស្តដែលមានព្រះជន្មថ្មី” (កក ១,២២) មាន​លោក​សិលា និងគ្រីស្តទូតដប់ពីររូប ថែមទាំងតាមលោកប៉ូល បងប្អូនជាងប្រាំរយនាក់ក្នុង​ពេល​ជាមួយគ្នា លោក​​យ៉ាកុប និងគ្រីស្តទូតទាំងអស់ផងដែរ (១ករ ១៥,៤-៨)។

៦៤៣. នៅពីមុខសក្ខីភាពទាំងនោះ យើងមិនអាចបកស្រាយអំពីព្រះជន្មថ្មីរបស់ព្រះគ្រីស្ត ក្រៅពីបែបផែនអង្គធាតុបានទេ ហើយក៏មិនរាប់បញ្ចូលថា ជាហេតុការណ៍ប្រវត្តិសាស្រ្តបានដែរ។ តាមហេតុការណ៍នានា ក្រុម សាវ័កបានរវាតនឹងជំនឿ ដោយសារលោកគ្រូរបស់គេបានរងទុក្ខលំបាក និងសោយទិវង្គតនៅលើឈើឆ្កាង ដែលព្រះអង្គបានប្រកាសទុកជាមុន (លក​ ២២,៣១-៣២)។ ដោយសារគេបានរំជើបរំជូលយ៉ាងខ្លាំង ពួកសាវ័ក (យ៉ាងហោចណា ក៏មានខ្លះដែរ) មិនបានជឿថា ព្រះយេស៊ូបានមានជីវិតថ្មី ភ្លាមៗទេ។ ដំណឹងល្អមិនបានប្រកាសឱ្យយើងដឹងថា សហគមន៍សាវ័កសប្បាយរីករាយទេ ប៉ុន្តែពណ៌នាថា ពួកសាវ័កអស់សង្ឃឹម (“ទឹកមុខស្រងូត”៖ លក​២៤,១៧) និងភិតភ័យ (យហ ២០,១៩) ទៅវិញ។ ដូច្នេះហើយ គេមិនបានជឿស្រ្តីៗដ៏វិសុទ្ធ ដែលត្រឡប់មកពីផ្នូរវិញ ហើយសម្ដីនាងទាំងអស់នោះ ដូចជា “រឿងផ្ដេសផ្ដាស” (លក ២៤,១១)។ ពេលព្រះយេស៊ូបង្ហាញព្រះអង្គ ឱ្យ​គ្រីស្តទូតដប់មួយរូបបានឃើញ នៅល្ងាចបុណ្យចម្លង “ព្រះអង្គបន្ទោសគេ ព្រោះគេគ្មានជំនឿ ហើយមានចិត្តរឹងរូស ពុំព្រមជឿអស់អ្នក ដែលបានឃើញព្រះអង្គដែលមានព្រះជន្មថ្មី” (មក ១៦,១៤)។

៦៤៤. ទោះជាស្ថិតនៅចំពោះព្រះយេស៊ូដែលមានព្រះជន្មថ្មីក៏ដោយ ក៏ពួកសាវ័កនៅតែមន្ទិលសង្ស័យថា ហេតុការណ៍នេះមិនបានកើតឡើងទេ ពួកគេជឿថា ឃើញខ្មោចមួយ (លក ២៤,៣៩)។ “សាវ័កពុំទាន់ជឿនៅឡើយទេ ព្រោះគេអរផង ហើយងឿងឆ្ងល់ផង” (លក ២៤,៤១)។ លោកថូម៉ាសនឹងកើតមន្ទិលសង្ស័យដែរ (យហ ២០,២៤-២៧) ហើយតាមលោកម៉ាថាយ ពេលព្រះយេស៊ូបង្ហាញព្រះអង្គជាលើកចុងក្រោយ នៅស្រុកកាលីឡេ “មានអ្នកខ្លះនៅសង្ស័យ” (មថ ២៨,១៧)។ ដូច្នេះហើយ ការអះអាងថា ព្រះជន្មថ្មីជា “លទ្ធផល” នៃជំនឿ (ឬការជឿជាក់) របស់ក្រុមគ្រីស្តទូត គ្មានហេតុផលទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ អស់លោកបានជឿថា ​ព្រះយេស៊ូមានព្រះជន្មថ្មីមែន មកពីពួកលោកបានជួបនឹងព្រះយេស៊ូដែលមានព្រះជន្មថ្មី ដោយមានព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសរបស់ព្រះជាម្ចាស់មកជួយដែរ។

ជាតិជាមនុស្សរបស់ព្រះយេស៊ូដែលមានព្រះជន្មថ្មី

៦៤៥. ព្រះយេស៊ូ ដែលមានព្រះជន្មថ្មី មានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ជាមួយក្រុមសាវ័ក គឺគេអាច “ស្ទាប” (លក ២៤,៣៩) និង “រួមតុ” (លក ២៤,៣០) ជាមួយព្រះអង្គបាន។ ព្រះអង្គអញ្ជើញគេឱ្យទទួលស្គាល់ថា ព្រះអង្គ​មិន​មែនជាខ្មោចទេ (លក ២៤,៣៩) ហើយឱ្យគេយល់ឃើញថា ព្រះកាយព្រះអង្គ ដែល​មានព្រះជន្មរស់​ឡើង​វិញ ជា​ព្រះកាយ​ដដែល ដែលបានរងទុក្ខលំបាក និងត្រូវគេឆ្កាង ដ្បិតព្រះកាយនេះមានស្នាមរបួស (លក ២០,៤០; យហ ២០,២០.២៧)។ ព្រះកាយនេះ ដ៏ពិតប្រាក ដែលមានយលក្ខណៈថ្មីផងដែរ គឺ លក្ខណៈ​នៃព្រះ​កាយ​ពោរពេញដោយសិរីរុងរឿង។ ព្រះអង្គអាចទៅទីណា និងនៅពេលណាក៏បាន គ្មានព្រំដែនក្នុងទីអាកាស ឬ​ក្នុង​ពេលវេលា​ឡើយ (មថ ២៨,៩.១៦-១៧) ដ្បិតជាតិជាមនុស្សរបស់ព្រះអង្គមិនស្ថិតនៅលើផែនដីនេះទៀតទេ តែ​ស្ថិតនៅឯព្រះបិតា (យហ ២០,១៧)។ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះយេស៊ូដែលមាន​ព្រះជន្មថ្មី​ស្ម័គ្រចិត្តបង្ហាញខ្លួនតាមរបៀបណាក៏បាន គឺដូចជាអ្នកថែរក្សាសួន​ច្បារ (យហ ២០,១៤-១៥) ឬ “តាម​ទ្រង់ទ្រាយផ្សេងទៀត” (មក ១៦,១២) ដែលសាវ័កធ្លាប់ស្គាល់ ដើម្បីតាមមើលជំនឿរបស់គេ (យហ ២០,១៤.១៦; ២១,៤.៧)។

៦៤៦. ព្រះគ្រីស្តដែលមានព្រះជន្មថ្មីមិនត្រឡប់មករស់នៅលើផែនដីនេះ ដូចកាលពីមុនទេ ដូចពេលព្រះអង្គបានប្រោសកូនស្រីរបស់លោកយ៉ៃរ៉ូស កំឡោះម្នាក់នៅភូមិណាអ៊ីន និងលោកឡាសារ ឱ្យមានជីវិតរស់ឡើងវិញ មុនបុណ្យចម្លង។ ព្រះអង្គបានប្រព្រឹត្តការអស្ចារ្យ គឺដោយសារអំណាចរបស់ព្រះអង្គ មនុស្សទាំងអស់នោះ មានជីវិតនៅលើផែនដីនេះដូច “ធម្មតា” ប៉ុន្តែពួកគេនឹងត្រូវស្លាប់ម្តងទៀត។ ព្រះគ្រីស្តមានព្រះជន្មថ្មី​ខុសប្លែកពីគេ​ គឺក្នុងព្រះកាយព្រះអង្គដែលមានព្រះជន្មថ្មី ទ្រង់ក៏ឆ្លងពីសេចក្ដីស្លាប់​ទៅ​ជីវិតហួស​ពី​អាកាស និង​ពេល​វេលា។ ព្រះកាយព្រះគ្រីស្តដែល​មានព្រះជន្មថ្មីពោរពេញដោយឫទ្ធានុភាព​នៃព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ គឺព្រះអង្គរួមជាមួយព្រះជាម្ចាស់ក្នុងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ។​ ហេតុនេះ សន្តប៉ូលអាចមាន​ប្រសាសន៍​អំពីព្រះ​គ្រីស្ត​ថា ព្រះអង្គ “គង់នៅស្ថានបរមសុខ” (១ករ ១៥,៣៥-៥០)។

ការមានព្រះជន្មថ្មីជាហេតុការណ៍ហួស និងលើសអ្វីៗទាំងអស់

៦៤៧. “ឱយប់នៃបុណ្យចម្លង! ចូរច្រៀងកោតសរសើរ! មានតែឯងទេតើ ដែលស្គាល់ពេលព្រះគ្រីស្តបានចេញពី​ចំណោម​មនុស្ស​ស្លាប់”។ គ្មាននរណាម្នាក់បានឃើញផ្ទាល់នឹងភ្នែកពេលព្រះគ្រីស្តមានជីវិតថ្មី ហើយ​គ្មានអ្នក​និពន្ធ​​ដំណឹងល្អរៀបរាប់ហេតុការណ៍នេះឡើយ។ គ្មាននរណាម្នាក់អាចនិយាយប្រាប់ថា តើព្រះ​គ្រីស្តបានរស់​ឡើង​វិញយ៉ាងដូចម្ដេច ឬតើព្រះអង្គបានឆ្លងទៅជីវិតថ្មីយ៉ាងដូចម្ដេច បានឡើយ។ ទោះបីការ​​​​រស់​ឡើង​វិញ​ ជាហេតុការណ៍នៃប្រវត្តិសាស្រ្ត ដែលយើងអាចយល់ឃើញដោយសារផ្នូរទទេ និង​ដោយសា​រ​ក្រុម​​គ្រីស្តទូត​បានជួបព្រះអង្គយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ព្រះជន្មថ្មីជាហេតុការណ៍ ហួស និងលើស​ប្រវត្តិ​សា​ស្រ្ត ដែលជាគ្រឹះដ៏ សំខាន់ៗនៃជំនឿ។ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះគ្រីស្ត ដែលមានព្រះជន្មថ្មី​មិន​​បង្ហាញ​ខ្លួនឱ្យមនុស្សលោកឃើញ (យហ ១៤,២២) គ្រាន់តែឱ្យសាវ័ករបស់ព្រះអង្គ គឺ “អស់​អ្នកដែល​បាន​​រួម​ដំណើរ​​ជាមួយព្រះអង្គ ពីស្រុកកាលីឡេ ទៅក្រុងយេរូសាឡឹម ឃើញ អស់រយៈពេលជាច្រើនថ្ងៃ។ ឥឡូវនេះ អ្នក​ទាំង​នោះធ្វើជាបន្ទាល់របស់ព្រះអង្គ​ នៅចំពោះមុខប្រជាជនទៀតផង” (កក ១៣,៣១)។

២. ព្រះជន្មថ្មីជាស្នាព្រះហស្តនៃព្រះត្រៃឯក

៦៤៨. ដោយសារព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់បានធ្វើអន្តរាគមន៍ ក្នុងការបង្កើត និងក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តមនុស្សលោក ត្រូវតែ​ជឿ​ថា ព្រះគ្រីស្ត​មានព្រះជន្មថ្មី។ ក្នុងព្រះគ្រីស្តដែលមានព្រះជន្មថ្មី​ ព្រះទាំងបីអង្គ​ប្រត្តិបត្តិ​តាមរួម​​​ជាមួយ​គ្នា និងសម្ដែងលក្ខណៈពិសេសរៀងៗខ្លួន។ ឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះបិតា “បានប្រោសឱ្យព្រះគ្រីស្ត (ជាព្រះបុត្រាព្រះអង្គ) ឱ្យមានជីវិតថ្មី” (កក ២,២៤) ទើបបានបញ្ចូលជាតិជាមនុស្ស ព្រមទាំង​ព្រះកាយ​ព្រះ​អង្គ ក្នុងព្រះត្រៃឯក។ ព្រះជាម្ចាស់បានតែងតាំងព្រះយេស៊ូ “ជាព្រះបុត្រាប្រកបដោយឫទ្ធានុភាព (ដោយសារ​ព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏​​វិសុទ្ធ) ដោយប្រោសព្រះអង្គឱ្យមានព្រះជន្មថ្មី” (រម ១,៣-៤)។ តាមសន្តប៉ូល ព្រះ​ ជាម្ចាស់​​សម្ដែងឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះអង្គ (រម ៦,៤; ២ករ ១៣,៤; ភីល ៣,១០; អភ ១,១៩-២២; ហប ៧,១៦) ដោយសារកិច្ចការរបស់ព្រះវិញ្ញាណដែលបានប្រោសជាតិជាមនុស្សរបស់ព្រះយេស៊ូឱ្យ​រស់ និង​ឱ្យ​​បាន​ទទួល​សិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអម្ចាស់។

៦៤៩. រីឯចំពោះព្រះបុត្រាវិញ ព្រះអង្គប្រោសខ្លួនព្រះអង្គឱ្យមានជីវិតថ្មី ដោយសារឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់។ ព្រះយេស៊ូប្រកាសថា បុត្រមនុស្សត្រូវរងទុក្ខលំបាកយ៉ាងខ្លាំង សោយទិវង្គត ហើយនឹងមានព្រះ​ជន្ម​មានជីវិតថ្មី (មក ៨,៣១)។ ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលទៀតថា៖ “ខ្ញុំសុខចិត្តស៊ូប្តូរជីវិត ដើម្បីឱ្យបានជីវិត​នោះមកវិញ (...)។ ខ្ញុំមានអំណាចនឹងស៊ូប្តូរជីវិតរបស់ខ្ញុំ ហើយខ្ញុំក៏មានអំណាចនឹងយកជីវិតនោះមកវិញ” (យហ ១០,១៧-១៨)។ “យើងជឿថា ព្រះយេស៊ូពិតជាបានសោយទិវង្គត ហើយមានព្រះជន្មថ្មីមែន” (១ថស ៤,១៤)។

៦៥០. គ្រូបាធ្យាយរិះគិតអំពីព្រះជន្មថ្មី ដោយយល់ឃើញថា​ ព្រលឹង និងព្រះ​កាយ​​​ព្រះគ្រីស្ត ដែលសេចក្ដីស្លាប់បានបំបែក នៅតែរួមជាមួយព្រះគ្រីស្តក្នុងឋានៈជាព្រះជាម្ចាស់៖ “ដោយសារ​សភាព​​​ជាព្រះ ជាម្ចាស់មានតែមួយ និងនៅស្ថិតស្ថេរក្នុងផ្នែកទាំងពីររបស់មនុស្ស ផ្នែកទាំងពីរនោះរួមជាមួយគ្នាម្តង​ទៀត។ ហេតុនេះ សេចក្ដីស្លាប់កើតឡើងដោយសារផ្នែកទាំងពីររបស់មនុស្សត្រូវបំបែក ហើយមនុស្សមានជីវិតថ្មី ដោយសារ​ផ្នែកទាំងពីរនោះរួមជាមួយគ្នាម្តងទៀត” (សន្ត គ្រេគ័រ នៃនីស; DS ៣២៥; ៣៥៩; ៣៦៩; ៥៣៩)។

៣. តើ “ព្រះជន្មថ្មី” មានអត្ថន័យ និងសង្រ្គោះមនុស្សលោក យ៉ាងដូចម្ដេច?

៦៥១. “បើព្រះគ្រីស្តមិនបានមានជីវិតថ្មីទេ សេចក្ដីដែលយើងប្រកាសមុខជាគ្មានន័យអ្វីសោះឡើយ” (១ករ ១៥,១៤)។ ព្រះជន្មថ្មីបញ្ជាក់នូវអ្វីៗទាំងអស់ ដែលព្រះអង្គបានប្រព្រឹត្ត និងបង្រៀន។ បើព្រះគ្រីស្តមានព្រះជន្មថ្មី ព្រះអង្គបញ្ជាក់អំពីសេចក្ដីពិតទាំងអស់ សូម្បីតែសេចក្ដីពិតលើសប្រាជ្ញារបស់​មនុស្ស​ ហើយបង្ហាញភស្តុតាង ជាដាច់ខាត អំពីអំណាចរបស់ព្រះអង្គជាព្រះជាម្ចាស់ ដែលទ្រង់បានសន្យាទុកជា​មុន។

៦៥២. ព្រះជន្មថ្មីរបស់ព្រះគ្រីស្ត បំពេញព្រះបន្ទូលសន្យា នៃសម័្ពន្ធមេ​ត្រី​​ចាស់ (លក ២៤,២៦-២៧) និងរបស់ព្រះយេស៊ូផ្ទាល់ នៅលើផែនដីនេះ (មថ ២៨,៦)។ ពាក្យសម្តី “ស្របតាម គម្ពីរ” (១ករ ១៥,៣-៤) បង្ហាញថា ព្រះជន្មថ្មីរបស់ព្រះគ្រីស្ត បំពេញសេចក្ដីប្រកាសទុកជាមុន​ទាំង​អស់​នោះ។

៦៥៣. ព្រះជន្មថ្មីរបស់ព្រះយេស៊ូបញ្ជាក់ថា ព្រះអង្គជាព្រះជាម្ចាស់ ។ ព្រះយេស៊ូមានព្រះបន្ទូលទុកជាមុនថា៖ “កាលណាអ្នករាល់គ្នាលើកបុត្រមនុស្សឡើង អ្នករាល់គ្នាមុខជានឹងស្គាល់ឋានៈរបស់ខ្ញុំ” (យហ ៨,២៨)។ ព្រះជន្មថ្មីរបស់ព្រះគ្រីស្តដែលត្រូវគេឆ្កាងបញ្ជាក់ថា ព្រះអង្គមាន “ជីវិគង់នៅ” គឺជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់។ សន្តប៉ូលបានប្រកាសទៅកាន់ជនជាតិយូដាថា៖ “ព្រះបន្ទូលដែលព្រះជាម្ចាស់បានសន្យាជាមួយបុព្វបរុសរបស់យើង ព្រះអង្គបានធ្វើតាម ដើម្បី​ជា​ប្រយោជន៍ដល់យើង (...) គឺព្រះអង្គបានប្រោសព្រះយេស៊ូឱ្យមានព្រះជន្មថ្មី ដូចមានចែងទុកក្នុងទំនុកតម្កើងទីពីរថា៖ “ព្រះអង្គជាបុត្ររបស់យើង គឺយើងដែលបានបង្កើតព្រះអង្គមក នៅថ្ងៃនេះ” (កក ១៣,៣២-៣៣) (ទន ២,៧)។ តាមគម្រោងការអស់កល្បជានិច្ចរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ព្រះអង្គប្រោសព្រះគ្រីស្តឱ្យមានជីវិតថ្មី ដើម្បី​​ឱ្យ​គម្រោងការដ៏អស្ចារ្យនៃព្រះយេស៊ូប្រសូតបានគ្រប់លក្ខណៈ។

៦៥៤. បុណ្យចម្លងមានទិដ្ឋភាពពីរ គឺដោយសារព្រះយេស៊ូសោយទិវង្គត ព្រះអង្គរំដោះយើងឱ្យរួចពីបាប ​​ដោយសារ​ព្រះអង្គមានព្រះជន្មថ្មី ព្រះអង្គក៏បើកផ្លូវឱ្យយើងទទួលជីវិតថ្មី។ ​ព្រះអង្គប្រោសយើង​ឱ្យ​ទៅជាមនុស្សសុចរិត ក្នុងព្រះ​ហឫទ័យប្រណីសន្តោសរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (រម ៤,២៥)។ “ដូច្នេះ ព្រះ​គ្រីស្តមានព្រះជន្ម​រស់​ឡើងវិញ (...) យ៉ាងណា យើងក៏រស់នៅតាមរបៀបថ្មីយ៉ាងនោះដែរ” (រម ៦,៤)។ ព្រះគ្រីស្ត​ដែលមាន​ព្រះជន្មថ្មី​ទទួលជោគជ័យលើ​អំពើបាប និងលើសេចក្ដីស្លាប់ ហើយប្រោសយើងឱ្យ​រួម ​ចំណែ​ក​​ក្នុង​ព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោស សាជាថ្មីម្តងទៀត (អភ ២,៤-៥; ១ពត្រ ១,៣)។ ព្រះ​គ្រីស្ត​ដែល​មាន​ព្រះ​ជន្មមានជីវិតថ្មី​ប្រោសយើង​ឱ្យ​ទៅ​ជាបុត្រធីតា របស់ព្រះជាម្ចាស់ ដ្បិតមនុស្សលោក ទៅជាបងប្អូនរបស់​ព្រះ​គ្រីស្ត ដូចព្រះអង្គផ្ទាល់ហៅ​សាវ័ករបស់​ព្រះអង្គ ក្រោយពីព្រះអង្គបានមានជីវិតថ្មី ថា៖ “សូមទៅប្រាប់បង​ប្អូនខ្ញុំ” (មថ ២៨,១០; យហ ២០,១៧)។​ យើង​ជាបងប្អូនមិនមែនមកពីធម្មជាតិទេ តែមកពី​ព្រះ​អំណោយទាននៃ​ព្រះ​ហឫទទ័យ​ប្រណីសន្តោស​ ដ្បិត​យើង​ទៅ​ជាបុត្រធីតារបស់ព្រះអង្គ ដោយរួមរស់ជាមួយព្រះបុត្រាតែមួយ ដែល​​បានសម្ដែងព្រះអង្គ​ឱ្យបានពេញ​លក្ខណៈ ពេលព្រះអង្គបានមានជីវិតថ្មី។

៦៥៥. ទីបញ្ចប់ ព្រះជន្មថ្មីរបស់ព្រះគ្រីស្ត ហើយព្រះគ្រីស្តដែលមានព្រះជន្មថ្មីផ្ទាល់ ជាគោល និងប្រភពនៃជីវិតថ្មីរបស់យើង ៖ “ព្រះគ្រីស្តពិតជាមានព្រះជន្មថ្មីមែន។ ក្នុងចំណោមមនុស្សស្លាប់ ព្រះអង្គមានព្រះជន្មថ្មី មុនគេបង្អស់។ មនុស្សទាំងអស់បានស្លាប់រួមជាមួយលោកអដាំយ៉ាងណា គេក៏នឹងមានជីវិតថ្មីរួមជាមួយព្រះគ្រីស្តយ៉ាងនោះដែរ” (១ករ ១៥,២០-២២)។ ដោយរង់ចាំឱ្យព្រះបន្ទូលសន្យានេះបានសម្រេច ព្រះគ្រីស្តដែលមានព្រះជន្មថ្មី រស់នៅក្នុងចិត្តគំនិតរបស់អ្នកជឿ។​ នៅក្នុងអង្គព្រះអង្គ គ្រីស្តបរិស័ទ “ស្គាល់ឱជារស​ឫទ្ធានុភាព​ទាំង​ឡាយនៃបរមលោក” (ហប ៦,៥) ហើយព្រះគ្រីស្តនាំជីវិតគេឆ្ពោះទៅឯព្រះជាម្ចាស់ (កូឡ ៣,១-៣) ដើម្បីឱ្យគេ “លែង​​រស់​សម្រាប់ខ្លួនឯងទៀតហើយ គឺរស់សម្រាប់ព្រះអង្គដែលបានសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី សម្រាប់​គេ” (២ករ ៥,១៥)។

 សង្ខេប

៦៥៦. ជំនឿលើការមានជីវិតថ្មីមានស្នូលថា ព្រឹត្តិការណ៍នៃប្រវិត្តសាស្រ្ត ដែលក្រុមសាវ័កបានបញ្ជាក់ ថា ពួកគាត់ពិតជាបានជួបព្រះយេស៊ូដែលមានព្រះជន្មថ្មីមែន និងជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អាឋ៌កំបាំង ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត គឺសភាពជាមនុស្សរបស់ព្រះគ្រីស្តចូលក្នុងសិរីរុងរឿងនៃព្រះជាម្ចាស់។

៦៥៧. ផ្នូរទទេរ និងសំពត់ស្នបបង្ហាញថា ព្រះសពព្រះគ្រីស្តបានរួចចាកផុតអំពីចំណងនៃសេចក្ដីស្លាប់ និង​ភាពរលួយស្អុយ ដោយឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ សញ្ញាសម្គាល់នោះ រៀបចំក្រុមសាវ័កឱ្យជួបព្រះគ្រីស្ត ដែល មានព្រះជន្មថ្មី។

៦៥៨. ព្រះគ្រីស្ត ជា “ដើមកំណើតនៃអ្វីៗទាំងអស់ក្នុងចំណោមមនុស្សស្លាប់” (កូឡ ១,១៨) ជាគោលការណ៍នៃការមានជីវិតថ្មីរបស់យើង ចាប់តាំងពីពេលនេះទៅ ដោយប្រោសព្រលឹងយើងឱ្យបានសុចរិត (រម ៦,៤) បន្ទាប់មកទៀត ដោយប្រោសរូបកាយយើងឱ្យមានជីវិត (រម ៨,១១)។

ប្រការទី៦៖ “ព្រះយេស៊ូយាងឡើងស្ថានបរមសុខ

គង់ខាងស្ដាំព្រះបិតា​ដ៏មានឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ”

៦៥៩. “កាលព្រះអម្ចាស់យេស៊ូមានព្រះបន្ទូលរួចហើយ ព្រះជាម្ចាស់លើកព្រះអង្គឡើង ទៅស្ថាន​បរមសុខ” (មក ១៦,១៩)។ ដោយសារព្រះកាយព្រះគ្រីស្តមានលក្ខណៈថ្មី និងហួសធម្មជាតិ ជារៀងរហូត (លក ២៤,៣១) ព្រះកាយ​​ព្រះអង្គ​បាន​ទទួល​សិរីរុងរឿង នៅពេលព្រះអង្គមានព្រះជន្មថ្មី។ ប៉ុន្តែ អស់រយៈ​ពេល​​សែសិប​ថ្ងៃ​ ដែលព្រះអង្គបានបរិភោគជាមួយសាវ័ករបស់ព្រះអង្គ (កក ១០,៤១) ​ព្រមទាំងបង្រៀនគេអំពី​ព្រះរាជ្យ​ព្រះអង្គ (កក ១,៣) សិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គនៅតែលាក់លៀមក្រោមជាតិជាមនុស្សធម្មតា (មក ១៦,១២)។ ពេលព្រះយេស៊ួបង្ហាញខ្លួនជាលើកចុងក្រោយ ជាតិជាមនុស្សរបស់ព្រះអង្គចូល ជាស្ថាពរ ក្នុងសិរីរុង​រឿង​របស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលពពក (កក ១,៩) និងមេឃ (លក ២៤,៥១) ជានិមិត្តរូប។ ចាប់ពីឥឡូវនេះទៅ ព្រះអង្គ​គង់នៅ​ខាង​ស្តាំព្រះជាម្ចាស់ (មក ១៦,១៩)។ ព្រះអង្គនឹងបង្ហាញខ្លួនតាមរបៀបពិសេស តែមួយ និងជា​លើក​ចុងក្រោយ ឱ្យលោកប៉ូលឃើញ ដែលប្រៀប​បីខ្លួន​ដូច​ជា “កូនកើតមិនគ្រប់ខែ” (១ករ ១៥,៨) និង​​ធ្វើ​ឱ្យ​លោក​​ទៅជាគ្រីស្តទូត (១ករ​ ៩,១; កាឡ ១,៦)។

៦៦០. អស់រយៈពេលនោះ ព្រះគ្រីស្តដែលមានព្រះជន្មថ្មីលាក់លៀមសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ ដូចព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលដ៏លាក់កំបាំងទៅនាងម៉ារីម៉ាដាឡាថា៖ “ខ្ញុំមិនទាន់បានឡើងទៅឯព្រះបិតាខ្ញុំនៅឡើយ។ សូម​ទៅ​ប្រាប់ពួកបងប្អូនខ្ញុំផងថា ខ្ញុំឡើងទៅឯព្រះបិតាខ្ញុំ ដែលជាព្រះបិតារបស់អ្នករាល់គ្នា ខ្ញុំឡើងទៅឯព្រះរបស់ខ្ញុំ ដែល​ជាព្រះរបស់អ្នករាល់គ្នាដែរ” (យហ ២០,១៧)។ ព្រះបន្ទូលនេះបង្ហាញថា ​សិរីរុងរឿងរបស់ព្រះគ្រីស្ត ដែល​មាន​ព្រះជន្ម​មានជីវិតថ្មី ខុសប្លែកពីសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះគ្រីស្តដែលគង់ខាងស្តាំព្រះបិតា។ ពេល​ព្រះ​អង្គ​យាង​ឡើង​ទៅស្ថានបរមសុខ ជាហេតុការណ៍នៃប្រវត្តិសាស្រ្ត និងហួសប្រវត្តិសាស្រ្ត ព្រះអង្គនឹង​ឆ្លងពី​សិរីរុងរឿង​មួយទៅសិរីរុងរឿងមួយទៀត។

៦៦១. ដំណាក់កាលចុងក្រោយរួមនឹងដំណាក់កាលទី​មួយ គឺ​ពេលដែល​ព្រះអង្គយាងចុះពីលើមេឃ និងប្រសូតជាមនុស្ស។ មានតែអ្នកដែល “ចេញពីព្រះបិតា” ទេ ដែលអាច “ទៅឯព្រះ​បិតាវិញ” គឺព្រះគ្រីស្ត (យហ ១៦,២៨)។​ “ពុំដែលមាននរណាបានឡើងស្ថានបរមសុខឡើយ គឺមានតែបុត្រ​មនុស្ស​ប៉ុណ្ណោះ ដែលយាងចុះពីស្ថានបរមសុខមក” (យហ ៣,១៣) (អភ ៤,៨-១០)។ ដោយ​ពឹងតែលើកម្លាំង​ខ្លួន មនុស្ស​ជាតិមិនអាចចូលក្នុង “ព្រះដំណាក់” (យហ ១៤,២) ព្រះជន្ម និងស្ថានបរមសុខ​របស់​ព្រះបិតា​បាន​ឡើយ។ មានតែព្រះគ្រីស្តទេ ដែលអាចបើកទ្វារស្ថានបរមសុខនេះ ឱ្យមនុស្សលោក ទើប “យើង ដែលជា​អវយវៈ​របស់​ព្រះ​អង្គ មានសេចក្ដីសង្ឃឹមថា នឹង​ទៅ​​ឯព្រះអង្គ ដែលជាព្រះសិរសា និងគោលរបស់យើង” (MR)។

៦៦២. “រីឯខ្ញុំវិញ កាលណាគេលើកខ្ញុំឡើងពីលើដី ខ្ញុំនឹងទាក់ទាញមនុស្សទាំងអស់មកឯខ្ញុំ” (យហ ១២,៣២)។ ការលើកនៅលើឈើឆ្កាង មានន័យថា និងប្រកាសទុកជាមុនថា ព្រះយេស៊ូនឹងយាងឡើងទៅស្ថាន​បរមសុខ។ ព្រះ​​​​​​​​យេស៊ូគ្រីស្តជាបូជាចារ្យតែមួយនៃសម័្ពន្ធមេត្រីថ្មី និងអស់កល្បជានិច្ច “មិនបានយាងចូលក្នុងទី សក្ការៈសង់​ឡើង ដោយស្នាដៃមនុស្ស ​(...) គឺព្រះអង្គបានយាងចូលក្នុងស្ថានបរមសុខតែម្តង។ ឥឡូវនេះ​ព្រះអង្គស្ថិត​នៅ​ចំពោះ​ព្រះភ័ក្ត្រព្រះជាម្ចាស់ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់យើង” (ហប ៩,២៤)។ នៅស្ថានបរមសុខ ព្រះគ្រីស្ត​ធ្វើជា​បូជាចារ្យ​ជារៀងរហូត “ដ្បិតព្រះអង្គមានព្រះជន្មរស់រហូត ដើម្បីទូលអង្វរព្រះជាម្ចាស់ឱ្យពួកអ្នក ដែលចូល​មក​ជិត​ព្រះជាម្ចាស់” (ហប ៧,២៥)។ ដោយសារព្រះគ្រីស្តជា “មហាបូជាចារ្យ ដែលនាំទៅកាន់សម្បត្តិ​បរលោក” (ហប ៩,១១) ព្រះអង្គជាស្នូល និងតួដ៏សំខាន់ជាងគេ នៃពិធីបុណ្យ ដែលលើកតម្កើងព្រះបិតា​នៅឯ​ស្ថាន​បរមសុខ (វវ ៤,៦-១១)។

៦៦៣. ចាប់ពីឥឡូវនេះទៅ ព្រះគ្រីស្តគង់នៅខាងស្តាំព្រះបិតា ៖ “ពាក្យថា “ខាងស្ដាំព្រះបិតា” ត្រូវតែ​គិតដល់​​សិរីរុងរឿង និងកិតិ្តយសរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គ ជាព្រះជាម្ចាស់ និង​រួម​សភាព​​ជាមួយព្រះបិតា មុនគ្រប់សម័យកាលទាំងអស់ បានទទួល ក្រោយពីព្រះអង្គបានកើតជាមនុស្ស និងក្រោយពី​ជាតិ​​ជាមនុស្ស​របស់ព្រះអង្គបានទទួលសិរីរុងរឿង”(សន្ត យ៉ូហាន ដាម៉ាសែន)។

៦៦៤. ព្រះគ្រីស្តគង់ខាងស្ដាំព្រះបិតា មានន័យថា ព្រះមេស្ស៊ីចាប់ផ្ដើមសោយរាជ្យ និងបំពេញ សុបិន្តនិមិត្ត​របស់​ព្យាការីដានីអែលអំពីបុត្រមនុស្ស៖ “លោកបានទទួលអំណាចគ្រប់គ្រង ព្រះកិតិ្តនាម ព្រមទាំងរាជ្យសម្បត្តិផង។ ប្រជាជនទាំងអស់ ប្រជាជាតិទាំងអស់ និងមនុស្សគ្រប់ភាសា នាំគ្នាគោរពបម្រើលោក អំណាចគ្រប់គ្រងរបស់លោកនៅស្ថិតស្ថេរអស់កល្បជានិច្ច ឥតសាបសូន្យឡើយ។ រាជ្យសម្បត្តិរបស់លោកក៏មិនត្រូវរលាយដែរ” (ដន ៧,១៤)។ ចាប់ពីពេលនោះទៅ ក្រុមគ្រីស្តទូតទៅជាសាក្សីនៃ “ព្រះរាជ្យដែលគ្មានទីបញ្ចប់ឡើយ” (ធម៌​ប្រកាស​ជំនឿនៃនិសេ/​កុងស្តង់ទីណូប)។

 សង្ខេប

៦៦៥. ការយាងឡើងរបស់ព្រះគ្រីស្តបង្ហាញថា សភាពជាមនុស្សរបស់ព្រះយេស៊ូចូលទៅក្នុងព្រះ​ដំណាក់នៃស្ថានបរមសុខរបស់ព្រះជាម្ចាស់ជារៀងរហូត ហើយជាទីដែលព្រះអង្គនឹងយាងមកវិញ (កក ១,១១) ប៉ុន្តែ ជាកន្លែង លាក់​បំបាំងព្រះ​អង្គអំពីភ្នែកមនុស្សលោករហូតដល់ពេលព្រះអង្គនឹងយាងមកវិញ (កូឡ ៣,៣)។

៦៦៦. ព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ដែលជាព្រះសិរសារបស់ព្រះសហគមន៍ យាងចូល ក្នុងព្រះរាជ្យ​ដែលពោរពេញដោយសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះបិតាមុនយើង ដើម្បីឱ្យពួកយើង ដែលជាសិរីរាង្គនៃព្រះកាយព្រះអង្គ រស់នៅដោយ​សង្ឃឹមថា ក្នុងថ្ងៃណាមួយ នឹងនៅក្នុងអង្គព្រះអង្គ អស់កល្បជានិច្ច។

៦៦៧. ដោយសារព្រះយេស៊ូគ្រីស្តបានយាងឡើងទៅកាន់ស្ថានលើជាការស្រេច ព្រះអង្គតែងតែ​ជួយ​អង្វរ​​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់ ដើម្បីពួកយើង ដូចជាស្ពានមេត្រី ដែលធានាថា ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធយាងមកជារៀងរហូត។

ប្រការទី៧៖ “ព្រះអង្គនឹងយាងមកវិញ ដើម្បីវិនិច័្ឆយមនុស្សទាំងរស់ទាំងស្លាប់”

១. ព្រះអង្គនឹងយាងមកវិញ ពោរពេញដោយសិរីរុងរឿង

តាមរយៈព្រះសហគមន៍ ព្រះគ្រីស្តសោយរាជ្យហើយ

៦៦៨. “ព្រះគ្រីស្តបានសោយទិវង្គត​ និងមានព្រះជន្មថ្មី ដើម្បីធ្វើជាព្រះអម្ចាស់ទាំងលើមនុស្សស្លាប់ ទាំងលើមនុស្សរស់” (រម ១៤,៩)។ ក្នុងជាតិជាមនុស្ស ព្រះគ្រីស្តយាងឡើងស្ថានបរមសុខ​រួមចំណែកជាមួយនឹងឫទ្ធានុភាព និងអំណាចរបស់ព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់។ ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តជាព្រះអម្ចាស់​ គឺព្រះអង្គមានអំណាចលើផែនដី និងនៅលើមេឃ។ ព្រះអង្គ “ខ្ពស់ជាងវត្ថុសក្តិសិទ្ធិគ្រប់យ៉ាង​ ខ្ពស់ជាងអ្វីៗដែលមានអំណាច មានឫទិ្ធមានបារមី គ្រប់គ្រង” ដ្បិតព្រះបិតា “បានបង្រ្កាបអ្វីៗទាំងអស់ឱ្យនៅក្រោមព្រះបាទារបស់ព្រះគ្រីស្ត” (អភ ១,២០-២១)។ ព្រះគ្រីស្តជាព្រះអម្ចាស់លើសកលលោក​ (អភ​៤,១០; ១ករ ១៥,២៤.២៧-២៨)​ និងលើប្រវត្តិសាស្រ្ត។​ ព្រះ​ជាម្ចាស់ចាត់ចែង​ឱ្យប្រវត្តិសាស្រ្តមនុស្សលោក និងសត្វលោកទាំងអស់ឱ្យ “រួមគ្នានៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត” (អភ ១,១០) ដែលបំពេញអ្វីៗទាំងអស់។

៦៦៩. ដោយសារព្រះគ្រីស្តជាព្រះអម្ចាស់ ព្រះអង្គក៏ជាព្រះសិរសានៃព្រះសហគមន៍ ដែលជាព្រះកាយព្រះអង្គ​​ដែរ (អភ ១,២២)​។ ព្រះអង្គបានយាងឡើងស្ថានបរមសុខ និងបានទទួលសិរីរុងរឿង ព្រះអង្គ​បាន​បំពេញ​បេសកកម្ម​របស់ព្រះអង្គឱ្យបានគ្រប់លក្ខណៈ ទ្រង់ក៏ស្ថិតនៅលើផែនដី ក្នុងព្រះសហគមន៍។ ដោយសារ​ព្រះ​គ្រីស្ត​បានសង្រ្គោះមនុស្សលោក ព្រះអង្គមានអំណាចលើព្រះសហគមន៍​ តាមរយៈព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ (អភ ៤,១១-១៣)។ “ព្រះសហគមន៍​បង្ហាញ​អំពី​ព្រះគ្រីស្តគ្រងរាជ្យ យ៉ាងអាថ៌កំបាំងក្នុងលោកនេះរួចហើយ” ដែល “ជាពន្លកនិងជាដើមកំណើតនៃព្រះរាជ្យ​​​នេះនៅលើផែនដី” (LG ៣; ៥)។

៦៧០. ចាប់តាំងពីព្រះគ្រីស្តបានយាងឡើងស្ថានបរមសុខ ព្រះជាម្ចាស់បានសម្រេចគម្រោងការរបស់ព្រះ​អង្គ​រួច​ហើយ។ យើងមកដល់ “ពេលចុងក្រោយបំផុត” ហើយ (១យហ ២,១៨) (១ពត្រ ៤,៧)។ “ដូច្នេះ ជំនាន់ចុង​ក្រោយ​​បង្អស់​មក​ដល់យើងហើយ។ ពិភពលោក​​​ពិតជាបានប្រែជា​​​ថ្មី​ដោយសារព្រះគ្រីស្តរួចទៅហើយៗក៏ចាប់​ផ្តើ​មាន​​រូបរាង​ជា​មុន​​យ៉ាងពិតប្រាកដ នៅពេលឥឡូវនេះ គឺថាព្រះ​សហគមន៍តែងខ្លួនដោយភាពវិសុទ្ធ យ៉ាង​ពិត​ប្រាកដ​​​នៅ​​​​​លើ​​​ផែនដីនេះ ទោះបីភាពវិសុទ្ធនេះ​មិនទាន់ពេញ​លក្ខណៈ​​​នៅឡើយក្តី” (LG ៤៨)។ ព្រះ​​រាជ្យ​ព្រះគ្រីស្តសម្ដែងនូវវត្តមាន​​ព្រះអង្គ ​​ដែលព្រះសហគមន៍ប្រកាស (មក ១៦,២០) ​ដោយសារ​សញ្ញា​សម្គាល់​ដ៏​អស្ចារ្យ (មថ ១៦,១៧-១៨) ។

...លុះដល់ពេលអ្វីៗទាំងអស់ស្ថិតនៅក្រោមអំណាចរបស់ព្រះគ្រីស្ត

៦៧១. ទោះបីព្រះគ្រីស្តស្ថិតនៅក្នុងព្រះសហគមន៍រួចហើយក្ដី ក៏ព្រះអង្គមិនទាន់យាងមក​បំពេញ​​​ព្រះរាជ្យ​​ព្រះអង្គ ដោយ​គ្រងរាជ្យនៅលើផែនដី “ប្រកប​ដោយឫទ្ធានុភាព និងសិរីរុងរឿងពន់ពេកក្រៃ” នៅឡើយ (លក ២១,២៧)​ (មថ ២៥,៣១) ។ ទោះបីព្រះគ្រីស្តសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី ទ្រង់បាន​ឈ្នះ​មេប្រឆាំងយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏វានៅតែវាយលុកព្រះរាជ្យព្រះអង្គដែរ (២ថស ២,៧)។ លុះ​ដល់​ពេល​អ្វីៗ​ទាំង​អស់​ស្ថិតនៅក្រោមអំណាចរបស់​ព្រះ​គ្រីស្ត​​​ហើយ (១ករ ១៥,២៨) “ព្រះសហគមន៍​​​កំពុង​​​ធ្វើបូជានីយេសចរណ៍ ទំរាំ​​​ដល់​​​​ពេលព្រះ​ជាម្ចាស់​​នឹងបង្កើតមេឃថ្មី និងផែនដីថ្មី​ប្រកប​ដោយសេចក្តីសុចរិត។ ហេតុនេះ ទាំង​អគ្គ​សញ្ញា​របស់​ព្រះ​​​​សហគមន៍​​​​ក្តី ទាំង​​រចនាសម្ព័ន្ធរបស់ខ្លួនក្តី ក៏មាន​លក្ខណៈ​របស់លោកីយ៍មិន​​​ទៀង​​​ទាត់ដែល​ចេះ​តែ​កន្លង​ផុត​ទៅ​​ដែរ។ ព្រះសហគមន៍​រស់នៅក្នុងចំណោម​សត្វ​លោក‌​ដែល​កំពុង​តែស្រែកថ្ងូរ​និង​ឈឺចុកចាប់ដូចជាស្ត្រីដែល​ហៀប​​នឹង​​​សម្រាលកូនដោយ​ទន្ទឹងរង់ចាំសិរី​រុងរឿង​​​នៃ​បុត្រធីតារបស់ព្រះជាម្ចាស់” (LG ៤៨)។ ហេតុនេះហើយ ទើបបាន​ជា​​គ្រីស្ត​បរិស័ទអធិដ្ឋានជាពិសេសក្នុងអភិបូជា (១ករ ១១,២៦) ឱ្យ​​ព្រះគ្រីស្តយាងមកវិញ (២ពត្រ ៣,១១-១២) ដោយទូលអង្វរព្រះអង្គថា៖ “ឱព្រះ​អម្ចាស់​អើយ! សូមយាងមក!” (១ករ ១៦,២២; ​ វវ ២២,១៧.២០)។

៦៧២. មុនព្រះគ្រីស្តយាងឡើងទៅស្ថានបរមសុខ ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលថា មិនទាន់ដល់ពេលកំណត់នៅឡើយ ដែល​​ព្រះអង្គ​នឹងតាំងរាជាណាចក្រប្រកបដោយសិរីរុងរឿង ដែលជនជាតិអ៊ីស្រាអែលរង់ចាំ (កក ១,៦-៧) ​ហើយ​បើ​តាម​ព្យាការី​​បាន​ថ្លែងទុកជាមុន (អស ១១,១-៩) ត្រូវនាំឱ្យមនុស្សលោកទាំងអស់ បានយុត្តិធម៌ សេចក្ដី​ស្រលាញ់ និងសន្តិភាព។ បើតាមព្រះអម្ចាស់ បច្ចុប្បន្នកាលនេះ ជាពេលរបស់ព្រះវិញ្ញាណ និងសក្ខីភាព (កក ១,៨)​ ប៉ុន្តែ​ជាពេលប្រកបដោយ “ភាពតាន់តឹង” (១​ករ ៧,២៦) និងសេចក្ដីអាក្រក់ (អភ ៥,១៦) ដែល​មិន​ត្រា​ប្រណីព្រះសហគមន៍ (១ពត្រ ៤,១៧) ហើយដែលចាប់ផ្ដើមការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនៃថ្ងៃចុងក្រោយ (១យហ ២,១៨; ៤,៣; ១ធម ៤,១)។ ពេលវេលាបច្ចុប្បន្នកាលនេះ ជាពេលដែលយើងត្រូវតែរង់ចាំ ព្រមទាំង​ប្រុង​ស្មារតី​ជា​និច្ច (មថ ២៥,១-១៣; មក ១៣,៣៣-៣៧)។

ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលសង្ឃឹមថា ព្រះគ្រីស្តនឹងយាងមកវិញប្រកបដោយសិរីរុងរឿង

៦៧៣. តាំងពីពេលព្រះគ្រីស្តយាងឡើងស្ថានបរមសុខ ព្រះអង្គនឹងយាងមកវិញក្នុងពេលចាប់ៗ (វវ ២២,២០) ទោះបី “ត្រង់ឯណា​វេលាដែលព្រះបិតាបានកំណត់ទុក ដោយអំណាចព្រះអង្គផ្ទាល់នោះ អ្នករាល់គ្នាមិនបាច់​ដឹង​ទេ” (កក ១,៧) (មក ១៣,៣២) គឺព្រះអង្គអាចយាងមកវិញនៅពេលណាក៏បាន (មថ ២៤,៤៤; ១ថស ៥,២) ទោះបីព្រះជាម្ចាស់ “ឃាត់” ព្រះគ្រីស្ត និងទុក្ខលំបាកទាំងប៉ុន្មាន​ដែល​នឹង​មក​មុនព្រះអង្គ នៅឡើយ (២ថស ២,៣-១២)។

៦៧៤. ព្រះមេស្ស៊ីប្រកបដោយសិរីរុងរឿងអាចយាងមកវិញ នៅពេលណាក៏បានក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត (រម ១១,៣១) ​គឺ​​រហូតដល់ “ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលទាំងមូល”​ (រម ១១,២៦; មថ ២៣,៣៩) ដែលមាន “មួយចំនួនមានចិត្តរឹងរូស” (រម ១១,២៥) ដោយ “គ្មានជំនឿ” (រម ១១,២០) ចំពោះព្រះយេស៊ូ នឹងទទួលស្គាល់ព្រះអង្គ។ សន្ត​សិលា​មាន​ប្រសាសន៍ទៅកាន់ជនជាតិយូដានៅទីក្រុងយេរូសាឡឹម នៅពេលបុណ្យព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធយាងមក ថា​​​​​​​​​៖ “សូមកែប្រែ​ចិត្ត​គំនិត ហើយវិលមករកព្រះជាម្ចាស់វិញ ដើម្បីឱ្យព្រះអង្គលុបបំបាត់បាបរបស់បងប្អូន។ ព្រះអម្ចាស់នឹង​ប្រទាន​​ឱ្យបងប្អូនបានស្គាល់ពេលសម្រាក ព្រមទាំងប្រទានព្រះគ្រីស្តយេស៊ូមកបងប្អូន ដូចព្រះអង្គគ្រោង​ទុក​ជា​មុន។ ឥឡូវនេះ ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តគង់នៅស្ថានបរមសុខ រហូតដល់ព្រះជាម្ចាស់រៀបចំអ្វីៗទាំងអស់ឡើងវិញ ដូច​ទ្រង់​មានព្រះបន្ទូលទុក តាមរយៈព្យាការីដ៏វិសុទ្ធរបស់ព្រះអង្គ នៅជំនាន់ដើមស្រាប់” (កក ៣,១៩-២១)។ សន្តប៉ូលបន្ថែមទៀតថា៖ “ដោយសាសន៍អ៊ីស្រាអែលដាច់ចេញពីព្រះអង្គទៅ ធ្វើឱ្យមនុស្សលោកបានជានា​នឹង​ព្រះអង្គ​វិញ​​យ៉ាងនេះទៅហើយ ចុះចំណង់បើព្រះអង្គទទួលគេសាជាថ្មី តើនឹងកើតមានយ៉ាងណាទៅទៀត? គឺ​ប្រាកដ​ជា​មនុស្សស្លាប់នឹងមានជីវិតថ្មីពុំខាន!” (រម ១១,១៥)។ ពេលជនជាតិអ៊ីស្រាអែលទាំងអស់ (រម ១១,១២) នឹង​ចូលក្នុងការសង្រ្គោះ ក្រោយ “សាសន៍ដទៃទាំងអស់” (រម ១១,២៥) (លក ២១,២៤) ​ប្រជារាស្រ្ត​របស់​​ព្រះជាម្ចាស់ “ឡើងដល់កំពស់របស់ព្រះគ្រីស្តដែលបំពេញអ្វីទាំងអស់” (អភ ៤,១៣) រហូតដល់ “ព្រះជាម្ចាស់​បានគ្រងរាជ្យលើអ្វីៗទាំង​អស់គ្រប់ប្រការ” (១ករ ១៥,២៨)។

ព្រះសហគមន៍ប្រឈមមុខនឹងទុក្ខលំបាកចុងក្រោយ

៦៧៥. មុនព្រះគ្រីស្តនឹងយាងមកវិញ ព្រះសហគមន៍ត្រូវប្រឈមមុខនឹងទុក្ខលំបាកចុងក្រោយ ដែលនឹងធ្វើ​ឱ្យ​​​​​​អ្នកជឿមួយចំនួនធំធ្លាក់ចុះអន់ថយ (លក ១៨,១៨; មថ ២៤,១២)។ ព្រះសហគមន៍ដែលកំពុង​​​ធ្វើ​បូជនីយេសចរណ៍ នៅលើផែនដី ត្រូវគេបៀតបៀន (លក ២១,១២; យហ ១៥,១៩-២០)។ ការបៀតបៀននេះ នឹង​សម្ដែងអំពើអាក្រក់​ជាទីបំផុត ដូចជា​សាសនា​ក្លែងក្លាយ ដែលនឹងនាំឱ្យមនុស្សលោកជឿថា គេអាច​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហាទាំងឡាយ ដោយ​ក្បត់​សេចក្ដីពិត។ សាសនាក្លែងក្លាយធំជាងគេបំផុត គឺសាសនា​ក្លែង​ក្លាយ​របស់​មេ​ប្រឆាំង​ព្រះគ្រីស្ត បានសេចក្ដី​ថា មនុស្សលោកលើកតម្កើងខ្លួនឯងជំនួសព្រះជាម្ចាស់ និងព្រះមេស្ស៊ី​របស់​ព្រះអង្គ​ដែល​បាន​កើតជាមនុស្ស (២ថស ២,៤-១២)។

៦៧៦. ជំនឿក្លែងក្លាយប្រឆាំងនឹងព្រះគ្រីស្តនេះ មានរាល់ពេលគេចង់បំពេញសេចក្ដីសង្ឃឹមលើព្រះមេស្ស៊ី ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តមនុស្សលោក ដែលមានតែពេលព្រះជាម្ចាស់នឹងវិនិច្ឆ័យមនុស្សលោក នឹងបង្ហើយសេចក្ដីសង្ឃឹមនេះ។ ព្រះសហគមន៍បានបដិសេធមិនព្រមទទួលជំនឿនេះ ដែលគេហៅថា “សហស្សវត្សរ៍និយម” (DS ៣៨៣៩) ជាពិសេសខាងផ្នែកនយោបាយ ដែល “ខូចពីខាងក្នុង” (សម្ដេចប៉ាបពីយូសទី១១; GS ២០-២១)។

៦៧៧. ព្រះសហគមន៍នឹងចូលក្នុងសិរីរុងរឿងនៃព្រះរាជ្យព្រះអង្គ លុះត្រាតែព្រះសហគមន៍រួមស្លាប់រួមរស់ជាមួយ​ព្រះអម្ចាស់​​របស់ខ្លួន (វវ ១៩,១-៩)។ ព្រះជាម្ចាស់នឹងសម្រេចព្រះរាជ្យព្រះអង្គឱ្យបានគ្រប់លក្ខណៈ មិន​មែន​មក​ពី​ព្រះ​សហគមន៍​នឹង​ឈ្នះអំពើអាក្រក់ (វវ ១៣,៨) ជាលំដាប់លំដោយទេ តែមក​ពី​ព្រះ​អង្គនឹង​ទទួល​ជោគជ័យ​លើ​​អំពើ​អាក្រក់នេះ (វវ ២០,៧-១០)។​ ពេល​​​នោះ ព្រះមហេសីរបស់ព្រះអង្គនឹងយាងចុះពីលើមេឃ (វវ ២១,២-៤)។ ព្រះជាម្ចាស់នឹងទទួលជោគជ័យ លើការបះបោរនៃអំពើអាក្រក់ ដោយវិនិច្ឆ័យមនុស្សលោក (វវ ២០,១២) ក្រោយ​ពីផែនដីនេះ ដែលចេះតែប្រែប្រួល នឹងបាន​វិនាស​អន្តរាយ (២ពត្រ ៣,១២-១៣)។

២. ដើម្បីវិនិច្ឆ័យមនុស្សទាំងរស់ទាំងស្លាប់

៦៧៨. ដូចពួកព្យាការី (ដន ៧,១០) និងលោកយ៉ូហានបាទីស្ត (មថ ៣,៧-១២) ព្រះយេស៊ូបាន​ប្រកាស​ទុក​ជា​មុន​ថា ព្រះជាម្ចាស់នឹងវិនិច្ឆ័យមនុស្សលោក នៅថ្ងៃចុងក្រោយ។ ពេលនោះ ព្រះជាម្ចាស់នឹងបំភ្លឺកិច្ចការ (មក ១២,៣៨-៤០) និងចិត្តគំនិតដ៏លាក់កំបាំង (លក ១២,១-៣)​ របស់មនុស្សម្នាក់ៗ ហើយព្រះអង្គ​នឹង​ដាក់​ទោស​​ដល់​​អស់អ្នកដែលមិនព្រមជឿ និងមិនព្រមទទួលព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសរបស់ព្រះអង្គ (មថ ១១,២០-២៤)។ កិច្ចការរបស់យើងចំពោះអ្នកដទៃនឹងសម្ដែងថា​ យើងព្រម ឬមិនព្រមទទួលព្រះហឫទ័យ​ប្រណី​សន្តោស និងសេចក្ដី​ស្រ​លាញ់របស់ព្រះជាមា្ចស់ (មថ ៥,២២)។ នៅថ្ងៃចុងក្រោយ ព្រះយេស៊ូនឹងមានព្រះបន្ទូលថា៖ “គ្រប់​ពេលដែលអ្នករាល់គ្នាប្រព្រឹត្តអំពើទាំងនោះ ចំពោះអ្នកតូចតាចជាងគេបំផុតម្នាក់ ដែលជាបងប្អូនរបស់យើងនេះ អ្នករាល់គ្នាក៏ដូចជាបានប្រព្រឹត្តចំពោះយើងដែរ” (មថ ២៥,៤០)។

៦៧៩. ព្រះគ្រីស្តជាព្រះអម្ចាស់នៃជីវិតអស់កល្បជានិច្ច។​ ដោយសារព្រះអង្គជាព្រះសង្រ្គោះមនុស្សលោក ទ្រង់ក៏មានសិទ្ធិពេញទីនឹងវិនិច្ឆ័យកិច្ចការ និងចិត្តគំនិតរបស់មនុស្សលោក។ ព្រះអង្គបាន “ទទួល” សិទិ្ធនេះ ដោយសារព្រះឈើឆ្កាងរបស់ព្រះអង្គ។ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះបិតាបានប្រគល់ “អំណាចដាក់ទោសទាំងអស់​ឱ្យ​ព្រះ​បុត្រា​វិញ” (យហ ៥,២២) (យហ ៥,២៧; មថ ២៥,៣១; កក ១០,៤២; ១៧,៣១; ២ធម ៤,១)។ ក៏ប៉ុន្តែ ព្រះបុត្រាមិនមែនយាងមកដើម្បីដាក់ទោសទេ​ គឺព្រះអង្គយាងមកដើម្បីសង្រ្គោះ (យហ ៣,១៧) និងប្រទានជីវិត ដែល​ស្ថិតនៅក្នុងអង្គព្រះអង្គ (យហ ៥,២៦)។ ពេលយើងម្នាក់ៗមិនព្រមទទួលព្រះ​ហឫទ័យប្រណីសន្តោស យើង​ក៏ដាក់ទោសលើខ្លួនឯង នៅក្នុងជីវិតនេះរួចហើយ (យហ ៣,១៨) យើងក៏​ទទួលទោស​តាម​​កិច្ចការ​រៀងៗ​ខ្លួន (១ករ ៣,១២-១៥) ហើយយើងអាចធ្លាក់ស្ថាននរកជារៀងរហូត ដោយ​មិន​ព្រម​ទទួល​ព្រះ​វិញ្ញាណ​នៃសេចក្ដីស្រលាញ់ (មថ ១២,៣២)។

សង្ខេប

៦៨០. ព្រះគ្រីស្តជាអម្ចាស់សោយរាជ្យរួចស្រេចទៅហើយតាមរយៈព្រះសហគមន៍ ប៉ុន្តែអ្វីៗទាំងអស់ក្នុងលោកនេះ មិនទាន់ចុះចូលក្រោមអំណាចព្រះអង្គឡើយ។ ជ័យជំនះនៃព្រះរាជ្យនេះនឹងត្រូវរងនូវការវាយលុកចុងក្រោយ អំពីឫទ្ធិអំណាចនៃអំពើអាក្រក់ជាមិនខាន។

៦៨១. ព្រះជាម្ចាស់វិនិច្ឆ័យទោសមនុស្សលោក នៅអវសានកាលនៃពិភពលោក គឺជាពេលដែលព្រះ ​គ្រីស្តនឹងយាងមកពោរពេញដោយសិរីរុងរឿង ដើម្បីសម្រេចជ័យជំនះជាស្ថាពរនៃអំពើល្អលើអំពើអាក្រក់ ដែល ដូចគ្រាប់ពូជស្រូវល្អ និងស្រងែ ដែលរីកចម្រើនឡើងជាមួយគ្នាក្នុងអម្លុងប្រវិត្តសាស្រ្ត។

៦៨២. ដោយយាងមកក្នុងអវសានកាលនៃពិភពលោក ដើម្បីវិនិច្ឆ័យទោសមនុស្សទាំងរស់ទាំងស្លាប់ ព្រះគ្រីស្តពោរពេញដោយសិរីរុងរឿងនឹងសម្ដែងឱ្យយើងដឹងអំពីអាថ៌កំបាំងនៃចិត្តគំនិត និងប្រោសប្រទាន ឱ្យមនុស្សម្នាក់ៗ​ទៅតាម​អំពើរបស់គេ និងតាមការទទួល ឬការមិនព្រមទទួលការប្រោសប្រណី។

ជំពូកទីបី៖​
ខ្ញុំជឿលើព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ

៦៨៣. “បើគ្មានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធណែនាំទេនោះ គ្មាននរណាម្នាក់អាចពោលថា “ព្រះយេស៊ូជា​ព្រះអម្ចាស់​បាន​​ទេ” (១ករ ១២,៣)។ “ព្រះជាម្ចាស់បានចាត់ព្រះវិញ្ញាណនៃព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គឱ្យមកសណ្ឋិតក្នុង​ចិត្ត​យើង គឺព្រះវិញ្ញាណនេះហើយ ដែលបន្លឺព្រះសូរសៀងឡើងថា “អប្បា! ឱព្រះបិតាអើយ!” (កាឡ ៤,៦)។ មានតែនៅក្នុងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធទេតើ​ ទើបយើងអាចមានជំនឿបាន។ ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធត្រូវតែមកសណ្ឋិតក្នុងចិត្ត​យើង ដើម្បី​ឱ្យ​យើង​​អាច​មានទំនាក់ទំនងជាមួយព្រះគ្រីស្តបាន។ គឺព្រះវិញ្ញាណនេះហើយ ដែលយាងមក​រក​យើង និងប្រោសយើងឱ្យមានជំនឿ។ ដោយសារបុណ្យជ្រមុជទឹក ដែលជាអគ្គសញ្ញាដំបូងនៃជំនឿ ព្រះ​វិញ្ញាណ​​ដ៏វិសុទ្ធប្រទានជីវិត ដែលមានប្រភពក្នុងអង្គព្រះបិតា​ និងដែលព្រះអង្គប្រោសប្រទានក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត​មក​យើង​រៀងៗខ្លួន និងយ៉ាងស្និទស្នាល នៅក្នុងព្រះសហគមន៍៖

ដោយសារពិធីជ្រមុជទឹក យើងកើតសាជាថ្មី នៅក្នុងអង្គព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតា តាមរយៈព្រះបុត្រាព្រះអង្គ នៅក្នុងអង្គព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។ អស់អ្នកដែលមានព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ព្រះវិញ្ញាណក៏ណែនាំគេទៅកាន់​ព្រះ​បន្ទូល គឺព្រះបុត្រា។ ព្រះបុត្រាណែនាំគេទៅព្រះបិតា ហើយព្រះបិតាប្រទានឱ្យគេមានជីវិតអស់កល្បជានិច្ច។ ហេតុ​នេះហើយ បើសិនជាគ្មានព្រះវិញ្ញាណទេ យើងមិនអាចមើលឃើញព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់បានទេ ហើយ​បើគ្មានព្រះបុត្រាទេ គ្មាននរណាម្នាក់អាចទៅកាន់ព្រះបិតាបានដែរ ដ្បិតអ្នកណាចង់ស្គាល់ព្រះបិតា ត្រូវតែស្គាល់​ព្រះបុត្រា ហើយយើងអាចស្គាល់ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់​ តែតាមព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធប៉ុណ្ណោះ (សន្ត​អ៊ីរ៉េណេ)។

៦៨៤. ដោយសារព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធប្រោសប្រណី ព្រះអង្គជាអង្គដំបូង ដែលនាំឱ្យ​យើងមានជំនឿ និងមាន​ជីវិត​ថ្មី គឺ “ឱ្យស្គាល់ព្រះបិតា​ និងព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ដែលព្រះអង្គចាត់ឱ្យមក” (យហ ១៧,៣)។ ប៉ុន្តែ ព្រះ​វិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធជាអង្គចុងក្រោយ ក្នុងការសម្ដែងអង្គនីមួយៗនៃព្រះត្រៃឯក ។​ សន្ត គ្រេគ័រ នៃណាស៊ីអង់ ជា “ទេវវិទូ” ពន្យល់ថា​ យើងស្គាល់ព្រះត្រៃឯកជាលំដាប់លំដោយបែបនេះ មកពីព្រះជាម្ចាស់មាន​គរុកោសល្យពោរ​ពេញ​​​​ដោយធម៌មេត្តាករុណា។

សម្ពន្ធមេត្រីចាស់ប្រកាសយ៉ាងច្បាស់លាស់អំពីព្រះបិតាច្រើនជាងព្រះបុត្រា។ ចំណែកឯសម្ពន្ធមេត្រីថ្មីវិញបង្ហាញឱ្យដឹងអំពីព្រះបុត្រា និងឱ្យយល់ខ្លះៗអំពីសភាពជាព្រះជាម្ចាស់នៃព្រះវិញ្ញាណ។ បច្ចុប្បន្ននេះ ព្រះវិញ្ញាណត្រូវបានលើកយកមកបង្ហាញឱ្យយើងដឹង និងធ្វើឱ្យយើងស្គាល់ព្រះអង្គច្បាស់ជាងមុន។ តាមពិតទៅ កាលដែលយើងមិនទាន់ទទួលស្គាល់ថា ព្រះបិតាជាព្រះជាម្ចាស់ មិនគួរប្រកាសអំពីព្រះបុត្រាឱ្យបើកចំហរ ហើយកាលដែលយើងមិនទាន់ជឿថា ព្រះបុត្រាជាព្រះជាម្ចាស់ មិនគួរបន្ថែមព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដូចជានឹមម្យ៉ាងទៅទៀត បើនិយាយជ្រុលបន្តិច... គឺពន្លឺនៃព្រះត្រៃឯកនឹងភ្លឺត្រចះត្រចង់កាន់តែខ្លាំងឡើងៗតទៅមុខបន្តិចម្តងៗ “ពីសិរីរុងរឿងមួយទៅសិរីរុងរឿងមួយទៀត” (សន្ត គ្រែគ័រ នៃណាស៊ីអង់)។

៦៨៥. ពេលយើងជឿលើព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ យើងក៏ប្រកាសថា ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធជាព្រះមួយអង្គនៃ​ព្រះ​ត្រៃឯក​​ដ៏វិសុទ្ធ ដែលរួមសភាពជាមួយព្រះបិតា​ និងព្រះបុត្រា ទ្រង់ “ទទួលការក្រាបថ្វាយបង្គំ និងសិរីរុងរឿង ស្មើនឹង​ព្រះបិតា ​និងព្រះបុត្រា” (ធម៌ប្រកាសជំនឿនិសេ/កុងស្តង់ទីណូប)។ ហេតុនេះហើយ បានជា​យើង​បាន​និយាយអំពីអាថ៌កំបាំងនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ​ ក្នុងវគ្គទាក់ទងនឹង “ទេវវិទ្យា”​ នៃព្រះត្រៃឯក។ ឥឡូវនេះ យើង​និយាយ​​អំពី​​ “តួនាទី” នៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។

៦៨៦. ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធធ្វើការរួមជាមួយព្រះបិតា និងព្រះបុត្រា អំពីកំណើតនៃអ្វីៗទាំងអស់ រហូតដល់ទីបញ្ចប់​នៃ​​គម្រោងការដ៏អស្ចារ្យនៃការសង្រ្គោះរបស់យើង។ ប៉ុន្តែ ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែង និងប្រទានព្រះ​វិញ្ញាណ​មកយើង ដែល​យើងអាចស្គាល់ និងទទួលដូចព្រះមួយអង្គ “នៅពេលចុងក្រោយបំផុត” ដែលព្រះបុត្រា​ប្រសូតជា​មនុស្ស​ដើម្បី​សង្រ្គោះមនុស្សលោក បានចាប់ផ្ដើមហើយ​។ ហេតុនេះ គម្រោងការដ៏អស្ចារ្យ​នេះរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលព្រះគ្រីស្តជា“រៀម​ច្បង” និងជាព្រះសិរសានៃការបង្កើតពិភពលោកថ្មី នឹងអាចកើតជារូបរាង​នៅ​​​ក្នុងមនុស្សជាតិ ដោយ​​សារ​ព្រះជាម្ចាស់ចាក់បង្ហូរព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ គឺព្រះសហគមន៍ សហភាព​រវាង​ជន​ដ៏​វិសុទ្ធ​​ទាំងឡាយ ការ​លើក​លែងទោសឱ្យមនុស្សរួចពីបាប រូបកាយមនុស្សនឹងមានជីវិតថ្មី ជីវិតរស់នៅ​អស់​កល្ប​​​ជានិច្ច។

ប្រការទី៨៖ “ខ្ញុំជឿលើព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ”

៦៨៧. “គ្មាននរណាម្នាក់យល់អំពីព្រះជាម្ចាស់បាន ក្រៅពីព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះជាម្ចាស់នោះឡើយ” (១ករ ២,១១)។ ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលសម្ដែងព្រះអង្គ ប្រោសយើងឱ្យស្គាល់ព្រះគ្រីស្ត ជាព្រះបន្ទូលដ៏រស់រវើករបស់ព្រះអង្គ ប៉ុន្តែមិនសម្ដែងខ្លួនព្រះអង្គនោះទេ។​ ព្រះអង្គ ដែល “បានថ្លែងព្រះបន្ទូល តាមរយៈអស់​លោក​​ព្យាការី” ណែនាំយើងឱ្យស្ដាប់ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះបិតា ប៉ុន្តែ យើងមិនឮព្រះអង្គផ្ទាល់ទេ។​ យើងគ្រាន់​តែ​ស្គាល់​ព្រះអង្គ នៅពេលព្រះអង្គសម្ដែងឱ្យយើងស្គាល់ព្រះគ្រីស្ត និងប្រោសយើងឱ្យទទួលព្រះអង្គ នៅក្នុង​ជំនឿ។ ព្រះវិញ្ញាណនៃសេចក្ដីពិត “សម្ដែង” ព្រះគ្រីស្តឱ្យយើងស្គាល់ ប៉ុន្តែមិនថ្លែងអំពីព្រះអង្គផ្ទាល់ (យហ ១៦,១៣)។ ហេតុនេះ ដោយសារព្រះវិញ្ញាណលុបលាងខ្លួនព្រះអង្គចោល “មនុស្សលោកពុំអាច​ទទួល​ព្រះអង្គ​បាន​ទេ ព្រោះគេមើលព្រះអង្គមិនឃើញ ហើយក៏មិនស្គាល់ព្រះអង្គផង” រីឯអស់អ្នកដែលផ្ញើជីវិតលើ​ព្រះ​គ្រីស្តក៏​ស្គាល់​ព្រះវិញ្ញាណ ដ្បិតព្រះអង្គស្ថិតនៅជាប់នឹងគេ (យហ ១៤,១៧)។

៦៨៨. យើងអាចស្គាល់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដោយសារព្រះសហគមន៍ ដែលបានទទួល និងបញ្ជូនបន្តជំនឿ​របស់​​​ក្រុម​​គ្រីស្តទូតមក៖

• ក្នុងព្រះគម្ពីរ ដែលព្រះអង្គបានបំភ្លឺអ្នកនិពន្ធ
• ក្នុងការបញ្ជូនបន្ត ដែលគ្រូបាធ្យាយធ្វើជាសាក្សីរហូតដល់សព្វថ្ងៃ
• ក្នុងក្រុមមេដឹកនាំព្រះសហគមន៍ ដែលព្រះអង្គជួយឧបត្ថម្ភ
•  ក្នុងពិធីបុណ្យនៃអគ្គសញ្ញា តាមរយៈពាក្យសម្ដី និងនិមិត្តរូបទាំងប៉ុន្មាន ដែលព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធប្រោស​យើង​ឱ្យ​រួមជាមួយព្រះគ្រីស្ត
• ក្នុងការអធិដ្ឋាន ដែលព្រះអង្គជួយអង្វរព្រះជាម្ចាស់សម្រាប់យើង
• ក្នុងព្រះអំណោយទាន និងមុខងារ ដែលព្រះសហគមន៍សំអាងទៅលើ
• ក្នុងទីសម្គាល់នៃការប្រកាសដំណឹងល្អ
• ក្នុងសក្ខីភាពនៃសន្តបុគ្គល ដែលព្រះអង្គសម្ដែងភាពបរិសុទ្ធរបស់ព្រះអង្គ និងបន្តព្រះរាជកិច្ចនៃការ​សង្រ្គោះ។

១. បេសកកម្មរួមគ្នារបស់ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណ

៦៨៩. ព្រះវិញ្ញាណនៃព្រះបុត្រារបស់ព្រះបិតា (កាឡ ៤,៦) ដែលព្រះបិតាបានចាត់ឱ្យមកក្នុងចិត្តយើង ពិត​ជា​ព្រះ​ជាម្ចាស់។ ព្រះវិញ្ញាណរួមសុភាពជាមួយព្រះបិតា​ និងព្រះបុត្រា ហើយក៏មិនអាចបំបែកចេញពីព្រះបិតា និងព្រះ​បុត្រា​បានទេ នៅក្នុងព្រះជន្មយ៉ាងស្និទ្ធស្នាលនៃព្រះត្រៃឯកផង នៅក្នុងព្រះអំណោយទានពោរពេញ​ដោយ​សេចក្ដី​ស្រលាញ់​របស់ព្រះអង្គចំពោះមនុស្សលោកផង។ ដោយក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធ ដែលផ្ដល់ជីវិត ដែល​រួមសុភាពជាមួយគ្នា និងដែលមិនអាចបំបែកបាន​ ជំនឿ​របស់ព្រះ​សហគមន៍ប្រកាសថា អង្គ       នីមួយៗខុស​ប្លែក​ពី​គ្នា​ផង​ដែរ។ ពេលព្រះបិតាចាត់ព្រះបន្ទូលឱ្យយាងមក ព្រះអង្គក៏ចាត់ឱ្យខ្យល់ដង្ហើម​របស់ព្រះអង្គ​ឱ្យ​យាងមកផងដែរ គឺបេសកកម្មរួមរបស់ព្រះបុត្រា និងព្រះ​វិញ្ញាណ ដែល​​ទ្រង់ខុសប្លែកពីគ្នា តែមិនអាចបំបែក​ចេញ​​ពី​គ្នា​បានទេ។ ព្រះគ្រីស្ត ដែលជារូបតំណាងដែលមើលឃើញរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដែលមើលមិនឃើញ ជាអ្នក​លេច​ឡើង តែព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធជាអ្នកសម្ដែងឱ្យគេស្គាល់ព្រះអង្គ។

៦៩០. ព្រះយេស៊ូជាព្រះគ្រីស្ត ដែលបានទទួល “ប្រេងអភិសេក” ដ្បិតព្រះវិញ្ញាណជាប្រេងអភិសេក ហើយអ្វីៗ​ដែលកើតឡើងចាប់ពីព្រះបុត្រាប្រសូតជាមនុស្ស មកពីព្រះជាម្ចាស់ប្រទានព្រះវិញ្ញាណយ៉ាងបរិបូណ៍ (យហ ៣,៣៤)។ ពេល​ព្រះគ្រីស្តទទួលសិរីរុងរឿងរួចហើយ (យហ ៧,៣៩) ព្រះអង្គ ដែលគង់ខាងស្ដាំព្រះបិតា អាច​ចាត់​ព្រះវិញ្ញាណ​ដល់​​​​​អស់​អ្នក​ដែលជឿលើព្រះអង្គ៖ ព្រះអង្គប្រទានសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គឱ្យគេ (យហ ១៧,២២) គឺព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ​​ដែលសម្ដែងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ (យហ ១៦,១៤)។ បេសកកម្មរួមគ្នា​នឹង​លាត​ត្រ​ដាង​​ដល់​បុត្រធីតាទាំងអស់ ដែលព្រះបិតាបានយកមកចិញ្ចឹមក្នុងព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត ហើយព្រះវិញ្ញាណនឹង​មាន​បេសកកម្ម​​ប្រោស​ឱ្យគេរួមជាមួយព្រះគ្រីស្ត និងមានជីវិតក្នុងអង្គព្រះអង្គដែរ។

សញ្ញានៃប្រេងអភិសេកនាំឱ្យគិតថា (...) ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណមិនស្ថិតនៅឆ្ងាយពីគ្នាទេ។ តាមពិតទៅ ចន្លោះផ្ទៃរាងកាយ និងប្រេង ទោះជាវិចារណញ្ញាណ ឬក៏ការរំភើបដោយវិញ្ញាណក៏ដោយ មិនស្គាល់អ្នកនៅចន្លោះកណ្តាលណាមួយយ៉ាងណា ទំនាក់ទំនងរវាងព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណ កើតឡើងភ្លាមៗយ៉ាងនោះដែរ ទើបចំពោះអ្នកដែលនឹងជួបជាមួយព្រះបុត្រាដោយសារជំនឿ មុនដំបូអបង្អស់ គេត្រូវជួបជាមួយប្រេងអភិសេកជាមុន  សិន។ តាមការពិត គ្មានផ្នែកណាមួយ ដែលគ្មានវត្តមាននៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធទេ។ ហេតុនេះ អស់អ្នកទទួលជំនឿ ត្រូវប្រកាសជំនឿរបស់ខ្លួនចំពោះព្រះអម្ចាស់ជាព្រះបុត្រា នៅក្នុងអង្គព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ព្រះវិញ្ញាណនឹងយាងមកពីគ្រប់ទិសទី នៅពីខាងមុខអស់អ្នកដែលចូលទៅជិតព្រះអង្គដោយសារជំនឿ (សន្ត គ្រែគ័រ នៃនីស)។

 ២.​ ព្រះនាម របៀបហៅ និងនិមិត្តរូបរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ

ព្រះនាមរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ

៦៩១. “ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ” ជាព្រះនាមរបស់អ្នកដែលយើងក្រាបថ្វាយបង្គំ និងលើកតម្កើងសិរីរុងរឿង រួមជាមួយព្រះបិតា​ និងព្រះបុត្រាផង។ ព្រះសហគន៍បានទទួលព្រះនាមនេះ ពីព្រះអម្ចាស់ ហើយប្រកាសព្រះនាមនេះ ក្នុង​ពិធីជ្រមុជទឹកនៃបុត្រធីតាថ្មីរបស់ព្រះអង្គ (មថ ២៨,១៩)។

ពាក្យ “ព្រះវិញ្ញាណ” មកពីពាក្យ “Ruah ” ជាភាសាហេប្រឺ ដែលមានន័យថា ការដកដង្ហើម អាកាស     ខ្យល់។ ព្រះ​យេស៊ូ​ប្រើពាក្យខ្យល់ ដើម្បីឱ្យលោកនីកូដេមយល់ថា ខ្យល់របស់ព្រះជាម្ចាស់ គឺព្រះវិញ្ញារបស់ព្រះអង្គ សុទ្ធ​តែ​ថ្មីៗ ខុសប្លែកពីអ្វីៗទាំងអស់ (យហ ៣,៥-៨)។ ម្យ៉ាងទៀត ព្រះវិញ្ញាណ​ និងដ៏វិសុទ្ធ ជាលក្ខណៈ​រួមនឹង​ព្រះ​ទាំង​បី​អង្គ​ ប៉ុន្តែ ដោយ​ភ្ជាប់ពាក្យទាំងពីររួមជាមួយគ្នា ព្រះគម្ពីរ ពិធីបុណ្យ និងទេវវិទ្យា​សម្ដៅ​លើ​ព្រះ​វិញ្ញាណដ៏​វិសុទ្ធ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។

របៀបហៅព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ

៦៩២. ពេលព្រះយេស៊ូប្រកាស និងសន្យាថា ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធនឹងយាងមក ព្រះអង្គហៅព្រះវិញ្ញាណថា “ប៉ារ៉ាក្លេតូស” គឺ “អ្នកដែលគេកោះហៅ” មេធាវី (យហ ១៤,១៦.២៦ ; ១៥,២៦ ; ១៦,៧)។ ជាធម្មតា គេបកប្រែ “ប៉ារ៉ាក្លេតូស” ដោយ “អ្នកលួងលោម” ដោយដឹងថា ព្រះយេស៊ូជាអ្នកលួងលោមដំបូង (១យហ ២,១)។ ព្រះ​អម្ចាស់​ផ្ទាល់ហៅព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ “ព្រះវិញ្ញាណនៃសេចក្ដីពិត” (យហ ១៦,១៣)។

៦៩៣. កិច្ចការគ្រីស្តទូត និងលិខិតផ្សេងៗប្រើព្រះនាមព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ តែសន្តប៉ូលហៅព្រះអង្គថា៖ ព្រះ​វិញ្ញាណ​នៃព្រះបន្ទូលសន្យា (កាឡ ៣,១៤ ; អភ ១,១៣) ព្រះវិញ្ញាណដែលធ្វើឱ្យបងប្អូនទៅជាបុត្រ​ធីតា​របស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់ (រម ៨,១៥ ; កាឡ ៤,៦) ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះគ្រីស្ត (រម ៨,១១) ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះអម្ចាស់ (២ករ ៣,១៧) ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (រម ៨,៩.១៤ ; ១៥,១៩ ; ១ករ ៦,១១ ; ៧,៤០) ហើយ​សន្ត​សិលា​ហៅព្រះអង្គថា ព្រះវិញ្ញាណប្រកបដោយសិរីរុងរឿង (១ពត្រ ៤,១៤)។

និមិត្តរូបនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ

៦៩៤. ទឹក ៖ ទឹកជានិមិត្តរូបនៃកិច្ចការរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ក្នុងពិធីជ្រមុជទឹក ពីព្រោះក្រោយពីបានអង្វរ​ព្រះវិញ្ញាណ​ឱ្យយាងមក ទឹកទៅជាសញ្ញារបស់អគ្គសញ្ញាដ៏មានប្រសិទ្ធិភាពនៃកំណើតថ្មី។ កំណើតដំបូងរបស់យើងបាន​កើត​​ក្នុង​​ទឹក​​​​យ៉ាងណា ទឹកនៃពិធីជ្រមុជពិតជាមានន័យថា ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធប្រោសយើងឱ្យកើតសាជាថ្មី ក្នុង​ព្រះ​​ជាម្ចាស់​​យ៉ាង​នោះ​ដែរ។ “យើងបានទទួលពីធីជ្រមុជក្នុងព្រះវិញ្ញាណតែមួយ (...) យើងក៏បានទទួល​ព្រះ​វិញ្ញាណ​​តែ​មួយ​​ដែរ” (១ករ ១២,៣)៖ ដូច្នេះ ព្រះវិញ្ញាណផ្ទាល់ជាទឹកដ៏រស់រវើក ដែលផុសចេញ​ពីព្រះគ្រីស្ត​ដែល​ត្រូវ​គេ​ឆ្កាង (យហ ១៩,៣៤ ; ១យហ ៥,៨) ដូចជាប្រភពរបស់ព្រះអង្គ ហើយផុស​ចូលនៅក្នុង​ខ្លួនដូចជា​ជីវិត​អស់​កល្ប​ជា​និច្ច (យហ ៤,១០-១៤ ; ៧,៣៨ ; សរ ១៧,១-៦ ; អស ៥៥,១ ; សក ១៤,៨ ; ១ករ ១០,៤ ; វវ ២១,៦ ; ២២,១៧)។

៦៩៥. ប្រេង ៖ ប្រេងជានិមិត្តរូបនៃកិច្ចការរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធដែរ (១យហ ២២០។២៧ ; ២ករ ១,២១)។ ក្នុង​ការ​អប់រំ​ជំនឿ ប្រេងជាសញ្ញានៃអគ្គសញ្ញា​លាបថ្ងាស ប៉ុន្តែ ដើម្បីយល់យ៉ាងច្បាស់អំពីអត្ថន័យពេញលេញ​នៃនិមិត្តរូប​នេះ ត្រូវតែរំលឹកអំពីប្រេងអភិសេកដំបូងរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធលើព្រះយេស៊ូ។ ព្រះគ្រីស្ត (ជាភាសា  ហេប្រឺ “ព្រះមេស្ស៊ី”) មានន័យថា “បានទទួលប្រេងអភិសេក” ពីព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ ក្នុងសម័្ពន្ធមេត្រីចាស់ (សរ ៣០,២២-៣២) មានអ្នកខ្លះបានទទួលប្រេងអភិសេកពីព្រះអម្ចាស់ ជាពិសេសព្រះបាទដាវីឌ (១សម ១៦,១៣)។ ប៉ុន្តែ ព្រះយេស៊ូបានទទួលប្រេងអភិសេកតាមរបៀបតែ​មួយ គឺជាតិ​ជាមនុស្ស​ដែលព្រះបុត្រា​ទទួល​យក បានទទួលប្រេង​​នៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធឱ្យបានពេញលេញ។ ដោយ​សារព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ព្រះជាម្ចាស់តែងតាំងព្រះយេស៊ូជាព្រះគ្រីស្ត (លក ៤,១៨-១៩ ; អស ៦១,១)។ ​ព្រះនាង​ព្រហ្មចារិនីម៉ារីប្រសូត​ព្រះ​គ្រីស្ត​ពី​ព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ។ ​ តាមរយៈទេវទូត ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធប្រកាសថា ព្រះអង្គ​ជា​ព្រះគ្រីស្ត នៅពេលព្រះអង្គប្រសូត (លក ២១១) ហើយជម្រុញឱ្យលោកស៊ីម៉ូនចូលមកព្រះវិហារទៅជួបព្រះគ្រីស្តនៃព្រះអម្ចាស់ (លក ២២៦- ២៧)។ ព្រះវិញ្ញាណប្រោសព្រះគ្រីស្តឱ្យពោរពេញទៅដោយព្រះអង្គ (លក ៤,១) និងប្រកបដោយឫទ្ធានុភាព នៅ​ពេល​ព្រះអង្គ​ប្រោសអ្នក​ជង្ងឺឱ្យ​បាន​ជា និងជួយសង្រ្គោះ​មនុស្ស (លក ៦,១៩ ; ៨,៤៦)។ ព្រះវិញ្ញាណប្រោស​ព្រះយេស៊ូឱ្យ​មានព្រះជន្មរស់​ឡើង​វិញពីចំណោមមនុស្សស្លាប់ (រម ១,៤ ; ៨,១១)។ ហេតុនេះ ព្រះ​យេស៊ូ​ ដែលជា “ព្រះគ្រីស្ត” យ៉ាងពេញ​លក្ខណៈ ដោយសារជាតិជាមនុស្សរបស់ព្រះអង្គបានឈ្នះសេចក្ដីស្លាប់ (កក ២,៣៦)​ ចាក់បង្ហូរព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ​យ៉ាង​បរិបូណ៍រហូត​ដល់ “សន្តបុគ្គល” ដោយរួមជាមួយ​ជាតិ​ជា​មនុស្ស​នៃ​ព្រះ​​​បុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ នឹងទៅជា “មនុស្ស​​ពេញវ័យ ឡើងដល់កំពស់របស់ព្រះគ្រីស្ត ដែល​បំពេញ​អ្វីៗទាំង​អស់” (អភ ៤,១៣) គឺ “ព្រះគ្រីស្ត​ដ៏​ពេញ​លេញ” តាមពាក្យរបស់សន្ត អូគូស្តាំង។

៦៩៦. ភ្លើង ៖ ទឹកបង្ហាញអំពីកំណើតថ្មី និងពហុផលនៃជីវិត ដែលព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធប្រោសប្រទាន ឯភ្លើងវិញ ជា​និមិត្តរូប​នៃ​​ថាមពលរបស់កិច្ចការនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ​ ដែលប្រែអ្វីៗទាំងអស់។​ ដោយសារលោកអធិដ្ឋាន    ព្យាការីអេលី ដែល “ងើប​ឡើងដូចភ្លើង ពាក្យសម្ដីរបស់លោកភ្លឺដូចចន្លុះក្នុងពេលយប់” (បសរ ៤៨,១) ទាក់ទាញភ្លើងរបស់មេឃ លើយញ្ញបូជានៃភ្នំការម៉ែល​ (១ពង្ស ១៨,៣៨-៣៩) ជាតំណាងនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធដែលប្រែអ្វីៗដែលព្រះអង្គ​ប៉ះពាល់។ លោកយ៉ូហានបាទីស្ត ដែល “មកមុនព្រះអង្គ ហើយមានព្រះវិញ្ញាណប្រកបដោយឫទ្ធានុភាព ដូច​លោក​អេលី” (លក ១,១៧) ប្រកាសថា ព្រះគ្រីស្តជាអ្នកនឹង “ជ្រមុជ (...) ក្នុងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ និងដោយភ្លើង” (លក ៣,១៦)។ ព្រះយេស៊ូនឹងមានព្រះបន្ទូលអំពីព្រះវិញ្ញាណនេះថា៖ “ខ្ញុំមកដើម្បីនាំភ្លើងមកផែនដី ប្រសិនបើ​ភ្លើងនោះឆេះ ខ្ញុំស្ងប់ចិត្តហើយ” (លក ១២,៤៩)។ នៅពេលព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធយាងមក ព្រះអង្គ​សណ្ឋិត​លើ​​ក្រុម​សាវ័ក “ហាក់ដូចជាអណ្ដាតភ្លើង” (កក ២,៣-៤) និង​ប្រោសពួកគេឱ្យពោរពេញដោយព្រះ     អង្គ។ ការបញ្ជូនបន្ត​ខាង​វិញ្ញាណ​រំលឹកថា ភ្លើងជានិមិត្តរូបយ៉ាងច្បាស់នៃកិច្ចការរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ (សន្ត   យ៉ូហាន នៃព្រះឈើ​ឆ្កាង)៖ “កុំរារាំងសកម្មភាពរបស់​ព្រះ​​វិញ្ញាណឡើយ” (១ថស ៥,១៩)។

៦៩៧. ពពក និងពន្លឺ ៖ និមិត្តរូបទាំងពីរនេះ មិនអាចបែកញែកបានទេ នៅពេលព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធសម្ដែងព្រះ  អង្គ។ ​ក្នុង​សម័្ពន្ធមេត្រីចាស់ ពពក ដែលងងឹតផង ភ្លឺផង សម្ដែងព្រះជាម្ចាស់ដ៏មានព្រះជន្មរស់ ហើយដែលជា​ព្រះ​សង្រ្គោះ ដោយ​គ្របបាំងសិរីរុងរឿងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់ព្រះអង្គ៖ ជាមួយលោកម៉ូសេ​លើភ្នំស៊ីណៃ (សរ ២៤,១៥-១៨) ​ក្នុង​ពន្លា​ជួបព្រះអង្គ (សរ ៣៣,៩-១០) ពេលជនជាតិអ៊ីស្រាអែលធ្វើដំណើរក្នុងវាលរហោស្ថាន (សរ ៤០,៣៦-៣៨) ហើយជាមួយព្រះបាទសាឡូម៉ូន ក្នុងពិធីឆ្លងព្រះវិហារ (១ពង្ស ៨,១០-១២)។​ ព្រះគ្រីស្តបំពេញរូបនោះ​ក្នុង​អង្គ​ព្រះ​វិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ គឺព្រះអង្គនេះហើយដែលយាងមកសណ្ឋិតលើព្រះនាងព្រហ្មចារិនីម៉ារី និង “គ្របបាំង” នាង ដើម្បី​ឱ្យនាងសម្រាលព្រះយេស៊ូ (លក ១,៣៥)។ នៅលើភ្នំ ពេលព្រះយេស៊ូប្រែទ្រង់ទ្រាយ ព្រះវិញ្ញាណ​​ចេញ​​ពី​ពពក​ និងយាងមក “គ្របបាំង” ព្រះយេស៊ូ លោកម៉ូសេ និងលោកអេលី លោកសិលា លោកយ៉ាកុប និង​លោកយ៉ូហាន ហើយ “មានព្រះសូរសៀងបន្លឺពីក្នុងពពកមកថា៖ “ព្រះអង្គនេះជាបុត្រដែលយើងបានជ្រើសរើស ចូរស្ដាប់ព្រះអង្គចុះ!” (លក ៩,៣៤-៣៥)។ គឺពពកដដែលនេះហើយ ដែល “មកបាំងព្រះយេស៊ូ​បាត់ពីភ្នែក” របស់​ក្រុម​សាវ័ក នៅពេលព្រះជាម្ចាស់លើកព្រះអង្គឡើងស្ថានបរមសុខ (កក ១,៩) ហើយដែលនឹងសម្ដែងថា ព្រះអង្គ​ជា​បុត្រមនុស្សពោរពេញដោយសិរីរុរឿង នៅពេលព្រះអង្គនឹងយាងមកវិញ (លក ២១,២៧)។

៦៩៨. ត្រា {សញ្ញាសម្គាល់} ជានិមិត្តរូបស្រដៀងនឹងប្រេងដែរ “ដ្បិតបុត្រមនុស្សនេះហើយ ដែលព្រះជាម្ចាស់ជា​ព្រះបិតា​បាន​​​​ដៅ​សញ្ញាសម្គាល់” (យហ ៦,២៧) ហើយគឺនៅក្នុងអង្គព្រះអង្គ ដែលព្រះជាម្ចាស់ដៅសញ្ញាសម្គាល់លើយើង (២ករ ១,២២ ; អភ ១,១៣ ; ៤,៣០)។ ទេវវិទ្យាខ្លះបានប្រើនិមិត្តរូបនៃត្រា (sphragis) ដើម្បីសម្ដែងថា ប្រេង​នៃ​ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធនៅក្នុងអគ្គសញ្ញាជ្រមុជទឹក លាបថ្ងាស និងតែងតាំង មិនអាចយកចេញបានទេ ហើយ​អគ្គ​សញ្ញា​​​​​​​ទាំងបីនោះ​មិន​អាចទទួលម្ដងទៀតទេ។

៦៩៩. ដៃ-ព្រះហស្ត ៖ ព្រះយេស៊ូប្រោសអ្នកជម្ងឺឱ្យបានជា  និងប្រទានពរដល់ក្មេងៗ (មក ១០,១៦) ដោយ​ដាក់​ព្រះ​ហស្ត​​លើពួកគេ (មក ៦,៥)។ ក្នុងព្រះនាមព្រះអង្គ ក្រុមគ្រីស្តទូតក៏នឹងធ្វើដូច្នោះដែរ (មក ១៦,១៨)។ លើស​ពី​នេះ​ទៅ​ទៀត ព្រះជាម្ចាស់ប្រទានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ពេលក្រុមគ្រីស្តទូតធ្វើពិធីដាក់ដៃ (កក ៨,១៧-   ១៩)។ តាម​លិខិត​ផ្ញើ​ជន​គ្រីស្តបរិស័ទហេប្រឺ ពិធីដាក់ដៃស្ថិតនៅក្នុង “សេចក្ដីណាដែលមាន​ខ្លឹមសារគ្រប់​លក្ខណៈ” (ហប ៦,២)។ ពេលផ្ដល់​​អគ្គសញ្ញា ព្រះ​សហគមន៍បានទុកសញ្ញានេះ នៃ​ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធប្រកបដោយឫទ្ធានុភាព​សព្វ​ប្រការ ​ក្នុងធម៌អង្វរ​ព្រះវិញ្ញាណ​​ ។

៧០០. ម្រាមដៃ-ព្រះអង្គុលី ៖ “(ព្រះយេស៊ូ) ដេញខ្មោចដោយឫទ្ធានុភាព (ព្រះអង្គុលី) របស់ព្រះជាម្ចាស់” (លក ១១,២០)។ ព្រះជាម្ចាស់បានសរសេរធម្មវិន័យរបស់ព្រះអង្គ លើបន្ទះថ្ម “ដោយព្រះអង្គុលីរបស់ព្រះអង្គ” (សរ ៣១,១៨) “លិខិតរបស់ព្រះគ្រីស្ត” ជាលិខិតដែលព្រះជាម្ចាស់បានផ្ញើមកក្រុមគ្រីស្តទូត “លិខិតនេះមិនមែនសរសេរ ដោយទឹកខ្មៅទេ គឺសរសេរឡើងដោយព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដ៏មានព្រះជន្មរស់ មិនមែនជាលិខិតសរសេរ នៅលើផ្ទាំងថ្មទេ គឺសរសេរក្នុងសាច់ ក្នុងដួងចិត្តរបស់បងប្អូន” (២ករ ៣,៣)។ បទចម្រឿង “ឱព្រះវិញ្ញាណសូម​យាងមក” អង្វរព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធដូចជា “ព្រះអង្គុលីនៃព្រះហស្តស្ដាំរបស់ព្រះបិតា ”។

៧០១. សត្វព្រាប ៖ ពេលទឹកជំនន់ស្រកហើយ (ជានិមិត្តរូបនៃពិធីជ្រមុជទឹក) សត្វព្រាប ដែលលោកណូអេបានលែង ត្រឡប់មកវិញ ដោយមានត្រួយអូលីវដ៏ស្រស់ក្នុងចំពុះ ជាសញ្ញាថា​ មនុស្សអាចរស់នៅលើផែនដីហើយ (កណ ៨,៨-១២)។ ពេលព្រះគ្រីស្តងើបឡើងពីទឹកនៃពិធីជ្រមុជទឹករបស់ព្រះអង្គ ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដូចជាសត្វ​ព្រាប​យាងចុះមកសណ្ឋិតលើព្រះអង្គ (មថ ៣,១៦)។ ព្រះវិញ្ញាណយាងចុះ និងសណ្ឋិតលើ​ដួង​ចិត្ត​ដ៏​បរិសុទ្ធ​របស់​អស់​អ្នកដែលបានជ្រមុជទឹក។ នៅក្នុងព្រះវិហារខ្លះ ព្រះពន្លាដែលមានព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត មានរូបរាងដូចជាសត្វព្រាប ព្យួរ​លើអាសនៈ។ ជាងគំនូរធ្លាប់យកសត្វព្រាបធ្វើជានិមិត្តរូបនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។

៣. ព្រះវិញ្ញាណ និងព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់ នៅពេលព្រះជាម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលសន្យានៅឡើយ

៧០២. ចាប់តាំងពីកំណើតនៃអ្វីៗទាំងអស់ រហូតដល់ “ពេលកំណត់” (កាឡ ៤,៤) ព្រះបន្ទូល និង​ព្រះវិញ្ញាណ​របស់​ព្រះ​បិតា មានបេសកកម្ម​រួមគ្នា ដែលនៅតែលាក់លៀម  ប៉ុន្តែព្រះអង្គកំពុងធ្វើការ។ ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះជាម្ចាស់​រៀបចំ​​ពេលកំណត់របស់ព្រះមេស្ស៊ី ហើយព្រះជាម្ចាស់បានសន្យារួចហើយថា​ នឹងប្រទានទាំងពីរអង្គ ដែលមិនទាន់​បាន​​​សម្ដែង​ឱ្យ​ពេញលេញ ដើម្បីឱ្យយើងអាចរង់ចាំ និងទទួលព្រះទាំងពីរអង្គ នៅពេលព្រះជាម្ចាស់នឹង​សម្ដែងព្រះទាំងពីរអង្គ​។ ហេតុនេះហើយ បានជាពេលព្រះសហគមន៍អានគម្ពីរសម័្ពន្ធមេត្រីចាស់ (២ករ ៣,១៤) ព្រះសហគមន៍ក៏ពិនិត្យពិច័យ (យហ ៥,៣៩.៤៦) អ្វីដែលព្រះវិញ្ញាណ “មានព្រះបន្ទូលតាមរយៈអស់​លោកព្យាការី” សម្ដែង​ឱ្យ​​យើងដឹង​អំពីព្រះគ្រីស្ត។

តាមជំនឿព្រះសហគមន៍ ពាក្យ “ព្យាការី” សម្ដៅទៅលើអស់អ្នកដែលព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធបានបំភ្លឺ ក្នុងការថ្លែងព្រះ គម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ ទាំងសម្ពន្ធមេត្រីចាស់ ទាំងសម្ពន្ធមេត្រីថ្មីផង។ តាមប្រពៃណីនៃសាសនាយូដា យើងត្រូវបែងចែកធម្មវិន័យ (កណ្ឌទាំងប្រាំដំបូង ឬបញ្ចកណ្ឌ) គម្ពីរព្យាការី (គម្ពីរប្រវត្តិសាស្រ្ត និងគម្ពីរព្យាការី) និងកណ្ឌផ្សេងៗ (ជាពិសេសព្រះប្រាជ្ញាញាណ និងទំនុកតម្កើង) (លក ២៤,៤៤)។

ក្នុងការបង្កើត

៧០៣. ព្រះបន្ទូល និងដកដង្ហើមរបស់ព្រះជាម្ចាស់ជាប្រភពនៃការរស់នៅ និងជីវិតរបស់សត្វលោក     នីមួយៗ (ទន ៣៣,៦ ; ១០៤,៣០ ; កណ ១,២ ; ២,៧​ ; បសរ ៣,២០-២១ ; អគ ៣៧,១០)៖

ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធសោយរាជ្យ ប្រោសឱ្យបានវិសុទ្ធ និងណែនាំសត្វលោក ដ្បិតព្រះអង្គរួមសភាពជាមួយព្រះ​បិតា និងព្រះបុត្រា (...)។ ដោយសារព្រះអង្គជាព្រះជាម្ចាស់ ព្រះអង្គក៏មានអំណាចលើជីវិត និងរក្សាទុកសត្វលោក ក្នុងអង្គព្រះបិតា តាមព្រះបុត្រា។

៧០៤. “រីឯមនុស្សវិញ ព្រះជាម្ចាស់បានសូនរូបគេ ដោយព្រះហស្តព្រះអង្គផ្ទាល់ (គឺព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ) ហើយព្រះអង្គក៏គូររូបរាងរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ លើសាច់មនុស្ស ទើបសូម្បីតែអ្វីដែលមើលឃើញ ក៏មាន​រូប​រាង​របស់ព្រះជាម្ចាស់ដែរ” (សន្ត អ៊ីរ៉េណេ)។

ព្រះវិញ្ញាណនៃព្រះបន្ទូលសន្យា

៧០៥. ទោះបីមនុស្សលោកត្រូវរបួសដោយសារបាប និងសេចក្ដីស្លាប់យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏គេនៅតែជា “រូប​តំណាង​​​​​របស់ព្រះជាម្ចាស់” ជារូបតំណាងរបស់ព្រះបុត្រា ប៉ុន្តែ “គ្មានសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះជាម្ចាស់នៅជាមួយ” (រម ៣,២៣) គេលែងមានលក្ខណៈដូចព្រះអង្គទៀតទេ។ ពេលព្រះជាម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលសន្យាមកលោក      អប្រាហាំ ព្រះ​អ​ង្គក៏​ចាប់ផ្ដើមសង្រ្គោះមនុស្សលោក ដែលមានព្រះបុត្រានឹងទៅជាមនុស្ស (១យហ ១,៤ ; ភីល ២,៧) ដើម្បី​ឱ្យ​គេទៅជា “រូប​តំណាង” របស់ព្រះបិតាវិញ ដោយប្រទានឱ្យគេសិរីរុងរឿង និងព្រះវិញ្ញាណដែល “ផ្ដល់​ជីវិត”។

៧០៦. ទោះបីគ្មានអ្វីជាទីសង្ឃឹមក៏ដោយ ក៏ព្រះជាម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលសន្យាមកលោកអប្រាហាំថា និងប្រទាន​ពូជពង្ស​មកលោក ដែលជាផលផ្លែនៃជំនឿ និងឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ (កណ ១៨,១-១៥ ; លក ១,២៦-៣៨.៥៤-៥៥ ; យហ ១,១២-១៣ ; រម ៤,១៦-២១)។​ ព្រះជាម្ចាស់នឹងឱ្យពរ​ដល់​ជន​ទាំង​ឡាយ​ដោយ​សារពូជពង្សរបស់លោក (កណ ១២,៣)។ ពូជពង្សនេះ គឺព្រះ​គ្រីស្ត (កាឡ ៣,១៦) ពោរពេញ​ដោយ​ព្រះ​វិញ្ញាណ ដែលនឹងធ្វើឱ្យ “កូនចៅរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលបែកខ្ញែកគ្នា មករួបរួមជាប្រជាជនតែមួយ” (យហ ១១,៥២)។ ដោយមានព្រះបន្ទូលសន្យាយ៉ាងមឺងម៉ាត់ (លក ១,៧៣) ព្រះជាម្ចាស់​ក៏​សុខចិត្ត​ប្រទាន​ព្រះ​បុត្រាដ៏ជាទី​ស្រលាញ់​របស់​ព្រះអង្គរួចហើយ (កណ ២២,១៧-១៩ ; រម ៨,៣២ ; យហ ៣,១៦) និង​ប្រទាន​ព្រះ​វិញ្ញាណនៃព្រះបន្ទូលសន្យា ដែល “បញ្ចាំចិត្តយើងឱ្យដឹងថា យើងនឹងទទួលមរតក នៅពេល​ព្រះអង្គ​លោះ​ប្រជារាស្រ្តរ​បស់ព្រះអង្គ” (អភ ១,១៣-១៤) (កាឡ ៣,១៤)។

ពេលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្គ និងក្នុងធម្មវិន័យ

៧០៧. ពេលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្គ ព្រះអង្គបំភ្លឺផ្លូវនៃព្រះបន្ទូលសន្យា ពីពួកបុព្វបរុសរហូតដល់លោកម៉ូសេ ហើយពីលោកយ៉ូស៊ូអា រហូតដល់ព្យាការីធំៗដែលសុបិននិមិត្តឃើញព្រះអង្គ។ ការបញ្ជូនបន្តនៃគ្រីស្តសាសនា​តែង​តែយល់ឃើញថា ពេលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្គតាមបែបនោះ យើងអាចមើលឃើញ និងស្ដាប់ឮ​ព្រះ​បន្ទូល​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ ដែលពពកនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធសម្ដែងផង និង “គ្របបាំង” ផង។

៧០៨. យើងអាចយល់ឃើញអំពីគរុកោសល្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់នេះ ពេលព្រះអង្គប្រទានធម្មវិន័យ (សរ ១៩-២០ ; ទក ១-១១ ; ២៩-៣០)។ ព្រះជាម្ចាស់ប្រទានធម្មវិន័យដែលមាន “នាទីណែនាំ” ប្រជារាស្រ្ត​ទៅកាន់​ព្រះ​គ្រីស្ត (កាឡ ៣,២៤)។ ប៉ុន្តែ ដោយសារធម្មវិន័យមិនអាចសង្រ្គោះមនុស្សលោក ដែលលែង “មានលក្ខណៈ​ដូច​ព្រះជាម្ចាស់” និងលែងស្គាល់អំពីអំពើបាប (រម ៣,២០)​ មនុស្សលោកក៏ប្រាថ្នាចង់បានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដូច​​ទំនុក​តម្កើងផ្ដល់សក្ខីភាពដែរ។

នៅក្នុងព្រះរាជាណាចក្រ និងនៅពេលជនជាតិអ៊ីស្រាអែលនិរទេស

៧០៩. ធម្មវិន័យ ដែលជាសញ្ញានៃព្រះបន្ទូលសន្យា និងសម័្ពន្ធមេត្រី ត្រូវតែណែនាំចិត្តគំនិត និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃប្រជាជនដែលចេញមកពីជំនឿរបស់លោកអប្រាហាំ​។ “ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាស្តាប់តាមពាក្យរបស់យើង ប្រសិនបើអ្នករាល់គ្នាគោរពសម្ពន្ធមេត្រីរបស់យើងនោះ (...) យើងចាត់ទុកអ្នករាល់គ្នាជាអាណាចក្របូជាចារ្យ ហើយអ្នករាល់គ្នាជាប្រជាជាតិដ៏វិសុទ្ធ” (សរ ១៩,៥-៦) (១ពត្រ ២,៩)។  ប៉ុន្តែ  ក្រោយពីព្រះបាទដាវីឌ  ជនជាតិ    ​អ៊ីស្រាអែល​ចាញ់​ការល្បង ចង់ទៅជាព្រះរាជាណាចក្រដូចសាសន៍ដទៃផងដែរ។ ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធនឹង​តែងតាំង​ព្រះ​រាជាណាចក្រ​នេះ ដែលព្រះជាម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលសន្យាមកព្រះបាទដាវីឌ (២សម ៧ ; ទន ៨៩ ; លក ១,៣២-៣៣) ហើយដែលនឹងទៅជាកម្មសិទ្ធិរបស់អស់អ្នកដែលពឹងលើព្រះអង្គ។

៧១០. ដោយសារជនជាតិអ៊ីស្រាអែលបានបំភ្លេចធម្មវិន័យ ហើយបានក្បត់សម្ពន្ធមេត្រី ទើបគេត្រូវតែស្លាប់ គឺគេត្រូវនិរទេស ហាក់ដូចជាព្រះជាម្ចាស់មិនបានសម្រេចព្រះបន្ទូលសន្យារបស់ព្រះអង្គ។ តាមពិត ព្រះជាម្ចាស់ជា​ព្រះសង្រ្គោះនៅតែស្មោះត្រង់នឹងជនជាតិអ៊ីស្រាអែល តាមរបៀបដ៏អាថ៌កំបាំង ហើយព្រះអង្គ​បានចាប់ផ្ដើមកែ​សម្រួល​​​គេ​​ឡើង​វិញ ដូច​ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលសន្យាទុកជាមុន។ ប៉ុន្តែ ព្រះជាម្ចាស់នឹងកែសម្រួលគេនោះ​ តាម​ព្រះ​វិញ្ញាណ។ ប្រជារាស្រ្ត​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ត្រូវតែរងទុក្ខលំបាកបែបនេះ (លក ២៤,២៦) គឺគេត្រូវនិរទេស។ ការនិរទេសនេះ​ដូច​ជា​តំណាង​ទុក​ជា​មុននៃព្រះឈើឆ្កាង តាម​គម្រោងការរបស់ព្រះអង្គ ហើយអ្នក​ក្រីក្រ​ដែល​នៅ​សេស​សល់ និងដែលវិល​ត្រឡប់​មកវិញ ជាតំណាងរបស់ព្រះសហគមន៍។

ការរង់ចាំព្រះមេស្ស៊ី និងព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គ

៧១១. “បន្តិចទៀត យើងនឹងធ្វើឱ្យព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីកើតឡើង” (អស ៤៣,១៩)៖ ​ពួក​ព្យាការីនឹងធ្វើ ឱ្យ​ប្រជារាស្រ្តអ៊ីស្រាអែល​រង់ចាំ​ព្រះមេស្ស៊ីផង ព្រមទាំងប្រកាសអំពីព្រះវិញ្ញាណថ្មីផង។ ព្រះជាម្ចាស់នឹងបំពេញព​ព្យាការពីរ​​នោះ​ ក្នុងជនជាតិអ៊ីស្រាអែលមួយចំនួនតូចដែលនៅសេសសល់ ជាប្រជាជនរបស់អ្នកដែលគ្មានទីពឹង (សផ ២,៣) ដែល​ទន្ទឹង​រង់ចាំពេលព្រះអង្គយាងមក “សម្រាលទុក្ខប្រជារាស្រ្តអ៊ីស្រាអែល” និង “លោះក្រុងយេរូសាឡឹម” (លក ២,២៥.៣៨)។

យើងបានឃើញរួចហើយថា តើព្រះយេស៊ូបំពេញព្យាការទាំងប៉ុន្មាន ដែលទាក់ទងនឹងព្រះអង្គ។ នៅទីនេះ យើងគ្រាន់តែនិយាយអំពីព្យាការដែលទាក់ទងនឹងទំនាក់ទំនងរវាងព្រះមេស្ស៊ី និងព្រះវិញ្ញាណព្រះអង្គ។

៧១២. យើងអាចចាប់ផ្ដើមយល់អំពីលក្ខណៈរបស់ព្រះមេស្ស៊ី ដែលជនជាតិអ៊ីស្រាអែលរង់ចាំ នៅក្នុង    កណ្ឌ “អេម៉ានូអែល” (អស ៦-១២) (ពេល “លោកអេសាយបានឃើញសិរីរុងរឿង” របស់ព្រះគ្រីស្ត (យហ ១២,៤១)) ជាពិសេស នៅ អស ១១,១-២៖

មានខ្នែងមួយដុះចេញពីគល់របស់លោកយេសាយ មានដើមថ្មីមួយដុះចេញពីឫសរបស់លោក។ ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះអម្ចាស់នឹងសណ្ឋិតនៅលើព្រះបុត្រានោះ គឺជាព្រះវិញ្ញាណដែលផ្ដល់ប្រាជ្ញា ឱ្យចេះពិចារណា ដឹងខុសត្រូវ ព្រះវិញ្ញាណដែលផ្ដល់ការឈ្លាសវៃ និងចិត្តអង់អាច ព្រះវិញ្ញាណដែលបំភ្លឺឱ្យស្គាល់ និងគោរពកោតខ្លាចព្រះអម្ចាស់។

៧១៣. បទចម្រៀងរបស់អ្នកបម្រើសម្ដែងលក្ខណៈរបស់ព្រះមេស្ស៊ីយ៉ាងច្បាស់ (អស ៤២,១-៩ ; មថ ១២,១៨-២១ ; យហ ១,៣២-៣៤ ហើយ អស ៤៩,១-៦ ; មថ ៣,១៧ ; លក ២,៣២ ទីបញ្ចប់ អស ៥០,៤-១០ និង អស ៥២,១៣-៥៣,១២)។ បទចម្រៀងនោះ ពន្យល់នូវអត្ថន័យនៃទុក្ខលំបាករបស់ព្រះយេស៊ូ និងសម្ដែងនូវរបៀប ដែលព្រះអង្គនឹងបង្ហូរព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដើម្បីឱ្យប្រជាជាតិទាំងឡាយមានជីវិត គឺមិនមែនពីខាងក្រៅ តែដោយយាងមកយក “ឋានៈជាទាសករ” (ភីល ២,៧)។ ដោយសោយទិវង្គតជំនួសយើង ព្រះអង្គក៏អាចផ្ដល់ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ ជាព្រះវិញ្ញាណនៃជីវិត។

៧១៤. ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះគ្រីស្តចាប់ផ្ដើមប្រកាសដំណឹងល្អ តាមអត្ថបទរបស់លោកអេសាយនេះ​ ថា (លក ៤,១៨-១៩) (អស ៦១,១-២)៖

ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះអម្ចាស់សណ្ឋិតលើខ្ញុំ។ ព្រះអង្គបានចាក់ប្រេងអភិសេកឱ្យខ្ញុំនាំដំណឹងល្អទៅប្រាប់ជន​ក្រីក្រ។ ព្រះអង្គបានចាត់ខ្ញុំឱ្យមកប្រកាសប្រាប់ជនជាប់ជាឈ្លើយថា គេនឹងមានសេរីភាព ហើយប្រាប់មនុស្សខ្វាក់ថា គេនឹងមើលឃើញវិញ។ ព្រះអង្គបានចាត់ខ្ញុំឱ្យមករំដោះអស់អ្នកដែលត្រូវគេសង្កត់សង្កិន ព្រមទាំងប្រកាសអំពីឆ្នាំដែលព្រះអម្ចាស់សម្ដែងព្រហឫទ័យមេត្តាករុណា។

៧១៥. អត្ថបទរបស់ព្យាការីដែលទាក់ទងនឹងព្រះជាម្ចាស់ចាត់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធឱ្យយាងមក ជាសេចក្ដី​ប្រកាស ដែលព្រះជាម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលសន្យាក្នុងដួងចិត្តប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គ “ដោយចិត្តស្រលាញ់ និងចិត្តស្មោះត្រង់” (អគ ១១,១៩ ; ៣៦,២៥-២៨ ; ៣៧,១-១៤ ; យរ ៣១,៣១-៣៤ ; និង យអ ៣,១-៥)​ ហើយ​ដែល​សន្ត​សិលានឹងប្រកាសថា ព្រះអង្គបានបំពេញព្រះបន្ទូលសន្យានេះ ពេលបុណ្យ​ព្រះ​​វិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធយាងមក (កក ២,១៧-២១)។ តាមព្រះបន្ទូលសន្យានោះ “ក្នុងពេលចុងក្រោយ” ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះអម្ចាស់​នឹង​ឱ្យ​​ចិត្ត​មនុស្ស​កើតសាជាថ្មីឡើងវិញ ដោយឆ្លាក់វិន័យថ្មីនៅក្នុងគេ ព្រះអង្គនឹងប្រមូល និងសម្រុះសម្រួល​ប្រជាជាតិ ដែល​​បែក​ខ្ញែក និងបាក់បែកគ្នា ទ្រង់ក៏នឹងកែប្រែការបង្កើតដំបូង ហើយព្រះជាម្ចាស់នឹងរស់នៅជាមួយមនុស្សលោក​ក្នុង​សេចក្ដី​​សុខសាន្ត។

៧១៦. ប្រជារាស្រ្តរបស់ “ជនក្រីក្រ” (សផ ២,៣ ; ទន ២២,២៧ ; ៣៤,៣ ; អស ៤៩,១៣ ; ៦១,១) អ្នក​សុភាព​រាបសា និងអ្នកមានចិត្តស្លូតបូត ដែលផ្ញើជីវិតទាំងស្រុង ក្នុងគម្រោងការដ៏លាក់កំបាំង​នៃ​ព្រះជាម្ចាស់របស់គេ អស់អ្នកដែលរង់ចាំយុត្តិធម៌ ដែលមិនមែនមកពីមនុស្សទេ តែដែលមកពីព្រះមេស្ស៊ីវិញ ជាស្នាព្រះ​ហស្ត​​ដ៏អស្ចារ្យរបស់បេសកកម្មដ៏លាក់លៀម​នៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ក្នុងពេលព្រះជាម្ចាស់មានព្រះ​បន្ទូល​សន្យា​នៅ​ឡើយ ដើម្បីរៀបចំផ្លូវឱ្យព្រះគ្រីស្តយាងមក។ ទំនុកតម្កើងសម្ដែងនូវលក្ខណៈនៃចិត្តគំនិតរបស់គេ ដែល​ព្រះ​វិញ្ញាណ​បានបន្សុទ្ធ និងបានបំភ្លឺ។ ក្នុងជនក្រីក្រនោះ ព្រះវិញ្ញាណរៀបចំ “ប្រជារាស្រ្តមួយជា​ស្រេច​ទុក​​​​​សម្រាប់ទទួលព្រះអម្ចាស់” (លក ១,១៧)។

៤. ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះគ្រីស្ត នៅពេលកំណត់

លោកយ៉ូហានបាទីស្ត ជាអ្នករៀបចំផ្លូវថ្វាយព្រះអម្ចាស់ ជាព្យាការី និងជាអ្នកផ្តល់ពិធីជ្រមុជទឹក

៧១៧. “ព្រះជាម្ចាស់បានចាត់បុរសម្នាក់ឈ្មោះយ៉ូហានឱ្យមក” (យហ ១,៦)។ លោកយ៉ូហាន “ពោរពេញ​ដោយព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ តាំងពីក្នុងផ្ទៃម្តាយមក” (លក ១,១៥.៤១) ដោយសារព្រះគ្រីស្តផ្ទាល់ ដែលព្រះនាង ព្រហ្មចារិនីម៉ារីទើបប្រសូតពីព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។ ពេលនាងម៉ារីទៅសួរសុខទុក្ខនាងអេលីសាបិត ហាក់ដូចជាព្រះជាម្ចាស់យាងមកសួរសុខទុក្ខប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គដែរ (លក ១,៦៨)។

៧១៨. លោកយ៉ូហានជាលោកអេលីដែល “ត្រូវអញ្ជើញមកមុន” (មថ ១៧,១០-១៣)៖ ភ្លើងនៃព្រះវិញ្ញាណគង់នៅក្នុងលោក ហើយធ្វើឱ្យលោក “រត់ខាងមុខ” ព្រះអម្ចាស់ដែលយាងមក។ ក្នុងលោកយ៉ូហានជាអ្នក​រៀបចំ​ផ្លូវ​ថ្វាយ​ព្រះអម្ចាស់ ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធរៀបចំ “ប្រជារាស្រ្តមួយជា​ស្រេចទុក​សម្រាប់​​ទទួល​ព្រះ​អម្ចាស់” (លក ១,១៧)។

៧១៩. លោកយ៉ូហាន “ប្រសើរជាងព្យាការីទៅទៀត” (លក ៧,២៦)។ ក្នុងលោក ព្រះវិញ្ញាណបំពេញ​  “​ព្រះ​បន្ទូលតាមរយៈអស់លោកព្យាការី”។ លោកយ៉ូហានបញ្ចប់វគ្គនៃពួកព្យាការី ដែលលោកអេលីបានចាប់ផ្ដើម (មថ ១១,១៣-១៤)។ លោកប្រកាសថា ព្រះជាម្ចាស់ហៀបនឹងសម្រាលទុក្ខជនជាតិអ៊ីស្រាអែល លោកជា     “សម្លេង” នៃព្រះដ៏លួងលោមដែលយាងមក (យហ ១,២៣) (អស ៤០,១-៣)។​ ដូចព្រះវិញ្ញាណនៃសេចក្ដីពិត “លោក​បាន​មក​ធ្វើជាបន្ទាល់ផ្ដល់សក្ខីភាពអំពីពន្លឺ” (យហ ១,៧) (យហ ១៥,២៦ ; ៥,៣៣)។ ចំពោះលោក     យ៉ូហាន ព្រះ​វិញ្ញាណបំពេញការ “ស្រាវជ្រាវ” របស់អស់លោកព្យាការី និង “ប្រាថ្នាចង់បាន” របស់ពួកទេវទូត (១ពត្រ ១,១០-១២)៖ “អ្នកឃើញព្រះវិញ្ញាណយាងចុះមក​សណ្ឋិតលើអ្នកណា គឺអ្នកនោះហើយ ដែលធ្វើពិធីជ្រមុជ​ក្នុងព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ។ ខ្ញុំបានឃើញ ហើយខ្ញុំសូមបញ្ជាក់ថា លោកនេះ ពិតជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់មែន​ (...) លោក​​នេះហើយជាកូនចៀមរបស់ព្រះជាម្ចាស់” (យហ ១,៣៣-៣៦)។

៧២០. ទីបញ្ចប់ ជាមួយលោកយ៉ូហានបាទីស្ត ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធចាប់ផ្ដើមទុកជាមុននូវអ្វីៗដែលព្រះអង្គនឹងធ្វើ ជាមួយព្រះគ្រីស្ត និងក្នុងអង្គព្រះអង្គ គឺផ្ដល់ឱ្យមនុស្សមាន “លក្ខណៈដូចព្រះជាម្ចាស់” ឡើងវិញ។ លោកយ៉ូហានធ្វើពិធី​ជ្រមុជឱ្យគេកែប្រែចិត្តគំនិត ឯព្រះអង្គនឹងធ្វើពិធីជ្រមុជក្នុងទឹក និងព្រះវិញ្ញាណ ដើម្បី   ឱ្យគេកើតសាជាថ្មី (យហ ៣,៥)។

“ចូរមានអំណរសប្បាយឡើង! ព្រះជាម្ចាស់គាប់ព្រះហឫទ័យនឹងនាងហើយ!”

៧២១. នាងម៉ារី ជាព្រះមាតាដ៏វិសុទ្ធបំផុតរបស់ព្រះជាម្ចាស់ នៅតែព្រហ្មចារី ជាស្នាព្រះហស្តរបស់​បេសកកម្ម​រួម​នៃ​ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណ ក្នុងពេលកំណត់។ ជាលើកទីមួយក្នុងគម្រោងការនៃការសង្រ្គោះ​ដោយសា​រព្រះវិញ្ញាណបានរៀបចំនាងហើយ ព្រះបិតារកឃើញព្រះដំណាក់ ដែលព្រះបុត្រា និងព្រះ​វិញ្ញាណ​របស់​ព្រះ​អង្គ អាចរស់នៅក្នុងចំណោមមនុស្សលោកបាន។ ហេតុនេះហើយ បានជាការបញ្ជូនបន្ត​ព្រះ​សហគមន៍​បាន​អាន​​​អត្ថបទពិរោះជាងគេនៃ​ព្រះ​ប្រាជ្ញាញាណ (សុភ ៨,១-៩,៦ ; បសរ ២៤) ដោយសម្ដៅលើព្រះនាងម៉ារី គឺ​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ ព្រះសហគមន៍ច្រៀង និង​យកព្រះនាងម៉ារីជារូប​តំណាង​នៃ “បល្ល័ង្ករបស់ព្រះប្រាជ្ញាញាណ”។ ក្នុងនាង​ម៉ារី ព្រះវិញ្ញាណចាប់ផ្ដើមសម្ដែង “កិច្ចការដ៏​អស្ចារ្យ​របស់​ព្រះជាម្ចាស់” ដែលព្រះអង្គនឹងបំពេញក្នុងព្រះគ្រីស្ត និង​ក្នុង​ព្រះសហគមន៍។

៧២២. ព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធបានរៀបចំ នាងម៉ារី។ ព្រះមាតារបស់ព្រះ  គ្រីស្ត​ដែល​មាន “គ្រប់លក្ខណៈសម្បត្តិរបស់ព្រះជាម្ចាស់” “នៅក្នុងព្រះកាយព្រះអង្គ” (កូឡ ២,៩) ត្រូវតែពោរពេញដោយព្រះ​វិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។ ដោយសារព្រះហឫទ័យប្រណីសន្ដោសរបស់ព្រះជាម្ចាស់ នាងម៉ារីមិនជំពាក់បាបតាំងពី កំណើតមក ជាសត្វលោកតូចតាចជាងគេ ដែលអាចទទួលព្រះអំណោយទានដ៏លើសលប់របស់ព្រះដ៏មាន​ឫទ្ធានុភាព​​​​​សព្វ​​ប្រការ។ ហេតុនេះ ទេវទូតកាព្រីអែលជម្រាបសួរនាងជា “បុត្រីរបស់ក្រុង​ស៊ីយ៉ូន”៖ “ចូរមានអំណរ​សប្បាយឡើង!” (សផ ៣,១៤ ; សក ២,១៤)។ ពេលនាងមាននៅក្នុងខ្លួនព្រះបុត្រា​អស់កល្បជានិច្ច បទ​ចម្រៀងរបស់នាង​ (លក ១,៤៦-៥៥) ​លើកពាក្យអរព្រះគុណរបស់ប្រជាជនព្រះជាម្ចាស់ និងរបស់​ព្រះសហគមន៍ ឡើង​ទៅកាន់​ព្រះ​បិតា ក្នុងអង្គ​ព្រះ​វិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។

៧២៣. ក្នុងនាងម៉ារី ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធសម្រេច គម្រោងការដ៏សប្បុរសរបស់ព្រះបិតា។ នាងព្រហ្មចារីប្រសូត និងសម្រាលព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ជាមួយ និងដោយសារព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។ ដោយសារ​ឫទ្ធានុភាព​នៃព្រះវិញ្ញាណ និងជំនឿ (លក ១,២៦-២៨ ; រម ៤,១៨-២១ ; កាឡ ៤,២៦-២៨) នាងម៉ារី​ជាស្រ្តីព្រហ្មចារីបង្កើតផលតាមរបៀបតែមួយគត់។

៧២៤. ក្នុងនាងម៉ារី ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធសម្ដែង ព្រះបុត្រារបស់ព្រះបិតា​ ដែលបានទៅជាបុត្រារបស់​ព្រហ្មចារិនី។ នាង​ជាគុម្ពោតដែលដុតមិនឆេះ ដែលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះអង្គជាលើកចុងក្រោយ៖ ពោរពេញដោយ​ព្រះ​វិញ្ញាដ៏​វិសុទ្ធ នាងបង្ហាញព្រះបន្ទូលក្នុងសាច់នាង ហើយសម្ដែងព្រះអង្គឱ្យអ្នកដែលគ្មានទីពឹង (លក ១,១៥-១៩) និង​ផលផ្លែ​ដំបូង​​នៃ​ជាតិ​​សាសន៍ដទៃ ស្គាល់ (មថ ២,១១)។

៧២៥. ទីបញ្ចប់ តាមរយៈនាងម៉ារី ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធធ្វើឱ្យមនុស្សលោក “ដ៏ជាទីស្រលាញ់” របស់ព្រះ​ជាម្ចាស់ (លក ២,១៤) រួមរស់ជាមួយ ព្រះគ្រីស្ត ហើយអ្នកតូចតាចជាអ្នកទទួលព្រះអង្គមុនគេ គឺពួកគង្វាល ពួក​ហោរាចារ្យ លោកតាស៊ីម៉ូន នាងហណ្ណា ប្តីប្រពន្ធនៅស្រុកកាណា និងសាវ័កដំបូង។

៧២៦. នៅទីបញ្ចប់នៃបេសកកម្មរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ នាងម៉ារីទៅជា “មនុស្សស្រី” ជានាងអេវ៉ាថ្មី “មាតា​របស់​​មនុស្ស​ទាំង​អស់ដែលមានជីវិត” មាតារបស់ “ព្រះគ្រីស្តដែលមានគ្រប់លក្ខណៈសម្បត្តិ” ហើយ​ក្នុង​  ឋានៈ​នោះ នាងនៅជាមួយគ្រីស្តទូតដប់ពីររូប “រួមចិត្តគំនិតគ្នាព្យាយាមអធិដ្ឋាន” (កក ១,១៤) នៅ “ពេលចុងក្រោយ​បំផុត” ដែលព្រះវិញ្ញាណនឹងចាប់ផ្ដើម ពេលព្រះអង្គនឹងយាងមក ដោយសម្ដែងព្រះសហគមន៍។

ព្រះគ្រីស្តយេស៊ូ

៧២៧. បេសកកម្មទាំងអស់របស់ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ នៅពេលកំណត់ គឺព្រះបុត្រាបាន​ទទួលប្រេងអភិសេកនៃព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះបិត តាំងពីព្រះអង្គបានកើតជាមនុស្សមក៖ ព្រះយេស៊ូជាព្រះគ្រីស្ត ជាព្រះមេស្ស៊ី។ ត្រូវតែអានជំពូកទីពីរទាំងអស់នៃធម៌ប្រកាសជំនឿក្រោមពន្លឺនេះ។ ព្រះរាជកិច្ចទាំងអស់របស់ព្រះ​គ្រីស្ត​ជាបេសកកម្មរួមរបស់ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។​ នៅទីនេះ យើងនឹងនិយាយតែអំពីអ្វីដែលទាក់​ទង​នឹងព្រះបន្ទូលសន្យារបស់ព្រះយេស៊ូអំពីព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ និងព្រះអំណោយទានរបស់ព្រះវិញ្ញាណ ដែលព្រះ​​​អម្ចាស់​​ពោរពេញដោយសិរីរុងរឿងបានប្រោសប្រទាន។

៧២៨. ព្រះយេស៊ូមិនសម្ដែងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ឱ្យបានពេញលេញ ទាល់តែព្រះអង្គបានទទួលសិរីរុងរឿង ដោយ​សោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី។ ក៏ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូល ជាសម្ងាត់ អំពី​ព្រះ​វិញ្ញាណ បន្តិច​​​ម្តងៗ ពេលព្រះអង្គបង្រៀនបណ្ដាជន​ ពេលព្រះអង្គសម្ដែងថា សាច់របស់ព្រះអង្គជា​អាហារ​​ដែល​ផ្ដល់​​ជីវិតសម្រាប់​មនុស្សលោក (យហ ៦,២៧.៥១.៦២-៦៣)។ ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូល ជាសម្ងាត់ ​អំពី​ព្រះ​វិញ្ញាណជាមួយ​​លោកនីកូដេម (យហ ៣,៥-៨) ស្រ្តីសាសន៍សាម៉ារី (យហ ៤,១០.១៤.២៣-២៤) និងជាមួយ​អស់​​អ្នក​ដែល​​ចូលរួមក្នុងបុណ្យបារាំ (យហ ៧,៣៧-៣៩)។ ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលយ៉ាង​ច្បាស់​​លាស់​អំពី​​ព្រះវិញ្ញាណ ជាមួយក្រុមសាវ័ក ពេលព្រះអង្គប្រៀនប្រដៅគេអំពីការអធិដ្ឋាន (លក ១១,១៣) និងអំពីសក្ខីភាពដែលគេនឹង​ត្រូវ​ផ្ដល់ (មថ ១០,១៩-២០)។

៧២៩. មានតែពេលកំណត់មកដល់ ទើបជាពេលដែលព្រះយេស៊ូនឹងទទួលសិរីរុងរឿង ដែលព្រះអង្គមានព្រះ​បន្ទូលសន្យា ថា ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធនឹងយាងមក ដ្បិតពេលព្រះអង្គនឹងសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មរស់ឡើង​វិញ ព្រះជាម្ចាស់នឹងបំពេញព្រះបន្ទូលសន្យារបស់ព្រះអង្គចំពោះបុព្វបរុស (យហ ១៤,១៦-១៧.២៦)៖ ដោយ​សារព្រះយេស៊ូទូលអង្វរ​ព្រះ​បិតា ព្រះអង្គនឹងប្រទានវិញ្ញាណនៃសេចក្ដីពិត ជាព្រះជួយការពារ។ ព្រះបិតានឹងចាត់ព្រះវិញ្ញាណឱ្យមកក្នុងនាមព្រះយេស៊ូ។ ព្រះយេស៊ូនឹងចាត់ព្រះវិញ្ញាណពីព្រះបិតាមក ដ្បិតព្រះវិញ្ញាណចេញ​​មកពីព្រះបិតា។ ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធនឹងយាងមក យើងក៏នឹងស្គាល់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គនឹងគង់នៅជាមួយយើង ជារៀងរហូត ទ្រង់ក៏នឹងស្ថិតនៅជាមួយយើង។ ព្រះវិញ្ញាណនឹងប្រៀនប្រដៅយើងអំពីអ្វីៗទាំងអស់ និងរំលឹកយើងនូវអ្វីៗដែលព្រះគ្រីស្តមានព្រះបន្ទូលមកយើង ហើយព្រះអង្គនឹងផ្ដល់សក្ខីភាពអំពីព្រះគ្រីស្ត។ ព្រះវិញ្ញាណនឹងនាំ​យើងឆ្ពោះទៅសេរីភាពគ្រប់ជំពូក និងផ្ដល់សិរីរុងរឿងដល់ព្រះគ្រីស្តផងដែរ។ រីឯចំពោះលោកីយ៍វិញ ព្រះវិញ្ញាណនឹងបញ្ជាក់ឱ្យមនុស្សលោកដឹងថា គេយល់ខុសអំពីបាប អំពីសេចក្ដីសុចរិត និងអំពីការកាត់ទោស។

៧៣០. ទីបំផុត ពេលកំណត់របស់ព្រះយេស៊ូមកដល់ (យហ ១៣,១ ; ១៧,១)៖ ព្រះយេស៊ូប្រគល់វិញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គក្នុងព្រះហស្តព្រះបិតា (លក ២៣,៤៦ ; យហ ១៩,៣០) ​ពេលព្រះអង្គសោយទិវង្គត។ ដោយសារព្រះអង្គ​សោយទិវង្គត ទ្រង់ក៏ឈ្នះសេចក្ដីស្លាប់ ទើប “ព្រះគ្រីស្តមានព្រះជន្មថ្មី​ដោយសារ​សិរីរុងរឿង​របស់​ព្រះ​បិតា” (រម ៦,៤) ទ្រង់ក៏ប្រោសប្រទាន ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធភ្លាម ដោយ “ផ្លុំ” លើក្រុមសាវ័ក (យហ ២០,២២)។ ចាប់​ពីពេលកំណត់នោះមក បេសកកម្មរបស់ព្រះគ្រីស្ត និងព្រះ​វិញ្ញាណទៅជាបេសកកម្មរបស់ព្រះសហគមន៍៖ “ដូចព្រះបិតាបានចាត់ខ្ញុំឱ្យមកយ៉ាងណា ខ្ញុំចាត់អ្នករាល់គ្នាឱ្យទៅយ៉ាងនោះដែរ” (យហ ២០,២១) (មថ ២៨,១៩ ; លក ២៤,៤៧-៤៨ ; កក ១,៨)។

៥. ព្រះវិញ្ញាណ​ និងព្រះសហគមន៍ ក្នុងពេលចុងក្រោយបំផុត

បុណ្យព្រះវិញ្ញាណយាងមក

៧៣១. ថ្ងៃបុណ្យព្រះវិញ្ញាណយាងមក (ប្រាំពីរសបា្តហ៍ក្រោយពីបុណ្យចម្លង) ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែង ផ្ដល់ និងប្រោសប្រទានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ជាព្រះមួយអង្គ ដែលបំពេញបុណ្យចម្លងរបស់ព្រះគ្រីស្ត គឺព្រះគ្រីស្ត ជា​ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានគ្រប់លក្ខណៈសម្បត្តិ ចាក់បង្ហូរព្រះវិញ្ញាណឱ្យបានពេញបរិបូណ៍ (កក ២,៣៦)។

៧៣២. នៅថ្ងៃនោះ ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធឱ្យបានពេញលេញ។ តាំងពីថ្ងៃនោះមក ព្រះជាម្ចាស់​បើកព្រះរាជ្យ ដែលព្រះគ្រីស្តបានប្រកាស ឱ្យអស់អ្នកដែលផ្ញើជីវិតលើព្រះអង្គ គឺទោះបីពួកគេទន់ខ្សោយ​នៅ​ឡើយ ក៏ពួក​​គេរួមរស់ជាមួយព្រះត្រៃឯក​ដ៏​​វិសុទ្ធដោយ​​សារ​ជំនឿ។ ដោយសារព្រះវិញ្ញាណបានយាងមក និង​នៅតែយាងមក ព្រះអង្គបញ្ជូលមនុស្សលោកក្នុង “ពេលចុងក្រោយបំផុត” ជាពេលនៃព្រះសហគមន៍​ ជាព្រះរាជ្យ​ទទួលទុកជាមរតក តែ​មិនទាន់ចែកឱ្យនៅឡើយ។

យើងបានឃើញពន្លឺយ៉ាងពិតប្រាកដ យើងបានទទួលព្រះវិញ្ញាណនៃស្ថានបរមសុខ យើងបានរកឃើញជំនឿដ៏ពិត ប្រាកដ៖ យើងក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះត្រៃឯក ដែលមើលមិនឃើញ ដ្បិតគឺព្រះត្រៃឯកនេះហើយ ដែលបាន​សង្រ្គោះ​យើង។

ព្រះវិញ្ញានដ៏វិសុទ្ធជាព្រះអំណោយទានរបស់ព្រះជាម្ចាស់

៧៣៣. “ព្រះជាម្ចាស់ជាសេចក្ដីស្រលាញ់” (១យហ ៤,៨.១៦) ហើយសេចក្ដីស្រលាញ់ជាព្រះអំណោយទាន​ដំបូង ដែលមានអំណោយទានផ្សេងៗទាំងអស់។ “ព្រះជាម្ចាស់បាន​ចាក់បង្ហូរ​ព្រះ​ហឫទ័យ​ស្រលាញ់របស់​ព្រះអង្គ​មក​ក្នុង​ដួងចិត្តយើង ដោយប្រទានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធមកយើង” (រម ៥,៥)។

៧៣៤. ដោយសារបាប យើងស្លាប់ ឬយ៉ាងហោចណាស់យើងត្រូវរបួស ផលដំបូងនៃព្រះអំណោយទានរបស់សេចក្ដីស្រលាញ់រំដោះយើងឱ្យរួចចាកពីអំពើបាប។ ពេលអស់អ្នកដែលបានជ្រមុជទឹក​រួមជាមួយ​ព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ (២ករ ១៣,១៣) នៅ​ក្នុ​ងព្រះសហគមន៍ ព្រះជាម្ចាស់ក៏ប្រទានដល់អ្នកទាំងអស់នោះ ឱ្យ​មាន​លក្ខណៈ​របស់​ព្រះអង្គ​ឡើងវិញ ដែលគេ​បាន​បាត់បង់ដោយសារបាប។

៧៣៥. សេចក្ដីស្រលាញ់ផ្ដល់ផលផ្លែដំបូងនៃមរតកយើង (រម ៨,២៣ ; ២ករ ១,២១) គឺព្រះជន្មផ្ទាល់​របស់ព្រះ​ត្រៃឯក​ដ៏វិសុទ្ធ បានសេចក្ដីថា ស្រលាញ់ “ដូចព្រះអង្គបានស្រលាញ់យើង” (១យហ ៤,១១-១២)។ សេចក្ដី​ស្រលាញ់​នេះ (សេចក្ដីស្រលាញ់របស់ ១ករ ១៣) ជាគោលនៃជីវិតថ្មី ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត ដែលយើងអាចទទួលបាន ដ្បិតយើងបាន “ទទួលឫទ្ធានុភាពមួយ គឺឫទ្ធានុភាពនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ” (កក ១,៨)។

៧៣៦. ដោយសារឫទ្ធានុភាពនៃព្រះវិញ្ញាណ បុត្រធីតារបស់ព្រះជាម្ចាស់អាចបង្កើតផលបាន។ អ្នកដែល​បានបំបៅយើងនៅលើដើមទំពាំងបាយជូរដ៏ពិតប្រាកដ នឹងធ្វើឱ្យយើងបង្កើតផលនៃព្រះវិញ្ញាណ ពោលគឺ “សេចក្ដី​ស្រលាញ់ អំណរ សេចក្ដីសុខសាន្ត ចិត្តអត់ធ្មត់ ចិត្តសប្បុរស ចិត្តសន្តោសមេត្តា ជំនឿ ចិត្តស្លូតបូត ចេះទប់ចិត្តខ្លួនឯង” (កាឡ ៥,២២-២៣)។ “យើងមានជីវិតដោយសារព្រះវិញ្ញាណ” ពេលយើងលះបង់ខ្លួនឯងចោលកាន់​តែ​ច្រើន​ទៅៗ (មថ ១៦,២៤-២៦) “យើងក៏ត្រូវប្រតិបត្តិតាមព្រះវិញ្ញាណ” (កាឡ ៥,២៥) កាន់តែច្រើនទៅៗដែរ។

ដោយរួមរស់ជាមួយព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ព្រះអង្គប្រោសយើងឱ្យទៅជាសត្វលោកខាងវិញ្ញាណ       ឱ្យឡើង​​ទៅស្ថានបរមសុខ ចូលក្នុង​​ព្រះរាជ្យនៃស្ថានបរមសុខ និងទៅជាបុត្រធីតារបស់ព្រះជាម្ចាស់។ ព្រះអង្គប្រោស​​យើង​ឱ្យ​ហ៊ានហៅព្រះជាម្ចាស់ថា ព្រះបិតា ឱ្យចូលរួមក្នុងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះគ្រីស្ត ទៅជាបុត្រធីតា​នៃ​ពន្លឺ និង​ទទួល​សិរីរុងរឿងអស់កល្ប​ជានិច្ច (សន្ត បាស៊ីល)។

ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ និងព្រះសហគមន៍

៧៣៧. បេសកកម្មរបស់ព្រះគ្រីស្ត និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធសម្រេចក្នុងព្រះសហគមន៍ ជាព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត និងជាព្រះ​​ដំណាក់របស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។ បេសកកម្មរួមនេះធ្វើឱ្យគ្រីស្តបរិស័ទចូលរួមជាមួយព្រះ គ្រីស្ត ដែលរួម​រស់ជាមួយព្រះបិតា ក្នុងអង្គព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ គឺព្រះវិញ្ញាណរៀបចំ មនុស្សលោក ដោយព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសរបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីទាក់ទាញគេទៅរកព្រះគ្រីស្ត។ ព្រះវិញ្ញាណសម្ដែង ព្រះអម្ចាស់ដែលមានព្រះជន្មថ្មី ទ្រង់រំលឹកឱ្យគេព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះអង្គ និងធ្វើឱ្យគេយល់ពីអាថ៌កំបាំងរបស់ព្រះគ្រីស្ត ដែលបានសោយ​​ទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី។ ព្រះវិញ្ញាណក៏ប្រោសឱ្យ ព្រះគ្រីស្តគង់នៅ ជាពិសេស​ក្នុង​អភិបូជា ដើម្បីឱ្យមនុស្សលោកសម្រុះសម្រួលជាមួយព្រះជាម្ចាស់ និងឱ្យគេរួមរស់ ជាមួយព្រះអង្គ ទើប​គេ​នឹង “បង្កើតផលបានច្រើន” (យហ ១៥,៥.៨.១៦)។

៧៣៨. ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាបេសកកម្មរបស់ព្រះសហគមន៍មិនបន្ថែម​បេសកកម្ម​របស់​ព្រះ​គ្រីស្ត និង​ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ តែជាអគ្គសញ្ញានៃបេសកកម្មនោះ​៖​ ព្រះជាម្ចាស់ចាត់​ព្រះសហគមន៍ទាំងមូល ​ឱ្យទៅប្រកាស និង​ផ្ដល់​សក្ខីភាព​អំពីព្រះត្រៃឯក (ប្រធានបទនៃប្រការបន្ទាប់)។

យើងទាំងអស់គ្នា ដែលបានទទួលព្រះវិញ្ញាណតែមួយដូចៗគ្នា ពោលគឺព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ យើងបានរួបរួមជាមួយគ្នា និងជាមួយព្រះជាម្ចាស់ ដ្បិតទោះជាយើងមានគ្នាច្រើន ដោយឡែកពីគ្នា ហើយទោះបីព្រះគ្រីស្តធ្វើឱ្យព្រះវិញ្ញាណនៃព្រះបិតា និងព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គ គង់នៅក្នុងយើងគ្រប់ៗរូបយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ព្រះវិញ្ញាណតែមួយនេះ ដែលមិនអាចបែងចែកបាន បង្រួបបង្រួមអស់អ្នកដែលខុសប្លែកពីគ្នា ដោយផ្ទាល់ (...) និងធ្វើឱ្យគេទាំងអស់គ្នាទៅជាធ្លុងតែមួយ ក្នុងអង្គព្រះអង្គ។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ឫទ្ធានុភាពនៃជាតិជាមនុស្សដ៏វិសុទ្ធរបស់ព្រះគ្រីស្តធ្វើឱ្យអស់អ្នកដែលរួមរស់ជាមួយព្រះអង្គឱ្យទៅជារូបកាយតែមួយយ៉ាងណា ខ្ញុំគិតថា ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលគង់នៅក្នុងមនុស្សទាំងអស់ ជាព្រះវិញ្ញាណតែមួយ ដែលមិនអាចបែងចែកបាន បង្រួបបង្រួមគេទាំងអស់គ្នាឱ្យរួមជាមួយគ្នាជាធ្លុងខាងវិញ្ញាណតែមួយ (សន្ត ស៊ីរីល នៃអាឡិចសង់ឌ្រី)។

៧៣៩. ដោយសារព្រះវិញ្ញាណជាប្រេងអភិសេករបស់ព្រះគ្រីស្ត      ព្រះគ្រីស្តជាព្រះសិរសានៃព្រះកាយ ​ចាក់​​បង្ហូរ​ព្រះ​វិញ្ញាណ ក្នុងអវយវៈរបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីចិញ្ចឹម ព្យាបាល និងចាត់ចែងគេតាមមុខងាររៀងៗខ្លួន ផ្ដល់ជីវិតឱ្យគេ ចាត់ឱ្យគេទៅផ្ដល់សក្ខីភាព ប្រោសគេឱ្យចូលរួមក្នុងតង្វាយរបស់ព្រះអង្គចំពោះព្រះបិតា និង​ក្នុងការជួយអង្វរព្រះអង្គចំពោះពិភពលោកទាំងមូល។ ព្រះគ្រីស្តប្រោសប្រទានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ​របស់​ព្រះ​អង្គ ដែល​ប្រោស​ឱ្យបានវិសុទ្ធ ដល់អវយវៈនៃព្រះកាយព្រះអង្គ តាមរយៈអគ្គសញ្ញា (វគ្គទីពីរនៃសៀវភៅ​  នេះ)។

៧៤០. “ការអស្ចារ្យទាំងប៉ុន្មានរបស់ព្រះជាម្ចាស់” ដែលព្រះអង្គប្រោសប្រទានឱ្យអ្នកជឿ ក្នុង​អគ្គ​សញ្ញាព្រះ​សហគមន៍ បង្កើតផលក្នុងជីវិតថ្មី ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត តាមព្រះវិញ្ញាណ (វគ្គទីបីនៃសៀវភៅនេះ)។

៧៤១. “ព្រះវិញ្ញាណក៏យាងមកជួយយើងដែលទន់ខ្សោយនេះដែរ ដ្បិតយើងពុំដឹងអធិដ្ឋានដូចម្ដេច ដើម្បីឱ្យបានសមនោះឡើយ តែព្រះវិញ្ញាណផ្ទាល់ ទ្រង់ទូលអង្វរយើង ដោយព្រះសូរសៀង ដែលគ្មាននរណាអាចថ្លែងបាន” (រម ៨,២៦)។ ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ជាសិប្បករនៃស្នាព្រះហស្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ជាម្ចាស់នៃការ​អធិដ្ឋាន (វគ្គទីបួននៃសៀវភៅនេះ)។

សង្ខេប

៧៤២. “បងប្អូនពិតជាបុត្រធីតារបស់ព្រះជាម្ចាស់មែន ព្រោះព្រះអង្គបានចាត់ព្រះវិញ្ញាណនៃព្រះបុត្រា របស់ព្រះអង្គឱ្យមកសណ្ឋិតក្នុងចិត្តយើង គឺព្រះវិញ្ញាណនេះហើយ ដែលបន្លឺព្រះសូរសៀងឡើងថា “អប្បា! ឱព្រះបិតា!” (កាឡ ៤,៦)។

៧៤៣. តាំងពីដើមដំបូងរហូតដល់ទីចុងក្រោយបំផុត នៅពេលដែលព្រះជាម្ចាស់ចាត់ព្រះបុត្រារបស់ ព្រះអង្គឱ្យយាងមក ព្រះអង្គក៏តែងតែចាត់ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គឱ្យយាងមកដែរ គឺយើងមិនអាចបំបែក បេសកកម្ម​របស់​ព្រះ​បុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដែលរួបរួមជាមួយគ្នាបានទេ។

៧៤៤. នៅពេលកំណត់ ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធបំពេញក្នុងព្រះនាងម៉ារី         ការរៀបចំទុកជាមុន​ទាំង​អស់​ឱ្យព្រះ​គ្រីស្ត​​​យាងមកក្នុងប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ ដោយសារកិច្ចការនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធក្នុងខ្លួនព្រះ​នាង ព្រះបិតាប្រទា​ន អេម៉ានូអែល “ព្រះជាម្ចាស់គង់ជាមួយយើង” (មថ ១,២៣) ឱ្យពិភពលោក។

៧៤៥. ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធអភិសេកតែងតាំងព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ឱ្យទៅជាព្រះគ្រីស្ត (ព្រះ មេស្ស៊ី) នៅពេលព្រះអង្គប្រសូតជាមនុស្ស (ទន ២,៦-៧)។

៧៤៦. ព្រះជាម្ចាស់តែងតាំងព្រះយេស៊ូដោយការសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី ឱ្យទៅជាព្រះអម្ចាស់ និង​ព្រះ​គ្រីស្តពោរពេញដោយសិរីរុងរឿង (កក ២,៣៦) ។ ដោយសារព្រះអង្គគ្រប់លក្ខណៈ ព្រះអង្គក៏ចាក់បង្ហូរព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធទៅលើក្រុមគ្រីស្តទូត និងលើព្រះសហគមន៍ផងដែរ។

៧៤៧. ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដែលព្រះគ្រីស្ត ជាព្រះសិរសា ចាក់បង្ហូរលើសិរីរាង្គរបស់ព្រះអង្គ កសាង ណែនាំ និងប្រោសព្រះសហគមន៍ឱ្យបានវិសុទ្ធ។ ព្រះសហគមន៍ជាអគ្គសញ្ញានៃការួបរួមរវាងព្រះត្រៃឯក និងមនុស្សលោក។

ប្រការទី៩៖ “ខ្ញុំជឿថា ព្រះសហគមន៍កាតូលិកដ៏វិសុទ្ធ”

៧៤៨. ធម្មនុញ្ញគោលលទ្ធិរបស់មហាស្និបាតវ៉ាទីកង់ទីពីរ អំពីព្រះសហគមន៍ ចាប់ផ្ដើមប្រកាសថា៖ “ព្រះគ្រីស្ត​ជា​​ពន្លឺ​​បំភ្លឺ​​ប្រជាជាតិ​​នានា។ អស់លោកអភិបាល ដែលជួបជុំគ្នាក្នុងមហាសន្និបាតដ៏វិសុទ្ធនេះ សង្វាត​ចង់ផ្សព្វ​ផ្សាយ​​ពន្លឺ​​របស់ព្រះគ្រីស្ត  ដែលចែងលើមុខព្រះសហគមន៍  ដោយប្រកាសដំណឹងល្អឱ្យ​សត្វ​លោក​​​ទាំងឡាយ​បាន​ដឹង”។ មហាសន្និបាតបង្ហាញថា ប្រការនៃធម៌ប្រកាសជំនឿអំពីព្រះ​សហគមន៍ពឹងផ្អែកទាំងស្រុង​លើ​ប្រការ​ទាំងប៉ុន្មានដែលទាក់ទងនឹងព្រះគ្រីស្តយេស៊ូ។ ព្រះសហគមន៍គ្មានពន្លឺផ្សេង ក្រៅពីព្រះគ្រីស្ត គឺតាមពាក្យបុរាណ​របស់គ្រូបាធ្យាយ ព្រះសហគមន៍ប្រៀបធៀបដូចជាព្រះច័ន្ទ ដែលពន្លឺទាំងស្រុងមកពីព្រះអាទិត្យ។

៧៤៩. ប្រការអំពីព្រះសហគមន៍ ពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើប្រការអំពីព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដែលមានចែងទុកជាមុន។​ “ក្រោយ​​​​​​ពីបានបង្ហាញថា ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធជាប្រភព និងជាអ្នកប្រទានភាពដ៏រិសុទ្ធនានា យើងក៏ប្រកាសថា ​ព្រះ​អង្គបានប្រទានភាពដ៏រិសុទ្ធឱ្យព្រះសហគមន៍” (CR)។ តាមគ្រូបាធ្យាយ ព្រះសហគមន៍ជាកន្លែង “ដែល ព្រះ​វិញ្ញាណរីកចម្រើន” (សន្ត អ៊ីប៉ូលីត)។

៧៥០. ពេលយើងជឿលើព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ យើងក៏ត្រូវតែជឿថា ព្រះសហគមន៍ “ដ៏វិសុទ្ធ” “កាតូលិក” “តែមួយ” និង “ដែលបន្តជំនឿពីក្រុមគ្រីស្តទូត” (ធម៌ប្រកាសជំនឿ​មហាសន្និបាតនិសេ/កុងស្ដង់ទីណូប)។​ ក្នុងធម៌ប្រកាសជំនឿដែលមកពីគ្រីស្តទូតទាំងឡាយ យើងប្រកាសថា យើង​ជឿថា ​ព្រះសហគមន៍ដ៏វិសុទ្ធ (“Credo [...] Ecclesiam ”) ប៉ុន្តែ យើងមិនជឿ​លើ​ព្រះសហគមន៍ កុំឱ្យច្រឡំព្រះជាម្ចាស់ និងស្នាព្រះហស្តរបស់ព្រះអង្គ ហើយដើម្បីយល់យ៉ាងច្បស់ថា ព្រះ​អំណោយ​ទាន​ទាំង​​អស់  ដែលព្រះជាម្ចាស់បានប្រទានឱ្យព្រះសហគមន៍ មកពីសប្បុរសធម៌របស់​ព្រះ​អង្គ (CR)។

កថាកណ្ឌទី១៖ ព្រះសហគមន៍តាមគម្រោងការរបស់ព្រះជាម្ចាស់

១. នាម និងរូបរបស់ព្រះសហគមន៍

៧៥១. ពាក្យ “ព្រះសហគមន៍” [ekklesia, ជាភាសាក្រិក ek-kalein  “ហៅខាងក្រៅ”] មានន័យថា៖ “ការត្រាស់​ហៅ”។ ពាក្យនេះសម្ដៅទៅលើអង្គប្រជុំនៃប្រជាជន (កក ១៩,៣៩) ដែលជាធម្មតា​ទាក់ទងនឹង      សាសនា។ ព្រះ​គម្ពីរ​សម័្ពន្ធ​មេត្រី​ចាស់ ជា​ភាសាក្រិក ឧស្សាហ៍ប្រើពាក្យនេះ ដើម្បីសម្ដៅទៅលើអង្គប្រជុំរបស់ប្រជាជន ដែលព្រះ​ជាម្ចាស់​​បាន​ជ្រើស​រើស ជាពិសេសអង្គប្រជុំនៅលើភ្នំស៊ីណៃ ដែលប្រជាជនអ៊ីស្រាអែលបានទទួលធម្មវិន័យ និង​បាន​ទៅជាប្រជាជនដ៏វិសុទ្ធរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (សរ ១៩)។ ដោយដាក់ឈ្មោះខ្លួនឯងថា “ព្រះសហគមន៍” សហគមន៍ដំបូងរបស់អស់អ្នកដែលផ្ញើជីវិតលើព្រះគ្រីស្តទទួលស្គាល់ថា ជាអ្នកបន្តអង្គប្រជុំនេះ។ នៅក្នុងព្រះ​សហគមន៍ ព្រះជាម្ចាស់ “ត្រាស់ហៅ” ប្រជាជនរបស់ព្រះអង្គពីគ្រាប់ទិសទីនៃផែនដី។ ពាក្យ Church, Kirche ដែល​មកពី Kyriake មានន័យថា “អ្នក​ដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់ព្រះអម្ចាស់”។

៧៥២. ក្នុងភាសារបស់គ្រីស្តបរិស័ទ ពាក្យ “ព្រះសហគមន៍” សម្ដៅទៅលើអង្គប្រជុំនៃពិធីបុណ្យផង (១ករ ១១,១៨) សហគមន៍នៅភូមិ​មួយផង​ (១ករ ១,២) ឬសហគមន៍ទាំងមូលរបស់អ្នកជឿ (១ករ ១៥,៩) ហើយយើងមិនអាចបំបែកអត្ថន័យ​ទាំងបីនោះចេញពីគ្នាបានឡើយ។ “ព្រះសហគមន៍” គឺប្រជាជន ដែលព្រះជាម្ចាស់ប្រមូលក្នុងពិភពលោកទាំងមូល។ ព្រះសហគមន៍រស់នៅក្នុងសហគមន៍ភូមិនីមួយៗ ហើយទៅជាព្រះសហគមន៍​យ៉ាង​ពេញលេញក្នុងអង្គប្រជុំខាងពិធីបុណ្យ ជាពិសេសពេលថ្វាយអភិបូជា។ ព្រះសហគមន៍រស់ដោយសារព្រះបន្ទូល និងព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត ទើបទៅជាព្រះកាយព្រះគ្រីស្តផ្ទាល់។

និមិត្តរូបនៃព្រះសហគមន៍

៧៥៣. ក្នុងព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងនូវគម្រោងការដ៏លាក់កំបាំងនៃព្រះសហគមន៍ ដោយប្រើ រូប និង​និមិត្ត​សញ្ញា​ជា​ច្រើន​​​ដែល​​ជាប់ទាក់ទិននឹងគ្នា។ ទោះបីរូបទាំងប៉ុន្មាន ដែលមានក្នុងគម្ពីរសម័្ពន្ធមេត្រីចាស់ ខុស​ប្លែក​ពីគ្នា​យ៉ាងណាក៏​ដោយ ក៏រូបទាំងអស់នោះ សម្ដៅទៅលើគំនិតតែមួយ គឺ “ប្រជាជនរបស់ព្រះជាម្ចាស់”។ ក្នុង​គម្ពីរ​សម្ពន្ធមេត្រីថ្មី (អភ ១,២២) រូបទាំងអស់នោះបានទទួលទិសដៅថ្មី ដ្បិតព្រះគ្រីស្តទៅជា “ព្រះសិរសា” របស់ប្រជាជននេះ​ (LG ៩) ដែលបាន​ទៅ​​ជាព្រះកាយព្រះអង្គវិញ។ និមិត្ត​​​សញ្ញាអំពីព្រះសហគមន៍ “ដកស្រង់​ពី​ការ​រស់​​​នៅរបស់​​​អ្នកឃ្វាលសត្វ​​​ ឬអំពីការរស់​នៅ​របស់កសិករ ឬអំពីការសាងសង់សំណង់​​​ ឬអំពីការ​​​រស់​​​នៅក្នុង​ក្រុម​គ្រួសារ និងអំពីអាពាហ៍ពិពាហ៍” (LG ៦)

៧៥៤. “ព្រះសហគមន៍ប្រៀបដូចជាក្រោលសត្វ រីឯព្រះគ្រីស្តវិញ ព្រះអង្គប្រៀបដូចជាទ្វារចេញចូលតែមួយ ដែលត្រូវ​ការ​ជាចំបាច់ (យហ ១០,១-១០)​ ។ ព្រះសហគមន៍ជាហ្វូងសត្វដែលព្រះជាម្ចាស់បានប្រកាសជាមុន​​​ថា​​​ ព្រះអង្គនឹង​ទៅ​ជាគង្វាល (អស ៤០,១១ ; អគ ៣៤,១១-៣១) ហើយទោះបីចៀមមានមនុស្សជាគង្វាលណែនាំ​​​​​ក្តី ក៏ព្រះ គ្រីស្តផ្ទាល់​ណែនាំ និងចិញ្ចឹមចៀមទាំងនោះជានិច្ច ព្រះ​​​អង្គជាគង្វាលដ៏ល្អ ជាម្ចាស់លើ​​​គង្វាលទាំងប៉ុន្មាន (យហ ១០,១១ ; ១សល ៥,៤) ព្រះអង្គបានប្តូរជីវិត ដើម្បីចៀមរបស់ខ្លួន (យហ ១៩,១១-១៥)។

៧៥៥. ព្រះសហគមន៍ប្រៀបដូចស្រែចម្ការ គឺជាស្រែចម្ការរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (១​​​ករ ៣,៩)។ ​​​ក្នុង​ចម្ការនោះមានដើមអូលីវ​ដុះ​ឡើងតាំងពីដើមមក គឺដើមអូលីវដែលមានអស់លោកបុព្វបុរស​​​ជា​​​ឫស​​​ដ៏​​​វិសុទ្ធ។​​​ នៅដើមអូលីវនោះ ជនជាតិ​យូដា​និងសាសន៍ដទៃកំពុងសម្រុះសម្រួលគ្នា និងគង់តែនឹងស្រុះស្រួលគ្នាជាស្ថាពរ​នៅ​ថ្ងៃណាមួយមិនខាន (រម ១១, ១៣-២៦)។ ព្រះជាម្ចាស់ប្រៀបដូចជាអ្នកថែរក្សាចម្ការនៃស្ថានបរមសុខ ព្រះអង្គបានដាំដើម​ទំពាំងបាយ​ជូរ​ដែល​ទ្រង់បានជ្រើសរើសនោះ (មថ ២១,​​​៣៣-៤៣; អស ៥,១ក)។ ​​​ដើមទំពាំងបាយជូរដ៏ពិតប្រាកដ គឺព្រះ    គ្រីស្ត ព្រះ​អង្គ​​​​ប្រទានឱ្យយើងជាមែកមានជីវិត និងអាចបង្កើតផលផ្លែបាន។ ​​​ដោយសារព្រះសហគមន៍​​​ យើង​ស្ថិតនៅ​ក្នុង​ព្រះ​គ្រីស្ត បើដាច់ពីព្រះអង្គ យើង​​​ពុំ​​​អាចធ្វើអ្វីបានឡើយ (យហ ១៥,១-៥)។

៧៥៦. គម្ពីរបានចែងជារឿយៗថា ព្រះសហគមន៍ជាសំណង់របស់ព្រះ​​​ជាម្ចាស់ (១ករ​​​ ៣,៩)។​​​ ព្រះយេស៊ូជា​អម្ចាស់​បាន​ប្រៀប​ព្រះអង្គផ្ទាល់ទុកជាថ្មដែលជាងសំណង់​​​បានបោះ​​​បង់ចោល ហើយដែលត្រឡប់ទៅជាថ្មគ្រឹះ​ដ៏​សំខាន់វិញ (មថ ២១,៤២; កក ៤,១១; ១សល ២,៧; ទន​​​ ១១៧,២២)។  ក្រុមគ្រីស្តទូតបាន​សង់​ព្រះសហគមន៍លើគ្រឹះ​​​នោះ ​​​(១ករ ៣,១១) ​​​ព្រះ​​​សហគមន៍ក៏រឹងប៉ឹងនិងតភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងមាំមួនដោយសារគ្រឹះនោះដែរ។​​​ សំណង់​​​នេះ​​​មានឈ្មោះផ្សេងៗ ពី​គ្នា ​​​គឺជាព្រះដំណាក់របស់ព្រះជាម្ចាស់ (១ធម ៣,១៥) មានក្រុម​​​គ្រួសាររបស់ព្រះអង្គរស់នៅ​​​ក្នុងដំណាក់នោះ ជា​ព្រះ​ដំណាក់របស់ព្រះជាម្ចាស់ក្នុង​​​ព្រះ​​​វិញ្ញាណ (អភ ២,១៩-២២) ជាព្រះពន្លារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ស្ថិតនៅជាមួយមនុស្ស​​​​លោក ​​​(វវ ២១,៣) ជាពិសេស​​​ជាព្រះ​​​វិហារដ៏វិសុទ្ធ ដែលមានកន្លែងគោរពបូជា​​​សាងសង់អំពីថ្ម​​​ជា​និមិត្តរូប។ អស់គ្រូបាធ្យាយ​​​តែងតែលើកតម្កើងព្រះវិហារនេះ។ ក្បួនពិធីបុណ្យនានា​​​ក៏តែង​​​ប្រៀបផ្ទឹមយ៉ាងត្រឹមត្រូវ អំពី​ព្រះវិហារនោះ ទៅនឹងក្រុង​​​ដ៏វិសុទ្ធ គឺក្រុងយេរូសាឡឹមថ្មី។ យើងកំពុងតែរស់នៅលើផែនដីនេះ ប្រៀប​ដូច​ជា​ថ្មដែលមានជិវិត ផ្គុំគ្នាកសាង​​​សំណង់ (១ សល ២,៥០)។​​​ គ្រីស្តទូតយ៉ូហាន​​​នឹក​​​សញ្ជឹង​​​គិតអំពីទីក្រុងដ៏វិសុទ្ធ​​​ដែល​​​​ចុះពីស្ថានបរមសុខមក ទុកជាគូដណ្តឹងដែលតុបតែងខ្លួន​​​ត្រៀម​​​ទទួលស្វាមី នៅពេល​​​ព្រះជាម្ចាស់ប្រែ​ពិភព​លោកឱ្យទៅជាថ្មី (វវ ២១,១ត)។

៧៥៧. ព្រះសហគមន៍ក៏មានឈ្មោះទៀត​​​ថា “ទីក្រុងយេរូសាឡឹមនៃស្ថានលើ” និង“មាតា​​​របស់​​​យើង” (កាឡ ៤,២៦; វវ ១២,១៧)។ គេទុកព្រះសហគមន៍ដូច​​​ជាភរិយា​​​ដ៏និមលនៃ​​​កូនចៀម ដែលត្រូវគេបូជា (វវ ១៩,៧; ២១, ២ និង ៩; ២២,១៧) ​​​ជាភរិយាដែលព្រះគ្រីស្ត “បានស្រឡាញ់ និងបូជាព្រះជន្ម ​ដើម្បី​ប្រោសឱ្យ​បាន​ទៅជាវិសុទ្ធ” (អភ ៥, ២៦) ព្រះអង្គតភ្ជាប់នឹងព្រះសហគមន៍ដោយសន្ធិសញ្ញាដែល​​​មិនអាចបែកខ្ញែកពីគ្នា​​​បាន ព្រះអង្គ​នៅ​តែ “ចិញ្ចឹម​បីបាច់​ថែ​​រក្សា” ព្រះសហគមន៍ (អភ ៥,២៩)” (LG ៦)។

២. ប្រភព មូលដ្ឋានគ្រឺះ និងបេសកកម្មរបស់ព្រះសហគមន៍

៧៥៨. ដើម្បីពិនិត្យពិច័យអាថ៌កំបាំងនៃព្រះសហគមន៍ ត្រូវតែរិះគិតពិចារណាអំពីប្រភពរបស់ព្រះ   សហគមន៍នៅក្នុង​គម្រោងរការនៃព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធបំផុត និងអំពីការសម្រេចគម្រោងការនេះ ក្នុង​ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត  ម​នុស្ស​លោកបន្តិចម្តងៗ។

ព្រះបិតាសព្វព្រះហឫទ័យបង្កើតព្រះសហគមន៍

៧៥៩. “ព្រះបិតាដែលមានព្រះជន្មមុនកាលសម័យទាំងអស់ ព្រះអង្គស្ម័គ្រចិត្តសម្រេច​​​គម្រោង​​ការ​​​ដ៏   អស្ចារ្យ​និងដ៏អាថ៌កំបាំង​​​ គឺបង្កើតពិភពលោក ដោយព្រះប្រាជ្ញាញាណ​​​ និងដោយព្រះហប្ញទ័យសប្បុរស។ ព្រះអង្គក៏​​សម្រេចព្រះហឫទ័យលើកមនុស្សលោកឱ្យមានជីវិតរួមរស់ជាមួយព្រះអង្គថែមទៀត” ហើយព្រះ​ជាម្ចាស់ត្រាស់​ហៅ​​​មនុស្សទាំងអស់ឱ្យរួមរស់ជាមួយព្រះអង្គ នៅក្នុងអង្គព្រះបុត្រាព្រះអង្គ៖ “ចំពោះអស់អ្នក​ដែល​​ផ្ញើជីវិត​លើ​ព្រះ​​គ្រីស្តវិញ ព្រះបិតាសព្វព្រះហឫទ័យត្រាស់​​​ហៅគេឱ្យទៅជាព្រះសហគមន៍ដ៏វិសុទ្ធ”។​ ព្រះបិតាសព្វព្រះហឫទ័យ​សម្រេច “ក្រុមគ្រួសាររបស់ព្រះជាម្ចាស់នេះ” បន្តិចម្តងៗ តាមដំណាក់កាលនៃប្រវត្តិសាស្រ្តមនុស្ស​លោក។ “ព្រះអង្គប្រទាន​​​ដំណឹងអំពីព្រះសហគមន៍នេះ តាមនិមិត្តសញ្ញាជាច្រើន តាំងពីកំណើតពិភពលោកមក ទ្រង់​ក៏បានរៀប​​​ចំ​​​ព្រះសហគមន៍​​​នេះ យ៉ាងអស្ចារ្យតាមប្រវត្តិសាស្រ្តប្រជាជនអ៊ីស្រាអែល និងតាមសម្ពន្ធ​​​មេត្រី​ចាស់។ នៅទីបញ្ចប់ ព្រះអង្គក៏បានតែងតាំងព្រះសហគមន៍សម័យឥឡូវជាជំនាន់ចុងក្រោយបំផុត។ ព្រះ​សហគមន៍សម្តែង​​ខ្លួន ដោយព្រះបិតាបង្ហូរព្រះវិញ្ញាណ និងបានទៅជាពេញលក្ខណៈ ​ជាស្ថាពរ ​ក្នុងសិរីរុងរឿង ​នៅ​ពេល​​ចុង​ក្រោយបំផុត” (LG ២)។

 ព្រះជាម្ចាស់ប្រទានដំណឹងអំពីព្រះសហគមន៍ តាមនិមិត្តសញ្ញាជាច្រើន តាំងពីកំណើតពិភពលោកមក

៧៦០. តាមគ្រីស្តបរិស័ទដើមដំបូង “ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតពិភពលោក ដើម្បីព្រះសហគមន៍” (គង្វាលអាឡិចសង់ឌ្រី ហែរម៉ាស់ ; អារីស្ទីដ ; សន្ត យូស្តាំង)។ ព្រះ​ជាម្ចាស់​បានបង្កើតពិភពលោក ដើម្បីឱ្យមនុស្សលោករួមរស់ជាមួយព្រះអង្គ ដោយ “ត្រាស់​ហៅ”​ មនុស្ស​ក្នុង​អង្គ​ព្រះ​គ្រីស្ត ហើយ “ការត្រាស់ហៅ” នេះ គឺជាព្រះសហគមន៍។ ព្រះសហគមន៍ជាទី​ចុង​ក្រោយ​នៃអ្វីៗទាំងអស់ (សន្ត​ អេពីផាន) ហើយព្រះ​ជាម្ចាស់​បណ្ដោយឱ្យមានទុក្ខលំបាក ដូចជាអំពើបាប​របស់​ទេវទូត និងរបស់មនុស្សលោក ដើម្បីទៅជាឱកាស និង​មធ្យោបាយឱ្យព្រះអង្គសម្ដែងឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះអង្គ និង​សេចក្ដីស្រលាញ់ដែលព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យប្រទានឱ្យមនុស្សលោក។

ព្រះបំណងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ជាកិច្ចការមួយ គឺពិភពលោកយ៉ាងណា ព្រះអង្គក៏មានគោលដៅ​សង្រ្គោះ​​មនុស្ស​លោក គឺ​ព្រះសហគមន៍យ៉ាងនោះដែរ (សន្ត ក្លេម៉ង់ នៃអាឡិចសង់ឌ្រី)។

ព្រះជាម្ចាស់បានរៀបចំព្រះសហគមន៍ក្នុងសម័្ពន្ធមេត្រីចាស់

៧៦១. ព្រះជាម្ចាស់ចាប់ផ្ដើមប្រមូលប្រជាជនរបស់ព្រះអង្គ កាលណាអំពើបាបបំបែកមនុស្សឱ្យឃ្លាតឆ្ងាយពីព្រះអង្គ និងបាក់បែកគ្នា។ ព្រះជាម្ចាស់ប្រមូលព្រះសហគមន៍ ដើម្បីទប់ស្កាត់នឹងភាពច្របូក​ច្របល់ដែលមកពីអំពើបាប។ ព្រះជាម្ចាស់ប្រមូលព្រះសហគមន៍ជាសម្ងាត់ក្នុងចំណោមប្រជាជាតិទាំងឡាយ​​​​​៖ "ក្នុងចំណោមជាតិសាសន៍ទាំងប៉ុន្មាន អ្នកណាក៏ដោយ ឱ្យតែគោរពកោតខ្លាចព្រះជាម្ចាស់ ហើយប្រព្រឹត្តអំពើសុចរិត ព្រះអង្គមុខជាគាប់ព្រះហឫទ័យនឹងអ្នកនោះមិនខាន” (កក ១០,៣៥) (LG ៩ ; ១៣ ; ១៦)។

៧៦២. ព្រះជាម្ចាស់ចាប់ផ្ដើមរៀបចំ ប្រមូលប្រជាជនរបស់ព្រះអង្គ ដោយត្រាស់ហៅលោកអប្រាហាំ ដែលព្រះអង្គ​មានព្រះបន្ទូលសន្យាថា នឹងទៅជាឱពុកនៃប្រជាជាតិមួយដ៏ធំ (កណ ១២,២ ; ១៥,៥-៦) រួចព្រះអង្គជ្រើស​រើស​ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលឱ្យទៅជាប្រជាជនរបស់ព្រះអង្គ (សរ ១៩,៥-៦ ; ទក ៧,៦)។ ដោយសារព្រះជាម្ចាស់​បានជ្រើសរើសគេ ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលក៏ត្រូវតែទៅជាសញ្ញាសម្គាល់ថា ព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យ ប្រមូល​​ផ្តុំជាតិសាសន៍ទាំងឡាយ (អស ២,២-៥)។ ប៉ុន្តែ ពួកព្យាការីចោទប្រកាន់ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលថា បាន​ផ្ដាច់​​​សម័្ពន្ធមេត្រី និងប្រកាន់យកឥរិយាបទដូចជាស្រី្តពេស្យាម្នាក់ (ហស ១ ; អស ១,២-៤ ; យរ ២ ; ល។​ល)។ ពួក​គេ​ប្រកាសថា ព្រះជាម្ចាស់នឹងចងសម័្ពន្ធមេត្រីថ្មី អស់កល្បជានិច្ច (យរ ៣១,៣១-៣៤ ; អស ៥៥,៣)។ “ព្រះគ្រីស្តបាន​ចង​សម្ពន្ធ​មេត្រីថ្មីនេះហើយ” (LG ៩)។

ព្រះគ្រីស្តបានតែងតាំងព្រះសហគមន៍

៧៦៣. នៅពេលចុងក្រោយបំផុត ព្រះបុត្រាមានតួនាទីចាត់ចែងគម្រោងការនៃព្រះបិតាព្រះ​​​​​​​អង្គអំពីការសង្រ្គោះ៖ នេះ​គឺជាមូលហេតុនៃ “បេសកកម្ម” របស់ព្រះអង្គ (LG ៣ ; AG ៣)។ “ព្រះអម្ចាស់យេស៊ូ​បង្កើតព្រះសហគមន៍ដោយ​ប្រកាស​ដំណឹង​ ​​​ដែល​​​ផ្តល់អំណរសប្បាយ​​​ថា ព្រះជា​​​​​​ម្ចាស់យាងមកគ្រងរាជ្យហើយ តាម​​ព្រះបន្ទូលសន្យាជា​​​ច្រើន​​​សតវត្ស​មក” (LG ៥)។ ព្រះ​គ្រីស្ត​ចាប់ផ្ដើម​ព្រះ​រាជ្យ​នៃស្ថានបរមសុខ នៅលើផែន​ដី ដើម្បី​គាប់ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះបិតា។ “ព្រះសហគមន៍បង្ហាញអំពីព្រះជាម្ចាស់គ្រងរាជ្យយ៉ាងអាថ៌កំបាំងម៉្យាង ក្នុង​​​​លោកនេះរួចហើយ” (LG ៣)។

៧៦៤. “ព្រះគ្រីស្តបញ្ចាំងពន្លឺនៃព្រះ​​​រាជ្យ​​​នោះ ដោយព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលបង្រៀនមនុស្សលោក ដោយប្រពឹត្ត​​​ព្រះរាជកិច្ចផ្សេងៗ និង​​​ដោយគង់នៅជាមួយមនុស្ស​​​លោកផង” (LG ៥)។ ពេលយើងទទួលព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះយេស៊ូ យើងក៏ទទួលព្រះរាជ្យផ្ទាល់ (LG ៥)។ ព្រះរាជ្យដែលទើបចាប់ផ្ដើម និងប្រៀបធៀបដូចជាគ្រាប់ពូជជា “ក្រុម​ដ៏តូច” (លក ១២,៣២) នៃអស់អ្នកដែលព្រះយេស៊ូត្រាស់ហៅឱ្យមកជាមួយ ហើយ​ដែល​ព្រះអង្គផ្ទាល់ជាគង្វាល (មថ ១០,១៦)។ ​ពួកគេជាក្រុមគ្រួសារយ៉ាងពិតប្រាកដរបស់ព្រះយេស៊ូ (មថ ១២,៤៩)។ ព្រះអង្គបានប្រៀនប្រដៅអស់អ្នកដែលនៅជាមួយព្រះអង្គឱ្យមាន “របៀបរស់នៅ” ថ្មី និងឱ្យ​គេ​អធិដ្ឋាន​តាមរបៀបផ្សេង (មថ ៥,៦)។

៧៦៥. ព្រះអម្ចាស់យេស៊ូបានចាត់ចែងសហគមន៍របស់ព្រះអង្គនូវរចនាសម័្ពន្ធ ដែលនឹងស្ថិតស្ថេររហូតដល់ទីបញ្ចប់។ ព្រះអង្គបានជ្រើសរើសគ្រីស្តទូតដប់ពីររូប ដែលមានលោកសិលាជាប្រធាន (មក ៣,១៤-១៥)។ ពួកគេជា​តំណាងរបស់កុលសម័្ពន្ធទាំងដប់ពីរនៃជនជាតិអ៊ីស្រាអែល (មថ ១៩,២៨ ; លក ២២,៣០) និងជាគ្រឹះ​នៃ​ទីក្រុង​យេរូសាឡឹម​ថ្មី (វវ ២១,១២-១៤)។ គ្រីស្តទូតដប់ពីររូប (មក ៦,៧) និងសាវ័កឯទៀតៗ (លក ១០,១-២) ចូល​រួម​ក្នុង​បេសកកម្ម អំណាច និង​វាសនា ​(មថ ១០,២៥) របស់ព្រះគ្រីស្ត។ តាមកិច្ចការទាំងអស់នោះ ព្រះគ្រីស្តរៀបចំ និង​សាងសង់ព្រះសហគមន៍របស់ព្រះអង្គ។

៧៦៦. ប៉ុន្តែ ព្រះសហគមន៍កើតមកពីព្រះគ្រីស្តបានបូជាព្រះជន្មទាំងស្រុង ដើម្បីសង្រ្គោះយើង ដែល​ព្រះអង្គ​បាន​ទុកជាមុនក្នុងអភិបូជា និងបានសម្រេចនៅលើឈើឆ្កាង។ “ដើមកំណើត និង​​​ការអភិវឌ្ឍន៍នៃ​ព្រះ​រាជ្យ​​​នេះ​​​ មក​ពី​ព្រះលោហិតនិង​​​ពីទឹក ដែលហូរចេញពីរបួសត្រង់​​​ឆ្អឹងជំនីរបស់ព្រះយេស៊ូ​​​ដែល​​​ត្រូវគេឆ្កាង” (LG ៣)។ “ដ្បិត​អគ្គ​សញ្ញាដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះសហគមន៍ទាំងមូលបានកើតមកពីឆ្អឹងជំនីរបស់ព្រះគ្រីស្ត ដែលផ្ទំ នៅលើឈើ​ឆ្កាង” (SC ៥)។ នាងអេវ៉ាបានកើតមកពីឆ្អឹងជំនីរបស់លោកអដាំដែលដេកលង់លក់យ៉ាងណា ព្រះសហគមន៍ក៏កើត​មក​ពីឆ្អឹងជំនីរបស់ព្រះគ្រីស្តដែលសោយទិវង្គតនៅលើឈើឆ្កាងយ៉ាងនោះដែរ (សន្ត អំប្រ័រ)។

ព្រះវិញ្ញាដ៏វិសុទ្ធសម្ដែងព្រះសហគមន៍

៧៦៧. “ក្រោយពីព្រះបុត្រាបានបង្ហើយព្រះរាជកិច្ច ដែលព្រះបិតាផ្តាំឱ្យព្រះអង្គបំពេញនៅលើផែនដីសព្វគ្រប់ទៅហើយ នៅថ្ងៃបុណ្យព្រះវិញ្ញាណយាងមក ព្រះបិតាចាត់ព្រះ​​​វិញ្ញាណ​​​ដ៏វិសុទ្ធ​​​ ដើម្បីប្រោសឱ្យព្រះសហគមន៍បានវិសុទ្ធ​ជា​និច្ច” (LG ៤)។ “ពេលនោះ ព្រះសហគមន័បង្ហាញខ្លួនចំពោះមនុស្សទាំងអស់ជា        សាធារណៈ ហើយក្រុមសាវ័កចាប់​ផ្ដើមប្រកាសដំណឹងល្អ” (AG ៤)។ ដោយសារព្រះសហគមន៍ “ត្រាស់ហៅ” មនុស្សទាំងអស់ឱ្យ​ទទួល​ការ​សង្រ្គោះ ព្រះសហហគមន៍មានលក្ខណៈជាសាសនទូត ដែលព្រះគ្រីស្តចាត់ឱ្យទៅប្រកាសដំណឹងល្អ ​ដល់​ជាតិ​​សាសន៍ទាំងអស់ឱ្យធ្វើជាសាវ័ក (មថ ២៨,១៩-២០)។

៧៦៨. ដើម្បីបំពេញបេសកកម្មរបស់ខ្លួន ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ “ណែនាំព្រះសហគមន៍ដោយប្រទានព្រះ​​​អំណោយ​​​​ទាន​​​​ផ្សេងៗដែលចាត់​​​ចែងឱ្យព្រះសហគមន៍មានរចនាសម្ព័ន្ធតាមលំដាប់លំដោយ” (LG ៤)។ “ដូច្នេះ ​ព្រះ​សហគមន៍បាន​​​ទទួលព្រះអំណោយទានផ្សេងៗពីព្រះគ្រីស្តដែលបានបង្កើតព្រះសហគមន៍។ ព្រះសហគមន៍​ក៏​យក​ចិត្ត​ទុកដាក់ គោរពតាមបទបញ្ជារបស់ព្រះអង្គ ដោយចិត្តស្មោះ ពោលគឺឱ្យមានចិត្តស្រឡាញ់ ឱ្យមានចិត្ត​សុភាព​​រាបសា ឱ្យមានចិត្តលះ​​​បង់។ ព្រះសហគមន៍ក៏ទទួលបេសកកម្មប្រកាសថា ព្រះគ្រីស្ត និងព្រះជាម្ចាស់​គ្រងរាជ្យ និងមានមុខងារចាត់ចែងព្រះរាជ្យក្នុងប្រជាជាតិនានា។ ព្រះសហគមន៍ជាពន្លក​ និងជាដើមកំណើត​នៃ​ព្រះ​​រាជ្យ​​​​​នេះនៅលើផែនដី” (LG ៥)។

ព្រះជាម្ចាស់នឹងប្រោសព្រះសហគមន៍ឱ្យពេញលក្ខណៈជាស្ថាពរក្នុងសិរីរុងរឿង

៧៦៩. “ព្រះសហគមន៍​​​ (...) នឹងបានពេញលក្ខណៈជា​​​ស្ថាពរ​​​នៅក្នុង​​​សិរីរុងរឿងនៃលោកខាងមុខ” (LG ៥៨) នៅពេលព្រះគ្រីស្តនឹងយាងមកវិញ ពោរពេញដោយសិរីរុងរឿង។ រហូតដល់ពេលនោះ “ព្រះសហគមន៍ធ្វើ បូជនីយេសចរណ៍​តទៅទៀត តាមរយៈការបៀតបៀនខាងលោកីយ៍ និងការលួងលោមរបស់ព្រះជាម្ចាស់” (សន្ត អូគូស្តាំង ; LG ១៨)។ នៅ​ក្នុង​លោក​​នេះ ព្រះសហគមន៍ក៍ដឹងថា ខ្លួនត្រូវនិរទេស និងឃ្លាតឆ្ងាយពីព្រះអម្ចាស់ (២ករ ៥,៦)  ហើយសង្ឃឹមថា   ព្រះ​ជាម្ចាស់នឹងគ្រងរាជ្យឱ្យពេញលក្ខណៈ   ជា   “ពេលកំណត់ដែល​ព្រះ      ​សហគមន៍​នឹងរួបរួមជាមួយព្រះមហាក្សត្រ​​​​របស់​ខ្លួន ក្នុងសិរីរុងរឿង” (LG ៥)។ ប៉ុន្តែ ព្រះសហគមន៍ និង​តាម​រយៈ​ព្រះសហគមន៍ អស់មនុស្សលោក​​​ត្រូវរង​ទុក្ខ​លំបាក​​ជាច្រើន មុននឹងបាន​ពេញ​លក្ខណៈជា​​​ស្ថាពរ​​​នៅក្នុង​​​សិរីរុង  រឿង។ ពេលនោះ “អស់មនុស្សសុចរិតតាំង​​​ពី​​​ជំនាន់លោកអដាំមក  គឺ “តាំងពីលោក​អេបិលជា​មនុស្ស​សុចរិត​រហូតដល់អស់​​​អ្នកដែលព្រះ​​​បិតា​​​ជ្រើសរើស នៅ​ពេល​​​ចុង​ក្រោយ​គេបង្អស់” ក៏នឹងរួបរួមគ្នានៅក្បែរ​ព្រះ​បិតា​ក្នុង​​​ព្រះសហគមន៍ស ស្របតាម​សេចក្តីដែល​អស់​គ្រូ​បាធ្យាយ​​បានចែងទុកមក” (LG ២)។

៣. អាថ៌កំបាំងរបស់ព្រះសហគមន៍

៧៧០. ព្រះសហគមន៍នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្តផង ហួសប្រវត្តិសាស្រ្តផង។ មានតែអ្នកជឿប៉ុណ្ណោះទេ (CR) ដែល​អាចយល់ឃើញថា ព្រះសហគមន៍នៅលើផែនដីនេះដែលមើលឃើញ មានលក្ខណៈជាវិញ្ញាណផង ដែលនាំ​ជីវិត​របស់​ព្រះជាម្ចាស់។

ព្រះសហគមន៍មានមុខដែលមើលឃើញ និងមានលក្ខណៈជាវិញ្ញាណ

៧៧១. “ព្រះគ្រីស្តជាស្ពាន​​​មេត្រីតែមួយព្រះអង្គគត់ ព្រះអង្គនៅតែបង្កើត និងទ្រទ្រង់ព្រះ​​​សហគមន៍ដ៏វិសុទ្ធ​របស់​ព្រះ​អង្គ​​ នៅ​​​លើផែន​​​ដី ជាអង្គភាពដែលមនុស្សលោកមើលឃើញ​​​បាន។​​​​​​ ព្រះសហគមន៍ជា​​​សហគមន៍របស់មនុស្ស​ដែលមាន​ជំនឿ មានសេចក្តីសង្ឃឹម និង​​​មាន​​​​​​សេចក្តីស្រឡាញ់។ ព្រះគ្រីស្តផ្សព្វផ្សាយសេចក្តីពិត​ និងព្រះហឫទ័យ​ប្រោស​​ប្រណី​​​របស់​ព្រះអង្គ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់មនុស្សទាំងអស់ដោយសារព្រះសហគមន៍”។ ព្រះសហគមន៍៖

• ​“ជាសង្គមមួយដែលមានរបៀបរៀបរយ ដោយមានរចនាសម័្ពន្ធតាមលំដាប់លំដោយ និងជាព្រះកាយដ៍​អាឋ៌​កំបាំងរបស់ព្រះគ្រីស្តផងដែរ
•  ជាសហគមន៍ដែលអាចមើលឃើញបានផង និងជាសហគមន៍ខាងវិញ្ញាណដែលមើលមិនឃើញផដដែរ
• ព្រះសហគមន៍នៅលើផែនដីនេះ និងជាព្រះសហគមន៍ប្រកបដោយសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ នៅស្ថាន​បរមសុខ”។

លក្ខណៈទាំងអស់នោះធ្វើឱ្យ “ព្រះសហគមន៍តែមួយ រួមគ្នាជាអង្គភាពតែមួយ ដែលមានផ្នែកជា​ច្រើន គឺមាន​សភាព​ជាមនុស្សផង និងមានសភាពជាព្រះជាម្ចាស់ផង” (LG ៨)។

ព្រះសហគមន៍មានលក្ខណៈផ្ទាល់ជាមនុស្សផង ជាព្រះជាម្ចាស់ផង ដែលមើលឃើញផង និងបរិបូណ៍នៃភាពដែលមើលមិនឃើញផង ពុះពារទៅដោយសកម្មភាព និងជាប់រវល់ក្នុងការស្មឹងស្មាធិ៍ ស្ថិតនៅក្នុងលោកនេះ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅខាងក្រៅលោកនេះដែរ។ ក៏ប៉ុន្តែ អ្វីៗដែលមានលក្ខណៈជាមនុស្សក្នុងព្រះសហគមន៍ស្ថិតនៅក្រោមការចាត់ចែងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ គឺអ្វីដែលមើលឃើញស្ថិតនៅក្រោមអ្វីដែលមើលមិនឃើញ អ្វីដែលមកពីសកម្មភាពស្ថិតនៅក្រោមអ្វីដែលមកពីការស្មឹងស្មាធិ៍ ហើយអ្វីដែលនៅក្នុងពិភពនេះ ស្ថិតនៅក្រោមបូរីនៃអនាគតដែលយើងស្វែងរក (SC ២)។

សុភាពរាបសា! ភាពខ្ពង់ខ្ពស់ថ្លែថ្នូរ! ជំរំនៃដើមឈើធំៗ ព្រះពន្លារបស់ព្រះជាម្ចាស់ លំនៅស្ថានលើផែនដី និងវិមាននៃស្ថានបរមសុខ ផ្ទះដីអិដ្ឋ និងទីធ្លានៃវាំងហ្លួង រូបកាយដែលត្រូវស្លាប់ និងព្រះវិហារនៃពន្លឺព្រោងព្រាយពួកអ្នកមានឫកឆ្មើងឆ្មៃប្រមាថនាង ព្រះមហេសីរបស់ព្រះគ្រីស្ត! ឱបុត្រីនៃទីក្រុងយេរូសាឡឹម នាងសម្បូរខ្មៅ ប៉ុន្តែស្រស់ស្អាត នាងមានទឹកមុខស្លេកស្លាំង ដោយនឿយហត់បានទទួលរងទុក្ខលំបាកក្នុងការនិរទេសខ្លួនយ៉ាងយូរ ប៉ុន្តែ នាងបានទទួលមកុដនៃស្ថានបរមសុខ (សន្ត បេ័រណា)។

ព្រះសហគមន៍ជាអាឋ៌កំបាំងដែលមនុស្សលោករួមរស់ជាមួយព្រះជាម្ចាស់

៧៧២. ក្នុងព្រះសហគមន៍ ព្រះគ្រីស្តបំពេញ​ និងសម្ដែងអាថ៌កំបាំងរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ ដែលជាគោល​ដៅនៃ​គម្រោងការ​របស់ព្រះជាម្ចាស់ គឺ “ប្រមូលអ្វីៗទាំងអស់ (...) ឱ្យរួមគ្នាក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត” (អភ ១,១០)។ សន្ត​ប៉ូល​មានប្រសាសន៍ថា “គម្រោងការដ៏លាក់កំបាំងនេះមានអត្ថន័យជ្រៅណាស់” (អភ ៥,៣២) គឺព្រះគ្រីស្ត និង​ព្រះ​​សហគមន៍រួមអាពិហ៍ពិពាហ៍ជាមួយគ្នា។ ដោយសារព្រះសហគមន៍រួមជាមួយព្រះគ្រីស្ត ដូច​ស្វាមីភរិយារួម​ជាមួយ​គ្នា​ (អភ ៥,២៥-២៧) ព្រះសហគមន៍ក៏ក្លាយទៅជាអាថ៌កំបាំងផងដែរ (អភ ៣,៩-១១)។ ដោយយល់​ឃើញថា ព្រះសហគមន៍ជាអាថ៌កំបាំង សន្តប៉ូលបន្លឺសម្លេងឡើងថា៖ “ព្រះគ្រីស្តគង់នៅក្នុងបងប្អូន ព្រះអង្គ​ប្រទាន​ឱ្យបងប្អូនមានសង្ឃឹម” (កូឡ ១,២៧)។

៧៧៣. ក្នុងព្រះសហគមន៍ មនុស្សលោករួមរស់ជាមួយព្រះជាម្ចាស់ ដោយសារ “សេចក្ដីស្រលាញ់ (ដែល) មិន​​សាបសូន្យឡើយ” (១ករ ១៣,៨) ជាគោលដៅ ដែលបញ្ជាអ្វីៗដែលជាមធ្យោបាយ​ខាង​​​​អគ្គសញ្ញា ដែលមានលក្ខណៈ​របស់​លោកីយ៍ ​ដែលចេះតែកន្លងផុតទៅ ។ “រចនាសម័្ពន្ធរបស់​ព្រះសហគមន៍ស្ថិ​ត​ក្រោម​ភាព​ដ៏វិសុទ្ធ​របស់​អវយវៈ​ព្រះ​គ្រីស្ត ហើយយើងវិនិច្ឆ័យ​ភាព​​ដ៏វិសុទ្ធ តាមសេចក្ដី​ស្រលាញ់ ដែលភរិយាឆ្លើយតបនឹងអំណោយទាន​របស់​ស្វាមី” (MD ២៧)។ នាងម៉ារីដើរខាងមុខយើងទាំងអស់គ្នា ក្នុងភាពដ៏វិសុទ្ធ ដែលជាអាថ៌កំបាំងនៃព្រះ​សហគមន៍ ជា​ភរិយា “ឥតស្លាកស្នាម ឥតជ្រីវជ្រួញ” (អភ ៥,២៧)។ ហេតុនេះហើយ បានជា “ក្នុង​ព្រះ​សហគមន៍ អ្វីដែល​មាន​​លក្ខណៈ​របស់នាងម៉ារី ដើរទៅមុខអ្វីដែលមានលក្ខណៈរបស់លោកសិលា”។

ព្រះសហគមន៍ជាអគ្គសញ្ញាសកលនៃការសង្រ្គោះ

៧៧៤. ពាក្យក្រិក mysterion (អាថ៌កំបាំង) បកប្រែជាភាសាឡាតាំងថា mysterium (អាថ៌កំបាំង) និង sacramentum (អគ្គសញ្ញា)។ ក្រោយមក យើងបាន​បកស្រាយ​ពាក្យ sacramentum សម្ដៅទៅលើសញ្ញាដែលមើលឃើញ​នៃអង្គ​ភាព​​ដ៏​លាក់​លៀមនៃការសង្រ្គោះ ដែលពាក្យ mysterium  ឆ្លុះបង្ហាញ។  តាមអត្ថន័យនេះ  ព្រះ  ​គ្រីស្តផ្ទាល់​ជាអាថ៌​កំបាំង​​នៃ​ការ​សង្រ្គោះ គឺគ្មានអាថ៌កំបាំងផ្សេងក្រៅពី​ព្រះ​គ្រីស្ត (សន្ត អូគូស្តាំង)។ ព្រះរាជ​កិច្ច​នៃការសង្រ្គោះ​របស់​សភាព​ជាមនុស្សដ៏វិសុទ្ធ និងដែលប្រោស​ឱ្យ​បានវិសុទ្ធ របស់ព្រះអង្គ ជា​អគ្គសញ្ញា​​នៃការសង្រ្គោះ ដែលសម្ដែង​ខ្លួន និង​ប្រតិបត្តិ​តាមអគ្គសញ្ញារបស់ព្រះសហគមន៍ (ដែល​ព្រះសហគមន៍ខាង​បូព៌ា​ប្រទេស​ហៅថា “អាថ៌កំបាំងដ៏​វិសុទ្ធ”)។ អគ្គសញ្ញាទាំងប្រាំពីរ ជាសញ្ញា និងជាឧបករណ៍ ដែល​ព្រះវិ​ញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធចាក់បង្ហូរព្រះហឫទ័យ​ប្រណី​សន្តោស​របស់ព្រះគ្រីស្ត ដែលជាព្រះសិរសា នៅក្នុងព្រះសហគមន៍ ដែល​ជា​ព្រះកាយព្រះអង្គ។ ដូច្នេះ ព្រះ​សហគមន៍​មាន និងផ្ដល់ការប្រណីសន្តោសដែលមើលមិនឃើញ ដែលខ្លួនសម្ដែង។ ក្នុង​អត្ថន័យប្រៀបធៀបនេះ យើង​ហៅព្រះសហគមន៍ថា “អគ្គសញ្ញា”។

៧៧៥. “ព្រះសហគមន៍រួមក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត ហាក់ដូចជាអគ្គសញ្ញារបស់ព្រះគ្រីស្ត គឺជាសញ្ញាសម្គាល់​បង្ហាញព្រះ​​គ្រីស្ត​ផង និងជាមធ្យោបាយឱ្យមនុស្សរួមរស់ជាមួយព្រះជាម្ចាស់យ៉ាងជិតស្និទ្ធផង។ ព្រះ       សហគមន៍ក៏ជា​មធ្យោបាយ​​​ប្រមែប្រមូលមនុស្សលោកឱ្យរួមគ្នាជាធ្លុងតែមួយដែរ” (LG ១)៖ ព្រះសហគមន៍មានគោលដៅដំបូង ធ្វើជាអគ្គសញ្ញាឱ្យមនុស្សរួមរស់ជាមួយព្រះជាម្ចាស់យ៉ាងជិតស្និទ្ធ។​ មនុស្សអាចរួមរស់ជាមួយគ្នា ដ្បិតពួកគេ​រួមរស់ជាមួយព្រះជាម្ចាស់ ហេតុនេះ ព្រះសហគមន៍ជាអគ្គសញ្ញាឱ្យមនុស្សរួមគ្នាជាធ្លុងតែមួយ ។ ក្នុងព្រះសហគមន៍ មនុស្សបានចាប់ផ្ដើមរួមគ្នាជាធ្លុងតែមួយ ដ្បិតព្រះសហគមន៍ប្រមូលមនុស្ស “គ្រប់ជាតិសាសន៍ គ្រប់កុលសម័្ពន្ធ គ្រប់ប្រជាជន និងគ្រប់ភាសា” (វវ ៧,៩) ជាមួយគ្នានេះដែរ ព្រះសហគមន៍ជា “សញ្ញា និង​ឧបករណ៍” នៃឯកភាពគ្រប់លក្ខណៈនេះ ដែលត្រូវមានតទៅទៀត ។

៧៧៦. ដោយសារព្រះសហគន៍ជាអគ្គសញ្ញា ព្រះសហគមន៍ក៏ជាឧបករណ៍របស់ព្រះគ្រីស្ត។ ក្នុងព្រះហស្ត​របស់​ព្រះ​គ្រីស្ត ព្រះសហគមន៍ជាឧបករណ៍ “សម្រាប់ឱ្យព្រះគ្រីស្តលោះមនុស្សទាំងអស់” (LG ៩) ជា “អគ្គសញ្ញា​សកល​នៃការសង្រ្គោះ” (LG ៤៨) ដែលព្រះគ្រីស្ត “បង្ហាញឱ្យ​មនុស្សលោកស្គាល់​គម្រោង​ការ​ដ៏​អស្ចារ្យ​នៃ​ព្រះ​ហឫទ័យ​ស្រឡាញ់​​​​របស់​ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ចំពោះមនុស្ស និងនាំព្រះហឫទ័យ​ស្រឡាញ់​​​​នោះមក​​​ដល់​​​គេនាសម័យ​ឥឡូវ” (GS ៤៥,១)។ ព្រះសហគមន៍ “ជាគម្រោងការដែលមើលឃើញនៃសេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះជាម្ចាស់ចំពោះមនុស្សលោក” (សម្ដេចប៉ាបប៉ូលទី៦) ដែលសព្វព្រះហឫទ័យឱ្យមនុស្សលោកទាំងមូល​រួមគ្នាជា​ប្រជារាស្រ្ត​តែមួយរបស់ព្រះជាម្ចាស់ រួមក្នុងព្រះកាយតែមួយរបស់ព្រះគ្រីស្ត កសាងជាព្រះវិហារតែ​មួយរបស់​ព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ” (AG ៧)។

សង្ខេប

៧៧៧. ពាក្យ “ព្រះសហគមន៍” មានន័យថា “ការត្រាស់ហៅ”។ ពាក្យនេះ​ សម្ដៅទៅលើអស់អ្នក ដែល ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅ ដើម្បីបង្កើតប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ហើយដែល ក្លាយទៅជាព្រះ​កាយ​ព្រះគ្រីស្តផ្ទាល់ ដោយទទួលព្រះ​កាយព្រះគ្រីស្ត។

៧៧៨. ព្រះសហគមន៍ជាមាគ៌ា និងជាគោលដៅនៃគម្រោងការរបស់ព្រះជាម្ចាស់៖ ការបង្កើតរៀបចំ​ព្រះសហគមន៍ទុកជាមុន សម្ពន្ធមេត្រីចាស់រៀបចំព្រះសហគមន៍ ព្រះបន្ទូល និងកាយវិការរបស់ព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត​ជាគ្រឹះនៃព្រះសហគមន៍ ព្រះឈើឆ្កាង និងការមានព្រះជន្មថ្មីរបស់ព្រះអង្គសម្រេចព្រះសហគមន៍ ការចាក់បង្ហូរ​នៃ ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធសម្ដែងថា ព្រះសហគមន៍ជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អាឋ៌កំបាំងនៃការសង្រ្គោះ។ ព្រះជាម្ចាស់​នឹង​សម្រេច​​ព្រះ​សហគមន៍នៅក្នុងសិរីរុងរឿងនៃស្ថានបរមសុខ ជាអង្គប្រជុំរបស់អស់អ្នក​ដែលព្រះអង្គបានលោះ   ឱ្យរួចពីបាប (វវ ១៤,៤)។

៧៧៩. ព្រះសហគមន៍ជាអង្គភាពដែលអាចមើលឃើញ និងខាងវិញ្ញាណ ជាសង្គមដែលបានរៀបចំតាមលម្ដាប់ លំដោយ និងជាព្រះកាយដ៏អាឋ៌កំបាំងរបស់ព្រះគ្រីស្ត។ ព្រះសហគមន៍មានតែមួយ ប្រកបដោយភាពជាមនុស្ស ផង ភាពជាព្រះជាម្ចាស់ផង។ នេះគឺជាអាឋ៌កំបាំងរបស់ព្រះសហគមន៍ ដែលមានតែជំនឿទេ ដែលអាចទទួល​ស្គាល់​បាន។

៧៨០. នៅក្នុងលោកនេះ ព្រះសហគមន៍ជាអគ្គសញ្ញានៃការសង្រ្គោះ សញ្ញាសម្គាល់ និងឧបការនៃការ រួបរួមរវាងព្រះជាម្ចាស់ និងមនុស្ស។

កថាខណ្ឌទី២៖ ព្រះសហគមន៍ជាប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ជាព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត និងជា​ព្រះវិហាររបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ

១. ព្រះសហគមន៍ជាប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់

៧៨១. “​នៅគ្រប់សម័យ ក្នុង​ចំណោម​ជាតិ​សាសន៍​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ អ្នក​ណា​ក៏ដោយ ​ឱ្យ​តែ​គោរព​កោត​ខ្លាច​ព្រះ​ជាម្ចាស់ ​ហើយ​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​សុចរិត​ ព្រះអង្គ​បានគាប់​ព្រះ​ហឫ​ទ័យ​នឹង​អ្នក​នោះ​ហើយ។ ក៏ប៉ុន្តែ ព្រះជាម្ចាស់សព្វ​ព្រះហឫទ័យឱ្យមនុស្សបានវិសុទ្ធ និងទទួលការសង្រោ្គះ មិនមែនដោយដាច់ឡែកពីគ្នា ​​​ឬដោយគ្មានទំនាក់ទំនង​​​ទៅ​វិញ​​ទៅមកនោះទេ តែព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យឱ្យមនុស្យទៅជាប្រជាជនមួយ ដែលនឹងស្គាល់ព្រះអង្គ តាមសេចក្ដីពិត និងបម្រើព្រះអង្គយ៉ាងវិសុទ្ធ។ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះអង្គបានជ្រើសរើសប្រជាជន អ៊ីស្រាអែល​​​ និងចងសម្ពន្ធមេត្រី​​​ជាមួយគេ ឱ្យទៅជាប្រជារាស្រ្តផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គបានបង្រៀនគេបន្តិចម្តងៗ (...) ហេតុការណ៍ទាំងប៉ុន្មាននោះ  គ្រាន់តែរៀបចំផ្លូវជូនសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី និងជាប្រផ្នូលនៃ​​​សម្ពន្ធមេត្រីថ្មី​​​នោះ ដែលជា​​​សម្ពន្ធមេត្រីដ៏ពេញលក្ខណៈចងក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត។ ព្រះគ្រីស្តបានចងសម្ពន្ធមេត្រីថ្មីនេះហើយ គឺជាសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី​​​ចង​ឡើងដោយព្រះលោហិតព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គត្រាស់ហៅមនុស្សទាំងអស់ពីក្នុងចំណោម​​​សាសន៍យូដាផង និង​ពី​ក្នុង​ចំណោមសាសន៍ដទៃផង ឱ្យរួមគ្នាជាប្រជារាស្រ្តថ្មីរបស់ព្រះជាម្ចាស់ មិនមែនជា​​​ប្រជារាស្រ្តតាមសាច់ឈាមទេ តែក្នុងព្រះវិញ្ញាណវិញ” (LG ៩)។

លក្ខណៈនៃប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់

៧៨២. ប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់មានលក្ខណៈខុសប្លែកពីក្រុមសាសនា ក្រុមជាតិសាសន៍ ក្រុម​នយោបាយ​ ឬក្រុមវប្បធម៌ ទាំងអស់នៃប្រវត្តិសាស្រ្ត។ ប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់៖

• ជាប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ៖ ព្រះជាម្ចាស់មិនមែនជាកម្មសិទ្ធិរបស់ប្រជារាស្រ្តណាមួយទេ ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គ​បាន​​យក​ប្រជារាស្រ្តមួយពីអស់អ្នកដែលមិនធ្លាប់ធ្វើជាប្រជារាស្រ្តមួយ មកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិ គឺ «ពូជសាសន៍ដែល​ព្រះ​អង្គ​​បាន​​​​ជ្រើសរើស ជា​ក្រុមបូជាចារ្យរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ជាជាតិសាសន៍ដ៏វិសុទ្ធ” (១ពត្រ ២,៩)។
• យើងក្លាយទៅជាសមាជិក របស់ប្រជារាស្រ្តនេះ មិនមែនដោយកំណើតនៃរូបកាយទេ​ តែដោយកំណើតពីស្ថានលើ “ពី​ទឹក និងព្រះវិញ្ញាណ” (យហ ៣,៣-៥) គឺដោយផ្ញើជីវិតទាំងស្រុងលើព្រះគ្រីស្ត និងដោយទទួលពិធីជ្រមុជទឹក។
• ប្រជារាស្រ្តនោះ មានអ្នកដឹកនាំ  (ព្រះសិរសា) ព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត (ជាអ្នកទទួលប្រេងអភិសេក-ព្រះមេស្ស៊ី)៖ ដោយ​សារ​ប្រេងអភិសេកដដែល គឺព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធហូរចេញពីព្រះសិរសាចូលក្នុងព្រះកាយ ប្រជារាស្រ្តនេះ ជា “ប្រជារាស្រ្ត​​របស់ព្រះមេស្ស៊ី”។
• “ប្រជារាស្រ្តនោះមានលក្ខណៈពិសេស  គឺមានកិត្តិយសដ៏ថៃ្លថ្នូរ និងសេរីភាពនៃបុត្រធីតារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដោយ​​មានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ គង់នៅក្នុងចិត្តគេ ដូច​​​ជាគង់នៅ​​​ក្នុងព្រះវិហារមួយដែរ”។
• “ច្បាប់ នៃប្រជារាស្រ្តនោះ គឺវិន័យថ្មី​​​របស់ព្រះយេស៊ូ ពោលគឺត្រូវស្រឡាញ់ដូចព្រះគ្រីស្តបានស្រឡាញ់យើងដែរ” (យហ ១៣,៣៤)។ វិន័យនេះ ជាវិន័យ “ថ្មី” នៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ (រម ៨,២ ; កាឡ ៥,២៥)។
• បេសកកម្ម នៃប្រជារាស្រ្តនោះ គឺឱ្យទៅជាអំបិលសម្រាប់មនុស្សលោក និងពន្លឺសម្រាប់បំភ្លឺមនុស្សលោក (មថ ៥,១៣-១៦)។ ប្រជារាស្រ្តនោះ “ជាពូជដ៏មាន​​​កម្លាំងខ្លាំងជាងគេ​​​ អាចធ្វើឱ្យមនុស្សរួបរួមគ្នា មាន​សេចក្ដី​សង្ឃឹម និងអាចទទួលការសង្រោ្គះបានផងដែរ”។
• “ប្រជាជននោះមានទីដៅតែមួយ គឺឱ្យព្រះជាម្ចាស់គ្រង់រាជ្យលើគេ ដូចព្រះអង្គផ្ទាល់ចាប់ផ្តើម​គ្រងរាជ្យ​នៅ​លើ​​ផែន​ដីនេះ ហើយដែលនឹងត្រូវលាតត្រដាងឱ្យបាន​​​ឆ្ងាយច្រើនជាង ​​​រហូតដល់អវសានកាលនៃពិភព​​​លោក” (LG ៩)។

ប្រជារាស្រ្តរបស់បូជាចារ្យ ព្យាការី និងព្រះមហាក្សត្រ

៧៨៣. ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តជាអ្នកដែលព្រះបិតាបានចាក់បញ្ជូលព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ និងបានតែងតាំងជា “បូជាចារ្យ ព្យាការី​ និង​ព្រះមហាក្សត្រ”។ ប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ទាំងមូលចូលរួមចំណែក ក្នុងមុខងារទាំងបី​នោះ របស់​ព្រះ​គ្រីស្ត ​ទទួលការខុសត្រូវប្រកាសដំណឹងល្អ និងបម្រើអ្នកដទៃ ទៅតាមមុខងាររបស់ខ្លួន (RH ១៨-២១)។

៧៨៤. យើងចូលក្នុងប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដោយផ្ញើជីវិតទាំងស្រុងលើព្រះគ្រីស្ត និងដោយទទួលពិធី​ជ្រមុជ​ទឹក ទើបយើងចូលរួមក្នុងការត្រាស់ហៅតែមួយនៃប្រជារាស្រ្តនោះ គឺឱ្យទៅជាបូជាចារ្យ ៖ “ព្រះគ្រីស្តជា​អម្ចាស់ ជាមហាបូជាចារ្យជ្រើសរើសពីក្នុងចំណោមមនុស្ស បានលើក​​​ប្រជារាស្រ្តថ្មីធ្វើជា «ព្រះរាជាណាចក្រមួយ ជា​ក្រុម​​បូជាចារ្យបម្រើព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ»។ អស់អ្នកដែលទទួលអគ្គសញ្ញាជ្រមុជទឹក បានកើតជា​ថ្មី និងទទួលពិធីអភិសេកពីព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។ ទាំងអស់គ្នាបាន​​​វិសុទ្ធ ​​​ដើម្បីឱ្យ​​​ទៅជាព្រះដំណាក់ខាង​ព្រះ​វិញ្ញាណ និងទៅជាក្រុមបូជាចារ្យដ៏វិសុទ្ធ” (LG ១០)។

៧៨៥. “ប្រជារាស្រ្តដ៏វិសុទ្ធរបស់ព្រះជាម្ចាស់មានចំណែកបំពេញមុខងាររបស់ព្រះគ្រីស្តជា ព្យាការី ”។ ប្រ​​​ជារា​ស្រ្ត​ជាព្យាការីដោយសារជំនឿដ៏ហួសធម្មជាតិ ជារបស់ប្រជារាស្រ្តទាំងមូល គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាផង ក្រុមអ្នកដឹកនាំផង ពេលគេ "ភ្ជាប់ចិត្តនឹងជំនឿ​ ដែល​​​ព្រះ​​​ជាម្ចាស់​​​បាន​​​ប្រទានមក​ប្រជាជនដ៏វិសុទ្ធតែម្តងជាការស្រេច” (LG ១២) ហើយពេលគេឈ្វេង​យល់​ឱ្យកាន់តែស៊ីជម្រៅពីជំនឿនេះ និងទៅជាសាក្សីនៃព្រះគ្រីស្តក្នុងចំណោមមនុស្សលោក។

៧៨៦. ប្រជារាស្រ្តដ៏វិសុទ្ធរបស់ព្រះជាម្ចាស់មានចំណែកបំពេញមុខងាររបស់ព្រះគ្រីស្តជាព្រះមហាក្សត្រ​ ។ ព្រះគ្រីស្តជាព្រះមហាក្សត្រដោយទាក់ទាញមនុស្សទាំងអស់មករកព្រះអង្គ ដោយសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី (យហ ១២,៣២)។ ព្រះគ្រីស្តជាព្រះមហាក្សត្រ និងជាព្រះអម្ចាស់នៃសកលលោក បានដាក់ខ្លួនជាអ្នកបម្រើរបស់មនុស្សទាំងអស់ ដ្បិតព្រះអង្គយាងមក “មិនមែនឱ្យគេបម្រើលោកទេ គឺលោកមកបម្រើគេវិញ ព្រមទាំងបូជាជីវិត ដើម្បីលោះមនុស្សទាំងអស់ផង” (មថ ២០,២៨)។ ចំពោះគ្រីស្តបរិស័ទ “គ្រងរាជ្យ គឺបម្រើ​ព្រះ​អង្គ” ជាពិសេស “អ្នកក្រីក្រ និងអ្នកកើតទុក្ខ (ដែល) ព្រះសហគមន៍ក៏ប្រដូចទៅនឹង​ព្រះភ័ក្រ្ត​របស់​ព្រះ​យេស៊ូ​ជាអ្នកក្រីក្រនិងជាអ្នករងទុក្ខ​លំបាកដែល​​​បានបង្កើត​​​ព្រះសហគមន៍”​ (LG ៥)។ ប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះ​ជាម្ចាស់​បំពេញ “ឋានៈរបស់ខ្លួនជាស្ដេច” ដោយរស់នៅស្របតាមព្រះគ្រីស្តដែលត្រាស់ហៅគេឱ្យបម្រើជាមួយ​ព្រះអង្គផងដែរ។

សញ្ញាព្រះឈើឆ្កាងធ្វើឱ្យអស់អ្នក ដែលបានទទួលជីវិតថ្មីក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត ទៅជាស្ដេច ប្រេងអភិសេកនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធធ្វើឱ្យពួកគេទៅជាបូជាចារ្យ ដើម្បីឱ្យគ្រីស្តបរិស័ទខាងវិញ្ញាណទាំងឡាយ ដោយប្រើប្រាជ្ញា ទទួលស្គាល់ខ្លួនឯងថា ជាសមាជិកនៃពូជស្ដេចនោះ និងចូលរួមចំណែកក្នុងមុខងារជាបូជាចារ្យ លើកលែងតែកិច្ចបម្រើពិសេសនៃមុខងាររបស់យើងទេ។ សម្រាប់ព្រលឹងមួយ តើមានអ្វីដែលមានលក្ខណៈជាស្ដេចប្រសើរជាងការគ្រប់គ្រងរូបកាយរបស់ខ្លួន ក្នុងការគោរពប្រណិប័តន៍ព្រះជាម្ចាស់? តើមានអ្វីដែលមានលក្ខណៈជា       បូជាចារ្យប្រសើរជាងការថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះអម្ចាស់? (សន្ត ឡេអុងដ៏ប្រសើរ)។

២. ព្រះសហគមន៍ជាព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត

ព្រះសហគមន៍រួមរស់ជាមួយព្រះយេស៊ូ

៧៨៧. ​តាំងពីដំបូងបង្អស់ ព្រះយេស៊ូបានឱ្យសាវ័កព្រះអង្គចូលរួមចំណែកជាមួយព្រះអង្គ ក្នុងសកម្មភាព​នៃ​ជីវិត​​​ព្រះអង្គ (មក ១,១៦-២០)។ ព្រះអង្គបានសម្ដែងឱ្យគេស្គាល់នូវគម្រោងការណ៍ដ៏លាក់កំបាំងនៃព្រះរាជ្យ (មថ ១៣,១០-១៧) ព្រះអង្គបានឱ្យគេចូលរួមក្នុងបេសកកម្ម អំណរសប្បាយ (លក ១០,១៧-២០) និងទុក្ខលំបាករបស់ព្រះអង្គ (លក ២២,២៨-៣០)។ ព្រះយេស៊ូមានព្រះបន្ទូលថា អស់អ្នកដែលនឹងដើរតាមព្រះអង្គ នឹងរួមរស់ជាមួយ​ព្រះអង្គ ដោយកាន់តែស្និទ្ធស្នាលទៅទៀត៖ “ចូរស្ថិតនៅជាប់នឹងខ្ញុំ ដូចខ្ញុំស្ថិតនៅជាប់នឹងអ្នករាល់គ្នាដែរ (...)។ ខ្ញុំនេះហើយជាដើមទំពាំងបាយជូរ អ្នករាល់គ្នាជាមែក” (យហ ១៥,៤-៥) ហើយព្រះអង្គប្រកាសថា ព្រះកាយរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ និងរូបកាយរបស់យើង នឹងរួមរស់ជាមួយគ្នាយ៉ាងអាថ៌កំបាំង និងយ៉ាងពិតប្រាកដផងដែរ៖ “អ្នកណាពិសាសាច់ និងលោហិតរបស់ខ្ញុំ អ្នកនោះស្ថិតនៅក្នុងខ្ញុំ ហើយខ្ញុំក៏ស្ថិតនៅក្នុងអ្នកនោះដែរ” (យហ ៦,៥៦)។

៧៨៨. ពេលសាវ័កលែងមើលឃើញវត្តមានរបស់ព្រះយេស៊ូ ព្រះអង្គមិនបានទុកគេចោលឱ្យនៅកំព្រាឡើយ (យហ ១៤,១៨)។ ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលសន្យាគង់នៅជាមួយគេ រហូតដល់អវសានកាលនៃពិភពលោក (មថ ២៨,២០) ទ្រង់ក៏ចាត់ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គឱ្យយាងមកលើគេ (យហ ២០,២២)។ ដូច្នេះ គេបានរួមរស់ជាមួយព្រះយេស៊ូខ្លាំងជាងមុនទៅទៀត៖ “ដោយព្រះអង្គចែករំលែកព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះអង្គឱ្យបងប្អូន​​​ ដែល​​ទ្រង់​​​​​​ប្រមែប្រមូល​ពីជាតិទាំងឡាយ ព្រះអង្គបានប្រោសឱ្យគេហាក់ដូចជាព្រះ​​​កាយ​​​ព្រះអង្គ​​​តាមរបៀបមួយដ៏​អាថ៌​កំបាំង” (LG ៧)។

៧៨៩. ពេលយើងប្រៀបធៀបព្រះសហគមន៍នឹងព្រះកាយ យើងក៏បំភ្លឺនូវចំណងយ៉ាងស្និទ្ធស្នាលរវាង​ព្រះ​សហគមន៍ និងព្រះគ្រីស្ត។ ព្រះសហគមន៍មិនគ្រាន់តែប្រមូលនៅជុំវិញព្រះអង្គ ទេ គឺព្រះសហគមន៍រួម​ឯកភាពនៅក្នុងអង្គព្រះអង្គ ក្នុងព្រះកាយព្រះអង្គ។ ត្រូវតែសង្កត់ធ្ងន់នូវលក្ខណៈទាំងបីរបស់ព្រះសហគមន៍ ជា​ព្រះ​​កាយ​ព្រះគ្រីស្ត ពោលគឺ សរីរាង្គរួមឯកភាពជាមួយគ្នា ដោយរួមរស់ជាមួយព្រះគ្រីស្ត ព្រះគ្រីស្តជាព្រះសិរសារបស់ព្រះកាយ ហើយព្រះសហគមន៍ក៏ជាភរិយារបស់ព្រះគ្រីស្ត។

“រូបកាយតែមួយ”

៧៩០. អ្នកជឿដែលផ្ញើជីវិតលើព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ហើយដែលទៅជាសរីរាង្គរបស់ព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត រួម​រស់​​​​ជាមួយ​ព្រះគ្រីស្តយ៉ាងជិតស្និទ្ធ៖ “ព្រះគ្រីស្តផ្សព្វផ្សាយព្រះជន្មរបស់ព្រះអង្គក្នុងរូបកាយនេះ គឺក្នុងអស់អ្នក​ដែល​​​​ផ្ញើ​​ជីវិត​​​លើ​​​ព្រះអង្គ។ អគ្គសញ្ញា​​​នា​​​នា​​​​​​បង្រួប​​​បង្រួមគ្រីស្តបរិស័ទជាមួយនឹងព្រះគ្រីស្ត ដែលរង​​​ទុក្ខ និងដែល​​​មាន​ព្រះ​​​ជន្ម​​​មានជីវិតថ្មី ​​​​​​តាម​​​របៀបដ៏អាថ៌កំបាំងម៉្យាង ក៏ប៉ុន្តែយ៉ាងពិតប្រាកដ” (LG ៧)។ ពេលយើងទទួល​ពិធី​​ជ្រមុជទឹក យើងក៏រួមរស់យ៉ាងពិតប្រាកដ ជាមួយព្រះគ្រីស្ត ដែលសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី ហើយ​​​ជាពិសេស​ពេលយើងចូលរួមក្នុងពិធីអភិបូជា យើងក៏ចូលរួមក្នុងព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត យ៉ាង​​​ពិត​​​ប្រាកដ​​​ដែរ គឺ​ព្រះ​អង្គ​​លើក​​​​យើងឱ្យរួបរួមជាមួយព្រះអង្គ និងឱ្យរួបរួមជាមួយគ្នាដែរ” (LG ៧)។

៧៩១. ទោះបីរូបកាយរួមឯកភាពយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏សរីរាង្គខុសប្លែកពីគ្នាដែរ៖ “ទោះបីមានសរីរាង្គ និងអវៈយវៈ​​​ដែលជាមុខងារផ្សេងៗជាច្រើនក្តី ក៏គេផ្គុំគ្នាកសាងព្រះកាយព្រះគ្រីស្តតែមួយដែរ។ មានព្រះវិញ្ញាណ​តែ​មួយ​ព្រះអង្គដែលចែកអំណោយទានផ្សេងៗពីគ្នា ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់​​​ព្រះសហគមន៍ តាមព្រះហឫទ័យទូលំ​ទូលាយ​របស់ព្រះអង្គ និងតាមតម្រូវការ​​​ក្នុង​​​កិច្ច​​​បម្រើ”។ ព្រះកាយដ៏អាថ៌កំបាំងរបស់​ព្រះគ្រីស្ត​បង្កើត​ និង​ពង្រឹង​សេចក្តី​ស្រឡាញ់រវាង​​​គ្រីស្តបរិស័ទ​​​គ្នា​ឯង៖ “ដូច្នេះប្រសិន​បើ​មាន​សរីរាង្គ​ណា​មួយ​រង​ទុក្ខ​លំបាក សរីរាង្គ​ទាំង​​​​​អស់​​ក៏​​​រង​ទុក្ខ​លំបាក​ជាមួយ​ដែរ‌​‌ ប្រសិនបើ​មាន​សរីរាង្គ​ណា​មួយ​បាន​សិរី​រុងរឿង​ សរីរាង្គ​ទាំងអស់​ក៏​ត្រេកអរ​សប្បាយ​​​ជាមួយ​ដែរ” (LG ៧)។ ទីបំផុត ឯកភាពនៃព្រះកាយដ៏អាថ៌កំបាំងរបស់ព្រះគ្រីស្តឈ្នះការបាក់បែក​ទាំងអស់របស់​មនុស្ស៖ “បងប្អូនទាំងអស់គ្នា ដែលបានទទួលពិធីជ្រមុជទឹក ដើម្បីបានរួមជាមួយព្រះគ្រីស្ត បងប្អូន​ក៏មានព្រះ​គ្រីស្ត​​នៅជាប់ជាមួយដែរ។ ដូច្នេះ គ្មានសាសន៍យូដា គ្មានសាសន៍ក្រិកទៀតទេ ហើយក៏គ្មានអ្នកងារ គ្មានអ្នកជា គ្មាន​បុរស គ្មានស្រ្តីទៀតទេ គឺបងប្អូនទាំងអស់បានរួមគ្នាមកជាអង្គតែមួយ” (កាឡ ៣,២៧-២៨)។

“ព្រះគ្រីស្តជាព្រះសិរសានៃព្រះកាយនេះ”

៧៩២. ព្រះគ្រីស្តជា “ព្រះសិរសានៃព្រះសហគមន៍ ដែលជាព្រះកាយព្រះអង្គ” (កូឡ ១,១៨)។ ព្រះអង្គជាគោល​ការណ៍នៃការបង្កើត និងការសង្រ្គោះ។ ព្រះអង្គ ដែលព្រះជាម្ចាស់បានលើកក្នុងសិរីរុងរឿងនៃព្រះបិតា “ជាដើម​កំណើតនៃអ្វីៗទាំងអស់” (កូឡ ១,១៨) ជាពិសេសជាដើមកំណើតនៃព្រះសហគមន៍ ដែលព្រះអង្គលាតសន្ធឹងព្រះរាជ្យព្រះអង្គ លើសអ្វីៗទាំងអស់៖

៧៩៣. ព្រះអង្គប្រោសយើងឱ្យរួមស្លាប់រួមរស់ជាមួយព្រះអង្គ ៖ សរីរាង្គទាំងអស់ត្រូវខិតខំឱ្យបានដូចព្រះ​អង្គ “រហូតទាល់តែព្រះគ្រីស្តបានកើតជារូបរាង” ក្នុងគេ (កាឡ ៤,១៩)។ “ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះជាម្ចាស់​បាន​លើក​​​យើង​​​ឱ្យចូលក្នុង​​​គម្រោងការដ៏អស្ចារ្យ​​​នៃព្រះ​​​ជន្មរបស់ព្រះអង្គ (...) ពេល​​​យើង​​​ត្រូវរងទុក្ខលំបាក និង​ត្រូវ​គេបៀតបៀន យើងរួមជាមួយព្រះអង្គដែលរងទុក្ខលំបាកដូច​​​ដងខ្លួនរួមជាមួយក្បាល គឺយើងរួមជាមួយព្រះអង្គ​ដែល​រងទុក្ខលំបាក ដើម្បីឱ្យបានរួមជា​​​មួយ​​​ព្រះអង្គប្រកបដោយសិរីរុងរឿងដែរ” (LG ៧)។

៧៩៤   ព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យឱ្យយើងរីកចម្រើន (កូឡ ២,១៩)៖ ដើម្បីឱ្យយើងរីកចម្រើនឡើងឆ្ពោះ​ទៅព្រះអង្គ ដែលជាព្រះសិរសារបស់យើង (អភ ៤,១១-១៦) ព្រះគ្រីស្តប្រទាននៅក្នុងព្រះកាយព្រះអង្គ ដែល​ជាព្រះសហគមន័ ព្រះអំណោយទាន និងកិច្ចបម្រើ ដើម្បីឱ្យយើងជួយគ្នាទៅវិញទៅមក នៅតាមផ្លូវ​នៃការ​       សង្រ្គោះ។

៧៩៥. ព្រះគ្រីស្ត​ និងព្រះសហគមន៍ ជា “ព្រះគ្រីស្តគ្រប់លក្ខណៈ” (Christus totus)។ ព្រះសហគមន៍រួមជាមួយ​ព្រះគ្រីស្ត​ជាអង្គតែមួយ។​ សន្តបុគ្គលដឹងខ្លួនយ៉ាងច្បាស់អំពីឯកភាពនេះ៖

សូមលើកតម្កើង និងអរព្រះគុណព្រះអង្គ ដ្បិតយើងមិនគ្រាន់តែបានជាគ្រីស្តបរិស័ទប៉ុណ្ណោះទេ ថែម​ទាំងជា​ព្រះ​គ្រីស្ត​ផងដែរ។ តើបងប្អូនយល់នូវព្រះអំណោយទាន ដែលព្រះជាម្ចាស់បានប្រោសប្រទាន គឺព្រះ​គ្រីស្ត​​ជាព្រះ​សិរសា​មកយើងទេ? សូមកោតសរសើរ និងត្រេកអរសប្បាយ យើងបានទៅជាព្រះគ្រីស្ត។ មែន​ហើយ! ដោយសារ​ព្រះ​អ​ង្គជាព្រះសិរសា ហើយយើងជាសរីរាង្គ មនុស្សទាំងមូល គឺព្រះអង្គ និងយើង (...)។​ ព្រះ​គ្រីស្តបាន​ពេញ​លក្ខណៈ គឺព្រះសិរសា និងសរីរាង្គ។ អ្វីខ្លះជាព្រះសិរសា និងសរីរាង្គ? ព្រះគ្រីស្ត និងព្រះសហគមន៍ (សន្តអូគូស្តាំង)។

ព្រះសង្រ្គោះយើងបានសម្ដែងថា​ ព្រះអង្គជាអង្គតែមួយជាមួយព្រះសហគមន៍ ដែលព្រះអង្គបានទទួលយក (សន្ត គ្រេគ័រដ៏ប្រសើរ)។

ព្រះសិរសា និងសរីរាង្គ គឺអង្គដ៏អាថ៌កំបាំងតែមួយ (សន្ត​ថូម៉ាសនៃអាកាំង)។

សន្តី យ៉ូហាន  នៃអាក សង្ខេបជំនឿនៃគ្រូបាធ្យាយដ៏វិសុទ្ធ ចំពោះអ្នកកាត់ក្ដីនាងថា៖ “មិនបាច់គិតច្រើនពេកទេ ខ្ញុំគិតថា ព្រះយេស៊ូ និងព្រះ​សហគមន៍ គឺអង្គតែមួយ”។

ព្រះសហគមន៍ជាព្រះមហេសីព្រះគ្រីស្ត

៧៩៦. ទោះបីព្រះគ្រីស្ត និងព្រះសហគមន៍ ជាព្រះសិរសា និងសិរីរាង្គនៃព្រះកាយ រួមឯកភាពជាមួយគ្នាយ៉ាងណាក៏​ដោយ ក៏ព្រះគ្រីស្ត និងព្រះសហគមន៍ខុសប្លែកពីគ្នា ក្នុងទំនាក់ទំនងរៀងៗខ្លួន ដូចនិមិត្តសញ្ញាស្វាមីភរិយាសម្ដែង​ឱ្យ​​យើងយល់។​ ពួកព្យាការីបានរៀបចំ និងលោកយ៉ូហានបាទីស្ត (យហ ៣,២៩) បានប្រកាសទុកជាមុនថា ព្រះគ្រីស្តជាព្រះស្វាមីរបស់ព្រះសហគមន៍។ ព្រះអម្ចាស់ផ្ទាល់បានបង្ហាញខ្លួនជា “កូនកំឡោះ” (មក ២,១៩)។ គ្រីស្តទូតប៉ូលណែនាំព្រះសហគមន៍ និងអ្នកជឿម្នាក់ៗ ដែលជាសរីរាង្គនៃព្រះកាយព្រះអង្គ ជាព្រះមហេសី​របស់​ព្រះ​គ្រីស្តជាព្រះអម្ចាស់ ដើម្បីឱ្យទៅជាវិញ្ញាណតែមួយជាមួយព្រះអង្គ (១ករ ៦,១៥-១៧)។ ព្រះសហគមន៍​ជាព្រះមហេសី​និមល​របស់កូនចៀមនិមល (វវ ២២,១៧) ដែលព្រះគ្រីស្តបានស្រលាញ់ ព្រះអង្គក៏បានបូជា​ព្រះ​អង្គ​សម្រាប់ព្រះសហគមន៍ “ដើម្បីប្រោសព្រះសហគមន៍បានទៅជាវិសុទ្ធ” (អភ ៥,២៦) ព្រះអង្គបានចង​សម័្ពន្ធមេត្រី​អស់កល្បជា​និច្ច​ជាមួយព្រះសហគមន៍ ដែលទ្រង់តែងតែថែរក្សាបីបាច់ដូច​ព្រះកាយព្រះអង្គ​ផ្ទាល់​ផង​ដែរ (អភ ៥,២៩)៖

នេះហើយជាព្រះគ្រីស្តគ្រប់លក្ខណៈ ព្រះសិរសា និងព្រះកាយ ជាអង្គតែមួយ ដែលមានផ្នែកជាច្រើន  (...)។ ទោះបីគឺជាព្រះសិរសា ឬសរិរាង្គ ដែលមានប្រសាសន៍ក្ដី ក៏ព្រះគ្រីស្តមានព្រះបន្ទូលដែរ។ ព្រះអង្គមាន​ព្រះបន្ទូល​ក្នុង​​ឋានៈ​ជាព្រះ​សិរសា (ex persona capitis) ឬក្នុងឋានៈជាព្រះកាយ (ex persona corporis) ​ផងដែរ។ តាមអ្វី​ដែល​មានចែង៖ “អ្នកទាំង​ពីរនឹងបានទៅជារូបកាយតែមួយ។ គម្រោងការណ៍ដ៏លាក់កំបាំងនេះ មានអត្ថន័យ​ជ្រៅ​ណាស់ ខ្ញុំនិយាយសេចក្ដីនេះសម្ដៅលើព្រះគ្រីស្ត និងព្រះសហគមន៍តែប៉ុណ្ណោះ” (អភ ៥,៣១-៣២)។ ហើយព្រះ​អម្ចាស់​ផ្ទាល់ តាមដំណឹងល្អរបស់ព្រះអង្គ៖ “គេមិនមែនជាបុគ្គលពីរនាក់ទៀតទេ គឺជារូបកាយតែមួយវិញ” (មថ ១៩,៦)។ ដូចបងប្អូនបានឃើញហើយ មានបុគ្គលពីរនាក់ ខុសប្លែកពីគ្នា ក៏ប៉ុន្តែគេធ្វើជារូបកាយ​តែមួយពេល​រួមរ័ក​ជាប្តី​ប្រពន្ធ (...)។ ក្នុងឋានៈជាព្រះសិរសា ព្រះអង្គជាព្រះស្វាមី ក្នុងឋានៈជាព្រះកាយ ព្រះអង្គជាព្រះមហេសី ”។

៣. ព្រះសហគមន៍ជាព្រះវិហារនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ

៧៩៧. “វិញ្ញាណយើង ពោលគឺព្រលឹងយើង មានមុខងារសម្រាប់សរីរាង្គយើងយ៉ាងណា ព្រះវិញ្ញាណដ៏​វិសុទ្ធ​ក៏​មាន​មុខងារសម្រាប់​សរិរាង្គព្រះគ្រីស្ត និងព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត ពោលគឺព្រះសហគមន៍ យ៉ាងនោះដែរ” (សន្ត អូគូស្តាំង)។ “ដោយ​សារ​ព្រះ​វិញ្ញាណព្រះ​គ្រីស្តដូចជាដើមកំណើតដ៏សម្ងាត់ម្យ៉ាង ផ្នែកនីមួយៗនៃព្រះកាយ​ភ្ជាប់ជាមួយ​គ្នា រួមជាមួយគ្នាផង រួមជាមួយព្រះ​សិរសារបស់ខ្លួនផង ពីព្រោះព្រះអង្គស្ថិតទាំងមូលក្នុងព្រះសិរសា ទាំង​មូលក្នុងព្រះកាយ  ទាំង​មូលក្នុងសរីរាង្គ​​នីមួយៗ”   (DS ៣៨០៨)។   ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធប្រោសព្រះ​សហគមន៍   ​ឱ្យ​ទៅជា “ព្រះ​វិហារ​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ដ៏មានព្រះជន្មរស់” (២ករ ៦,១៦) (១ករ ៣,១៦-១៧ ; អភ ២,២១)។

ព្រះជាម្ចាស់បានប្រទានព្រះអំណោយទានរបស់ព្រះអង្គឱ្យព្រះសហគមន៍ផ្ទាល់ (...)។ គឺនៅក្នុងព្រះសហគមន៍ ដែលព្រះអង្គបានដាក់ការរួមរស់ជាមួយព្រះគ្រីស្ត ពោលគឺព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ជាប្រាក់កក់នៃភាពមិនអាច​ពុក​រលួយ​​បាន ជាការបញ្ជាក់អំពីជំនឿយើង និងជណ្ដើរនៃការឡើងរបស់យើងឆ្ពោះទៅព្រះជាម្ចាស់ (...) ដ្បិតនៅទីណា មានព្រះសហគមន៍ នៅទីនោះមានព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដែរ ហើយនៅទីណាមានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ នៅទីនោះក៏មានព្រះសហគមន៍ និងព្រះអំណោយទានណាមួយផងដែរ (សន្ត អ៊ីរ៉េណេ)។

៧៩៨. ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធជា “គោលការណ៍នៃកិច្ចការដ៏សំខាន់បំផុត និងដែលនាំការសង្រ្គោះ ក្នុងផ្នែកនីមួយៗ នៃព្រះកាយ” (DS ៣៨០៨)។ ព្រះអង្គប្រតិបត្តិតាមរបៀបផ្សេងក្នុងការកសាងព្រះកាយទាំងមូល ដោយសេចក្ដី​ស្រលាញ់ (អភ ៤,៦)៖ តាមព្រះបន្ទូលព្រះជាម្ចាស់ “ដែលអាចកសាងបងប្អូនឡើងជាព្រះសហគមន៍” តាម​បុណ្យ​ជ្រមុជទឹក ព្រះអង្គក៏​កសាង​ព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត (១ករ ១២,១៣) តាមអគ្គសញ្ញា ដែលធ្វើឱ្យសរីរាង្គ​ព្រះគ្រីស្ត​រីកចម្រើន និងព្យាបាល​​​​​​​គេ “តាមព្រះអំណោយទាន ដែលព្រះអង្គបានប្រទានឱ្យក្រុមគ្រិស្តទូត ដែលលើស​ព្រះ​អំណោយទានផ្សេងៗ” (LG ៧) តាមគុណធម៌ ដែលធ្វើឱ្យប្រព្រឹត្តសេចក្ដីល្អ ហើយតាមព្រះអំណោយ​ទាន​ពិសេស ដែលព្រះ​អង្គប្រោសឱ្យអ្នកជឿឱ្យមាន “​​​សមត្ថភាព​​​ (...) អាច​បំពេញ​មុខងារ និងទទួលបន្ទុក​ដែល​មាន​ប្រយោជន៍​សម្រាប់ឱ្យ​ព្រះសហគមន៍​​​នៅតែថ្មីជានិច្ច​​​ និងរីកចម្រើន​ទៀត​ផង” (LG   ១២)។

ព្រះអំណោយទាន

៧៩៩. ទោះជាអស្ចារ្យ សាមញ្ញ ឬតូចទាបក្ដី ផ្ទាល់ក្ដី ​ឬមិនផ្ទាល់ក្ដី ក៏ព្រះអំណោយទានមកពីព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសរបស់​ព្រះ​​វិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ មានប្រយោជន៍ដល់ព្រះសហគមន៍ ហើយដែលព្រះជាម្ចាស់បានចាត់ចែង​សម្រាប់​​​​កសាង​ព្រះសហគមន៍ ផលប្រយោជន៍មនុស្ស និងតម្រូវការពិភពលោក។

៨០០. អ្នកដែលទទួលព្រះអំណោយទានផង និងសមាជិកព្រះសហគមន៍ផង ត្រូវតែទទួលព្រះអំណោយទាន ដោយ​​​ដឹងគុណ ដ្បិតព្រះអំណោយទានជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏អស្ចារ្យ នៃព្រះហឫទ័យប្រណី​សន្តោស

ដើម្បីឱ្យ​ព្រះ​សហគមន៍​ប្រកាសដំណឹងល្អយ៉ាងសកម្ម និងដើម្បីឱ្យព្រះកាយព្រះ​គ្រីស្តទាំងមូលបានវិសុទ្ធ ឱ្យតែព្រះ​អំណោយ​​ទានពិតជា​មក​ពីព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធមែន ហើយអ្នកទទួលប្រតិបត្តិតាមព្រះ​អំណោយា​ទាននោះដ៏ពេញ​លេញ តាមការជម្រុញយ៉ាងពិតប្រាកដនៃព្រះវិញ្ញាណដដែលនេះ ពោលគឺតាម​សេចក្ដី​​ស្រលាញ់ ជាអ្នកវិនិច្ឆ័យ​យ៉ាង​​​ពិតប្រាកដព្រះអំណោយទាន (១ករ ១៣)។

៨០១. ហេតុនេះ ត្រូវតែរិះគិតពិចារណាយ៉ាងច្បាស់អំពីព្រះអំណោយទាន។ គ្មានព្រះអំណោយទានណាមួយ​លើក​លែង ឱ្យអ្នកទទួលយោងតាម និងស្ថិតនៅក្រោមអំណាចនៃគង្វាលព្រះសហគមន៍ឡើយ គឺ “អស់លោកគ្មាន​មុខ​ងារ​​​​រារាំង​សកម្មភាព​របស់ព្រះវិញ្ញាណ​ឡើយ​ តែមានមុខងារពិចារណា​មើល​គ្រប់​ការ​ទាំងអស់​‌ ហើយ​ស្រង់​យក​ការណា​​ដែល​ល្អ” (LG ១២) ដើម្បីឱ្យព្រះអំណោយទានទាំងអស់ ដែលផ្សេងៗពីគ្នា បំពេញគ្នាទៅវិញទៅមក និង​រួមសហការណ៍ “ដើម្បីជាប្រយោជន៍រួម” (១ករ ១២,៧)។

សង្ខេប

៨០២. “ព្រះគ្រីស្តយេស៊ូបានបូជាព្រះជន្មរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់សម្រាប់យើង ដើម្បីលោះយើងឱ្យរួចផុត ពីអំពើទុចរិតគ្រប់យ៉ាង និងជំរះប្រជារាស្រ្តមួយទុកសម្រាប់ព្រះអង្គផ្ទាល់” (ទត ២,១៤) ។

៨០៣. “បងប្អូនជាពូជសាសន៍ដែលព្រះអង្គបានជ្រើសរើស ជាក្រុមបូជាចារ្យរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ជា​ជាតិសាសន៍ដ៏វិសុទ្ធ ជាប្រជារាស្រ្តដែលព្រះជាម្ចាស់បានយកមកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គ” (១ពត្រ ២, ៩) ។

៨០៤. យើងចូលជាប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដោយផ្ញើជីវិតទៅលើព្រះអង្គ និងដោយទទួលបុណ្យ ជ្រមុជទឹក។ “ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅមនុស្សទាំងអស់ឱ្យចូលក្នុជាប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គ” (LG ១៣) ដើម្បី​ឱ្យ “មនុស្សទៅជាក្រុមគ្រួសារតែមួយ និងប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់តែមួយ” (AG១) ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត។

៨០៥. ព្រះសហគមន៍ជាព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត។ ដោយសារព្រះវិញ្ញាណ និងកិច្ចការរបស់ព្រះអង្គនៅក្នុង អគ្គសញ្ញា ជាពិសេសពិធីអរព្រះគុណ ព្រះគ្រីស្តដែលបានសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មីកសាងសហគមន៍​របស់អស់អ្នកជឿដូចជាព្រះកាយព្រះអង្គ។

៨០៦. ក្នុងឯកភាពនៃព្រះកាយនេះ មានសិរីរាង្គ និងមុខងារប្លែកពីគ្នា។ សិរីរាង្គទាំងអស់ជាប់ចំណង​នឹងគ្នាទៅវិញទៅមកជាពិសេសជាមួយអស់អ្នកដែលរងទុក្ខលំបាក ក្រីក្រ និងដែលត្រូវគេបៀតបៀន។

៨០៧. ព្រះសហគមន៍ជាព្រះកាយ ដែលមានព្រះគ្រីស្តជាព្រះសិរសា គឺព្រះសហគមន៍មានជីវិតពីព្រះ អង្គ នៅក្នុងអង្គព្រះអង្គ និងដើម្បីព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គក៏រួមរស់ជាមួយព្រះសហគមន៍ និងនៅក្នុងអង្គព្រះសហគមន៍​  ផង។

៨០៨. ព្រះសហគមន៍ជាព្រះមហេសីរបស់ព្រះគ្រីស្ត គឺព្រះអង្គបានស្រលាញ់ព្រះសហគមន៍ និងបាន​បូជាព្រះជន្មសម្រាប់ព្រះសហគមន៍។ ព្រះអង្គបានប្រោសព្រះសហគមន៍ឱ្យបានវិសុទ្ធដោយសារព្រះលោហិត ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គបានប្រោសព្រះសហគមន៍ឱ្យទៅជាព្រះមាតាដែលបង្គើតបុត្រធីតារបស់ព្រះជាម្ចាស់។

៨០៩. ព្រះសហគមន៍ជាព្រះវិហាររបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។ ព្រះវិញ្ញាណដូចជាព្រលឹងនៃព្រះកាយដ៏ អាឋ៌កំបាំង ជាគោលការណ៍នៃជីវិតនៃព្រះសហគមន៍ ជាគោលការណ៍នៃឯកភាពនៃព្រះសហគមន៍ ដែលមាន ព្រះអំណោយទានដ៏ច្រើនលើសលប់ផ្សេងៗពីគ្នា។

៨១០. “ហេតុនេះ​​​ហើយ បានជាមនុស្សមើលឃើញថា ព្រះសហគមន៍​ជា “ប្រជាជនមួយ​​​ដែលរួបរួមគ្នា​​​ជា​ធ្លុង​តែ​មួយមកពីព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណ​​​​​​ដ៏វិសុទ្ធរួបរួមគ្នា​​​ជាធ្លុងតែមួយដែរ”” (LG ៤ សន្ត ស៊ីព្រីយ៉ាំង)។

កថាខសញ្ញាសម្គាល់ណ្ឌទី៣៖ ព្រះសហគមន៍មានតែមួយ ដ៏វិសុទ្ធ កាតូលិក និងបន្តជំនឿពីក្រុមគ្រីស្តទូត

៨១១. “នេះជាព្រះសហគមន៍តែមួយរបស់ព្រះគ្រីស្ត។ ក្នុងធម៌ប្រកាសជំនឿ យើងតែង​​​តែ​​​ប្រកាសថា ព្រះ​សហគមន៍មានតែមួយ ដ៏វិសុទ្ធ កាតូលិក និងមានជំនឿស្រប​​​តាម​​​ក្រុម​​​គ្រីស្តទូត” (LG ៨)។ គុណសព្ទ​ទាំ​ង​បួន​​នោះ ដែលជាប់ទាក់ទិននឹងគ្នា ដោយមិនអាចបំបែកបាន (DS ២៨៨៨) បង្ហាញពីលក្ខណៈសំខាន់ៗ​នៃព្រះ​សហគមន៍ និង​​បេសកកម្ម​​របស់ព្រះសហគមន៍ផងដែរ។ ព្រះសហគមន៍មិនបានទទួលលក្ខណៈនោះពីខ្លួនឯងទេ តែ​​ព្រះ​គ្រីស្ត តាមព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ប្រោសប្រទានឱ្យព្រះសហគមន៍របស់ព្រះអង្គ បានតែមួយ ដ៏វិសុទ្ធ     កាតូលិក​ និងឱ្យ​មាន​ជំនឿស្របតាមក្រុមគ្រីស្តទូត ហើយព្រះអង្គក៏ត្រាស់ហៅព្រះសហគមន៍ឱ្យបំពេញ​លក្ខណៈ​​នីមួយៗនោះ​ទៀត​ផង។

៨១២. មានតែអ្នកជឿ ដែលអាចទទួលស្គាល់ថា លក្ខណៈព្រះសហគមន៍មានប្រភពចេញមកពីព្រះជាម្ចាស់។ ប៉ុន្តែ លក្ខណៈនោះ ដែលព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត ជាសញ្ញាសម្គាល់ ចំពោះប្រាជ្ញាមនុស្សផងដែរ។ ដូច​មហាសន្និបាត​​វ៉ាទីកង់​ទី​មួយរំលឹកយើង “ដោយសារភាពដ៏វិសុទ្ធ ឯកភាពកាតូលិក និងចិត្តព្យាយាមដែល​មិន​បាន​បរាជ័យ ព្រះសហគមន៍ផ្ទាល់ជា​មូលហេតុដ៏ធំ និងជានិច្ចនិរន្តរ៍ ដែលអាចនាំឱ្យជឿ ហើយដែល​បង្ហញ​ភស្តុតាង​ដែលមិនអាចបដិសេធបានអំពី​បេសកកម្មរបស់ខ្លួន ដែលមកពីព្រះជាម្ចាស់” (DS ៣០១៣)។

១. ព្រះសហគមន៍មានតែមួយ

អាថ៌កំបាំងដ៏សក្ការៈនៃឯកភាពរបស់ព្រះសហគមន៍ (UR ២)

៨១៣. ព្រះសហគមន៍មានតែមួយ ដ្បិតចេញមកពីប្រភពតែមួយ ៖ “ព្រះត្រៃឯក គឺព្រះបិតា ព្រះបុត្រា​ និងព្រះ​វិញ្ញាណ ដែលរួមគ្នាជាអង្គតែមួយ ពិតជាគំរូដ៏ប្រសើរបំផុត និងគោលការណ៍ចំពោះឯកភាពរបស់ព្រះសហគមន៍” (UR ២)។ ព្រះសហគមន៍មានតែមួយ ដ្បិតអ្នកបង្កើតព្រះសហគមន៍ក៏មានតែមួយដែរ ៖ “ព្រះបុត្រាផ្ទាល់​​​ប្រសូត​​​ជាមនុស្ស ព្រះអង្គ​​ជា​​​អង្គ​​​ម្ចាស់នៃសន្តិភាព គឺព្រះអង្គបានសម្រុះ​​​សម្រួល​​​មនុស្សទាំងអស់ឱ្យ​​​បាន​​​ជានាជាមួយ​​​នឹង​​​ព្រះ​​​ជាម្ចាស់ ដោយ​​​ទ្រង់សោយទិវង្គតនៅលើឈើឆ្កាង ព្រះអង្គប្រមែម្រមូល​​​មនុស្ស​​​ទាំងអស់   ឱ្យរួមគ្នា​​​ជា​​​​​​ប្រជាជន​តែមួយ​​​ និងជារូបកាយតែមួយដែរ” (GS ៧៨,៣)។ ព្រះសហគមន៍មានតែមួយ ដ្បិតមាន “ព្រលឹង” តែមួយ ៖ “ព្រះ​​វិញ្ញាណគង់សណ្ឋិតក្នុងអ្នកជឿ ទ្រង់ក៏បំពេញ និងគ្រប់គ្រងព្រះសហគមន៍ទាំងមូល    ដែរ។ ព្រះវិញ្ញាណធ្វើ​ឱ្យ​អ្នកជឿទាំងប៉ុន្មានរួមចិត្តគំនិតជាមួយគ្នាយ៉ាងអស្ចារ្យ គឺធ្វើឱ្យពួកគេរួម​គ្នាយ៉ាងស្និទ្ធស្នាលជាទីបំផុតក្នុង​អង្គ​​ព្រះ​​គ្រីស្ត ទើបព្រះវិញ្ញាណជាគោលការណ៍នៃឯកភាពរបស់ព្រះសហគមន៍” (UR  ២)។​ ដូច្នេះ ព្រះសហគមន៍​ត្រូវ​តែ​​រួមជាធ្លុងតែមួយ៖

គម្រោងការដ៏អស្ចារ្យមែន! មានព្រះបិតានៃសកលលោកតែមួយ ព្រះបន្ទូលនៃសកលលោកតែមួយ និងព្រះ វិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធតែមួយ ដដែលគ្រប់កន្លែង។ មានព្រហ្មចារិនីទៅជាមាតាតែម្នាក់ផងដែរ ហើយខ្ញុំចូលចិត្តហៅព្រះនាង​ថា ព្រះសហគមន៍ (សន្ត ក្លេម៉ង់ នៃអាឡិចសង់ឌ្រី)។

៨១៤. តាំងពីដើមរៀងមក​ ក្នុងព្រះសហគមន៍ដែលមានតែមួយ មានភាពផ្សេងពីគ្នា ជាច្រើន ដែលមកពីព្រះ​អំណោយ​​​​ទាន​ផ្សេងៗរបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងពីមនុស្សផ្សេងៗពីគ្នាដែលទទួលព្រះអំណោយទាននោះ។ ប្រជាជាតិ និងវប្បធម៌ ខុសប្លែកពីគ្នា ប្រមូលគ្នាក្នុងឯកភាពនៃប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ សមាជិកព្រះ​   សហគមន៍​​​​​​​​​​​​​​​​​​​​ក៏​មានអំណោយទាន មុខងារ ល័ក្ខណ្ឌ និងរបៀបរស់នៅផ្សេងពីគ្នា៖ “​​​ក្នុងព្រះ​​​សហគមន៍​​សាកល​​មាន​​ព្រះ​​​​​សហគមន៍​​ដោយឡែក ដែលកាន់តាម​ប្រពៃណីរបស់ខ្លួនផ្ទាល់ត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់” (LG ១៣)។ លក្ខណៈ​សម្បត្តិ​​ដ៏ប្រសើរនៃភាពផ្សេងពីគ្នានេះមិនប្រឆាំងនឹងឯកភាពរបស់ព្រះសហគមន៍ឡើយ។ ក៏ប៉ុន្តែ អំពើបាប និង​ផល​​វិបាក​​​​​​​​របស់​អំពើ​បាបគម្រាមកំហែងអំណោយទាននៃឯកភាពឥតឈប់ឈរឡើយ។ ហេតុដូច្នេះហើយ បានជា​គ្រីស្តទូត​​ប៉ូល​ត្រូវតែ​ដាស់តឿនឱ្យ    “រក្សាឯកភាពដែលមកពីព្រះវិញ្ញាណ    ដោយយកសេចក្ដីសុខសាន្ត​ធ្វើ​ជា​ចំណង   ​​ប្រា​ស្រ័យ​​ទាក់​ទងគ្នា” (អភ ៤,៣)។

៨១៥. អ្វីទៅជាចំណងនៃឯកភាព? “លើសពីនេះទៅទៀត ត្រូវមានចិត្តស្រលាញ់ ដ្បិតសេចក្ដីស្រលាញ់ធ្វើឱ្យបងប្អូនរួបរួមគ្នាពេញលក្ខណៈ” (កូឡ ៣,១៤)។ ប៉ុន្តែ មានចំណងដែលមើលឃើញ នៃការរួបរួមគ្នានេះ ដែលធានា​នូវ​​ឯកភាព​របស់ព្រះសហគមន៍ ដែលកំពុងធ្វើបូជនីយេចរណ៍៖

• ព្រះសហគមន៍ប្រកាសជំនឿតែមួយ ដែលមកពីក្រុមគ្រីស្តទូត
• ព្រះសហគមន៍ធ្វើពិធីគោរពព្រះជាម្ចាស់ដោយរួបរួមគ្នា ជាពិសេសក្នុងអគ្គសញ្ញា
• ព្រះសហគមន៍បានទទួលមុខងារមកពីក្រុមគ្រិស្តទូត ដោយអគ្គសញ្ញាតែងតាំង ដែលរក្សាទុកនូវ​សេចក្ដី​សុខសាន្ត​រវាងបងប្អូនក្នុងមហាគ្រួសារ​របស់ព្រះជាម្ចាស់ (UR ២; LG ១៤​ ; CIC ២០៥)។

៨១៦. “នេះជាព្រះសហគមន៍តែមួយរបស់ព្រះគ្រីស្ត (...)។ ក្រោយពីព្រះយេស៊ូជាព្រះសង្រោ្គះមានព្រះជន្មរស់​ឡើង​​វិញ ព្រះអង្គបាន​​​ប្រគល់ព្រះសហគមន៍​​​នេះ​​​ឱ្យលោកសិលាឃ្វាល ផ្ញើឱ្យលោកនិងឱ្យ​​​គ្រីស្តទូតឯទៀតៗ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ និងណែនាំ (...)។ ​ព្រះសហគមន៍ជាសង្គមម៉្យាង ចាត់ចែងឱ្យមានរបៀបរៀបរយក្នុងលោកបែប​នេះ គឺ​ស្ថិត​នៅ​​​​ក្នុ​​ង (subsistit in) ព្រះសហគមន៍​​​កាតូលិក​ ដែលមានអភិបាល​ព្រះសហគមន៍​ក្រុង      រ៉ូមបន្ត​មុខ​តំណែង​ពី​គ្រីស្ត​ទូត​​​​​​​​​សិលាត្រួតត្រា​​​ និងដែលមានអស់លោកអភិបាលរួបរួមជាមួយលោកត្រួតត្រាដែរ” (LG ៨)។

ក្រិត្យក្រមអំពីការប្រមែប្រមូលគ្រីស្តបរិស័ទជាធ្លុងតែមួយនៃមហាសន្និបាតវ៉ាទីកង់ទីពីរចែងថា៖ « មានតែក្នុងព្រះសហគមន៍កាតូលិករបស់ព្រះគ្រីស្តទេ ដែលជា « មធ្យោបាយទូទៅនៃការសង្រ្គោះ » អាចផ្ដល់មធ្យោបាយទាំងអស់​យ៉ាងពេញលេញឱ្យមនុស្សលោកទទួលការសង្រ្គោះ។ តាមជំនឿរបស់យើង យើងជឿថា ព្រះគ្រីស្តបានផ្ញើព្រះអំណោយទានដ៏បរិបូណ៍លើសលប់ទៅក្រុមសាសនាទូតតែមួយនេះទេ ដើម្បីបង្កើតព្រះកាយព្រះគ្រីស្តតែមួយ នៅលើផែនដីទាំងមូល។ អស់អ្នកដែលជាប់ទាក់ទងនឹងប្រជាជនរបស់ព្រះជាម្ចាស់តាមបែបណាក៏ដោយ ក៏យើង​ត្រូវរាប់ថា គេចូលរួមក្នុងព្រះកាយនេះយ៉ាងពេញលេញហើយ » (UR ៣)។

មុខរបួសនៃឯកភាព

៨១៧. តាមពិត “តាំងពីដើមដំបូងមក នៅក្នុងព្រះសហគមន៍តែមួយគត់របស់ព្រះជាម្ចាស់នេះ ​មានការបាក់បែកគ្នា។ គ្រីស្តទូតប៉ូល​ស្ដីបន្ទោសអ្នកដែលធ្វើឱ្យព្រះសហគមន៍បែកបាក់ដូច្នេះ។ នៅសតវត្សក្រោយៗមកទៀត ការបែកបាក់កើត មាន​ឡើងរឹតតែធ្ងន់ទៅទៀត មានសហគមន៍ជាច្រើនបានបែកចេញពីព្រះសហគមន៍កាតូលិក ផ្តាច់ការរួបរួមគ្នា​រហូត។ ជួនកាលកំហុសមកពីមនុស្សក្នុងព្រះសហគមន៍ទាំងសងខាង” (UR ៣)។ ការបែកបាក់ដែលធ្វើឱ្យ​ឯកភាពនៃព្រះកាយព្រះគ្រីស្តរបួស (មានការឃ្លាតចាកពីសេច្កីពិត ការក្បត់ជំនឿ និងការផ្តាច់ខ្លួនចេញពីព្រះ​សហគមន៍) មិនកើតឡើង ដោយគ្មានបាបរបស់មនុស្សលោកទេ៖

នៅទីណាមានបាប នៅទីនោះមានភាពជាច្រើនអនេក គឺមនុស្សបែកចេញពីព្រះសហគមន៍ផង ឃ្លាតចាក​ពី​សេចក្ដី​ពិត​ផង ប៉ះទង្គិចគ្នាផង ប៉ុន្តែ នៅទីណាមានគុណធម៌ នៅទីនោះមនុស្សរួមឯកភាពជាមួយគ្នា ដែលធ្វើ   ឱ្យអ្នកជឿ មានរូបកាយ និងព្រលឹងតែមួយ (លោក អូរីសែន)។

៨១៨. “បងប្អូនដែលមានឪពុកម្តាយកាន់តាមសហគមន៍ទាំងនោះ ហើយដែលខិតខំប្រតិបត្តិតាមជំនឿរបស់ខ្លួន មិនត្រូវចោទថា គេធ្វើឱ្យព្រះសហគមន៍បាក់បែកទេ! ព្រះសហគមន៍កាតូលិកគោរព ហើយស្រលាញ់ពួកគេ ក្នុងឋានៈជាបងប្អូន (...)។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏បងប្អូនទាំងនោះបានសុចរិតដោយសារជំនឿ ដែលពួកគេ បានទទួលក្នុងពេលទទួលបុណ្យជ្រមុជទឹក ពួកគេបានចូលរួមក្នុងព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត ពួកគេក៏ពិតជាមានឈ្មោះ​ថា ជាគ្រីស្តបរិស័ទដែរ។ ពិតជាត្រឹមត្រូវហើយ! សមាជិកនៃព្រះសហគមន៍កាតូលិកទទួលស្គាល់គេទុកជាបងប្អូនក្នុងព្រះអម្ចាស់ដូច្នេះ” (UR ៣)។

៨១៩. មិនតែប៉ុណ្ណោះសោត “ទោះបីនៅ​​​ខាង​​​ក្រៅរចនាសម្ព័ន្ធ​នៃព្រះសហគមន៍កាតូលិក មានកត្តាជាច្រើនដែលអាច​នាំ​ឱ្យ​​​មនុស្ស​​បានវិសុទ្ធ និងស្គាល់សេចក្តីពិត” (LG ៨) គឺ “មានព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលចែងទុកជា​លាយលក្ខណ៍អក្សរ មានជីវិតរស់នៅក្រោមព្រះហឫទ័យប្រោសប្រណីនៃព្រះជាម្ចាស់ មានជំនឿ មានសេចក្ដីសង្ឃឹម និងសេចក្ដីស្រលាញ់ មានព្រះអំណោយទានផ្សេងៗពីព្រះវិញ្ញាណដែលស្ថិតក្នុងចិត្តគេ ព្រមទាំងមានកត្តាជាច្រើនទៀត ដែលមនុស្សអាចមើលឃើញផង” (UR ៣)។ ព្រះវិញ្ញាណព្រះគ្រីស្តយកព្រះសហគមន៍ និង​សហគមន៍នោះទុកជាមធ្យោបាយនៃការសង្រ្គោះ ដែលមានកម្លាំងមកពីព្រះហឫទ័យប្រណី      សន្តោស និងសេចក្ដី​ពិត ដែលព្រះគ្រីស្តបានប្រគល់ឱ្យព្រះសហគមន៍កាតូលិក។ សេចក្ដីល្អទាំងអស់នោះមកពីព្រះគ្រីស្ត និង​នាំទៅកាន់ព្រះអង្គ ហើយក៏មានលក្ខណៈដាស់​តឿន​មនុស្សលោកឱ្យរួមគ្នាជាធ្លុងតែមួយ ក្នុងព្រះសហគមន៍​កាតូលិក​​ផង​ដែរ (LG ៨)។

ឆ្ពោះទៅឯកភាព

៨២០. “ព្រះគ្រីស្តបានប្រោសប្រទានឯកភាពនេះ ឱ្យព្រះសហគមន៍របស់ព្រះអង្គ តាំងពីដើមរៀង  មក។ យើង​ជឿថា ឯកភាពនេះស្ថិតនៅក្នុងព្រះសហគមន៍កាតូលិក មិនអាចបាត់បង់ឡើយ។ យើងក៏សង្ឃឹមថា ឯកភាពនេះ នឹងចម្រើនឡើងជារៀងរាល់ថ្ងៃជាលំដាប់ រហូតដល់អវសានកាលនៃពិភពលោក” (UR ៤)។ ព្រះ  គ្រីស្តនៅតែ​ប្រោសប្រទានឯកភាពឱ្យព្រះសហគមន៍ ប៉ុន្តែ ព្រះសហគមន៍ត្រូវតែអធិដ្ឋានជានិច្ច និងធ្វើការដើម្បីរក្សាទុក  និងពង្រឹងឯកភាព   ដើម្បីឱ្យឯកភាព  ដែលព្រះគ្រីស្តសព្វព្រះហឫទ័យចំពោះព្រះសហគមន៍   បាន​គ្រប់លក្ខណៈ។ ហេតុនេះ ព្រះយេស៊ូផ្ទាល់បានអធិដ្ឋានមុននឹងរងទុក្ខលំបាក ហើយទ្រង់ក៏នៅតែទូលអង្វរព្រះបិតា ដើម្បី​​ឱ្យសាវ័ក​របស់ព្រះអង្គរួមជាមួយគ្នាជាធ្លុងតែមួយ៖ “សូមឱ្យគេទាំងអស់គ្នារួមជាអង្គតែ      មួយ។ ឱព្រះ​បិតា​អើយ! ព្រះអង្គស្ថិតនៅជាប់នឹងទូលបង្គំ ហើយទូលបង្គំស្ថិតនៅជាប់នឹងព្រះអង្គយ៉ាងណា សូមឱ្យគេរួមជា​អ​ង្គតែ​មួយនៅក្នុងយើងយ៉ាងនោះដែរ ដើម្បីឱ្យមនុស្សលោកជឿថា ព្រះអង្គបានចាត់ទូលបង្គំឱ្យមកមែន” (យហ ១៧,២១)។ ព្រះគ្រីស្តប្រោសប្រទានឱ្យគ្រីស្តបរិស័ទប្រាថ្នាចង់បានឯកភាព ហើយព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ​ត្រាស់​ហៅ​គេឱ្យរួមគ្នាជាធ្លុងតែមួយផង (UR ១)។

៨២១. ដើម្បីឱ្យគ្រីស្តបរិស័ទរួមជាមួយគ្នាជាធ្លុងតែមួយ៖

• “ព្រះសហគមន៍ត្រូវតែប្រែឱ្យបានថ្មីឡើងវិញ គ្រប់យ៉ាង ពោលគឺឱ្យបានស្មោះស្ម័គ្រកាន់តែខ្លាំង​នឹង​ការត្រាស់ហៅរបស់ព្រះ​ជាម្ចាស់។ កម្លាំងនៃចលនាបង្រួបបង្រួមគ្រីស្តបរិស័ទឱ្យរួបរួមគ្នាជាធ្លុងតែមួយ ច្បាស់​ជាអាស្រ័យ​លើ​ការប្រែព្រះសហគមន៍ឱ្យបានថ្មីឡើងវិញនោះ” (UR ៦)។
• ត្រូវតែកែប្រែចិត្តគំនិត “ដើម្បីរស់នៅឱ្យបានសមរម្យនឹងដំណឹងល្អ” (UR  ៧) ប្រសើរជាងមុន ដ្បិតពេលណាសមាជិកមិនស្រ្មោះត្រង់នឹងព្រះអំណោយទានរបស់ព្រះគ្រីស្ត ពេកនោះមានការបាក់បែកគ្នាជាពុំខាន។
• ត្រូវតែអធិដ្ឋានរួមជាមួយគ្នា ដ្បិត “ការប្រែចិត្តគំនិត និងការរស់នៅបែបវិសុទ្ធយ៉ាងនេះ រួមជាមួយពាក្យអធិដ្ឋានជា​សាធារណៈ ​និង​ជាមួយពាក្យអធិដ្ឋានរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ពិតជាដួងព្រលឹងនៃចលនាបង្រួបបង្រួមគ្រីស្តបរិស័ទឱ្យរួប​រួម​គ្នាជាធ្លុង​តែមួយ​មែន។ យើងក៏អាចហៅការអធិដ្ឋាននេះយ៉ាងត្រឹមត្រូវថា ជាចលនាបង្រួបបង្រួម​គ្រីស្តបរិស័ទ​បែប​ព្រះ​វិញ្ញាណ” (UR ៨)។
• “គ្រីស្តបរិស័ទគ្រប់និកាយត្រូវតែស្គាល់គ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងឋានៈជាបងប្អូន” (UR ៩)។
• គ្រីស្តបរិស័ទ ជាពិសេសលោកបូជាចារ្យ ត្រូវតែទទួល “ការអប់រំអំពីចលនាបង្រួបបង្រួមគ្រីស្តបរិស័ទ” (UR ១០)។
• ទេវវិទូតគ្រប់និកាយត្រូវតែសន្ទនាជាមួយគ្នា ហើយគ្រីស្តបរិស័ទនៃព្រះសហគមន៍ និងសហគមន៍នីមួយៗត្រូវតែជួបជុំគ្នាផងដែរ (UR ៤ ; ៩ ; ១១)។
• គ្រីស្តបរិស័ទត្រូវតែរួម​សហ​ការ​ជា​មួយ​គ្នា ក្នុងគ្រប់វិស័យ ដើម្បីជួយបម្រើមនុស្សទាំងអស់ (UR ១២)។

៨២២. “ព្រះសហគមន៍ទាំងមូល ទាំងគង្វាល ទាំងគ្រីស្តបរិស័ទធម្មតា ម្នាក់ៗតាមសមត្ថភាពរៀងៗខ្លួន ត្រូវតែយក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់នាំឱ្យគ្រីស្តបរិស័ទ​ទាំង​អស់រួបរួមគា​ជាធ្លុងតែមួយ” (UR ៥) ប៉ុន្តែ “ត្រូវតែដឹងខ្លួនថា គម្រោងការដ៏សក្ការៈនេះ គឺឱ្យគ្រីស្តបរិស័ទសម្រុះសម្រួលជាមួយគ្នា ក្នុងឯកភាពនៃព្រះសហគមន៍តែមួយរបស់ព្រះគ្រីស្ត លើសពីកម្លាំង និងសមត្ថភាពរបស់មនុស្ស”។ ហេតុនេះ យើងសង្ឃឹមទាំងស្រុងទៅក្នុងពាក្យអង្វររបស់ព្រះគ្រីស្តចំពោះព្រះសហគមន៍ ក្នុងសេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះបិតាចំពោះយើង និងក្នុងឫទ្ធិនុភាពនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធផង” (UR ២៤)។

២. ព្រះសហគមន៍ដ៏វិសុទ្ធ

៨២៣. “តាមជំនឿកាតូលិកយើង ព្រះ​​​សហគមន៍​​​ពិតជាវិសុទ្ធ ហើយក៏មិនអាច​​​លែងទៅជាវិសុទ្ធថែមទៀត​ផង។  ក្នុង​ធម៌ “សូមលើកតម្កើងសិរី​រុងរឿង” យើងធ្លាប់​​​ប្រកាសថា ព្រះគ្រីស្តជាព្រះបុត្រា ពិតជា “ព្រះដ៏វិសុទ្ធតែ​មួយ​​​ព្រះអង្គទេ” រួមជាមួយព្រះបិតា ​និង​ព្រះវិញ្ញាណ។ ព្រះអង្គបាន​ស្រឡាញ់​ព្រះ​សហគមន៍​ទុកជាព្រះមហេសី និង​​​​​​​បាន​​បូជា​​​ព្រះជន្ម​​សម្រាប់​ព្រះ​សហគមន៍ ​‌​​ដើម្បី​ប្រោស​ព្រះ​សហគមន៍ឱ្យ​បាន​ទៅជា​វិសុទ្ធ​ ទ្រង់​​បាន​ប្រោសព្រះ​សហគមន៍ឱ្យ​​ភ្ជាប់ជាមួយ​ព្រះអង្គទុកជាព្រះកាយព្រះអង្គ និងបានប្រទាន​ព្រះអំណាយទាន​នៃព្រះ​វិញ្ញាណ​យ៉ាង​បរិបូរណ៍ ដើម្បីលើក​​​តម្កើង​សិរីរុងរឿងរបស់ព្រះជាម្ចាស់” (LG ៣៩)។ ព្រះសហគមន៍ជា “ប្រជារាស្រ្តដ៏វិសុទ្ធ​របស់ព្រះជាម្ចាស់​” (LG ១២)​ ហើយសរីរាង្គព្រះសហគមន៍ជា “ជនដ៏វិសុទ្ធ” (កក ៩,១៣)។

៨២៤. ព្រះសហគមន៍រួមជាមួយព្រះគ្រីស្ត ទ្រង់ក៏ប្រោសព្រះសហគមន៍ឱ្យបានវិសុទ្ធ តាមព្រះ​អង្គ និងក្នុងអង្គព្រះអង្គ ព្រះសហគមន៍ផ្ទាល់ប្រោសមនុស្សយើងឱ្យបានវិសុទ្ធ។ “ព្រះរាជកិច្ចទាំងអស់របស់​ព្រះ​សហគមន៍មានគោលដៅប្រោសមនុស្សលោកឱ្យបានវិសុទ្ធ ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត និងលើកតម្កើងសិរីរុងរឿងរបស់​ព្រះជាម្ចាស់” (SC ១០)។ ព្រះជាម្ចាស់ក៏បានផ្ដល់ “មធ្យោបាយទាំងអស់យ៉ាង​ពេញ​លេញឱ្យ​មនុស្ស​លោក​​ទទួលការសង្រ្គោះ” (UR ៣) ក្នុងព្រះសហគមន៍នេះ។ “យើងក៏បានវិសុទ្ធ​​​ (...)​ ដោយ​ព្រះ​ជាម្ចាស់​ប្រោស​ប្រណី” (LG ៤៨)​ ក្នុងព្រះសហគមន៍នេះផងដែរ។

៨២៥. “ព្រះ​សហគមន៍តែងខ្លួនដោយភាពវិសុទ្ធហើយ យ៉ាង​ពិត​ប្រាកដ​មែន នៅ​​​លើ​​​ផែនដីនេះ ទោះបីភាពវិសុទ្ធ​នេះ​​មិនទាន់​ពេញ​លក្ខណៈ​​​នៅឡើយក្តី​” (LG ៤៨)​។ សមាជិក​ព្រះ

សហគមន៍ត្រូវតែវិសុទ្ធបានគ្រប់ លក្ខណៈ៖ “អស់អ្នកដែលផ្ញើជីវិតលើព្រះគ្រីស្ត ទោះជាមានឋានៈ ឬ​មាន​​បៀប​​​​​​​​រស់នៅបែប​ណាក្ដី ក៏ទទួលមធ្យោបាយយ៉ាង​​​លើសលប់ និងដ៏ប្រសើរបំផុតដែលនាំការសង្គ្រោះដល់គេ។ ព្រះ​​​​ជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅគេម្នាក់ៗ តាមមាគ៌ារបស់​ខ្លួន​ឱ្យ​បាន​វិសុទ្ធយ៉ាង​​​ពេញលក្ខណៈ ដូចព្រះបិតាពេញលក្ខណៈ​ដូច្នោះ​ដែរ” (LG ១១)។

៨២៦. ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅមនុស្សទាំងអស់ឱ្យបានវិសុទ្ធ។​ សេចក្ដីស្រលាញ់ជាព្រលឹងនៃភាពដ៏វិសុទ្ធ​នេះ៖ “សេចក្តីស្រឡាញ់តម្រង់គ្រប់មធ្យោបាយ ដែលនាំឱ្យបានវិសុទ្ធ និងផ្តល់​​​ឱ្យមធ្យោបាយ​​​ទាំងនេះមានប្រសិទ្ធិភាព​ និងនាំ​ទៅដល់ទីដៅ” (LG ៤២)៖

បើព្រះសហគមន៍ជាអង្គភាពប្រមូលផ្ដុំសរីរាង្គខុសៗគ្នា អ្នកដែលចាំបាច់ អ្នកដែលសមរម្យជាងគេមិនខ្វះទេ។​ ព្រះសហគមន៍មានបេះដូងៗនេះកំពុងតែដុតរោលដោយសេចក្ដីស្រលាញ់។ ខ្ញុំយល់ថា មានតែសេចក្ដីស្រលាញ់ទេ ដែលធ្វើឱ្យសរីរាង្គព្រះសហគមន៍មានសកម្មភាព បើសេចក្ដីស្រលាញ់រលត់ គ្រីស្តទូតលែងប្រកាសដំណឹងល្អ មរណៈសាក្សីមិនព្រមបូជាជីវិតទៀតទេ... ខ្ញុំយល់ថា សេចក្ដីស្រលាញ់ផ្ទុកទៅដោយការត្រាស់ហៅទាំងអស់ សេចក្ដីស្រលាញ់ជាអ្វីៗទាំងអស់ ទាំងអស់ដែលគ្រប់ដណ្ដប់ គ្រប់ពេល និងគ្រប់ទីកន្លែង និយាយឱ្យខ្លីទៅ សេចក្ដីស្រលាញ់ស្ថិតនៅអស់កល្បជានិច្ច!” (សន្តី ថេរ៉ែស នៃព្រះកុមារយេស៊ូ)។

៨២៧. “ព្រះគ្រីស្តជាអ្នកដ៏វិសុទ្ធ ឥតសៅហ្មង គ្មានទោសអ្វី​​​ឡើយ ព្រះអង្គមិនដែល​ប្រព្រឹត្តអំពើបាបទាល់តែ​សោះ ព្រះអង្គយាងមករំដោះប្រជាជនឱ្យបានរួចពីបាប ព្រះសហគមន៍ក៏ដូច្នេះដែរ ​ទោះបីមានអ្នកបាបនៅក្នុងផ្ទៃព្រះ​សហគមន៍ក្តី​ ក៏ព្រះ​​​សហគមន៍នៅតែវិសុទ្ធ និងត្រូវជម្រះ​ខ្លួនជានិច្ច ហើយនៅតែបន្តខិតខំប្រែចិត្ត​​​គំនិតឱ្យបានថ្មីជា​និច្ច​​ដែរ” (LG ៨ ; UR ៣ ; ៦)។ សរីរាង្គទាំងអស់របស់ព្រះសហគមន៍ ព្រមទាំងអ្នក​ទទួលបន្ទុក​បម្រើព្រះ​សហគមន៍ ត្រូវតែ​ទទួលស្គាល់ថា​ ខ្លួនជាអ្នកបាប (១យហ ១,៨-១០)។ នៅក្នុងគេទាំងអស់គ្នា ស្រងែ​បាប​នៅ​តែ​លាយឡំ​នឹងស្រូវដំណឹងល្អរហូតដល់អវសានកាលនៃពិភពលោក (មថ ១៣,២៤-៣០)។ ដូច្នេះ ព្រះ​សហគមន៍​ប្រមែ​​ប្រមូលអ្នកបាប ដែលព្រះគ្រីស្ត​បានសង្រ្គោះ ប៉ុន្តែ អ្នកទាំងអស់នោះនៅតែដើរតាមផ្លូវនៃភាពដ៏វិសុទ្ធ៖

ព្រះសហគមន៍ដ៏វិសុទ្ធ ទាំងមានអ្នកបាបនៅក្នុងខ្លួន ដ្បិតព្រះសហគមន៍គ្មានជីវិត ក្រៅពីព្រះហឫទ័យប្រណី​សន្តោស​ទេ គឺដោយទទួលជីវិតពីព្រះសហគមន៍ សរីរាង្គព្រះសហគមន៍បានវិសុទ្ធ ដោយមិនព្រមទទួលជីវិតនោះ​ឡើយ ពួក​គេធ្លាក់ខ្លួនជាអ្នកបាប និងក្នុងភាពច្របូកច្របល់ ដែលរារាំងភាពដ៏វិសុទ្ធរបស់​ព្រះសហគមន៍មិន​អាចបំភ្លឺពួកគេបានឡើយ។ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះសហគមន៍រងទុក្ខលំបាក និងសោកស្តាយនូវកំហុសទាំង​នោះ។ ព្រះសហគមន៍ក៏មានអំណាចព្យាបាល​កូនៗរបស់ខ្លួន ដោយព្រះលោហិតព្រះគ្រីស្ត និងព្រះអំណោយទាន​របស់​​ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធផងដែរ (SPF ១៩)។

៨២៨. ដោយប្រោសគ្រីស្តបរិស័ទឱ្យបានទៅជាសន្តបុគ្គល គឺដោយប្រកាសយ៉ាងឧឡារិកថា គ្រីស្ត​បរិស័ទ​នោះ​បានប្រតិបត្តិតាមគុណធម៌ យ៉ាងអស្ចារ្យ     និងបានរស់នៅក្នុងព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសរបស់ព្រះ ​ជាម្ចាស់ ដោយ​មាន​ចិត្តភក្តី ព្រះសហគមន៍ទទួលស្គាល់នូវឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះវិញ្ញាណនៃភាពដ៏វិសុទ្ធ ដែលស្ថិតនៅក្នុងខ្លួន ហើយជួយគាំទ្រសេចក្ដីសង្ឃឹមរបស់គ្រីស្តបរិស័ទ ដោយផ្ដល់គំរូ  និងអ្នកជួយទូលអង្វរ​ព្រះ      ជាម្ចាស់​ឱ្យ​ពួក​គេ (LG​ ៤០ ; ៤៨-៥១)។   “សន្ត   និងសន្តីបុគ្គលតែងតែជាប្រភព    និងដើមហេតុឱ្យ​ព្រះ ​សហគមន៍​កើត​សា​​ជា​ថ្មីម្តងទៀត ក្នុងគ្រាដ៏លំបាកជាងគេនៃប្រវត្តិសាស្រ្តព្រះសហគមន៍ (CL ១៦,៣)។ “ភាពដ៏វិសុទ្ធជាប្រភព​សម្ងាត់ និងជា​ប្រដាប់​វាស់ នៃសកម្មភាពរបស់ព្រះសហគមន៍ ក្នុងការប្រកាសដំណឹងល្អ ដែលមិនអាចច្រឡំបានទេ” (CL ១៧,៣)។

៨២៩. “ព្រះសហគមន៍បានពេញលក្ខណៈហើយ គឺឥត​ស្លាកស្នាម​ ឥត​ជ្រីវ​ជ្រួញ​ និង​ឥត​ខ្ចោះ​ត្រង់​ណា​ឡើយ​  ដោយ​​ព្រះនាងព្រហ្មចារីម៉ារីជាតំណាងបានពេញលក្ខណៈ។ ក៏ប៉ុន្តែ គ្រីស្តបរិស័ទនៅតែខិតខំ​ប្រឹងប្រែងឱ្យ​​​កាន់​​​​តែវិសុទ្ធ ដើម្បី​​​ឈ្នះ​​​អំពើ​​​បាប។ ​​​ហេតុនេះហើយបានជាគ្រីស្តបរិស័ទតែង​ងើប​ភ្នែកសម្លឹង​មើលនាង​ម៉ារី​​​​ជាគំរូ” (LG ៦៥)៖ ដោយរួមជាមួយនាងម៉ារី ព្រះសហគមន៍ជាអ្នកដ៏វិសុទ្ធបំផុត។

៣. ព្រះសហគមន៍កាតូលិក

តើ “កាតូលិក” មានអត្ថន័យដូចម្ដេចខ្លះ?

៨៣០. ពាក្យ “កាតូលិក” មានន័យថា “សាកល” ពោលគឺ “ទាំងស្រុង” ឬ “យ៉ាងបរិបូរណ៍”។ ព្រះ   សហគមន៍​កាតូលិកមានអត្ថន័យពីរយ៉ាង៖

. ព្រះសហគមន៍កាតូលិក ដ្បិតមានវត្តមានរបស់ព្រះគ្រីស្តនៅក្នុងខ្លួន។ “ទីណាមានព្រះគ្រីស្តយេស៊ូ ទីនោះមានព្រះសហគមន៍កាតូលិក” (សន្តអ៊ីញ៉ាស នៃអង់ទីអូស)។ ព្រះកាយព្រះគ្រីស្តដ៏គ្រប់លក្ខណៈដែលរួមជាមួយ​ព្រះ​សិរសា (អភ ១,២២-២៣) ស្ថិត​នៅក្នុងព្រះសហគមន៍ បានសេចក្ដីថា ព្រះសហគមន៍ទទួលពីព្រះអង្គ “មធ្យោបាយ​ទាំង​អស់យ៉ាង​ពេញ​លេញ​ឱ្យ​មនុស្ស​លោកទទួលការសង្រ្គោះ » (AG ៦) ដែលព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យ គឺការ​​ប្រកាសជំនឿដ៏ស្មោះ និងយ៉ាងពេញលេញ ជីវិតខាងអគ្គសញ្ញាយ៉ាងបរិបូរណ៍ និងអ្នកទទួលមុខតំណែងតពី​ក្រុម​គ្រីស្តទូត​មក។​ ក្នុងអត្ថន័យមូលដ្ឋាន​នេះ​ ព្រះសហគមន៍បានទៅជាកាតូលិកនៅថ្ងៃបុណ្យព្រះវិញ្ញាណយាងមក ហើយ​នឹងនៅតែជាកាតូលិករហូតដល់​អវសានកាលនៃពិភពលោក (AG ៤)។

៨៣១. ព្រះសហគមន៍កាតូលិក ដ្បិតព្រះគ្រីស្តចាត់ឱ្យព្រះសហគមន៍ទៅប្រកាសដំណឹងល្អ ដល់មនុស្ស​ជាតិ ក្នុង​​សកលលោកទាំងមូល (មថ ២៨,១៩)៖

ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅមនុស្សទាំងអស់ឱ្យចូលរួមក្នុងប្រជារាស្រ្តព្រះអង្គ។ ទោះបី​​​ប្រជារាស្រ្ត​​​នេះ​​​រួមគ្នាជា​​​ធ្លុងតែ​​​មួយ​​​​​ និងមានតែមួយគត់កី្ត ក៏ប្រជារាស្រ្តនេះមានទីដៅឱ្យរីកសុះសាយរហូតដល់ចុងកាត់មាត់នៃពិភពលោក​ទាំងមូល​​​ និង​​​នៅគ្រប់សម័យរហូតតរៀងទៅ ដើម្បីឱ្យព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលបង្កើតមនុស្សជាតិ បាន​កើត​ជារូបរាង​ គឺប្រមែប្រមូលកូន​ចៅ​របស់​ព្រះអង្គ​ដែល​បែក​ខ្ញែក​គ្នា​ មក​រួប​រួម​គ្នាជា​ប្រជា​ជន​តែមួយ​ជា​ស្ថាពរ (...)។ ព្រះ​​​អម្ចាស់ផ្ទាល់ប្រោសប្រទានឱ្យប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គមានលក្ខណៈសកល។ ដូច្នេះដោយព្រះអំណាយទាន​​​នោះ ព្រះសហគមន៍កាតូលិកយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងស័ក្តិសិទ្ធិ និងជានិច្ចនិរន្តរ៍ ដើម្បីប្រមែប្រមូលមនុស្សជាតិទាំងមូល​​​​និង​​​អ្វីៗ​ទាំង​អស់​​​​ដ៏ល្អ​​​ប្រសើរ ដែលស្ថិតនៅក្នុងមនុស្សជាតិនោះ ឱ្យរួមគ្នាជាធ្លុងតែមួយ ក្រោមអំណាចរបស់ព្រះគ្រីស្ត​ជា​អម្ចាស់ ដោយសារព្រះវិញ្ញាណព្រះអង្គ (LG ១៣)។

ព្រះសហគមន៍ភូមិភាគនីមួយៗជាព្រះសហគមន៍កាតូលិក

៨៣២. “ព្រះសហគមន៍របស់ព្រះគ្រីស្តនេះ ​​​ពិតជាស្ថិតនៅក្នុងគ្រប់អង្គប្រជុំត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់របស់គ្រីស្តបរិស័ទ​​​នៅតាម​​​ភូមិ​នានា បើគេរួមជាមួយគង្វាលរបស់គេ។ ក្នុងគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី អង្គប្រជុំទាំងនោះ ទទួលឈ្មោះថា“ព្រះ​​​សហគមន៍”​​​ (...)។ ការប្រកាសដំណឹងល្អរបស់ព្រះគ្រីស្តប្រមែប្រមូល​​​គ្រីស្តបរិស័ទ​​​​​​ក្នុងព្រះសហគមន៍ទាំងនោះ គេ​​ធើ្វពិធីជប់លៀងរបស់ព្រះអម្ចាស់ (...)។ ទោះបីសហគមន៍ទាំងនេះតូច ឬក្រីក្រ​យ៉ាងណាក្តី​​​ ជួនកាលខ្ចាត់ខ្ចាយយ៉ាង​​​ណា​ក្តី ក៏ព្រះគ្រីស្តគង់នៅជាមួយដែរ គឺដោយសារឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះអង្គ ព្រះ​សហគមន៍​តាំងឡើង​​​ជាអង្គតែមួយ​ដ៏​វិសុទ្ធ កាតូលិក និងមានជំនឿរបស់គ្រីស្តទូតជាគ្រឹះ” (LG ២៦)។

៨៣៣. ព្រះសហគមន៍ភូមិភាគ (ភូមិភាគ) ជាសហគមន៍របស់គ្រីស្តបរិស័ទដែលរួមរស់ខាងជំនឿ និងខាង​អគ្គ​សញ្ញា​​​​ជាមួយលោកអភិបាល​ ដែលបានទទួលតែងតាំងពីក្រុមគ្រីស្តទូតមក (CD ១១ ; CIC ៣៦៨-៣៦៩)។  “ព្រះ​សហគមន៍​​​​​​ភូមិភាគ​នោះ​ក៏​មាន​ការ​​​ចាត់ចែងជា​​​ព្រះ​​​សហគមន៍​​​​​​សាកល   គឺមានព្រះសហគមន៍       ​​​​​​កាតូលិកសាកល​តែ​មួយ ដោយមានព្រះ​សហគមន៍​​​​​​​​ភូមិភាគ” (LG ២៣)។

៨៣៤. ព្រះសហគមន៍ភូមិភាគជាព្រះសហគមន៍កាតូលិកមានលក្ខណៈពេញលេញ ដោយរួមរស់ជាមួយព្រះសហគមន៍​ភូមិភាគមួយ គឺព្រះសហគមន៍នៅទីក្រុងរ៉ូម ដែល “គ្រប់គ្រងដោយសេចក្ដីស្រលាញ់” (សន្ត នៃអង់ទីអូស)។ “ដ្បិត ដោយសារប្រភព​ដ៏ប្រសើរនៃ​ព្រះ​សហគមន៍នេះ ព្រះសហគមន៍នីមួយៗ គឺគ្រីស្តបរិស័ទ​ពីគ្រប់​កន្លែង ក៏ត្រូវតែរួមរស់ជាមួយព្រះសហគមន៍នេះ” (សន្ត អ៊ីរ៉េណេ)។ “ចាប់តាំងពីព្រះបន្ទូលកើត​ជាមនុស្ស​បាន​យាង​ចុះមករកយើង ព្រះសហគមន៍គ្រីស្តបរិស័ទពីគ្រប់ទិសទីបានចាត់ទុកថា ព្រះសហគមន៍ដ៏ប្រសើរ​ដែល​នៅ​ទី​នេះ (ទីក្រុងរ៉ូម) ជា​មូលដ្ឋានគ្រឹះតែមួយ ដ្បិតតាមព្រះបន្ទូលសន្យាផ្ទាល់របស់ព្រះអម្ចាស់ ទ្វារនៃឋាននរកមិន​ដែល​បានឈ្នះលើព្រះសហគមន៍នេះឡើយ” (សន្ត ម៉ាកស៊ីម)។

៨៣៥. “មិនត្រូវចាត់ទុកថា ព្រះសហគមន៍សាកលដូចជាចំនួនបូករួម ឬសហព័ន្ធរបស់ព្រះសហគមន៍ភូមិភាគទេ គឺព្រះសហគមន៍ ដែលព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅ ហើយប្រទានបេសកកម្មឱ្យទៅជាសាកល ចាក់ឫសក្នុងវប្បធម៌ សង្គម និ​ង​​​​មនុស្សខុសប្លែកពីគ្នា ដោយទទួលយករូបរាងផ្សេងៗ ក្នុងផ្នែកផ្សេងៗនៃពិភពលោក” (EN ៦២)។ វិន័យ​ព្រះសហគមន៍ ពិធីបុណ្យ និង​ទ្រព្យសម្បត្តិខាងទេវវិទ្យា និងខាងវិញ្ញាណផ្សេងៗ ដែលជារបស់ព្រះ​សហគមន៍​ភូមិភាគ “បង្ហាញឱ្យ​ឃើញកាន់តែច្បាស់​​​ថា ព្រះសហគមន៍មានលក្ខណៈជា «កាតូលិក» គឺ​​​បំបែកមិនបានឡើយ” (LG ២៣)។

តើនរណាជាសមាជិកព្រះសហគមន៍កាតូលិក?

៨៣៦. “ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅមនុស្សទាំងអស់ឱ្យរួបរួមគ្នាបែបសាកល ចូលក្នុងប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គ (...)។ ព្រះ​​ជាម្ចាស់​ប្រោសប្រណីត្រាស់ហៅគ្រីស្តបរិស័ទ​​​កាតូលិកទាំងអស់ និងអស់អ្នកដែលផ្ញើជិវិតលើព្រះគ្រីស្តតាម​របៀប​​​ផ្សេងៗ​​​​ពី​​គ្នា និងមនុស្សទាំងអស់ ឥតមានចោល​​​នរណាឡើយ ឱ្យមកទទួលការសង្គ្រោះ។ គេទាំងអស់គ្នាក៏​តម្រង់​​ទៅ​​រក​​ការ​​រួបរួមគ្នាក្នុងឯកភាពនេះតាមរបៀបផ្សេងៗពីគ្នា” (LG ១៣)។

៨៣៧. “អស់អ្នកដែលទទួលព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះគ្រីស្ត ហើយសុខចិត្តទទួលស្គាល់ការចាត់ចែងទាំងស្រុងរបស់​​​ព្រះ​​​សហគមន៍​​​ និងសុខចិត្តទទួល​​​ស្គាល់មធ្យាយោបាយទាំងប៉ុន្មានសម្រាប់ចែកការសង្រោ្គះ ដូចមានចាត់ចែង​ក្នុង​ព្រះ​សហគមន៍នោះ​​​ ​​​ពិតជាចូលរួម​​​យ៉ាងពេញលេញក្នុងសង្គមនៃព្រះសហគមន៍មែន។​​​ លើសពីនេះទៅទៀត គេ​ជាប់ចំណងក្នុងព្រះសហគមន៍ជាអង្គប្រជុំដែលមើលឃើញ ដោយការ​​​ប្រកាសជំនឿ ដោយការទទួលអគ្គសញ្ញានានា ដោយការត្រួតត្រារបស់អស់លោកអភិបាល​​​ និងដោយការរួបរួមគ្នា​ ។ គេក៏រួបរួមជាមួយព្រះគ្រីស្ត ដែលណែនាំ​ព្រះ​សហគមន៍ ដោយសារ​​​អភិបាលព្រះសហគមន៍​​​​​​ក្រុងរ៉ូម និងដោយអភិបាលនានា។ ក៏ប៉ុន្តែ អ្នកចូលរួមក្នុង​ព្រះ​សហគមន៍ បើគេ​មិនទទួលការធានាថា ​​​នឹងទទួលការសង្រោ្គះ មិនព្យាយាមក្នុងសេចក្ដី​​​ស្រឡាញ់ទេ គេនៅ​ជា​សមាជិក​​នៃព្រះ​សហគមន៍ គឺខាង​​​រូបកាយ តែមិន​​​មែនខាងចិត្តទេ” (LG ១៤)។

៨៣៨. “ព្រះសហគមន៍ដឹងថា ខ្លួនមានចំណងជាច្រើនភ្ជាប់ជាមួយបងប្អូន ដែលមានឈ្មោះដ៏ប្រសើរថា ជា​គ្រីស្តបរិស័ទ ព្រោះគេបានទទួលអគ្គសញ្ញាជ្រមុជទឹក។ ទោះបីបងប្អូនទាំងនោះមិនប្រកាន់ជំនឿគ្រប់ប្រការក្ដី ឬ​មិន​​រួបរួម​ក្នុង​ឯកភាពក្រោមការដឹកនាំអភិបាលព្រះសហគមន៍​​​ក្រុងរ៉ូម ដែលបន្តមុខងារពីគ្រីស្តទូតសិលាមកក្ដី ក៏គេជាគ្រីស្ត​បរិស័ទដែរ”  (LG ១៥)។    “អស់អ្នកដែលជឿលើព្រះគ្រីស្ត    ហើយដែលបានទទួលបុណ្យជ្រមុជទឹក ​យ៉ាងត្រឹមត្រូវ ក៏រួមរស់ជាមួយព្រះសហគមន៍កាតូលិកខ្លះដែរ ទោះបីគេមិនរួមយ៉ាងពេញលេញក៏ដោយ” (UR  ៣)។ ព្រះសហគមន៍អ័រតូដុក រួមរស់ជាមួយគ្នានេះស៊ីជម្រៅបំផុត “មានខ្វះចំណុចតិចតួចតែប៉ុណ្ណោះ​ ឱ្យការរួមរស់បាន​គ្រប់លក្ខណៈ និងអាចថ្វាយអភិបូជារួមគ្នា” (សម្ដេចប៉ាបប៉ូលទី៦ ; UR ១៣-១៨)។

ព្រះសហគមន៍ និងអស់អ្នកដែលមិនមែនជាគ្រីស្តបរិស័ទ

៨៣៩. “ចំពោះបងប្អូនដែលមិនទាន់ទទួលដំណឹងល្អ ជីវិតបងប្អូនក៏មានទីដៅតម្រង់ទៅកាន់ប្រជារាស្ត្ររបស់​​ព្រះ​​​​ជា​​​ម្ចាស់​តាមរបៀបផ្សេងៗដែរ” (LG ១៦)៖

. ទំនាក់ទំនងរវាងព្រះសហគមន៍ និងប្រជាជាតិយូដា ។ ដោយពិចារណា​អំពី​គម្រោងការ​ដ៏​អស្ចារ្យ​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ទៅលើព្រះសហគមន៍ ព្រះសហគមន៍​ ដែលជាប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះ​ជាម្ចាស់ ក្នុង​សម័្ពន្ធ​មេត្រីថ្មី យល់​ឃើញ​ថា ខ្លួនជាប់ចំណង​ជាមួយប្រជាជាតិយូដា (NA ៤)​ ដែល “ព្រះជាម្ចាស់មាន​ព្រះ​បន្ទូល​មុនគេ​បង្អស់” (MR)។ ជំនឿជនជាតិយូដាផ្សេងពីសាសនាដទែ ក្រៅពីគ្រីស្តសាសនា ដ្បិតជាចម្លើយនឹងព្រះជាម្ចាស់​ដែល​សម្ដែង​ព្រះអង្គ ក្នុងសម្ពន្ធមេត្រីចាស់ហើយ។ “ព្រះជាម្ចាស់បានរាប់ (ជនជាតិយូដា) ទុកជាបុត្រធីតារបស់​ព្រះអង្គ ពួក​គេមានសិរីរុងរឿង មានសម័្ពន្ធមេត្រីនានា មានធម្មវិន័យ ស្គាល់របៀបគោរពបម្រើព្រះអង្គ ទទួលព្រះ​បន្ទូល​សន្យា​ផ្សេងៗ មានបុព្វបរុស ហើយព្រះគ្រីស្តក៏កើតមកជាមនុស្សក្នុងពូជពង្សរបស់ពួកគេថែមទៀងផង” (រម ៩,៤-៥) ដ្បិត “កាលណាព្រះជាម្ចាស់ប្រទានព្រះអំណោយទានហើយ ព្រះអង្គមិនដកហូតវិញទេ ហើយកាល​ណា​ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅ ទ្រង់ក៏មិនប្រែប្រួលដែរ” (រម ១១,២៩)។

៨៤០. ដោយឡែក ពេលគិតអំពីអនាគត ប្រជារាស្រ្តនៃសម្ពន្ធមេត្រីចាស់ និងប្រជារាស្រ្តថ្មី ឆ្ពោះទៅគោលដៅតែមួយ គឺគេ​រង់​ចាំឱ្យព្រះមេស្ស៊ីយាងមក (វិញ)។ ប៉ុន្តែ អ្នកម្ខាងរង់ចាំឱ្យព្រះមេស្ស៊ី ដែលបានសោយទិវង្គត និងមានព្រះ​ជន្ម​​រស់​ឡើងវិញ ដែលគេទទួលស្គាល់ថា ជាព្រះអម្ចាស់ និងព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ទ្រង់នឹងយាងមកវិញ ឯ​អ្នកម្ខាង​​ទៀត ដោយមិនស្គាល់ ឬមិនព្រមទទួលស្គាល់ព្រះគ្រីស្តយេស៊ូ គេរង់ចាំ​ឱ្យព្រះមេស្ស៊ី ដែលគេមិន​ទាន់​ស្គាល់​​​ច្បាស់ យាងមកពេលអវសានកាលនៃពិភពលោក។

៨៤១. ទំនាក់ទំនងរវាងព្រះសហគមន៍  និងអ្នកកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម ៖    “ព្រះជា​​​ម្ចាស់​​​មាន​គម្រោងការ ​សង្គ្រោះ​អស់​មនុស្ស​ណា ​ដែលទទួល​ស្គាល់​​ព្រះអង្គ ទុកជាព្រះដែលបង្កើតអី្វៗទាំងអស់ មាន​បងប្អូន​អ៊ីស្លាម​ជា​ដើម ដែល​​ប្រកាសជំនឿរបស់លោក​អាប្រាហាំ គេក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះជាម្ចាស់តែមួយព្រះអង្គគត់ដូចយើង ជា​​ព្រះ​​ប្រកប​ដោយ​​​​​ព្រះហឫទ័យមេត្តាការុណា ជាចៅក្រម ​ដែលនឹងវិនិច្ឆ័យមនុស្សលោក ​នៅថ្ងៃចុង​ក្រោយ​បំផុត” (LG ១៦ ; NA ៣)។

៨៤២. ព្រះសហគមន៍ និងសាសនាដទៃជាប់ចំណងនឹងគ្នា អំពីប្រភព និងទីចុងក្រោយរបស់មនុស្សជាតិ៖

. ប្រជាជាតិទាំងអស់ចូលរួមជាសហគមន៍តែមួយ។​ ប្រជាជាតិទាំងអស់មានប្រភពតែមួយ ព្រោះព្រះជាម្ចាស់បាន​ប្រោសប្រទានឱ្យមនុស្សរស់នៅពាសពេញនៅលើផែនដី។ ជីវិតមនុស្សគ្រប់ៗរូបក៏មានទិសដៅតែមួយដែរ គឺរួមរស់ជាមួយព្រះជាម្ចាស់ ដែលទ្រង់មានធម៌មេត្តាករុណាសប្បុរស ថែរក្សាមនុស្សទាំងអស់ ព្រះអង្គក៏មាន​គម្រោងការណ៍ចង់សង្រ្គោះមនុស្សទាំងអស់ដែរ រហូតដល់ពេលមនុស្សទាំងអស់ ដែលទ្រង់បានជ្រើសរើស បានរួម​គ្នានៅក្នុងបុរីដ៏វិសុទ្ធរបស់ព្រះអង្គ (NA ១)។

៨៤៣. ព្រះសហគមន៍ទទួលស្គាល់ថា សាសនាដទៃស្វែងរក “តាម​ស្រមោល និងតាមនិមិត្តរូប” ព្រះជាម្ចាស់​ដែល​គេ​មិនស្គាល់ ព្រះអង្គក៏មិន​​​ស្ថិត​​​នៅឆ្ងាយពីគេដែរ ​ព្រោះ​ព្រះអង្គ​ទេ​តើ ​ដែល​បាន​ប្រទាន​ជីវិត​ ប្រទាន​ដង្ហើម និង​​​ប្រទាន​​អី្វៗសព្វគ្រប់​ទាំង​អស់​មកមនុស្ស។ ព្រះអង្គជាព្រះ​​​សង្គ្រោះ ​​​ទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យឱ្យមនុស្សទាំងអស់​ទទួល​ការ​សង្គ្រោះ (...)។ ព្រះសហគមន៍យល់ឃើញថា អ្វីៗដ៏ល្អ និងដ៏ពិតប្រាកដ​នៅក្នុងចំណោមពួកគេ​សុទ្ធ​តែ​ជា​​អ្វី ដែលត្រៀមទទួលដំណឹងល្អ ឬទុកជាព្រះអំណោយទានរបស់​​​ព្រះ​​​អង្គ    ដែលបំភ្លឺ​ចិត្ត​គំនិតមនុស្ស ​គ្រប់ៗគ្នា ដើម្បីឱ្យ​គេ​មានជីវិត” (LG ១៦)។

៨៤៤. ក៏ប៉ុន្តែ ក្នុងការប្រតិបត្តិសាសនារបស់គេ មនុស្សលោកបបង្ហាញថា គេមានកំណត់ និងប្រព្រឹត្តកំហុស បណ្តាលឱ្យគេលែងធ្វើជារូប​តំណាងរបស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់៖

មារកំណាចបានបញ្ឆោតមនុស្សជាច្រើន និងជា​ញឹកញាប់ឱ្យវង្វេងទៅតាមការ​រិះគិត​របស់ខ្លួន​ ហើយ​គេក៏បោះបង់​សេចក្ដី​ពិតរបស់ព្រះជាម្ចាស់ចោល បែរទៅរកការ​ភូតភរ ហើយនាំគ្នា​​គោរព​បម្រើសត្វលោកជាជាង​​គោរព​បម្រើ​ព្រះ​ដែល​បាន​បង្កើតអ្វីៗ​ទាំងអស់​នោះ​វិញ​‌​​ ។ ​​គេរស់នៅ និងស្លាប់ក្នុងលោកនេះ ដោយមិនគោរព​បម្រើព្រះ​ណា​មួយ​​ព្រះអង្គសោះ គេមុខ​ជាអស់សង្ឃឹម (LG ១៦)។

៨៤៥. ព្រះបិតាសព្វព្រះហឫទ័យត្រាស់ហៅមនុស្សលោកទាំងអស់ ក្នុងព្រះសហគមន៍នៃព្រះបុត្រារបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីប្រមែប្រមូលសាជាថ្មីម្ដងទៀត កូនចៅទាំងអស់របស់ព្រះអង្គ ដែលអំពើបាបបានកំចាត់កំចាយ និងបានធ្វើ​ឱ្យ​វង្វេង។ ព្រះសហគមន៍ជាកន្លែង ដែលមនុស្សលោកទាំងមូលត្រូវរួបរួមជាមួយគ្នាឡើងវិញ និងទទួលការ​សង្រ្គោះ។ ព្រះសហគមន៍ជា “ពិភពលោកដែលព្រះជាម្ចាស់បានសម្រុះសម្រូលឱ្យជានានឹងព្រះអង្គ” (សន្ត អូគូស្តាំង)។ ព្រះសហគមន៍ជានាវា ដែល “ធ្វើដំណើរក្នុងពិភពនេះ ក្រោមខ្យល់នៃព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដោយ​មាន​ព្រះឈើឆ្កាងរបស់ព្រះអម្ចាស់ជាក្ដោង” (សន្ត អំប្រ័រ)។ តាមការប្រៀធៀបដ៏ថ្លៃថ្លានៃគ្រូបាធ្យាយ ព្រះសហគមន៍​ដូច​ជា​សំពៅរបស់លោកណូអេ ជាសំពៅតែមួយដែលស្រោចស្រងពីទឹកជំនន់ (១ពត្រ ៣,២០-២១)។

“ក្រៅពីព្រះសហគមន៍ គ្មានការសង្រ្គោះទេ”

៨៤៦. តើត្រូវយល់ការអះអាងនេះ ដែលគ្រូបាធ្យាយបានប្រើជាញឹកញាប់ យ៉ាងដូចម្ដេច? បើនិយាយតាម​របៀប​​វិជ្ជមាន​ទៅ ពាក្យសម្ដីនេះមានន័យថា ការសង្រ្គោះមកពី​ព្រះគ្រីស្តជា​ព្រះសិរសា ​តាមរយៈ​ព្រះ     សហគមន៍​ជា​ព្រះកាយ​ព្រះអង្គ៖

មហាសន្និបាត​​​សំអាង​​​លើព្រះគម្ពីរ និងលើការ​​​បញ្ជូនបន្តមកបង្រៀនថា ព្រះសហគមន៍ដែលកំពង់ធ្វើដំណើរនៅ​​​លើ​​​ផែន​​​ដីនេះ មានសារៈសំខាន់​​​ជាចាំបាច់​ ដើម្បីឱ្យ​មនុស្ស​​​លោកទទួលការសង្រោ្គះ។ មានតែព្រះ គ្រីស្ត​​​មួយព្រះអង្គ​គត់​ជាស្ពានមេត្រី និងជាមាគ៌ាទៅកាន់ការសង្រោ្គះ។ ព្រះអង្គមាន​​​វត្តមានគង់នៅជាមួយយើងក្នុង​​​ព្រះកាយ​​​ព្រះអង្គ គឺ​ក្នុង​ព្រះសហគមន៍។ ព្រះអង្គបង្រៀនយើង​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា មនុស្សត្រូវតែ​​ផ្ញើ​​​ជីវិតលើព្រះអង្គ​ និងទទួល​អគ្គសញ្ញា​ជ្រមុជ​ទឹកជាចំបាច់ ព្រះ​អង្គក៏​​​បង្រៀនបញ្ជាក់យើង នៅពេលជាមួយគ្នា អំពីការចំបាច់នៃព្រះ     សហគមន៍ ព្រោះមនុស្ស​ចូល​ក្នុងព្រះ​សហគមន៍​​​​​ដោយ​​​អគ្គសញ្ញាជ្រមុជទឹកជាទ្វារ។ ហេតុនេះ អស់អ្នកដែល​បដិសេធ​មិន​ព្រម​ចូល​ព្រះ​សហគមន៍​កាតូលិក ឬ​បដិសេធ​​​​មិនព្រមព្យាយាមនៅ​​​ជាប់នឹងព្រះសហគមន៍កាតូលិក ទោះបីគេដឹងច្បាស់ថា ព្រះ​ជាម្ចាស់បានបង្កើត​ព្រះ​សហគមន៍​នេះដោយសារ​​​ព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ទុកជាការចំបាច់ក្ដី អ្នកទាំង​នោះ​ពុំអាចទទួល​ការ​សង្រោ្គះ​បានទេ (LG ១៤)។

៨៤៧. ការអះអាងនេះមិនសម្ដៅលើអស់អ្នកដែលមិនស្គាល់ព្រះគ្រីស្ត និងព្រះសហគមន៍របស់ព្រះអង្គ ដោយ​គេមិន​បាន​ធ្វើកំហុសផ្ទាល់ខ្លួន៖

អស់អ្នកដែលមិនស្គាល់ដំណឹងល្អរបស់ព្រះ​គ្រីស្ត និងរបស់ព្រះសហគមន៍ (ដោយគេមិនធ្វើកំហុសផ្ទាល់ខ្លួន) បើគេ​ស្វែង​រកព្រះជាម្ចាស់ដោយ​ចិត្ត​ស្មោះ និងខិតខំរស់នៅដោយប្រព្រឹត្តតាម​ព្រះហឫទ័យ​ព្រះអង្គ តាម​មនសិការ​ដែល​បង្ហាញ និងបញ្ជាឱ្យប្រព្រឹត្តនោះ​​​ អ្នក​ទាំងនោះក៏អាចឈានទៅដល់​ការសង្គ្រោះអស់​កល្ប​ជានិច្ចបានដែរ (LG ១៦ ; DS ៣៨៦៦-៣៨៧២)។

៨៤៨. “ទោះបីព្រះជាម្ចាស់អាចណែនាំមនុស្សដែលមិនទាន់ស្គាល់ដំណឹងល្អ (ដោយគេមិនធ្វើកំហុសផ្ទាល់ខ្លួន) ឱ្យ​ជឿលើព្រះអង្គបាន តាមផ្លូវដែលមានតែព្រះអង្គស្គាល់នោះ គឺឱ្យមានជំនឿ “ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សអាចគាប់ព្រះហឫទ័យព្រះជាមា្ចស់បាន” (ហប ១១,៦) ក៏ព្រះសហគមន៍មានកាតព្វកិច្ចប្រកាសដំណឹងល្អ ហើយក៏មានសិទ្ធិនេះ មកពីព្រះជាម្ចាស់ដែរ។ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះសហគមន៍ត្រូវមានសកម្មភាពប្រកាសដំណឹងល្អ ទុក​ជា​​ការចាំបាច់ និងប្រើកម្លាំងខ្លាំងក្លាគ្រប់ជំពូក នៅពេលនេះ ក៏ដូចជានៅគ្រប់សម័យ” (AG ៧)។

ព្រះសហគមន៍កាតូលិកត្រូវតែប្រកាសដំណឹងល្អជាចាំបាច់

៨៤៩. ព្រះសហគមន៍បានទទួលបេសកកម្មទៅប្រកាសដំណឹងល្អ​ ។ “ព្រះជាម្ចាស់ចាត់ព្រះសហគមន៍ទៅកាន់​សាសន៍ដទៃដើម្បីទៅជា “អគ្គសញ្ញានៃការសង្រ្គោះសម្រាប់មនុស្សទាំងអស់”។ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះសហគមន៍ខិតខំអស់ពីសមត្ថភាពប្រកាសដំណឹងល្អឱ្យមនុស្សទាំងអស់ ស្របតាមលក្ខណៈដ៏ជ្រាលជ្រៅរបស់ខ្លួន​ផ្ទាល់​ជាព្រះសហគមន៍សាកល និងស្របតាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះយេស៊ូ ដែលបានបង្កើតព្រះសហគមន៍នោះ (AG ៧)​៖ “ចូរ​ចេញ​ទៅ​នាំ​មនុស្ស​គ្រប់​ជាតិ​សាសន៍​ឱ្យ​ធ្វើជា​សាវ័ក‌​ ហើយ​ធ្វើ​ពិធី​ជ្រមុជ​ទឹក​ឱ្យ​គេ​ ក្នុង​ព្រះ​នាម​ព្រះ​បិតា ​‌ព្រះ​បុត្រា ​និង​ព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ។​ ​ត្រូវ​បង្រៀន​គេឱ្យ​​ប្រតិ​បត្តិ​តាម​សេចក្ដី​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ ដែល​ខ្ញុំ​បាន​បង្គាប់​អ្នក​រាល់​​គ្នា។​ ចូរ​​ដឹង​ថា​‌ ខ្ញុំ​នៅ​ជាមួយ​អ្នក​រាល់​គ្នា​ជា​រៀង​រាល់​ថ្ងៃ‌ ​‌រហូត​ដល់​អវសាន​កាល​នៃ​ពិភព​លោក”” (មថ ២៨,១៩-២០)។

៨៥០. ប្រភព និងគោលដៅនៃការប្រកាសដំណឹងល្អ ។ បេសកកម្មទៅប្រកាសដំណឹងល្អរបស់ព្រះ    អម្ចាស់មាន​ប្រភពចេញមកពីសេចក្ដីស្រលាញ់អស់កល្បជានិច្ចរបស់ព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធបំផុត៖ “ព្រះសហគមន៍ តាម​សភាព​របស់​​ខ្លួនជាព្រះសហគមន៍ នៅពេលធ្វើដំណើរក្នុងលោកនេះ មានមុខងារប្រកាសដំណឹងល្អ ព្រោះព្រះសហគមន៍​​កើតឡើងដោយព្រះជាម្ចាស់ ជាព្រះបិតាមានគម្រោងការណ៍ចាត់ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ” (AG ២)។ គោលដៅចុងក្រោយនៃការប្រកាសដំណឹងល្អមានតែមួយ គឺឱ្យមនុស្សលោកចូលរួមចំណែកក្នុងការរួមរស់រវាងព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និងព្រះវិញ្ញាណនៃសេចក្ដីស្រលាញ់ (RM ២៣)។

៨៥១. មូលហេតុនៃការប្រកាសដំណឹងល្អ ។ ព្រះសហគមន៍បានទទួលយកកាតព្វកិច្ច និងកម្លាំងទៅប្រកាស​ដំណឹង​ល្អពីសេចក្ដីស្រលាញ់ របស់ព្រះជាម្ចាស់ចំពោះមនុស្សទាំងអស់៖ “ដ្បិតព្រះហឫទ័យស្រលាញ់របស់​ព្រះ​គ្រីស្ត​ជម្រុញយើង” (២ករ ៥,១៤) (AA ៦ ; RM ១១) ដ្បិតព្រះជាម្ចាស់ “សព្វព្រះ​ហឫទ័យ​ឱ្យមនុស្សទាំងអស់បាន​ទទួលការសង្រ្គោះ និងបានស្គាល់សេចក្ដីពិតយ៉ាងច្បាស់” (២ធម ២,៤)។ ព្រះ​ជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យសង្រ្គោះ​មនុស្សទាំងអស់ ដោយគេស្គាល់សេចក្ដីពិត ។ ការសង្រ្គោះស្ថិត​នៅ​ក្នុង​សេចក្ដី​ពិត។ អស់អ្នកដែលធ្វើតាមព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះវិញ្ញាណនៃសេចក្ដីពិត គឺស្ថិតនៅតាមផ្លូវនៃការសង្រ្គោះរួចហើយ ប៉ុន្តែ ព្រះ​សហគមន៍ ដែលព្រះជាម្ចាស់បានប្រគល់សេចក្ដីពិតនេះ ត្រូវតែទៅជួបប្រាថ្នារបស់គេ ដើម្បីនាំ​សេចក្ដី​ពិត​នេះ​ឱ្យ​គេទទួល។ ព្រះសហគមន៍ប្រកាសដំណឹងល្អ ពីព្រោះព្រះសហគមន៍ជឿថា ព្រះជាម្ចាស់​មាន​គម្រោងការ​សង្រ្គោះ​សាកលលោកទាំងមូល។

៨៥២. ផ្លូវនៃការប្រកាសដំណឹងល្អ ។ “ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធជាអ្នកកំដរព្រះសហគមន៍ក្នុងគ្រប់កិច្ចប្រកាសដំណឹង​ល្អ” (RM ២១)។ គឺព្រះវិញ្ញាណនេះហើយ ដែលណែនាំព្រះសហគមន៍នៅតាមផ្លូវនៃការប្រកាសដំណឹងល្អ។ បេសកកម្មរបស់ព្រះសហគមន៍បន្ត និងពង្រឹងបេសកកម្មរបស់ព្រះគ្រីស្តផ្ទាល់ តាមដំណើរនៃប្រវត្តិសាស្រ្ត។ ព្រះ​បិតា​ចាត់ព្រះគ្រីស្តឱ្យមកប្រកាសដំណឹងល្អដល់ជនក្រីក្រ។ ព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះគ្រីស្ត          ជម្រុញព្រះ​សហគមន៍​នោះ ឱ្យទៅតាមផ្លូវរបស់ព្រះគ្រីស្តនោះ គឺព្រះសហគមន៍ក៏ត្រូវរស់នៅក្នុងឋានៈជាជនក្រីក្រ ធ្វើតាម​បញ្ជា សុខ​ចិត្ត​​បម្រើគេ និងសុខចិត្តបូជាជីវិត។ ព្រះគ្រីស្តមានជ័យជំនះលើសេចក្ដីស្លាប់នេះ ដោយទ្រង់ទទួលព្រះជន្មរស់​ឡើង​វិញ” (AG ៥)។ ហេតុនេះហើយ បានជា “ឈាមរបស់មរណៈសក្សីជាពូជរបស់គ្រីស្តបរិស័ទ” (ទែរទូលីយ៉ាំង)។

៨៥៣. ក៏ប៉ុន្តែ ពេលកំពុងធ្វើបូជនិយេចរណ៍ ព្រះសហគមន៍ក៏ដកពិសោធន៍អំពី “សារដ៏ថ្លែថ្នូរដែលខ្លួនសម្តែង​នោះ​ ប្លែកដាច់​យ៉ាង​​​​ឆ្ងាយ​​​​ពី​​​ភាពទន់​ខ្សោយ​​​​ក្នុងឋានៈជា​មនុស្ស​របស់អស់អ្នក ដែលបាន​ទទួល​ដំណឹង​ល្អ​នេះ ទុក​ជា​បញ្ញើ​ដែរ” (GS ៤៣,៦)។ មានតែពេលធ្វើដំណើរដោយ “សោកស្ដាយទោសរបស់ខ្លួន និងកើតសាជាថ្មីម្ដងទៀត” (AG ១) ហើយ “តាម​ទ្វា​រចង្អៀត​នៃ​ឈើ​ឆ្កាង” (AG ១) ដែលប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់អាចលាតសន្ធឹងព្រះរាជ្យព្រះគ្រីស្តបាន (RM ១២-២០)។ “ព្រះគ្រីស្តបានលោះមនុស្សលោកដោយព្រះអង្គរស់នៅជាជនក្រីក្រ និងដោយត្រូវ​​​គេបៀត​បៀន​យ៉ាង​ណា ព្រះ​​ជាម្ចាស់ក៏​ត្រាស់​ហៅព្រះសហគមន៍ឱ្យរស់នៅក្នុងឋានៈជាអ្នកក្រីក្រ និងត្រូវគេបៀតបៀន​​​យ៉ាងនោះ​ដែរ ដើម្បី​ចែក​រំលែកផលនៃការ​សង្រោ្គះឱ្យមនុស្សលោក” (LG ៨)។

៨៥៤. ដោយបេសកកម្មរបស់ខ្លួនផ្ទាល់ “ព្រះសហគមន៍រួមដំណើរជាមួយមនុស្សជាតិទាំងមូល និងចែង​​​រំលែក​​​ជោគ​​​វាសនា​របស់មនុស្សលោកនៅលើផែនដី។ ព្រះសហគមន៍ក៏ដូចជាមេក្នុងម្សៅ និងដូចជា​​​វិញ្ញាណនៃសង្គម​​​​​​មនុស្ស ​ដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅឱ្យប្រែជានិច្ច ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត និងឱ្យក្លាយទៅជាក្រុមគ្រួសាររបស់ព្រះជាម្ចាស់” (GS ៤០, ២)។ ដូច្នេះ ការខិតខំប្រកាសដំណឹងល្អទាមទារឱ្យមានចិត្តអត់ធ្មត់។​ ត្រូវចាប់ផ្ដើមប្រកាសដំណឹងល្អដល់ប្រជាជាតិ និង​ក្រុម ដែលមិនទាន់ជឿលើព្រះគ្រីស្ត (RM ៤២-៤៧) ហើយត្រូវចាត់តាំងសហគមន៍គ្រីស្តបរិស័ទ ដែលទៅជា “សញ្ញា​សម្គាល់អំពីព្រះជាម្ចាស់ ដែលគង់នៅក្នុងពិភពលោក” (AG ១៥) និងបង្កើតព្រះសហគមន៍ក្នុងភូមិ (RM ៤៨-៤៩)។ ត្រូវព្យាយាមឱ្យ​ដំណឹង​ល្អ​កើតស្របតាមវប្បធម៌នៃប្រជាជាតិនានា ដោយដឹងថា យើងពិត​ជានឹង​បរាជ័យមែន។ “ចំពោះមនុស្ស ក្រុមមនុស្ស និងប្រជាជនវិញ ព្រះសហគមន៍ទាក់ទងជាមួយគេ និងជ្រួត​ជ្រាប​ក្នុង​ក្រុម​គេបន្តិចម្ដងៗ និងលើកពួកគេក្នុងសេចក្ដីពេញលក្ខណៈរបស់ព្រះសហគមន៍សាកល” (AG ៦)។

៨៥៥. ក្នុងការប្រកាសដំណឹងល្អ ព្រះសហគមន៍ត្រូវខិតខំបង្រួបបង្រួមគ្រីស្តបរិស័ទឱ្យរួមគ្នាជាធ្លុងតែមួយ (RM ៥០)។ “តាមការពិត បើគ្រីស្តបរិស័ទបាក់បែកគ្នា គេមិនអាចធ្វើឱ្យព្រះសហគមន៍លក្ខណៈកាតូលិកបានពេញលេញ​ឡើយ​។ បងប្អូនទាំងនោះចូលរួមក្នុងព្រះសហគមន៍ ដោយសារបុណ្យជ្រមុជទឹក តែគេបែកចេញពីការរួមរស់ដ៏​ពេញ​លេញ។ ព្រះសហគមន៍ផ្ទាល់ក៏កាន់តែពិបាកបង្ហាញលក្ខណៈកាតូលិករបស់ខ្លួនឱ្យ​បាន​គ្រប់ជំពូក ក្នុងការរស់នៅជាធម្មតាដែរ” (UR ៤)។

៨៥៦. ក្នុងការប្រកាសដំណឹងល្អ ព្រះសហគមន៍ត្រូវមានទំនាក់ទំនង ជាមួយអស់អ្នកដែលមិនទាន់ទទួល​ដំណឹង​ល្អ​​ដោយ​គោរព​ពួកគេ ផង (RM ៥៥)។​ ក្នុងទំនាក់ទំនងនោះ អ្នកជឿអាចទទួលផលប្រយោជន៍សម្រាប់គេផ្ទាល់ ដោយ​ទទួល​ស្គា​ល់​​នូវ   ​​“អ្វីៗ​ដែលជាការ​ពិត​ប្រាកដ   និងអ្វីៗដែលព្រះជាម្ចាស់បង្កប់ទុកអំពី​ព្រះហឫទ័យ​ប្រណី      ​សន្តោស​របស់​ព្រះ​អង្គ (...) ជា​វត្តមាន​ដ៏​លាក់កំបាំងរបស់ព្រះអង្គក្នុងប្រជារាស្រ្តនេះ” (AG ៩)។​ បើគេប្រកាសដំណឹង​ល្អ​ដល់​អស់​អ្នក​ដែលមិនទាន់ស្គាល់ដំណឹងល្អនោះ ដើម្បីពង្រឹង បំពេញ និងបង្ហាញសេចក្ដីពិត ហើយនឹងសេចក្ដីល្អ ដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់​បាន​​​លាតត្រដាងក្នុងចំណោមមនុស្សលោក និងប្រជាជាតិនានា ដើម្បីបន្សុទ្ធគេពីកំហុស និងសេចក្ដីអាក្រក់ ហើយ “ដើម្បី លើកតម្កើងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងដើម្បីឱ្យមារបាត់បង់អំណាច ព្រមទាំង​ឱ្យមនុស្ស​លោក​បានសេចក្ដីសុខសាន្ត” (AG ៩)។

៤. ព្រះសហគមន៍មានក្រុមគ្រីស្តទូតជាគ្រឹះ

៨៥៧. ព្រះសហគមន៍មានក្រុមគ្រីស្តទូតជាគ្រឹះ បានសេចក្ដីថា៖

- ព្រះជាម្ចាស់បានកសាង និងនៅតែកសាងព្រះសហគមន៍ “ដោយមានក្រុមគ្រីស្តទូត (…) ជាគ្រឹះ” (អភ ២,២០ ; វវ ២១,១៤) ជាសាក្សីដែលព្រះគ្រីស្តផ្ទាល់បានជ្រើសរើស និងចាត់ឱ្យទៅប្រកាសដំណឹងល្អ (មថ ២៨,១៦-២០)។

- ដោយមានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធសណ្ឋិតនៅក្នុងខ្លួន ព្រះសហគមន៍រក្សាទុក និងបញ្ជូនការប្រៀនប្រដៅ (កក ២,៤២) អ្វីៗដ៏ល្អដែលព្រះអង្គផ្ញើទុក និងព្រះបន្ទូលដ៏ត្រឹមត្រូវ ដែលយើងបានទទួលពីក្រុមគ្រីស្តទូតមក (២ធម ១,១៣-១៤)។

- ក្រុមគ្រីស្តទូតនៅតែប្រៀនប្រដៅ ណែនាំ និងធ្វើឱ្យព្រះសហគមន៍បានវិសុទ្ធ ដោយសារអ្នកបន្ត​មុខងារ​ពី​ក្រុម​គ្រីស្តទូត ពោលគឺក្រុមលោកអភិបាល “ដោយមានក្រុមបូជាចារ្យជួយផង និងដោយរួមជាមួយលោក​អភិបាល​ដែលបន្តមុខងារពីគ្រីស្តទូតសិលាមកជាគង្វាលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតរបស់ព្រះសហគមន៍” (AG ៥)។

. ឱព្រះបិតាដ៏មានជីវិតអស់កល្បជានិច្ច! ព្រះអង្គមិនលះបង់ហ្វូងចៀមរបស់ព្រះអង្គចោលទេ តែទ្រង់រក្សាទុកហ្វូង​នេះ​ដោយ​​មានក្រុមគ្រីស្តទូតដ៏មានសុភមង្គល ក្រោមឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គក៏នៅតែណែនាំហ្វូងនេះ​ ដោយមាន​​គង្វាលដដែលនោះ ដែលបន្តព្រះរាជកិច្ចរបស់ព្រះបុត្រាព្រះអង្គ រហូតដល់សព្វថ្ញៃនេះ (MR)។

បេសកកម្មរបស់ក្រុមគ្រីស្តទូត

៨៥៨. ព្រះបិតាបានចាត់ព្រះយេស៊ូឱ្យមក។ ចាប់ពីព្រះអង្គចាប់ផ្ដើមប្រកាសដំណឹងល្អ ព្រះអង្គ “បាន​ត្រាស់​ហៅ​​អស់​អ្នក​ ដែល​ព្រះអង្គ​សព្វ​ព្រះ​ហប្ញទ័យ​ជ្រើស​រើស‌​ ហើយ​អ្នក​ទាំង​នោះ​ក៏ចូល​មក​គាល់​ព្រះអង្គ។​​ ព្រះ​អង្គ​តែង​​​​តាំង​សាវ័ក​ដប់ពីរ​រូប​ឱ្យ​គេ​នៅ​ជាមួយ​ព្រះអង្គ​ និង​ដើម្បី‌​ចាត់​គេឱ្យ​ទៅ​ប្រកាស​ដំណឹង​ល្អ​​” (មក ៣,១៣-១៤)។ ពីពេលនោះទៅ ពួកគេនឹងទៅជា “ទូត” របស់ព្រះអង្គ (ជាភាសាក្រិក apostoloi បានសេចក្ដីថា “ចាត់ឱ្យ​ទៅ”)។ នៅក្នុងពួកគេ ព្រះអង្គបន្តបេសកកម្មរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់៖ “ដូចព្រះបិតាបានចាត់ខ្ញុំឱ្យមកយ៉ាងណា ខ្ញុំ​ចាត់អ្នករាល់គ្នាឱ្យទៅយ៉ាងនោះដែរ” (យហ ២០,២១) (យហ ១៣,២០ ; ១៧,១៨)។ ដូច្នេះ ក្រុម​គ្រីស្តទូតមានមុខងារបន្តបេសកកម្មរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់។ ព្រះយេស៊ូមានព្រះបន្ទូលទៅគ្រីស្តទូតដប់ពីររូបថា៖ “អ្នកណាទទួលអ្នករាល់គ្នា ក៏ដូចជាទទួលខ្ញុំ​ដែរ” (មថ ១០,៤០) (លក ១០,១៦)។

៨៥៩. ព្រះយេស៊ូប្រោសឱ្យគេរួមក្នុងបេសកកម្មរបស់ព្រះអង្គ ដែលទ្រង់បានទទួលពីប្រះបិតា៖ ដូច “ព្រះបុត្រាមិនអាចធ្វើអ្វីដោយព្រះអង្គផ្ទាល់បានឡើយ” (យហ ៥,១៩.៣០) តែទ្រង់បានទទួលអ្វីៗទាំងអស់ពីព្រះបិតា ដែល​​​ចាត់ព្រះអង្គឱ្យទៅយ៉ាងណា អស់អ្នកដែលទទួលបេសកកម្ម និងអំណាចបំពេញបេសកកម្មនេះ ក៏មិន​អាច​ធ្វើ​អ្វី​ដោយ​ខ្លួន​គេ​ផ្ទាល់យ៉ាងនោះ​​ដែរ (យហ ១៥,៥)។ ដូច្នេះ គ្រីស្តទូតរបស់ព្រះគ្រីស្តដឹងថា ព្រះជាម្ចាស់​បាន​ប្រគល់​ឱ្យ​​គេទៅជា “អ្នកបម្រើសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី” (២ករ ៣,៦) “អ្នកបម្រើរបស់ព្រះជាម្ចាស់” (២ករ ៦,៤) “ទូត​របស់​ព្រះ​គ្រីស្ត” (២ករ ៥,២០) “អ្នកបម្រើរបស់ព្រះ​គ្រីស្ត និងអ្នកមើលខុសត្រូវលើ​គម្រោងការ​ដ៏​លាក់​កំបាំង​របស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់” (១ករ ៤,១)។

៨៦០. ក្នុងមុខងាររបស់ក្រុមគ្រីស្តទូត មានចំណុចមួយដែលមិនអាចបញ្ជូនបានទេ គឺទៅជាអ្នកដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់បាន​ជ្រើសរើស ដើម្បីធ្វើជាសាក្សីអំពីព្រះអម្ចាស់ដែលមានព្រះជន្មថ្មី និងអំពីមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃ​ព្រះ​​សហគមន៍។ ប៉ុន្តែ ក្នុងមុខងារនេះ មានចំណុចមិនប្រែប្រួលមួយ គឺព្រះគ្រីស្តមាន​ព្រះបន្ទូលសន្យាថា នឹងគង់នៅជាមួយពួកលោក រហូតដល់អវសានកាលនៃពិភពលោក (មថ ២៨,២០)។ “ព្រះគ្រីស្ត​ប្រទាន​​បេសកកម្មឱ្យក្រុម​គ្រីស្តទូត ជាបេសកកម្មដ៏វិសុទ្ធ ដែលនៅស្ថិតស្ថេរជារៀង​​​រហូតដល់អវសានកាលនៃ​​​ពិភពលោក ពីព្រោះ​អស់លោកត្រូវ​បញ្ជូន​បន្ត​​​​​​​ដំណឹងល្អឱ្យមនុស្សលោក។ ដំណឹងល្អនេះ​ពិតជា​គោល​នៃការរស់​​​នៅទាំង​​​មូល​របស់​​​ព្រះសហគមន៍​ជារៀងរហូត​។ ហេតុនេះហើយ បានជាក្រុមគ្រីស្តទូត​យកចិត្ត​ទុក​ដាក់​តែងតាំង​​​អ្នកបន្ត​មុខងារ​​​​របស់​​​​អស់​លោក​ក្នុង​ព្រះសហគមន៍” (LG ២០)។

 លោកអភិបាលជាអ្នកបន្តមុខងារក្រុមគ្រីស្តទូត

៨៦១. “អស់​លោក​​​ក៏ផ្ញើ​​​មុខ​​​ងាររបស់អស់លោក ដូចជាផ្តែផ្តាំឱ្យសហការីយ៉ាងជិតស្និទ្ធបង្ហើយកិច្ចការរបស់អស់​លោក និងពង្រឹង​​​កិច្ចការ​​​ដែល​​​អស់លោកចាប់ផ្តើមធ្វើ ទាំងប្រៀនប្រដៅគេឱ្យ​ថែរក្សា​ហ្វូងទាំង​មូល​ ព្រោះ​ព្រះ​វិញ្ញាណ​​​ដ៏​វិសុទ្ធ​បាន​ផ្ទុក​ផ្ដាក់​លោកឱ្យ​​​ឃ្វាល​ព្រះ​សហគមន៍​របស់​ព្រះជា​ម្ចាស់​។ ហេតុនេះ អស់លោកតែង​​​តាំង​មនុស្ស​​​​បែបនេះ និងផ្តាំ​​​ចាត់​​​ចែងថា ក្រោយពីអស់លោកទទួលមរណភាពទៅ មានមនុស្សផ្សេងទៀតដែលគេបាន​​​ល្បង​​​​លមើល​ រួច​ហើយទទួលមុខ​​​ងារ​​​បម្រើព្រះសហគមន៍ បន្តពីអស់លោក” (LG ២០)។

៨៦២. “ព្រះអម្ចាស់​បាន​ផ្ញើមុខងារឱ្យគ្រីស្តទូត​​​សិលាផ្ទាល់ ជា​​​គ្រីស្តទូតទីមួយក្នុងចំណោមគ្រីស្តទូតឯទៀតៗ។ មុខងារ​របស់​គ្រីស្តទូត​សិលាដែលត្រូវបញ្ជូន​​​បន្តឱ្យអ្នកបន្តមុខងាររបស់លោក នៅស្ថិតស្ថេររហូតយ៉ាងណា ក៏​បន្ទុក​​​ព្រះ​គ្រីស្ត​ផ្ញើឱ្យក្រុម​គ្រីស្តទូត​ជាគង្វាល​​​ព្រះ​​​សហគមន៍ ក៏ជាបន្ទុកដែលស្ថិតស្ថេរនៅរហូតយ៉ាងនោះដែរ ដោយ​​អស់​​លោក​ទទួល​អគ្គសញ្ញា​តែង​តាំង​ជាអភិបាល”។ ហេតុនេះហើយបាន​​​ជាព្រះសហគមន៍​​​បង្រៀនថា “ព្រះ​ជាម្ចាស់​​ចាត់ចែង​ក្រុមអភិបាលឱ្យបន្តមុខងារក្រុម​គ្រីស្តទូត​ក្នុង​ឋានៈជាគង្វាលព្រះ        សហគមន៍។ អ្នកណាស្តាប់​អស់​​លោកក៏ស្តាប់ព្រះ​គ្រីស្តដែរ។​ អ្នក​ណា​បដិសេធ​មិន​ទទួលអស់លោក​ ក៏​​បដិសេធ​មិន​ទទួល​ព្រះគ្រីស្តដែរ​ ហើយ​​​ថែម​ទាំងមិន​​ទទួល​ព្រះបិតា​ដែល​ចាត់ព្រះគ្រីស្តឱ្យ​មក​នោះទៀតផង” (LG  ២០)។

ចាត់ឱ្យប្រកាសដំណឹងល្អ

៨៦៣. ព្រះសហគមន៍ទាំងមូលប្រកាសដំណឹងល្អ ទាល់តែព្រះសហគមន៍ និងអស់អ្នកបន្តមុខងារពី   សន្ត​សិលា និង​​គ្រីស្តទូតឯទៀតៗ​ រួមរស់ជាមួយដើមកំណើតរបស់ព្រះសហគមន៍ តាមជំនឿ និងតាមរបៀបរស់នៅ។​ ព្រះ​សហគមន៍​​​​​​​​​​​​ទាំង​​​មូល​​មានក្រុមគ្រីស្តទូតជាគ្រឹះ ព្រោះព្រះជាម្ចាស់ “ចាត់ព្រះសហគមន៍ឱ្យទៅ” ក្នុងពិភពលោក​ទាំង​មូល ហើយ​ព្រះអង្គ​ក៏ចាត់សមាជិកម្នាក់ៗ តាមលក្ខណៈរៀងៗខ្លួន ឱ្យទៅដែរ។ “អ្នកណាជាគ្រីស្តបរិស័ទ អ្នក​នោះក៏ព្រះ​ជាម្ចាស់ចាត់ឱ្យទៅប្រកាសដំណឹងល្អដែរ”។ គេហៅ “ការប្រកាសដំណឹងល្អ” សកម្មភាព​ទាំង​ប៉ុន្មាន​នៃ​ព្រះកាយ​ដ៏អស្ចារ្យ​របស់ព្រះគ្រីស្ត” ដែល “លាតសន្ធឹងព្រះរាជ្យព្រះគ្រីស្តនៅលើផែនដី” (AA ២)។

៨៦៤. “ព្រះគ្រីស្តដែលព្រះបិតាចាត់ឱ្យទៅ ជាប្រភព និងដើមកំណើតនៃការប្រកាសដំណឹងល្អទាំងអស់របស់​​​​ព្រះសហគមន៍”។ ហេតុនេះហើយ បានជាក្រុមអ្នកបម្រើដែលទទួលអគ្គសញ្ញា​តែងតាំង ដូចគ្រិស្តបរិស័ទ​ធម្មតា​​ផង នឹងបង្កើតផលក្នុងការប្រកាសដំណឹងល្អ ទាល់តែគេរួមរស់យ៉ាងជិតស្និតជាមួយព្រះគ្រិស្តផងដែរ (យហ ១៥,៥ ; AA ៤)។ តាម​ការត្រាស់ហៅ សម័យកាលនីមួយៗ និងព្រះអំណោយ​ទានផ្សេងៗ​ពីព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ មានរបៀបជា​ច្រើន​ផ្សេង​ពីគ្នា ដើម្បីប្រកាស​ដំណឹងល្អ ប៉ុន្តែ សេចក្ដីស្រលាញ់​ ដែលហូរចេញមកពីអភិបូជា “ដូចជាព្រលឹងនៃការ​ប្រកាស​ដំណឹង​ល្អ” (AA ៣)។

៨៦៥. ក្នុងអត្តសញ្ញាណដ៏ជ្រាលជ្រៅជាទីបំផុត ព្រះសហគមន៍មានតែមួយ ដ៏វិសុទ្ធ កាតូលិក និងមានក្រុម​គ្រីស្តទូត​ជាគ្រឹះ ដ្បិត “ព្រះរាជ្យនៃស្ថានបរមសុខ” “ព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់” (វវ ១៩,៦) ដែលព្រះជាម្ចាស់នឹង​សម្រេច​ពេល​អវសានកាលនៃពិភពលោក ស្ថិតនៅក្នុងព្រះសហគមន៍​ហើយ។​ ព្រះរាជ្យនោះបានកើត​ជារូបរាង​ហើយ ​ក្នុងអង្គ​ព្រះ​​​​គ្រីស្ត និងចម្រើនឡើងតាមរបៀបដ៏អាថ៌កំបាំង នៅក្នុងចិត្តគំនិតរបស់អស់អ្នក ដែលចូលក្នុង​ព្រះ​រាជ្យ​​​នោះ រហូតដល់ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងព្រះរាជ្យនោះ ឱ្យមនុស្សលោកទាំងអស់ស្គាល់ នៅពេលអវសានកាលនៃ​ពិភព​លោក។ ពេលនោះ ព្រះជាម្ចាស់នឹងបង្រួបបង្រួមមនុស្សទាំងអស់ ដែលព្រះអង្គបានលោះក្នុងអង្គព្រះអង្គ និង​​ប្រោសគេ “ឱ្យ​បាន​វិសុទ្ធ និងឥតសៅហ្មងនៅចំពោះព្រះភ័ក្រ្តព្រះអង្គ ព្រោះព្រះអង្គមានព្រះហឫទ័យ​ស្រលាញ់​​យើង” (អភ ១,៤) ជាប្រជាជនតែមួយ របស់ព្រះអង្គ “កូនក្រមុំជាភរិយារបស់កូនចៀម” (វវ ២១,៩) “ជាក្រុង​ដ៏វិសុទ្ធ (...) ដែលចុះពីស្ថានបរមសុខ គឺចុះមកពីព្រះជាម្ចាស់ (...) ប្រកបដោយសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះ​ជាម្ចាស់” (វវ ២១,១០-១១) និង “កំពែងរបស់ក្រុងមានគ្រឹះដប់ពីរ  ហើយគ្រឹះទាំងនោះ​មានចារឹក​ឈ្មោះ​គ្រីស្ត​ទូត​​ទាំង​ដប់​ពីររបស់កូនចៀម” (វវ ២១,១៤)។

សង្ខេប

៨៦៦. ព្រះសហគមន៍មាន​ តែមួយ៖ ព្រះសហគមន៍មានព្រះអម្ចាស់តែមួយ ប្រកាសជំនឿតែមួយ កើត មកពីពិធីជ្រមុជទឹកតែមួយ ធ្វើជាព្រះកាយតែមួយ មានព្រះវិញ្ញាណតែមួយដែលប្រោសព្រះសហគមន៍ឱ្យមាន ជីវិត ដោយមានសេចក្ដីសង្ឃឹមតែមួយ (អភ ៤,៣-៥)  ថា​នៅទីចុងក្រោយបំផុត គ្មានការបាក់បែកគ្នាទៀតទេ។

៨៦៧. ព្រះសហគមន៍ ដ៏វិសុទ្ធ៖ ព្រះដ៏វិសុទ្ធបំផុតជាអ្នកបង្កើតព្រះសហគមន៍ ព្រះគ្រីស្ត ដែលជាព្រះ​ស្វាមី បានបូជាព្រះជន្មរបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីប្រោសព្រះសហគមន៍ឱ្យបានវិសុទ្ធ ព្រះវិញ្ញាណនៃភាពដ៏វិសុទ្ធ ប្រោសព្រះសហគមន៍ឱ្យមានជីវិត។ ទោះជាព្រះសហគមន៍មានអ្នកបាបក៏ដោយ ក៏ព្រះសហគមន៍ជា  “អ្នក​ដែល​គ្មានបាប ដោយមានអ្នកបាប” ដែរ។ ភាពដ៏វិសុទ្ធរបស់ព្រះសហគមន៍ភ្លឺចិញ្ចាចចិញ្ចែងក្នុងជនដ៏វិសុទ្ធ។ នៅ​ក្នុងព្រះនាងម៉ារី ព្រះសហគមន៍ជាអ្នកពោរពេញភាពដ៏វិសុទ្ធរួចទៅហើយ។

៨៦៨. ព្រះសហគមន៍ កាតូលិក៖ ព្រះសហគមន៍ប្រកាសជំនឿទាំងស្រុង មាននៅក្នុងខ្លួន និងចាត់ចែង​មធ្យោបាយ​នៃការសង្រ្គោះឱ្យបានពេញលក្ខណៈ។ ព្រះជាម្ចាស់ចាត់ព្រះសហគមន៍ឱ្យជាតិសាសន៍នានា ប្រកាសដំណឹងល្អដល់មនុស្សទាំងអស់ និងស្ថិតក្នុងគ្រប់សម័យកាលទាំងអស់។ “ព្រះសហគមន៍មាន​លក្ខណៈ​ផ្ទាល់​ជា​សាសនទូត” (AG ២)។

៨៦៩. ព្រះសហគមន៍មាន ក្រុមគ្រីស្តទូតជាគ្រឹះ៖ ព្រះជាម្ចាស់បានកសាងព្រះសហគមន៍លើគ្រឹះដ៏រឹង មាំ គឺ “គ្រីស្តទូតទាំងដប់ពីររូបនៃកូនចៀម” (វវ ២១,១៤) ។ គ្មានអ្វី និងគ្មាននរណាអាច​បំផ្លាញ​ព្រះ​សហគមន៍​បាន​ឡើយ (មថ ១៦,១៨) ហើយស្ថិតក្នុងសេចក្ដីពិត ដោយមិនអាចភ័ន្តច្រឡំបានឡើយ។ ព្រះគ្រីស្តដឹកនាំព្រះ​សហគមន៍ ដោយលោកសិលា និងគ្រីស្តទូតឯទៀត ដែលនៅក្នុងអ្នកបន្តមុខងាររបស់ពួកលោក គឺសម្ដេចប៉ាប និងក្រុមលោកអភិបាលផង។

៨៧០. “នេះជាព្រះសហគមន៍តែមួយរបស់ព្រះគ្រីស្ត។ ក្នុងធម៌ប្រកាសជំនឿ យើងតែង​​​តែ​​​ប្រកាសថា ព្រះសហគមន៍ មានតែមួយ ដ៏វិសុទ្ធ កាតូលិក និងមានជំនឿស្រប​​​តាម​​​ក្រុម​​​គ្រីស្តទូត (...) ព្រះសហគមន៍​នេះ​ជា​សង្គម​ម៉្យាងក្នុងលោកនេះ ដែលចាត់ចែងឱ្យមាន​របៀបរៀប​រយ​ គឺស្ថិតនៅ​​​ក្នុងព្រះសហគមន៍​​​កាតូលិក  ដែល​មាន​សម្ដេចប៉ាបបន្ត​មុខងារពី​គ្រីស្ត​ទូត​សិលាមក​​​ និងដែលមានអស់លោកអភិបាល​​​រួបរួមជាមួយ​​​លោកក្នុងការដឹកនាំ។ ទោះបីជានៅ​​​ខាង​​​ក្រៅ​រចនាសម្ព័ន្ធ​​នៃព្រះសហគមន៍ មានកត្តាជាច្រើនអាចនាំឱ្យមនុស្ស​​​បាន​​​វិសុទ្ធ ​​​និង​​ស្គាល់សេចក្តីពិតក៏ដោយ” (LG ៨)។

កថាខណ្ឌទី៤៖ អ្នកផ្ញើជីវិតលើព្រះគ្រីស្ត

ក្រុមលំដាប់លំដោយ គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតា អ្នកថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុង

៨៧១. “អស់អ្នកដែលផ្ញើជីវិតលើព្រះគ្រីស្ត” ជាគ្រីស្តបរិស័ទដែល (...) ជា​​​ប្រជារាស្ត្ររបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដោយ​​អគ្គសញ្ញា​ជ្រមុជទឹកប្រោសឱ្យគេរួមនៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត។ ពេលនោះ គេទទួលមុខងារ ជាបូជាចារ្យ ជា   ព្យាការី និង​ជា​ស្តេចរបស់ព្រះអង្គតាមរបៀបរបស់គេ។ គេបំពេញ​បេសកកម្មរ​​​បស់​​​ប្រជាជនគ្រីស្តបរិស័ទទាំងមូល នៅ​ក្នុង​ព្រះ​សហគមន៍​​ និងនៅក្នុងពិភពលោក តាមចំណែក​រៀងៗ​ខ្លួន” (CIC ២០៤,១; LG ៣១)

៨៧២. “សមាជិក​ប្រជារាស្រ្តនេះ មានកិត្តិយសថ្លៃថ្នូររួមគ្នា ព្រោះគេសុទ្ធតែកើតជាថ្មីក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត គឺក្នុង​សកម្មភាព និងកិត្តិយស គេ​ស្មើ​គ្នា​ទាំង​​​អស់​​​យ៉ាងពិតប្រាកដ ​​​ដែលធ្វើឱ្យគេកសាងព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត តាម​លក្ខណៈ និងមុខងាររៀងៗខ្លួន” (LG ៣២)។

៨៧៣. ព្រះអម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យឱ្យសរីរាង្គនៃព្រះកាយព្រះអង្គខុសប្លែកពីគ្នា ដើម្បីបម្រើឯកភាព និង​បេសកកម្ម​របស់ព្រះអង្គ ដ្បិត “មានមុខងារផ្សេងៗក្នុងព្រះសហគមន៍ ប៉ុន្តែមានបេសកកម្មតែមួយ។ ព្រះគ្រីស្ត​បានផ្ញើឱ្យក្រុមគ្រីស្តទូត និងអ្នកបន្តមុខងាររបស់គេ ទទួលបន្ទុកប្រៀនប្រដៅ ធ្វើឱ្យបានវិសុទ្ធ និងណែនាំ ក្នុងនាមព្រះអង្គ និងដោយអំណាចព្រះអង្គ។ ប៉ុន្តែ គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតា ដែលចូលរួមចំណែកទទួលបន្ទុកជា    បូជាចារ្យ ព្យាការី និងព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងព្រះសហគមន៍ និងក្នុងពិភពលោក ក្នុងបេសកកម្មនៃប្រជាជន​​របស់ព្រះជាម្ចាស់ ក្នុងពិភពលោកទាំងមូល” (AA ២)។ ទីបញ្ចប់ មានគ្រីស្តបរិស័ទ ដែលជាមេដឹកនាំផង គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាផង ដែលដោយធ្វើសច្ចាប្រណិធាន (...) ថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះជាម្ចាស់ ហើយចូលរួមក្នុងបេសកកម្មរបស់ព្រះសហគមន៍ តាមរបៀបរៀងៗខ្លួន (CIC ២០៧,២)។

១. ព្រះសហគមន៍មានរចនាសម្ពន្ធតាមលំដាប់លំដោយ

ហេតុអ្វីបានជាមានមុខងារបម្រើព្រះសហគមន៍?

៨៧៤. ព្រះគ្រីស្តផ្ទាល់ជាប្រភពនៃមុខងារបម្រើក្នុងព្រះសហគមន៍។ ព្រះអង្គបានតែងតាំងអ្នកមានមុខងារបម្រើ បានប្រគល់អំណាចនិងបេសកកម្ម ទិសដៅនិងគោលដៅ ឱ្យពួកគេ។

ព្រះគ្រីស្តជាអម្ចាស់តែងតាំងមុខងារបម្រើផ្សេងៗក្នុងព្រះសហគមន៍ ដើម្បីឱ្យប្រជារាស្ត្ររបស់ព្រះជាម្ចាស់​មាន​គង្វាល​ណែនាំ និងមានមធ្យោបាយនាំឱ្យរីកចម្រើនឡើងបាន។​​​ មុខងារទាំងនោះ មានគោលដៅតែមួយ​​​គឺរក​ប្រយោជន៍ដល់​រូប​​​កាយ​​​ទាំងមូល។ អស់លោកដែលទទួលអគ្គសញ្ញាតែងតាំងជាអ្នក​​​បម្រើ មានអំណាចមកពីព្រះ​ជាម្ចាស់ គឺអស់លោកបម្រើបងប្អូន ដើម្បី​​​ណែនាំ​​​​​​អស់សមាជិកនៃប្រជារាស្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (...) អាចទៅកាន់​​​ការសង្គ្រោះ (LG ១៨)។

៨៧៥. “ឱ្យគេជឿលើព្រះអង្គដូចម្ដេចកើត បើគេមិនដែលឮព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូល? ឱ្យគេឮដូចម្ដេចកើត បើគ្មាននរណាប្រកាស? ឱ្យមានអ្នកប្រកាសដូចម្ដេចកើត បើគ្មាននរណាចាត់ឱ្យទៅប្រកាសផងនោះ?” (រម ១០,១៤-១៥)។ គ្មាននរណាម្នាក់ គ្មានបុគ្គលណាម្នាក់ ហើយគ្មានសហគមន៍ណាមួយ អាចប្រកាសដំណឹង​ល្អដល់ខ្លួនផ្ទាល់ឡើយ។ “ជំនឿមកពីសេចក្ដី ដែលយើងបានស្ដាប់” (រម ១០,១៧)។ គ្មាននរណាម្នាក់អាចផ្តល់​ដល់ខ្លួនឯងអាណត្តិ និងបេសកកម្មប្រកាសដំណឹងល្អបានទេ។ អ្នកដែលព្រះអម្ចាស់ចាត់ឱ្យទៅ និយាយ និង​ប្រព្រឹត្ត មិន​មែនមកពីអំណាចរបស់ខ្លួនឯងទេ តែដោយសំអាងទៅលើអំណាចរបស់ព្រះគ្រីស្តវិញ មិនមែនក្នុង​ឋានៈ​ជា​សមាជិក​​សហគមន៍​ឡើយ តែដោយនិយាយទៅកាន់សហគមន៍នេះ ក្នុងនាមព្រះគ្រីស្តវិញ។ គ្មាននរណា​ម្នាក់​អាច​ប្រគល់ដល់ខ្លួនឯង​​​ការប្រណីសន្តោសឡើយ គឺព្រះជាម្ចាស់ជាអ្នកប្រគល់ និងប្រទាន​ការប្រណីសន្តោស​នេះ​វិញ បានសេចក្ដីថា ព្រះគ្រីស្តត្រូវ​ប្រគល់​សិទ្ធិ និង​អំណា​ច ​ដល់​អ្នកបម្រើនៃការប្រណី         សន្តោស។ គេទទួលពីព្រះអង្គ​ បេសកកម្ម និងសមត្ថភាព (“អំណាច​​ដ៏​សក្ការៈ”) ដើម្បីធ្វើសកម្មភាព in persona Christi Capitis (ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្តជាព្រះសិរសា)។ ការបញ្ជូនបន្តព្រះសហគមន៍ហៅមុខងារបម្រើនេះ “អគ្គសញ្ញា” គឺដោយសារ​ព្រះ​​​អំណោយទានរបស់ព្រះជាម្ចាស់ អ្នកដែលព្រះ​គ្រីស្ត​ចាត់ឱ្យទៅ ធ្វើ និងផ្ដល់ អ្វីដែលគេមិនអាចធ្វើ និង​ផ្ដល់​ដោយ​​ខ្លួនឯងបានឡើយ។ ព្រះជាម្ចាស់​ប្រគល់​មុខងា​របម្រើ​ព្រះ​សហគមន៍ ដោយសារអគ្គសញ្ញាពិសេស។

៨៧៦. ដោយសារមុខងារបម្រើព្រះសហគមន៍មានសភាពជាអគ្គសញ្ញា អ្នកទទួលមុខងារនេះ ក៏បម្រើព្រះ​សហគមន៍ ។ ដោយ​សារ​គេពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើព្រះគ្រីស្ត ដែលប្រទានបេសកកម្ម និងអំណាច អ្នកទទួល​មុខងារ​ក្នុងព្រះសហគមន៍​ជា “ខ្ញុំបម្រើរបស់ព្រះគ្រីស្ត” (រម ១,១)  ដូចព្រះគ្រីស្ត   ដែលសព្វព្រះហឫទ័យ “យក    ​ឋានៈ​ជាទាសករ” (ភីល ២,៧)។ ដោយសារព្រះបន្ទូល និងការប្រណីសន្តោសមិនមែនមកពីគេ តែមកពី​ព្រះ​គ្រីស្ត ដែល​បានប្រគល់ឱ្យគេសម្រាប់អ្នកដទៃ គេនឹងសុខចិត្តទៅជាខ្ញុំបម្រើរបស់មនុស្សទាំងអស់ (១ករ ៩,១៩)។

៨៧៧. យ៉ាងណាមិញ ដោយសារមុខងារបម្រើព្រះសហគមន៍មានសភាពជាអគ្គសញ្ញា អ្នកទទួលមុខងារនេះ​រួម​ជាមួយ​គ្នា ។ ចាប់តាំងពីព្រះយេស៊ូប្រកាសដំណឹងល្អ ព្រះអម្ចាស់យេស៊ូតែងតាំងគ្រីស្តទូតដប់ពីររូប “ជា​ពូជនៃ​ប្រជាជន​អ៊ីស្រាអែលថ្មី និងជាដើមកំណើនៃក្រុមអភិបាល” (AG ៥)។ ព្រះយេស៊ូបានជ្រើសរើសគេ​ជាមួយ​គ្នា  ព្រះ​​អង្គក៏ចាត់ឱ្យគេទៅជាមួយគ្នាដែរ  ដោយសារគេរួមជាមួយគ្នាដូចជាបងប្អូន  គេនឹងជួយបម្រើ​គ្រីស្ត​បរិស័ទ​ទាំងអស់ឱ្យរួមរស់ជាមួយគ្នាផងដែរ។ គេនឹងបង្ហាញបញ្ជាក់ និងផ្តល់សក្ខីភាពថា ព្រះអង្គ​នីមួយៗ​រួម​រស់​ជាមួយ​គ្នា (យហ​១៧,២១-២៣)។ ហេតុនេះ លោកអភិបាលម្នាក់ៗបម្រើព្រះសហគមន៍រួមជាមួយ​ក្រុម​លោកអភិបាល ដោយ​រួម​​រស់​ជាមួយ​​​លោក​អភិបាលនៅទីក្រុងរ៉ូម ជាអ្នកបន្តមុខងារសន្តសិលា និងមេដឹកនាំក្រុមលោក​អភិបាលផង។ ឯពួកលោកបូជាចារ្យ​វិញ គេ​បម្រើ​ព្រះសហគមន៍រួមជាមួយក្រុមបូជាចារ្យនៃភូមិភាគ ក្រោមការ​ណែនាំ​​របស់លោកអភិបាលរបស់គេ។

៨៧៨. ទីបំផុត ដោយសារមុខងារបម្រើព្រះសហគមន៍មានសភាពជាអគ្គសញ្ញា អ្នកទទួលមុខងារនេះ បម្រើ​ព្រះ​សហគមន៍ដោយ ខ្លួន​គេផ្ទាល់ ។ បើអ្នកបម្រើព្រះគ្រីស្តរួមរស់ជាមួយគ្នា គេក៏តែងតែប្រព្រឹត្តដោយខ្លួនគេ​ផ្ទាល់​ដែរ។ ព្រះ​គ្រីស្ត​​ត្រាស់ហៅគេម្នាក់​ៗ​ផ្ទាល់ខ្លួន៖ “អ្នក​ សុំអញ្ជើញមកតាមខ្ញុំ” (យហ ២១,២២) ដើម្បី​ទៅ​ជា​សាក្សី​ផ្ទាល់​ខ្លួន នៅ​ក្នុងបេសកកម្មរួម ដោយធ្វើជាអ្នកទទួលខុសត្រូវដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ ចំពោះ​អ្នក​ដែល​ផ្ដល់​បេសកកម្ម។ គេ​បម្រើ​ព្រះសហគមន៍ “ក្នុង​ខ្លួន​គេ​ផ្ទាល់” និងចំពោះមនុស្ស៖ “ខ្ញុំជ្រមុជ​ទឹក​អ្នក​ក្នុង​ព្រះ​នាម​ព្រះ​បិតា...” “ខ្ញុំលើក​លែង​ទោសឱ្យអ្នក...”។

៨៧៩. អ្នកដែលព្រះសហគមន៍ផ្តល់អគ្គសញ្ញាតែងតាំងជាអ្នកបម្រើព្រះសហគមន៍ ត្រូវតែបម្រើព្រះសហគមន៍​ក្នុង​នាម​ព្រះគ្រីស្ត ដោយរួមជាមួយគ្នា​ផង និង​ដោយ​ខ្លួន​គេផ្ទាល់​ផង ពោលគឺក្រុមអភិបាលរួមជាមួយមេដឹកនាំ​ក្រុម​​អភិបាល​​​ជា​​អ្នក​​បន្តមុខងារសន្ត​សិលា លោកអភិបាលទទួលការខុសត្រូវចំពោះភូមិភាគរបស់លោក ហើយ​ក្រុម​​អភិបាល​​រួម​គ្នា​ក្នុងការយកចិត្តទុកដាក់ព្រះសហគមន៍សាកល។

ក្រុមអភិបាល និងប្រធានក្រុមអភិបាល ជាសម្ដេចប៉ាប

៨៨០. ព្រះគ្រីស្តបានតែងតាំងគ្រីស្តទូតដប់ពីររូប  “ជា​ក្រុមមួយ​ដែលនៅស្ថិតស្ថេរ​ និងតែងតាំងលោកសិលា  ដែល​ព្រះអង្គបានជ្រើសរើសក្នុងចំណោមអស់លោកទាំងដប់ពីរនាក់ឱ្យ​នាំមុខគេ” (LG ១៩)។ “គ្រីស្តទូតសិលា និង​គ្រីស្តទូត​​​ឯទៀតៗរួមគ្នាជាក្រុមគ្រីស្តទូតតែមួយ ដោយព្រះអម្ចាស់តែងតាំងយ៉ាងណា អភិបាល​ព្រះសហគមន៍​ក្រុង​រ៉ូ​ម​​​​ដែល​បន្តមុខងារពីគ្រីស្តទូតសិលា និងអភិបាលទាំងប៉ុន្មានដែលបន្តមុខងារពីក្រុម​​​គ្រីស្តទូត ក៏រួម​គ្នា​ជា​ក្រុមតែមួយយ៉ាងនោះដែរ” (LG ២២)។

៨៨១. ព្រះអម្ចាស់បានប្រោសលោកស៊ីម៉ូន ដែលព្រះអង្គដាក់ឈ្មោះថា សិលា ឱ្យទៅជាផ្ទាំងសិលា​នៃព្រះសហគមន៍របស់ព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គបានប្រគល់កូនសោឱ្យលោក (មថ ១៦,១៨-១៩) ទ្រង់ក៏តែងតាំង​លោកឱ្យទៅជាគង្វាលលើហ្វូងទាំងមូល (យហ ២១,១៥-១៧)។ “ក៏ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គ​ប្រទានឱ្យ​លោក​សិលា​​មានបន្ទុកចង និងស្រាយ ព្រះអង្គក៏បានប្រទាន​បន្ទុកនេះយ៉ាងពិតប្រាកដឱ្យ​ក្រុម​គ្រីស្តទូត ដែលរួមជាមួយ​មេ​ដឹកនាំ​របស់គេដែរ” (LG ២២)។ បន្ទុករបស់លោកសិលានេះ និងគ្រីស្តទូតឯទៀតៗ ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃព្រះសហគមន៍។ លោកអភិបាលបន្តបន្ទុកនេះក្រោមអំណាចរបស់សម្ដេចប៉ាប។

៨៨២. សម្ដេចប៉ាប ដែលជាអភិបាលទីក្រុងរ៉ូម និងអ្នកបន្តមុខងារពីសន្តសិលា “ជាគោលអចិន្រៃ្តដែលអាចមើល​ឃើញ​ ហើយជាគ្រឹះ​បណ្តោយឱ្យអស់អភិបាលរួមគ្នាទៅ​​​វិញ​​​ទៅ​​​មក និងឱ្យគ្រីស្តបរិស័ទទាំង​អស់រួមគ្នាជា​ធ្លុង​តែមួយដែរ” (LG ២៣)។ “សម្ដេចប៉ាបមានអំណាច​​​ពេញលេញ​​​លើព្រះសហគមន៍ គឺអំណាចដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់​បំផុត​​​​និង​សកល​​​ ដែលលោកអាច​​​បម្រើដោយសេរីជានិច្ច ព្រោះលោកទទួលបន្ទុកជាតំណាងព្រះគ្រីស្ត និងជាគង្វាល​នៃ​ព្រះ​សហគមន៍ទាំងមូល” (LG ២២)។

៨៨៣. ក្រុមលោកអភិបាល “មានអំណាច (...) លុះត្រាតែក្រុមអភិបាលនេះ ​រួមជា​មួយ​សម្ដេចប៉ាប ជាមេដឹកនាំក្រុម​អភិបាល​នោះ”​​។ ក្រុមអភិបាលនេះ “ក៏មានអំណាចដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត និងមានអំណាចពេញលេញលើព្រះ​សហគមន៍​​ទាំង​​​មូល​ លុះត្រាតែក្រុម​អភិបាលនេះរួមជាមួយអភិបាលព្រះ​​​សហគមន៍ក្រុងរ៉ូម” (LG ២២)។

៨៨៤. “ក្រុមអភិបាលមានអំណាចលើព្រះសហគមន៍ទាំងមូល យ៉ាងឱឡារិក ក្នុងមហាសន្និបាតសាកល” (CIC ៣៣៧,១)។ “មានមហាសន្និបាតសាកល លុះត្រាតែ​​​អភិបាលដែល​បន្តមុខងារ​​ពី​​លោកសិលាមកបញ្ជាក់ ឬយ៉ាង​ហោច​​ណាស់ សុខចិត្តទទួល​​​មហាសន្និបាតនោះ​​​” (LG ២២)។

៨៨៥. “ដោយក្រុមអភិបាលនេះមានផ្នែកជាច្រើនផ្សេងៗពីគ្នាយ៉ាងណា ក្រុមនេះបង្ហាញបញ្ជាក់ថា ប្រជារាស្ត្រ​របស់ព្រះជាម្ចាស់ក៏មានផ្នែកជាច្រើនផ្សេងៗ​​​ពីគ្នា និងជាប្រជារាស្រ្តសាកលយ៉ាងនោះដែរ។ ​​​ដោយ​ក្រុមអភិបាល​នោះ​​​​​​​​​​រួមគ្នាក្រោមអំណាចមេដឹកនាំតែមួយយ៉ាងណា   ក្រុមនេះក៏បង្ហាញបញ្ជាក់ថា  ហ្វូងរបស់ព្រះ    ​​​គ្រីស្តរួមគ្នា​​​ជាធ្លុង​​​តែ​​មួយ​​​យ៉ាង​​​នោះ​​​ដែរ” (LG ២២)។

៨៨៦. “អភិបាលម្នាក់ៗ តាម​​​ចំណែក​​​​​​រៀង​​​ៗខ្លួន ក៏ជាគោល ​​​និងជាគ្រឹះធ្វើឱ្យព្រះសហគមន៍​​​​​​ភូមិភាគរបស់ខ្លួន រួប​រួម​គ្នាជាធ្លុងតែមួយ​ដែរ” (LG ២៣)។ “អស់លោកប្រើអំណាច តាមចំណែករៀងៗខ្លួន ក្នុងឋានៈ​ជា​គង្វាល​លើ​ផ្នែក​នៃប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលព្រះអង្គបានផ្ញើមកអស់​លោក” (LG ២៣) ដោយមានលោកបូជាចារ្យ និងលោកឧបដ្ឋាកជួយផង។ ប៉ុន្តែ ក្នុងឋានៈជាសមាជិកក្រុមអភិបាល ម្នាក់ៗចូលរួមចំណែកក្នុងការយកចិត្តទុក​ដាក់លើព្រះសហគមន៍ទាំងឡាយ (CD ៣) "ដោយ (...) ត្រួតត្រា​ព្រះសហគមន៍​​​​​របស់ខ្លួន​​​ផ្ទាល់ ទុកជាចំណែកមួយ​​​នៃ​ព្រះសហគមន៍​​​​​សាកល អស់លោកសហការគ្នាយ៉ាងស័ក្តិសិទ្ធ ​ដើម្បីជាប្រយោជន៍​របស់​ព្រះ​កាយ​​ដ៏អាថ៏កំបាំង​​​របស់​​​​​​​​ព្រះ​​​គ្រីស្ត ដែលជាព្រះកាយរបស់ព្រះសហគមន៍ទាំងឡាយដែរ” (LG ២៣)។ ជាពិសេស គេនឹងយកចិត្តទុក​ដាក់នឹងជនក្រីក្រ អ្នកដែលត្រូវគេបៀតបៀនព្រោះតែជំនឿ និងសាសនទូត ដែលប្រកាសដំណឹងល្អលើផែនដី​ទាំងមូល។

៨៨៧. ព្រះសហគមន៍ភូមិភាគ ដែលនៅជិតគ្នា និងដែលមានវប្បធម៌ស្រដៀងគ្នា ទៅជាខេត្តព្រះ   សហគមន៍ ឬ​ក្រុម​​ធំ​ជាង ដែលគេហៅថា តំបន់។ អភិបាលនៃក្រុមនោះអាចប្រជុំគ្នាជាសន្និបាតខាងខេត្តដែរ។ “ក្រុមអភិបាល​តាម​​ប្រទេស​នីមួយៗ​​​អាចជួយ​​​សហការ​​​គ្នា​​​តាមរបៀបផ្សេងៗដែលបង្កើតផល បាន​បញ្ជាក់​ថា​គោលបំណង​នៃក្រុម​អភិបាល​​​​​ណែនាំព្រះសហគមន៍រួម កើតជារូបរាងយ៉ាងជាក់ច្បាស់ហើយ” (LG ២៣)។

ក្រុមអភិបាល និងសម្ដេចប៉ាបមានបន្ទុកបង្រៀនគ្រីស្តបរិស័ទ

៨៨៨. លោកអភិបាលរួមជាមួយលោកបូជាចារ្យ ដែលជាសហការីរបស់លោក “មានភារកិច្ចសំខាន់ជាងគេ ប្រកាស​​ដំណឹង​ល្អរបស់ព្រះជាម្ចាស់ចំពោះមនុស្សទាំងអស់” (PO ៤) តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះអម្ចាស់ (មក ១៦,១៥)។ អស់លោក “ជាអ្នក​​​ប្រកាសជំនឿ ដែលនាំសាវ័កថ្មីមករកព្រះគ្រីស្ត គេក៏ជាគ្រូគួរឱ្យជឿទុកចិត្ត” នៃ​ជំនឿ​​ដែលមកពីក្រុមគ្រីស្តទូត “គឺជាគ្រូដែលទទួល​អំណាច​​​របស់​​​ព្រះ​​​គ្រីស្ត” (LG ២៥)។

៨៨៩. ដើម្បីឱ្យព្រះសហគមន៍នៅតែរក្សាទុកជំនឿដ៏បរិសុទ្ធ ដែលក្រុមគ្រីស្តទូតបានបញ្ជូន ព្រះ   គ្រីស្តសព្វ​ព្រះ​​​​​​​ហឫទ័យ​ប្រគល់ឱ្យព្រះសហគមនន៍មិនអាចភ័ន្តច្រឡំបានទេ រួមជាមួយព្រះអង្គ ដែល​ទ្រង់​ជា​សេចក្ដី​ពិត។ ដោយ “ជំនឿហួសធម្មជាតិ” ប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ “ក៏ភ្ជាប់ចិត្តនឹងលទ្ធិ​នៃជំនឿ​ផ្ដាច់​មិន​បាន” ក្រោម​​ក្រុម​​មេដឹកនាំ​ដ៏រស់រវើករបស់ព្រះសហគមន៍ (LG ១២)។

៨៩០. បេសកកម្មរបស់ក្រុមមេដឹកនាំទាក់ទងនឹងលក្ខណៈជាស្ថាពររបស់សម័្ពន្ធមេត្រី ដែលព្រះជាម្ចាស់បាន​ចង ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត ជាមួយប្រជារាស្រ្តព្រះអង្គ។ ក្រុមមេដឹកនាំក៏ត្រូវតែការពារប្រជារាស្រ្តនេះ កុំ    ឱ្យគេវង្វេង​ ឬកុំ​ឱ្យមានការខ្វះខាតអ្វីឡើយ ហើយដើម្បីធានាថា គេប្រកាសជំនឿដ៏ពិតប្រាកដដោយគ្មានកំហុសឡើយ។ ក្រុម​​មេ​​ដឹក​នាំមានបន្ទុកប្រុងប្រយ័ត្នឱ្យប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ស្ថិតនៅក្នុងសេចក្ដីពិត ដែលនាំ​ឱ្យ​មាន​​​សេរីភាព​​ពេញទី។ ដើម្បី​បំពេញកិច្ចបម្រើនេះ ព្រះគ្រីស្តបានប្រទានឱ្យពួកគង្វាល​មានព្រះអំណោយទាន​មិន​​អាច​ភ័ន្តច្រឡំបាន ក្នុង​វិស័យ​​លទិ្ធជំនឿ និងសីលធម៌។ ពួកគេអាចប្រើព្រះអំណោយទាននេះតាមរបៀបពីរ៖

៨៩១. “សម្ដេចប៉ាបមាន​ឯក​សិទ្ធិ​​​មិនអាច​​​ភ័ន្ត​​​ច្រឡំបាន ក្នុងឋានៈលោកទទួលបន្ទុកជាមេដឹកនាំក្រុមអភិបាល និង​​​​​ក្នុងឋានៈជាគង្វាល និងជាគ្រូដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត​​​របស់​​​គ្រីស្តបរិស័ទទាំងឡាយ។ លោកទទួលភារកិច្ចគាំទ្រ​បងប្អូន​ក្នុ​ងជំនឿ។ នៅពេលលោកប្រកាស​​​អំពីប្រការមួយក្នុងវិស័យលទិ្ធនៃជំនឿ ​​​និងសីលធម៌ ទាំងបញ្ចេញ​​​ឯកសារ​​​​​​ជា​ស្ថាពរ លោកមិន​អាច​ភ័ន្តច្រឡំបានឡើយ” (...)។ ក្រុមអភិបាល​ក៏​មិនអាចភ័ន្តច្រឡំបានដែរ តាមព្រះបន្ទូល​សន្យា​មកព្រះសហគមន៍ថា ​​​មិនអាចភ័ន្តច្រឡំបាន នៅពេល​​​ក្រុម​អភិបាល​​បំពេញមុខ​​​ងារបង្រៀន​​​យ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់ រួម​ជាមួយ​សម្ដេចប៉ាបដែលបន្ត​មុខងារពីគ្រីស្តទូត​​​សិលា​មក” ជាពិសេសក្នុងមហាសន្និបាតសាកល (LG ២៥ ; DS ៣០៧៤)។ នៅពេលដែលព្រះសហគមន៍ តាមរយៈក្រុមមេដឹកនាំ ពន្យល់ “នូវអ្វីៗ

ដែលត្រូវជឿទុកជាសេចក្ដី ដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់បានសម្ដែងឱ្យមនុស្សលោកស្គាល់” (DV ១០) និងទុកជាសេចក្ដីប្រៀនប្រដៅរបស់​ព្រះ​គ្រីស្ត “គ្រីស្ត​បរិស័ទ​ត្រូវតែភ្ជាប់ចិត្តនឹងសេចកី្តបញ្ជាក់​គោលលទ្ធិ ដោយ​ស្តាប់បង្គាប់ក្នុងឋានៈជាអ្នកផ្ញើជីវិត​លើព្រះ​គ្រីស្ត” (LG ២៥)។ ព្រះសហគមន៍ក៏មិនអាចភ័ន្តច្រឡំបាន ក្នុងករណីថែរក្សា និងពន្យល់​​​ដោយ​ស្មោះ​​​នូវ​សេចក្តី​​​​ដែល​​​​ព្រះ​​​ជាម្ចាស់បាន​​​សម្តែងឱ្យមនុស្សលោកស្គាល់ដែរ (LG ២៥)។

៨៩២. ព្រះជាម្ចាស់ជួយឧបត្ថម្ភអ្នកបន្តមុខងារពីក្រុមគ្រីស្តទូត ដែលបង្រៀនរួមជាមួយអ្នកបន្តមុខងាររបស់​លោក​​សិលា តាមរបៀបពិសេស រួមជាមួយលោកអភិបាលទីក្រុងរ៉ូម ជាគង្វាលនៃព្រះសហគមន៍​ទាំងមូល​ដែរ។ ព្រះជាម្ចាស់​ជួយឧបត្ថម្ភពួកលោក ក្នុងឋានៈជាក្រុមមេដឹកនាំធម្មតា នៅពេល​ដែលគេបង្រៀននូវលទ្ធិ​នៃ​ជំនឿ និងសីលធម៌ ដែលនាំឱ្យយល់កាន់តែ​ច្បាស់​សេចក្ដី ដែលព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងឱ្យ​មនុស្សលោក​ស្គាល់ ទោះបីគេមិនបានបញ្ជាក់គោលលទ្ធិដោយមិនអាចភ័ន្តច្រឡំបានទេ និង “ជាស្ថាពរ”។ គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតា​ត្រូវតែ “យល់ស្របអស់ពីចិត្តគំនិត” (LG ២៥) នូវការប្រៀនប្រដៅធម្មតានេះ។ ទោះបីគ្រីស្តបរិស័ទមិន​ត្រូវភ្ជាប់​ចិត្ត​នឹងសេចកី្ត​បញ្ជាក់​​​គោល​លទ្ធិយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏គ្រីស្តបរិស័តត្រូវយល់ស្របនឹងសេចក្ដីនោះដែរ។

ក្រុមអភិបាល និងសម្ដេចប៉ាបមានបន្ទុកណែនាំគ្រីស្តបរិស័ទឱ្យបានវិសុទ្ធ

៨៩៣. លោកអភិបាល “ទទួលខុសត្រូវនិងចែកចាយព្រះហឫទ័យប្រោសប្រណីរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ក្នុងឋានៈ​លោក​ជា​បូជាចារ្យដ៏ខ្ពង់​ខ្ពស់​បំផុត” (LG ២៦) ជាពិសេសក្នុងអភិបូជា ដែលលោកថ្វាយដោយខ្លួនលោកផ្ទាល់ ឬដោយ​​ចាត់​ចែង​ឱ្យលោកបូជាចារ្យជាសហការីរបស់លោកថ្វាយ ដ្បិតអភិបូជាជាស្នូលនៃព្រះ       សហគមន៍​ភូមិ​ភាគ។ លោកអភិបាល និងលោកបូជាចារ្យណែនាំព្រះសហគមន៍ឱ្យបានវិសុទ្ធ ដោយអធិដ្ឋាន និងធ្វើការ ដោយ​​ប្រកាស​ព្រះបន្ទូល និងផ្ដល់អគ្គសញ្ញា។ ពួកលោកណែនាំព្រះសហគមន៍ឱ្យបានវិសុទ្ធដោយធ្វើជាគំរូ៖ “កុំប្រើអំណាចជិះជាន់អស់អ្នកដែលព្រះជាម្ចាស់ប្រទានមកឱ្យបងប្អូនថែរក្សានោះឡើយ គឺត្រូវធ្វើជាគំរូដល់​ហ្វូង​​​​​​​​ចៀម​​វិញ” (១ពត្រ ៥,៣)។ ហេតុនេះ “អស់លោកអាចឈាន​​​ទៅដល់ព្រះ​​​ជន្មរបស់ព្រះជាម្ចាស់ រួមជាមួយ​ហ្វូង​ដែល​​​ព្រះអង្គបានផ្ញើ​លើ​អស់លោក” (LG ២៦)។

 ក្រុមអភិបាល និងសម្ដេចប៉ាបមានបន្ទុកដឹកនាំព្រះសហគមន៍

៨៩៤. “អស់លោកអភិបាលទទួលបន្ទុកលើព្រះសហគមន៍តាមភូមិភាគ ក្នុងឋានៈខ្លួនជាតំណាង និងជាទូត​​​របស់​ព្រះ​​​​គ្រីស្ត។ ដូច្នេះអស់លោកណែនាំព្រះសហគមន៍ភូមិភាគដោយទូន្មាន ដោយលើកទឹកចិត្ត ដោយធ្វើជាគំរូដាក់​គេ ហើយ​​​​​​ដោយ​​​ប្រើ​​​អំណាច​​របស់លោកក្នុងឋានៈអស់លោកជាអ្នកទទួលអគ្គសញ្ញាតែងតាំងជាអ្នកបម្រើព្រះសហគមន៍” (LG ២៧)។ ប៉ុន្តែ អស់លោកមិនអាចប្រើអំណាច​​​នេះ​​​តាមអំពើ​​​ចិត្តបានទេ គឺលោកត្រូវប្រើអំណាចនេះ ​ដើម្បី​សាង​សង់គ្រីស្តបរិស័ទ ដោយបម្រើគេ ដូចម្ចាស់របស់អស់លោក (លក ២២,២៦-២៧)។

៨៩៥. “អស់លោកអភិបាលប្រើអំណាចនេះក្នុងនាមព្រះគ្រីស្ត ជាអំណាចរបស់លោកផ្ទាល់ ជាអំណាចធម្មតា​និង​​ជា​អំណាចចំលើគេ។ ក៏ប៉ុន្តែ នៅពេលប្រើអំណាចនេះ អស់លោកត្រូវអនុវត្តតាមការគ្រប់គ្រង​នៃអំណាច​ដ៏ខ្ពង់​ខ្ពស់​​បំផុតរបស់សម្ដេចប៉ាប” (LG ២៧)។ ប៉ុន្តែ មិនត្រូវចាត់ទុកអស់លោកអភិបាលជាតំណាងរបស់សម្ដេចប៉ាប​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ ដែលអំណាចធម្មតា និងលើព្រះសហគមន៍ មិនលុបបំបាត់អំណាច​​របស់ពួកលោក តែផ្ទុយទៅវិញ ពង្រឹង និងការពារអំណាចនេះ ។ អស់លោកត្រុវប្រើអំណាចដោយរួមជាមួយព្រះសហគមន៍ទាំងមូល ដោយមានសម្ដេចប៉ាបណែនាំ។

៨៩៦. គង្វាលដ៏ល្អនឹងធ្វើជាគំរូ និងជា “រូបរាង” របស់លោកអភិបាលដែលមានបន្ទុកដឹកនាំព្រះ     សហគមន៍។ ដោយ​ដឹងខ្លួនពីភាពទន់ខ្សោយរបស់ខ្លួន “លោកអភិបាលអាច​​អធ្យាស្រ័យ​ដល់​មនុស្ស​ល្ងិតល្ងង់​ និង​មនុស្ស​​​​វង្វេង​បាន‌​។ ហេតុនេះ លោកត្រូវយកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់អ្នកដែលស្ថិតនៅក្រោមអំណាចរបស់លោក និងយកចិត្តទុកដាក់​ស្រឡាញ់​​គេទុកជាកូនដ៏ពិត​​​ប្រាកដ” (...)។ “រីឯគ្រីស្តបរិស័ទវិញ គេត្រូវភ្ជង់ចិត្តស្រឡាញ់​អភិបាល​របស់ខ្លួន ដូច​ព្រះ​សហគមន៍ភ្ជង់ចិត្តស្រឡាញ់ព្រះគ្រីស្ត និងដូចព្រះគ្រីស្តភ្ជង់ចិត្តស្រឡាញ់ព្រះបិតា” (LG ២៧)៖

សូមទាំងអស់គ្នាដើរតាមលោកអភិបាល ដូចព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត {ដើរតាម} ព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ ហើយក្រុមលោកបូជាចារ្យដើរតាមក្រុមគ្រីស្តទូតផងដែរ។ ឯចំពោះពួកលោកឧបដ្ឋាកវិញ សូមគោរពពួកលោកដូចបងប្អូនគោរព​ធម្មវិន័យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដែរ។ សូមកុំឱ្យនរណាម្នាក់ធ្វើអ្វីមួយ ដែលទាក់ទងនឹងព្រះសហគមន៍ ក្រៅពី​លោក​​អភិបាលឱ្យសោះ (សន្ត អ៊ីញ៉ាស នៃអង់ទីអូស)។

២. គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតា

៨៩៧. “ឈ្មោះ “គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតា” ជាគ្រីស្តបរិស័ទដែលមិនបានទទួលអគ្គសញ្ញាតែងតាំង​​​ជាអ្នកបម្រើ​​​ព្រះ​សហគមន៍ និងមិនមែនជាបព្វជិតបព្វជិតា ដែលព្រះសហគមន៍ទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការទេ។ “គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតា” ជាគ្រីស្ត​បរិស័ទដែលចូលក្នុង​​​ប្រជារាស្ត្ររបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដោយអគ្គសញ្ញាជ្រមុជទឹកប្រោសឱ្យគេរួមក្នុងអង្គ​ព្រះ​គ្រីស្ត។ ពេលនោះគេទទួលមុខងារ ជាបូជាចារ្យ ជាព្យាការី និងជាស្តេចរបស់ព្រះអង្គតាមរបៀបរបស់គេ។ គេ​បំពេញ​​បេសកកម្មរ​​​បស់​​​ប្រជាជនគ្រីស្តបរិស័ទទាំងមូល នៅក្នុងព្រះសហគមន៍និងនៅក្នុងពិភពលោក តាម​ចំណែក​​​​​​រៀងៗ​ខ្លួន” (LG ៣១)។

 ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅគ្រីស្តបរិស័ទធម្មតា

៨៩៨. “ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅគ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាឱ្យស្វែងរកព្រះរាជ្យរបស់ព្រះអង្គ ​​​​​​ដោយត្រួតត្រា​​​កិច្ចការក្នុង​លោក​​នេះ ដែលគេចាត់ចែងតាមព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (...)។ គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាទាំងនេះ មានភារកិច្ច​​​ផ្ទាល់​យ៉ាងពិសេស​​​ គឺបំភ្លឺនិង​តម្រង់​អ្វីៗ​ទាំងអស់ ក្នុងលោកីយ៍ ដែលគេរស់ភ្ជាប់ជាមួយនោះ ដើម្បី  ឱ្យ​អ្វីៗ​ទាំង​នោះ​កើត​ឡើង និងចម្រើនតាមព្រះគ្រីស្តជានិច្ច និង​​​សម្រាប់លើកតម្កើងសិរិរុងរឿងព្រះ ដែលបង្កើត និង​សង្គ្រោះ​មនុស្ស​លោក” (LG ៣១)។

៨៩៩. គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាត្រូវតែមានគំនិតថ្មីជាចាំបាច់ កាលបើត្រូវរកឱ្យឃើញ និងបង្កើតមធ្យោបាយ ដើម្បី​ឱ្យ​លទ្ធិនៃគ្រីស្តសាសនា និងរបៀបរស់នៅរបស់គ្រីស្តបរិស័ទ ជ្រាប​ចូល​ក្នុង​សង្គម នយោបាយ និង​សេដ្ឋកិច្ច ហើយដែលជាការធម្មតានៃជីវិតរបស់ព្រះសហគមន៍៖

គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាស្ថិតនៅខាងមុខនៃជីវិតព្រះសហគមន៍ ។ ដោយសារពួកគេ ព្រះសហគមន៍ជាគោលដ៏សំខាន់​ដល់​ជីវិតនៃសង្គម។ ហេតុនេះ ពួកគេត្រូវតែដឹងខ្លួនកាន់តែច្បាស់ៗថា ពួកគេមិនគ្រាន់តែជាកម្មសិទ្ធិ​របស់ព្រះ​សហគមន៍​ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងពួកគេជាព្រះសហគមន៍ គឺសហគមន៍នៃគ្រីស្តបរិស័ទនៅលើផែនដីនេះ ដោយ​សម្ដេច​ប៉ាបជាប្រធាន​​ រួមជាមួយលោកអភិបាលជាអ្នកជួយណែនាំ។ ពួកគេជាព្រះសហគមន៍ (សម្ដេច​ប៉ាបពីយ៉ូស​ទី​១២ CL ៩)។

៩០០. ដោយសារអគ្គសញ្ញាជ្រមុជទឹក និងលាបថ្ងាស ព្រះជាម្ចាស់ផ្ញើគ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាឱ្យមានមុខងារ​ប្រកាស​​ដំណឹង​ល្អ ដូចគ្រីស្តបរិស័ទឯទៀតៗទាំងអស់គ្នាផងដែរ។ គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាមានកាតព្វកិច្ច និងមាន​សិទ្ធិ ដោយខ្លួនគេ​ផ្ទាល់ ឬដោយរួមជាសហគមន៍ ធ្វើការដើម្បីឱ្យមនុស្សទាំងអស់ នៅលើផែនដីទាំងមូល ស្គាល់ និងទទួលសាររបស់​​ព្រះ​ជាម្ចាស់អំពី​ការសង្រ្គោះ។ ជាពិសេស ពួកគេត្រូវតែប្រកាសសារនេះជាចាំបាច់ នៅ​​ពេល​ដែលមនុស្សលោកអាច​ស្ដាប់​ឮអំ​ពីដំនឹងល្អ និង​​ស្គាល់ព្រះគ្រីស្តបាន តាមរយៈពួកគេតែប៉ុណ្ណោះ។ ​ក្នុង​ព្រះ​សហគមន៍​ កិច្ចការរបស់ពួកគេពិតជាចាំបាច់ បើពួកគេមិនបំពេញកិច្ចការនេះ ពួកគង្វាលមិនអាចបង្កើត​ផលបានបរិបូរណ៍​​សោះ​ឡើយ។

គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាទទួលចំណែកក្នុងបន្ទុករបស់ព្រះគ្រីស្តជាបូជាចារ្យ

៩០១. “​​​ដោយគ្រីស្តបរិស័ទធម្មតា​ថ្វាយខ្លួនទៅ​ព្រះ​គ្រីស្ត និងដោយព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ​​​ចាក់ប្រេងអភិសេកគេ ព្រះ​​​​​ជា​​​ម្ចាស់ត្រាស់​ហៅ​​​គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាឱ្យមានបេសកកម្ម​ដ៏ល្អប្រសើរ និងមានគ្រប់មធ្យាយបាយ ​​​បណ្តោយឱ្យ​​​ព្រះ​វិញ្ញាណបង្កើត​​​ផល​​​កាន់តែច្រើនឡើងៗ​នៅក្នុងខ្លួនគេ។ កិច្ចការធម្មតាទាំងអស់ ដែលគេប្រព្រឹត្ត​​​ប្រចាំថ្ងៃ ពាក្យ​អធិដ្ឋាន ​​និងកិច្ចការរបស់គេ ក្នុងឋានៈជា​គ្រីស្តទូត ការរស់នៅ​ជាគូស្វាមីភរិយា​​​ ការរស់នៅ​ក្នុងក្រុម​គ្រួសារ ការនឿយ​​​ហត់​​​ដើម្បីចិញ្ចឹមជីវិត ការសម្រាក​​​ទាំង​​​​​​រូបកាយក្ដី ទាំងចិត្តគំនិតក្ដី (លុះត្រាតែគេប្រព្រឹត្តការ​ទាំង​​​​នោះ​​​​រួមជាមួយព្រះ​​​វិញ្ញាណ​​​​​​របស់ព្រះជាម្ចាស់) សូម្បីតែទុក្ខលំបាក​​​ប្រចាំ​ជីវិត (លុះត្រាតែគេស៊ូទ្រាំដោយអត់ធ្មត់​ខន្តី) ក៏សុទ្ធតែត្រឡប់ទៅ​​​ជា «យញ្ញបូជាខាង​វិញ្ញាណជាទីគាប់់ព្រះ​​​ហឫទ័យ​​​ព្រះជាម្ចាស់ ដោយសារ​ព្រះយេស៊ូ​គ្រីស្ត»(១សល ២,៥)។​​​ ពេលគេ​​​ថ្វាយអភិបូជា គេថ្វាយតង្វាយទាំងនោះ​ទៅព្រះបិតា រួម​​​ជាមួយ​ព្រះកាយ​ព្រះអម្ចាស់ ដោយគោរព​​​ប្រណិប័តន៍។ ធ្វើដូច្នោះ គ្រីស្តបរិស័ទ​ធម្មតា ប្រសិទិ្ធ​​​ពិភពលោក​ទាំងមូល​ថ្វាយ​ទៅ​ព្រះ​បិតា និងគោរពក្រាបថ្វាយ​​​បង្គំ​​​ព្រះបិតា​​​នៅគ្រប់​ទីកន្លែង ដោយរស់នៅបែបវិសុទ្ធ” (LG ៣៤ ; LG ១០)។

៩០២. តាមរបៀបពិសេស មាតាបិតារួមចំណែកទទួលបន្ទុកណែនាំឱ្យបានវិសុទ្ធ “នៅពេលដែលគាត់មានរបៀបរស់នៅ​ជាស្វាមីភរិយារតាមលក្ខណៈជាគ្រីស្តបរិស័ទ ហើយអប់រំកូនៗតាមគ្រិស្តសាសនា (CIC ៨៣៥,៤)។

៩០៣. បើគេមានលក្ខណៈត្រឹមត្រូវ ព្រះសហគមន៍អាចទទួលគ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាឱ្យធ្វើជាអ្នកបម្រើព្រះបន្ទូល និងអ្នកបម្រើអាសនៈ ដោយស្ថិតស្ថេរ (CIC ២៣០,១)។ “នៅពេលដែលព្រះសហគមន៍ត្រូវការ បើគ្មានអ្នក​បាន​ទទួល​​មុខងារ​បម្រើ​ព្រះសហគមន៍ ហើយទោះបីគេមិនមែនជាអ្នកបម្រើព្រះបន្ទូល និងអ្នកបម្រើអាសនៈក៏ដោយ​ ក៏គ្រីស្ត​បរិស៍ទ​​ធម្មតាអាចបំពេញមុខងារខ្លះៗដូចជាប្រកាសព្រះបន្ទូល ណែនាំការអធិដ្ឋានខាងពិធីបុណ្យ ផ្ដល់​បុណ្យ​​ជ្រមុជទឹក និងផ្ដល់ព្រះកាយដ៏វិសុទ្ធរបស់ព្រះគ្រីស្ត តាមច្បាប់ព្រះសហគមន៍” (CIC ២៣០,៣)។

គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាទទួលចំណែកនៃបន្ទុករបស់ព្រះគ្រីស្តជាព្យាការី

៩០៤. “ព្រះគ្រីស្តបំពេញមុខងារជាព្យាការី​​ (...)  មិនគ្រាន់តែដោយសារអស់លោកអភិបាល​ ដែលបង្រៀន​ក្នុង​ព្រះ​នាម​ព្រះអង្គ​​​ និងដែលប្រកបដោយអំណាច​របស់ព្រះអង្គ​​​ប៉ុណ្ណោះទេ តែព្រះអង្គក៏បន្តបំពេញ​មុខងារនេះ​ដោយសារ​គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាដែរ គឺព្រះអង្គប្រោសឱ្យ​​​គ្រីស្តបរិស័ទទាំងនោះ​​​ទៅជាសាក្សីរបស់ព្រះ   អង្គ។ ព្រះអង្គ​ប្រោសគេឱ្យមានជំនឿជ្រៅក្នុងចិត្ត​ស្របគ្នា និងប្រោសឱ្យ​គេ​អាចថ្លែងព្រះបន្ទូល​​​បាន​​​ផង​” (LG ៣៥)៖

អ្នកប្រកាសដំណឹងល្អគ្រូបៗរូប ហើយសូម្បីតែអ្នកជឿម្នាក់ៗ មានភារកិច្ចបង្រៀនអ្នកដទៃ ដើម្បីនាំគេ  ឱ្យជឿ (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។

៩០៥. គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាបំពេញមុខងារជាព្យាការី ដោយប្រកាសដំណឹងល្អ គឺគេ “ប្រកាសដំណឹងល្អអំពី​ព្រះ​គ្រីស្ត ដោយការរស់នៅរបស់គេផ្តល់សក្ខីភាពផង និងដោយពោល​​​ពាក្យសម្តីផង”។ សម្រាប់គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតា “ការ​ប្រកាសដំណឹង​​​ល្អ​​​នេះ មាន​លក្ខណៈ​ពិសេស និងមានប្រសិទិ្ធភាពយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះគេប្រកាសដំណឹង​​​ល្អ ​​​ក្នុង​សភាពការណ៍​ធម្មតា​​​របស់​​​មនុស្ស​លោក” (LG ៣៥)។

ការប្រកាសដំណឹងល្អនេះ មិនគ្រាន់តែស្ថិតនៅក្នុងការរស់នៅរបស់គ្រីស្តបរិស័ទប៉ុណ្ណោះទេ គឺគ្រីស្តទូតយ៉ាងពិតប្រាកដស្វែងរកឱកាសនីមួយៗដើម្បីប្រកាសព្រះគ្រីស្ត ដល់អស់អ្នកដែលមិនជឿផង (...) ​និងដល់គ្រីស្តបរិស័ទឯ​ទៀតៗ​ផង (AA ៦)។

៩០៦. ក្នុងចំណោមគ្រិស្តបរិស័ទធម្មតា អស់អ្នកដែលអាចធ្វើបាន ហើយដែលទទួលការអប់រំ អាចជួយបង្រៀនអប់រំជំនឿ (CIC ៧៧៤ ; ៧៧៦ ; ៧៨០ ) ទេវវិទ្យាដ៏វិសុទ្ធ (CIC ២២៩) និងមធ្យោបាយទំនាក់ទំនងក្នុងសង្គម (CIC ៨២៣,១)។

៩០៧   ដោយសារកាតព្វកិច្ច បច្ចេកទេស និងកិត្តិយសដែលគេមាន គេមានសិទ្ធិ ហើយជូនកាលគេមានភារកិច្ចបញ្ចេញ​យោបល់របស់គេ ដល់ពួកគង្វាលដ៏វិសុទ្ធ​ ដើម្បីជាផលប្រយោជន៍នែព្រះសហគមន៍ ហើយផ្ដល់យោបល់នេះ​ឱ្យ​គ្រីស្តបរិស័ទ​ឯទៀតៗស្គាល់ ដោយមិនរាប់អំពីលទ្ធិនៃជំនឿដ៏ត្រឹមត្រូវ និងសីលធម៌ ហើយដោយគោរពពួកគង្វាល ទាំង​យក​ចិត្តទុក​ដាក់នូវផលប្រយោជន៍រួម និងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូររបស់មនុស្ស (CIC ២១២,៣)។

 គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាទទួលចំណែកនៃបន្ទុករបស់ព្រះគ្រីស្តជាព្រះមហាក្សត្រ

៩០៨. “ព្រះគ្រីស្តធ្វើ​តាម​ព្រះ​បញ្ជា​រហូត​ដល់​សោយ​ទិវង្គត (ភីល ២,៨-៩) ព្រះអង្គបានប្រគល់អំណាចនេះ ឱ្យ​ក្រុម​សាវ័ក ទ្រង់​ក៏​តែង​តាំង​គេឱ្យមានសេរីភាព ក្នុងឋានៈជាព្រះ​​​មហាក្សត្រ ដើម្បី​រំដោះគេឱ្យបានរួចពីអំណាច​នៃ​បាប​​ដែល​សោយរាជ្យ​​ក្នុងខ្លួនគេផ្ទាល់។ គេត្រូវមានចិត្តលះបង់ និងរស់នៅយ៉ាង​​​វិសុទ្ធ ទើបព្រះអង្គ​ប្រោស​គេឱ្យរួច​បាន” (LG ៣៦)។

. អ្នកណាដែលគ្រប់គ្រងរូបកាយរបស់ខ្លួន និងណែនាំព្រលឹងរបស់ខ្លួន ដោយមិនចុះក្រោមអំណាចនៃ​កិលេស​តណ្ហា ជាម្ចាស់ការលើខ្លួនឯង។ យើងអាចហៅគេថា ជាព្រះមហាក្សត្រ ព្រោះគេចេះណែនាំខ្លួនឯង។ គេ​មានសេរីភាព និង​ឯករាជ្យ ហើយគេមិនមែនជាឈ្លើយនៃតណ្ហាឡើយ (សន្ត អំប្រ័រ)។

៩០៩. “លើសពីនេះទៅទៀត ប្រសិនបើស្ថាប័ននានា និង​​​សភាពនៃការរស់នៅក្នុងពិភពលោក​​​បណ្តាលឱ្យ​ប្រព្រឹត្ត​​​​​​អំពើ​បាប​​​ សូមឱ្យ​​​គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតារួមកម្លាំងគ្នាជួយប្រែ និងព្យាបាលស្ថាប័ន និងស្ថានភាព​ទាំងនោះឱ្យ​បាន​​​​សមគួរ ដើម្បីឱ្យ​ស្ថា​​​ប័ន ​និងស្ថានភាពទាំងនោះ បានស្របតាមក្បួននៃយុត្តិធម៌ ហើយ​ជួយមនុស្ស​ឱ្យប្រព្រឹត្ត​តាម​ព្រហ្មវិហារ​ធម៌ លែងរារាំងយុត្តិធម៌​​​ និង​​​ព្រហ្មវិហារធម៌ ដូចពីមុនទៀតឡើយ។ ប្រសិនបើគេប្រព្រឹត្តដូច្នេះ គ្រីស្ត​បរិស័ទនឹងនាំតម្លៃ​ដ៏ថ្លៃថ្នូរ​នៃ​សីលធម៌​ឱ្យជ្រាបចូល​​​ក្នុងវប្បធម៌​​​ និងក្នុងគ្រប់កិច្ចការរបស់មនុស្ស” (LG ៣៦)។

៩១០. “គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាអាចយល់ឃើញថា ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅគេ ឬព្រះសហគមន៍អាចត្រាស់ហៅគេ​ឱ្យ​​រួមសហការជាមួយពួកគង្វាល និងបម្រើព្រះសហគមន៍ ដើម្បីឱ្យព្រះសហគមន៍រីកចម្រើនឡើង និងមាន​ជីវិត ដោយមានមុខងារផ្សេងៗពីគ្នា តាមការប្រណីសន្តោស និងព្រះអំណោយទាន ដែលព្រះអម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យប្រោសប្រទានឱ្យគេ” (EN ៧៣)។

៩១១. ក្នុងព្រះសហគមន៍ “គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាអាចរួមសហការក្នុងការគ្រប់គ្រងព្រះសហគមន៍ តាមក្បួនច្បាប់” (CIC ១២៩,២)។ ហេតុនេះ គេនៅក្នុងក្រុមទីប្រឹក្សាតាមភូមិ (CIC ៤៤៣,៤) តាមភូមិភាគ (CIC ៤៦៣,១.២) និង​តាម​សហគមន៍ (CIC ៥១១ ; ៥៣៦)។ ​គេ​អាចរួមចំណែកក្នុងការទទួលខុសត្រូវលើ​ព្រះ​សហគមន៍​ណាមួយ (CIC ៥១៧,២) រួមសហការជាមួយទីប្រឹក្សាខាងសេធ្ឋកិច្ច (CIC ៤៩២,១) និងក្នុងតុលាការ​ព្រះ​សហគមន៍ (CIC ១៤២១,២) ល។​ល។

៩១២. គ្រីស្តបរិស័ទត្រូវតែ “បង្ហាត់ខ្លួនឱ្យចេះវែកញែកយ៉ាងច្បាស់នូវអ្វីៗ​​​ជាសិទ្ធិ និង​​​ជាភារកិច្ច​របស់ខ្លួនក្នុង​ឋានៈ​​ជាសមាជិកនៃព្រះសហគមន៍ និងអ្វីៗជាសិទ្ធិនិងជាភារកិច្ចរបស់​​​ខ្លួនក្នុងឋានៈជា​​​សមាជិក​​​នៃសង្គមមនុស្ស។ សូម​យកចិត្តទុកដាក់ខិតខំធ្វើឱ្យសិទ្ធិនិងភារកិច្ចទាំងពីរយ៉ាងនេះ ស៊ីសង្វាត់គ្នាទៅវិញ​ទៅ​មក​​​យ៉ាង​​​ស្រួល។​​​ ត្រូវនឹក​ជា​និច្ច​ថា មនសិការជាគ្រីស្តបរិស័ទត្រូវណែនាំគេគ្រប់វិស័យខាងលោកីយ៍ ដ្បិត​គ្មាន​កិច្ចការ​​​ណា​​​មួយរបស់​​​មនុស្ស សូម្បីតែខាងលោកីយ៍ក្ដី អាចជៀសផុតពីអំណាចរបស់ព្រះជាម្ចាស់បានសោះឡើយ” (LG ៣៦)។

៩១៣. “ដូច្នេះ គ្រីស្តបរិស័ទម្នាក់ៗជាសាក្សី​តាមព្រះ​អំណោយ​ទាន​ដែល​ខ្លួនបាន​​​ទទួល។ នៅពេលជា​​​មួយគ្នា​នេះ គេបំពេញបេសកកម្មរបស់ព្រះសហគមន៍ផ្ទាល់ “តាម​កម្រិត​នៃព្រះ​អំណោយ​ទាន​ ដែល​ព្រះគ្រីស្ត​ប្រទាន​មក” (អភ ៤,៧) (LG ៣៣)។

៣. របៀបរស់នៅជាអ្នកថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះជាម្ចាស់

៩១៤. “ទោះបីរបៀបរស់នៅជាបព្វជិតបព្វជិតា ដែលប្រកាសពាក្យសច្ចាប្រណិធានកាន់តាមដំបូន្មានចែងក្នុង​គម្ពីរដំណឹងល្អ មិនចូលក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធ​តាមលំដាប់លំដោយរបស់ព្រះសហគមន៍ក្តី ក៏របៀបរស់នៅបែបនេះជាប់​នឹង​​​​ជីវិត​​​ និងលក្ខណៈដ៏វិសុទ្ធរបស់ព្រះសហគមន៍​​​កាត់ផ្ដាច់មិនបានដែរ” (LG ៤៤)។

ដំបូន្មានចែងក្នុងគម្ពីរដំណឹងល្អ និងអ្នកថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះជាម្ចាស់

៩១៥. ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅសាវ័កម្នាក់ៗរបស់ព្រះគ្រីស្ត ឱ្យប្រពឹ្រត្តតាមដំបូន្មានចែងក្នុង​គម្ពីរដំណឹងល្អ។ ដំបូន្មាន​នោះមានច្រើនផ្សេងៗពីគ្នា។ ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅគ្រីស្តបរិស័ទទាំងអស់ឱ្យបានគ្រប់លក្ខណៈ ដោយ​សារ​សេចក្ដីស្រលាញ់ គឺមានសម្រាប់អស់អ្នកដែលថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះអង្គ ដោយស្ម័គ្រចិត្ត ត្រូវរស់នៅជាព្រហ្មចារី​​​ថ្វាយ​​​ព្រះ​​​ជាម្ចាស់ ដោយរក្សាភាពនូវលីវចំពោះព្រះរាជ្យ រស់នៅបែបអ្នកក្រីក្រ និង​ស្តាប់​បង្គាប់អ្នក​ដឹកនាំ។ អ្នកណាប្រកាសពាក្យសច្ចាប្រណិធានកាន់តាមដំបូន្មាន ក៏ថ្វាយខ្លួនទាំង​ស្រុង​ចំពោះ​ព្រះ​ជាម្ចាស់ (LG ៤២-៤៣ ; PC ១)។

៩១៦. ដូច្នេះ ការថ្វាយខ្លួនជាបព្វជិតបព្វជិតាជារបៀបរស់នៅ “យ៉ាងស្និតស្នាលបំផុត” ជាមួយ​ព្រះជាម្ចាស់ ដែលចាក់ឫសក្នុងបុណ្យជ្រមុជទឹក និងនាំឱ្យយើងបូជាខ្លួន​ទាំងស្រុង​ចំពោះ​ព្រះ​ជាម្ចាស់ (PC  ៥)។ ពេលថ្វាយខ្លួន អ្នកផ្ញើជីវិតទាំងស្រុងលើព្រះគ្រីស្តមានបំណងចង់ ដោយមាន​ព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ​​ណែនាំ ដើរតាមព្រះគ្រីស្តយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ថ្វាយខ្លួនចំពោះព្រះជាម្ចាស់ ហើយ​លើសអ្វីៗទាំងអស់ ចង់បង្ហាញ​និង​ប្រកាស​ក្នុង​ព្រះសហគមន៍សិរីរុងរឿង​នៃ​ពិភព​លោក​ថ្មី ដោយធ្វើ​តាម​​សេចក្ដី​ស្រលាញ់ដ៏គ្រប់លក្ខណៈ ក្នុងកិច្ចបម្រើព្រះរាជ្យ (CIC ៥៧៣)។

ដើមឈើធំៗបែកមែកសាខាយ៉ាងច្រើន

៩១៧. “ដំបូន្មានក្នុងគម្ពីរដំណឹងល្អចែងថា​ មាន​​​របៀប​​​រស់​​​នៅ​​​ប្លែកៗពីគ្នា កាន់តែច្រើនឡើង ប្រៀបបី​ដូច​គ្រាប់​​ពូជដែលព្រះជាម្ចាស់សាបព្រោះ កើតជា​ដើមឈើមួយបែក​​​មែក​​​សាខា​​​យ៉ាងច្រើនអស្ចារ្យ​ក្នុងចម្ការរបស់​ព្រះអម្ចាស់   គឺមានអ្នកខ្លះជាឥសី រស់នៅម្នាក់ឯង អ្នក​​ខ្លះ​នាំគ្នា​រស់នៅរួមជាមួយគ្នា   អ្នកខ្លះ​​​បង្កើតក្រុមគ្រួសារ    ​ផ្សេងៗ​ប្រកបដោយធនធានខាងវិញ្ញាណ យ៉ាងស្តុកស្តម្ភ ដែល​មានប្រយោជន៍​ដល់សមាជិក​​​ក្រុម​​​គ្រួសារ​​​​​​ទាំងនោះ​ផង និងដល់ព្រះកាយព្រះគ្រីស្តទាំងមូលផងដែរ” (LG ៤៣)។

៩១៨. “តាំងពីព្រះសហគមន៍ដើមដំបូង មានបុរសនិងស្រ្តី ដែលមានបំណងចង់ដើរតាមព្រះគ្រីស្ត ដោយធ្វើតាមដំបូន្មា​ន​ចែង​​​ក្នុងគម្ពីរដំណឹងល្អ ដោយមានសេរីភាព​ច្រើនជាង និងយកតម្រាប់តាមព្រះអង្គយ៉ាងស្មោះ ។ តាមរបៀប​រៀងៗ​​ខ្លួន គេបានថ្វាយខ្លួនចំពោះព្រះជាម្ចាស់។ ក្នុងចំណោមពួកគេ​ មានមនុស្សជាច្រើន ដោយមានព្រះវិញ្ញាណ​បានណែនាំ រស់នៅតែម្នាក់ឯង ឬបង្កើតក្រុមគ្រួសារបព្វជិតបព្វជិតា ដែលព្រះសហគមន៍ទទួលរាក់ទាក់ ហើយ​យល់ស្របនឹងរបៀបចាត់ចែងរបស់គេ” (PC ១)។

៩១៩. លោកអភិបាលនឹងខិតខំពិចារណា លើព្រះអំណោយទានថ្មីនៃរបៀបរស់នៅជាអ្នកថ្វាយខ្លួន ដែល​ព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏​​​វិសុទ្ធប្រោសប្រទានឱ្យព្រះសហគមន៍របស់ព្រះអង្គ។ មានតែព្រះសហគមន៍នៅទីក្រុង     រ៉ូមទេ ដែលអាចបញ្ជាក់អំពីរបៀបរស់នៅថ្មីជាអ្នកថ្វាយខ្លួនបាន។

របៀបរស់នៅជាឥសី

៩២០. ឥសីមិនតែងតែប្រកាសពាក្យសច្ចាប្រណិធានជាសាធារុណៈឡើយ។ ពួកគេរស់នៅ “ដាច់​ដោយ​ឡែក​ពី​​លោកកីយ៍ តែម្នាក់ឯងយ៉ាងតឹងរឹងក្នុងភាពស្ងៀមស្ងាត់ ដោយអធិដ្ឋានជានិច្ច និងសោកស្ដាយអំពើបាប​របស់​​ខ្លួ​នឯង និងរបស់អ្នកដទៃ។ ពួកគេបូជាជីវិតរបស់គេ ដើម្បីសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងការសង្រ្គោះ​នៃ​ពិភព​លោក” (CIC ៦០៣,១)

៩២១. ពួកគេបង្ហាញគេឯងរាល់គ្នាអំពីភាពខាងក្នុងនៃអាថ៌កំបាំងរបស់ព្រះសហគមន៍ គឺទំនាក់ទំនងយ៉ាងស្និត​ស្នាល​ជាមួយព្រះគ្រីស្ត។ ជីវិតរបស់ឥសី ដែលជាទីសម្ងាត់កំបាំងពីភ្នែកមនុស្សលោក ដូចជាធម្មទេសនាដ៏ស្ងៀមស្ងាត់ ចំពោះព្រះគ្រីស្ត ដែលពួកគេបានបូជាជីវិត ដ្បិតព្រះអង្គជាអ្វីៗទាំងអស់ចំពោះគេ។ ព្រះ  ជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅគេយ៉ាង​ពិសេស គឺឱ្យគេរកឃើញសិរីរុងរឿងរបស់​ព្រះ​​គ្រី​ស្តដែលត្រូវគេឆ្កាង ក្នុងវាលរហោស្ថាន គឺក្នុងការច្បាំងប្រយុទ្ធ​​ខាងវិញ្ញាណ។

ស្រ្តីព្រហ្មចារិនីដែលថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះជាម្ចាស់

៩២២.  ចាប់ពីដើមដំបូង ព្រះអម្ចាស់ត្រាស់ហៅស្រ្តីប្រហ្មចារិនីគ្រីស្តបរិស័ទឱ្យជាប់ចិត្តនឹងព្រះអង្គ ដោយ​បូជាខ្លួនទាំងស្រុងថ្វាយព្រះអង្គ (១ករ ៧,៣៤-៣៦)។ ដោយមានការយល់ស្របពីព្រះសហគមន៍ ស្រ្តីនោះ មានសេរីភាព ទាំងចិត្តគំនិត ទាំងរូបកាយ ទាំងវិញ្ញាណ បានប្តេជ្ញារស់នៅជាព្រហ្មចារិនី “ដោយ​សារ​ព្រះ​រាជ្យនៃស្ថានបរមសុខ” (មថ ១៩,១២)។

៩២៣. “ស្រ្តីព្រហ្មចារិនីខ្លះពោលថា​ ចង់ដើរតាមព្រះគ្រីស្តយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ដោយថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះ​ជាម្ចាស់​។ ហេតុនេះ លោកអភិបាលភូមិភាគទទួលពួកស្រ្តីនោះ ដោយធ្វើពិធីបុណ្យត្រឹមត្រូវ ព្រះគ្រីស្តជាព្រះ​បុត្រា​របស់ព្រះជាម្ចាស់យកពួកគេធ្វើ​ជាភរិយារ តាមរបៀបយ៉ាងអស្ចារ្យ ដើម្បីឱ្យពួកគេបម្រើព្រះ  សហគមន៍” (CIC ៦០៤,១)។ ដោយសារពិធីយ៉ាងឧឡារិកនេះ (Consecratio virginum) “ព្រះជាម្ចាស់ប្រោស​ស្រ្តីព្រហ្មចារិនី​ឱ្យ​ទៅជាបុគ្គលដ៏សក្ការៈ ជាសញ្ញាសម្គាល់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់​នៃសេចក្ដីស្រលាញ់​របស់ព្រះសហគមន៍​ចំពោះព្រះ​គ្រីស្ត និងជារូបតំណាង​របស់​​​​ព្រះ​សហគមន៍នៃពេលចុងក្រោយបំផុត ដែលជាព្រះមហេសីនៃស្ថានបរមសុខ និង​ជារូបតំណាងរបស់ជីវិត​ក្នុង​អនាគត” (OCV)។

៩២៤. ក្រុមស្រ្តីព្រហ្មចារិនីដែលថ្វាយខ្លួនចំពោះព្រះជាម្ចាស់ “មានរបៀបរស់នៅស្រដៀងនឹងអស់អ្នកដែលថ្វាយខ្លួនចំពោះព្រះជាម្ចាស់” (CIC ៦០៤,១)​ ធ្វើឱ្យស្រ្តីនោះ ដែលរស់នៅក្នុង​លោកកីយ៍ (ឬ​បព្វជិតា​ដែលរស់នៅក្នុងអារាម) រស់នៅដោយអធិដ្ឋាន សោកស្ដាយអំពើបាបរបស់ខ្លួនឯង និង​របស់​អ្នក​ដទៃ បម្រើបងប្អូនឯទៀតៗ  និងប្រកាសដំណឹងល្អ  តាមលក្ខណៈ  និងព្រះអំណោយទាន   ដែលព្រះជាម្ចាស់បាន​ប្រោស​ប្រទាន    ​ឱ្យម្នាក់ៗ។ ស្រ្តីព្រហ្មចារិនីអាច​ប្រមូលផ្តុំគ្នាជាសហគមន៍ ដើម្បីជួយគ្នាក្នុងការរក្សាទុក​ព្រហ្មចរិយធម៌​​របស់គេយ៉ាងស្មោះស្ម័គ្រ។

របៀបរស់នៅជាបព្វជិត បព្វជីតា

៩២៥. របៀបរស់នៅជាបព្វជិតបព្វជីតាបានកើតឡើង ក្នុងព្រះសហគមន៍ដើមដំបូង នៅបូព៌ាប្រទេស (UR ១៥) ​ហើយ​​បព្វជិត​បព្វជីតាបានរស់នៅក្នុងក្រុមគ្រួសារ ដែលព្រះសហគមន៍បានតែងតាំង តាមក្បួន​ច្បាប់​ព្រះ​សហគមន៍ (CIC ៥៧៣)។ របៀប​រស់នៅជាបព្វជិតបព្វជីតាខុសប្លែកពីរបៀបរស់នៅរបស់អស់អ្នក ដែលថ្វាយ​ខ្លួន​​ទាំងស្រុងចំពោះព្រះ​ជាម្ចាស់ ដោយសារពិធីបុណ្យ ការប្រកាសពាក្យសច្ចាប្រណិធានជាសាធារណៈ ការរស់​នៅជាមួយគ្នាដូចជាបង​ប្អូន        និងដោយសារពួកគេផ្ដល់សក្ខីភាព​ដល់ព្រះគ្រីស្ត​ដែលរួមរស់​ជាមួយ​ព្រះ  ​សហគមន៍ (CIC ៦០៧)។

៩២៦. ​របៀបរស់នៅជាបព្វជិតបព្វជីតាមកពីគម្រោងការណ៍ដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ចំពោះ​ព្រះសហគមន៍ ជា​​ព្រះអំណោយទាន ដែលព្រះ​អម្ចាស់​ប្រោសប្រទាន​ដល់​ព្រះសហគមន៍។ ព្រះសហគមន៍​ផ្ដល់​ដល់គ្រីស្តបរិស័ទ ដែល​​ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅឱ្យប្រកាសពាក្យសច្ចាប្រណិធាន ឱ្យមានរបៀបរស់នៅដ៏ស្ថិតស្ថេរមួយ។ ហេតុនេះហើយ បានជាព្រះសហគមន៍អាចសម្ដែងព្រះគ្រីស្ត និងទទួលស្គាល់ថា ខ្លួនឯងជាព្រះមហេសីរបស់ព្រះសង្រ្គោះ ផង។ របៀបរស់នៅជាបព្វជិតបព្វជីតាជាសញ្ញាសម្គាល់នៃសេចក្ដីស្រលាញ់របស់ព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់ ចំពោះ​មនុស្ស​​លោក ក្នុងបច្ចុប្បន្នកាល។

៩២៧. បព្វជិតបព្វជីតាទាំងអស់ ទោះជាមានឯកសិទ្ធពិសេស ឬគ្មាន (CIC ៥៩១) រួមជាមួយសហការី​របស់លោក​អភិបាល​ ក្នុងបន្ទុករបស់លោក។ ចាប់តាំងពី​ពេលប្រកាសដំណឹងល្អដើមដំបូង វត្តមានបព្វជិតបព្វជីតាគ្រប់យ៉ាង​ជា​ចាំបាច់ ដើម្បីតែងតាំង​ព្រះសហគមន៍ និងដើម្បីឱ្យព្រះ​សហគមន៍នោះរីកចម្រើន (AG ១៨ ; ៤០)។ “ប្រវត្តិ​សាស្រ្ត​​បញ្ជាក់​នូវ​បុណ្យ​កុសលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃក្រុមគ្រួសារបព្វជិតបព្វជីតា ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយដំណឹងល្អ និងការ​បង្កើត​​ព្រះ​សហគមន៍​ថ្មី តាំងពីវត្តអារាមសម័យបុរាណ និងក្រុមគ្រួសារនៃមធ្យមសម័យ រហូតដល់ក្រុមគ្រួ​សារ​ទាន់​សម័យ” (RM ៦៩)។

ក្រុមគ្រិស្តបរិស័ទដែលថ្វាយខ្លួន តែរស់នៅក្នុងសង្គម

៩២៨. “ក្រុមគ្រិស្តបរិស័ទដែលថ្វាយខ្លួន តែរស់នៅក្នុងសង្គម ជាក្រុម ដែលសមាជិកខិតខំរស់នៅដោយចិត្ត​ស្រលាញ់​ឱ្យបានគ្រប់លក្ខណៈ ហើយដែលព្យាយាមធ្វើឱ្យពិភពលោកបានវិសុទ្ធ ពីខាងក្នុង” (CIC ៧១០)។

៩២៩. ដោយថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុង និងឱ្យបានពេញលក្ខណៈ ដើម្បីឱ្យពិភពលោកបានវិសុទ្ធនោះ សមាជិក​​​​ក្រុមគ្រីស្ត​បរិស័ទ​នោះ ចូលរួម​ចំណែកក្នុងបន្ទុកប្រកាសដំណឹងល្អរបស់ព្រះសហគមន៍ “ក្នុងលោកីយ៍ និង​ចាប់​​ពី​​លោកីយ៍” ដោយប្រព្រឹត្តដូចមេក្នុងម្សៅ” (PC ១១)។ ពួកគេ “ផ្ដល់សក្ខីភាពអំពីរបៀបរស់នៅ​ជាគ្រីស្តបរិស័ទ ដោយមានគោលដៅឱ្យកិច្ចការលោកីយ៍ស្របនឹងព្រះជាម្ចាស់ និងឱ្យកម្លាំងដំណឹង​ល្អ​ចូល​ជ្រាបក្នុង​ពិភព​លោក”។ ពួកគេធ្វើតាមដំបូន្មានចែងក្នុងគម្ពីរដំណឹងល្អដោយចងចំណងដ៏សក្ការៈ និងរក្សាទុកការ​រួមរស់​ជាមួយ​គ្នាដូចជាបងប្អូន ដែលជា​លក្ខណៈ​ពិសេសនៃ “របៀបរស់នៅក្នុងសង្គម” របស់គេ (CIC ៧១៣,២)។

សហគមន៍បំពេញមុខងារជាសាសនទូត

៩៣០. រួមជាមួយក្រុមអ្នកថ្វាយខ្លួន “មានសហគមន៍បំពេញមុខងារជាសាសនទូត។ សមាជិក       សហគមន៍នោះ មិនធ្វើសច្ចាប្រណិធាន តែធ្វើតាមគោលដៅនៃសហគមន៍របស់គេទេ។ ពួកគេរស់នៅជាមួយគ្នាដូចជាបងប្អូន ហើយ​នៅតាម​​របៀប​រស់​នៅរបស់រៀងៗខ្លួន ពួកគេព្យាយាមស្រលាញ់ឱ្យបានគ្រប់លក្ខណៈ ដោយ​ធ្វើ​តាមគោលវិន័យ​ក្រុម​គ្រួសារ” (CIC ៧៣១,១)។

អ្នកថ្វាយខ្លួនមានបេសកកម្មប្រកាសថា ព្រះមហាក្សត្រកំពុងយាងមក

៩៣១. អ្នកដែលបានជ្រមុជទឹកបានថ្វាយខ្លួនចំពោះព្រះជាម្ចាស់រួចហើយ តែដោយបូជាខ្លួនថ្វាយព្រះជាម្ចាស់ ដែលគេស្រលាញ់លើសអ្វីៗទាំងអស់ អ្នកនោះថ្វាយខ្លួនយ៉ាងស្និតស្នាល ដើម្បីបម្រើព្រះជាម្ចាស់ និងដើម្បីផលប្រយោជន៍ព្រះសហគមន៍ផងដែរ។ ដោយថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះជាម្ចាស់ ព្រះសហគមន៍សម្ដែងព្រះគ្រីស្ត និងបង្ហាញនូវកិច្ចការយ៉ាងអស្ចារ្យរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ នៅក្នុងខ្លួន។ អស់អ្នកដែល​ប្រកាសដំបូន្មានចែងក្នុងគម្ពីរដំណឹងល្អមានបេសកកម្មដំបូងបង្អស់ គឺធ្វើតាមរបៀបរស់នៅជាអ្នកថ្វាយខ្លួន។ “ប៉ុន្តែ​ ដោយសារគេបានថ្វាយខ្លួន ទើបគេប្រគល់ខ្លួនបម្រើព្រះសហគមន៍ ដូច្នះ គេត្រូវតែធ្វើការ​តាម​របៀប​ពិសេសដោយប្រកាសដំណឹងល្អ តាមលក្ខណៈពិសេសនៃក្រុមគ្រួសាររបស់គេ” (CIC ៧៨៣)។

៩៣២. ក្នុងព្រះសហគមន៍ ដែលជាអគ្គសញ្ញា ជាសញ្ញាសម្គាល់ និងឧបករណ៍នៃព្រះជន្មរបស់ព្រះជាម្ចាស់ របៀប​​រស់​នៅជាអ្នកថ្វាយខ្លួនដូចជាសញ្ញាសម្គាល់ពិសេសរបស់គម្រោងការដ៏អស្ចារ្យអំពីការសង្រ្គោះ។ ពេល​យើង​​​​ដើរតាម និងយក​តម្រាប់តាមព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត “យ៉ាងស្និទ្ធស្នាលជាង” ពេលយើងសម្ដែង “យ៉ាង​ច្បាស់​ជាង” ថា ព្រះអង្គបាន​បន្ទាប​ខ្លួ​ន​រហូត​​ដល់សោយទិវង្គត ពេលនោះ យើងរួមរស់​យ៉ាង​ជ្រាលជ្រៅ​ជាមួយបងប្អូន​ក្នុង​សង្គម នៅក្នុងអង្គ​ព្រះ​គ្រីស្ត ដ្បិតអស់អ្នកដែលដើរតាម “ផ្លូវដ៏ចង្អៀត” នេះ ជួយដាស់តឿនបងប្អូនគេ ដោយ​ធ្វើ​ជា​គំរូសម្រាប់គេ ហើយផ្ដល់សក្ខីភាព​យ៉ាង​​អស្ចារ្យ​នោះថា “មនុស្ស​លោក​មិនអាចផ្លាស់​​​ប្រែ​​​បាន ហើយក៏មិនអាច​យក​ទៅថ្វាយព្រះជាម្ចាស់បាន ក្រៅពី​ការ​​ប្រៀន​ប្រដៅរបស់ព្រះយេស៊ូ​អំពីសុភមង្គលដ៏ពិត​​​ប្រាកដ” (LG ៣១)។

៩៣៣. ទោះជាសក្ខីភាពនេះ លាតត្រដាងជាសាធារណៈ ដូចរបៀបរស់នៅជាបព្វជិតបព្វជីតាក្ដី​ ឬដោយមិនសូវបញ្ចេញឱ្យគេដឹង​ក្ដី ឬដោយសម្ងាត់ក្ដី ក៏ព្រះគ្រីស្ត ដែលយាងមក នៅតែជាប្រភព និងទីចុងក្រោយនៃជីវិត​របស់អស់អ្នក​ដែល​ថ្វាយ​ខ្លួនដែរ៖

ប្រជារាស្ត្ររបស់ព្រះជាម្ចាស់គ្មានមាតុភូមិនៅ​​​ស្ថិតស្ថេរក្នុងលោកនេះទេ (...)។ យ៉ាងណាមិញ របៀបរស់នៅជា​​បព្វជិត​បព្វជិតាបង្ហាញបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ឱ្យគ្រីស្តបិស័ទទាំងអស់ ស្គាល់អំពីសម្បត្តិសួគ៌ ដែល​​​ស្ថិតនៅក្នុង​​​លោក​​​​នេះ​រួចហើយ​​​។ ពួកគេធ្វើសាក្សីបញ្ជាក់ថា មានជីវិតថ្មីម្យ៉ាង​ស្ថិតនៅ​អស់​​​កល្បជានិច្ច ដែលព្រះ​គ្រីស្ត​បាន​បង្កើត​​​​ដោយព្រះអង្គបូជាព្រះជន្ម។ គេក៏ជូនដំណឹងអំពីជីវិតថ្មី ​​​ដែលមនុស្សត្រូវទទួល​​​នៅលោកខាងមុខ និងអំពី​សិរីរុងរឿង​នៃព្រះរាជ្យរបស់ព្រះអង្គដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត (LG ៤៤)។

សង្ខេប

៩៣៤. “ព្រះជាម្ចាស់បានចាត់ចែងឱ្យមាននៅក្នុងព្រះសហគមន៍ នៅក្នុងចំណោមគ្រីស្តបរិស័ទ អ្នក​បម្រើ​ដ៏សក្ការៈ ដែលគេហៅថា បូជាចារ្យ ឯអ្នកដទៃវិញ គេហៅថា គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតា”។ ទីបញ្ចប់ មានគ្រីស្ត​បរិស័ទ ដែលជាបូជាចារ្យ ឬជាគ្រីស្តបរិស័ទធម្មតា ដែលសច្ចារធ្វើតាមដំបូន្មានចែងក្នុងគម្ពីរដំណឹងល្អ ហើយដែល​បាន​ថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះជាម្ចាស់ និងបម្រើបេសកកម្មរបស់ព្រះសហគមន៍ (CIC ២០៧,១.២) ។

៩៣៥. ដើម្បីប្រកាសជំនឿ និងធ្វើឱ្យព្រះរាជ្យរបស់ព្រះអង្គយាងមក ព្រះគ្រីស្តចាត់ក្រុមគ្រីស្តទូត និង​​អ្នកបន្តមុខងាររបស់ពួកលោកឱ្យទៅ។ ព្រះអង្គប្រោសឱ្យពួកលោករួមចំណែកក្នុងបេសកកម្មរបស់ ព្រះអង្គ។ ពួកលោកទទួលអំណាចពីព្រះអង្គឱ្យប្រព្រឹត្តកិច្ចការក្នុងអង្គព្រះអង្គ។

៩៣៦. ព្រះអម្ចាស់បានប្រោសឱ្យសន្តសិលាទៅជាគ្រឹះដែលអាចមើលឃើញនៃព្រះសហគមន៍ព្រះ អង្គ។ ព្រះអង្គបានប្រគល់កូនសោឱ្យលោក។ លោកអភិបាលព្រះសហគមន៍នៅទីក្រុងរ៉ូម ជាអ្នកបន្តមុខងារ​លោកសិលា ជា “ប្រធានក្រុមលោកអភិបាល ជាតំណាងរបស់ព្រះគ្រីស្ត គង្វាលរបស់ព្រះសហគមន៍ទាំងមូល នៅលើផែនដីនេះ” (CIC ៣៣១)។

៩៣៧. សម្តេចប៉ាប “បានទទួលអំណាចដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត យ៉ាងពេញលក្ខណៈ ភ្លាម និងជាសកល ពីព្រះជា​ម្ចាស់ ដើម្បីដឹកនាំព្រលឹង” (CD ២) ។

៩៣៨. ពួកលោកអភិបាល ដែលព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធបានចាត់ចែង ជាអ្នកបន្តមុខងារក្រុមគ្រីស្តទូត។ “ពួក​លោកអភិបាល​ម្នាក់ៗតាម​​​ចំណែក​​​​​​រៀង​​​ៗខ្លួន ក៏ជាគោល​​​ និងជាគ្រឹះ ដែលធ្វើឱ្យព្រះសហគមន៍​​​​​​ភូមិភាគ​​​របស់​​​ខ្លួនរួបរួមគ្នាជាធ្លុងតែមួយ​ដែរ” (LG ២៣) ។

៩៣៩. ដោយមានពួកបូជាចារ្យជាសហការីរបស់ពួកលោក និងដោយមានពួកឧបដ្ឋាកផងដែរ ពួក​អភិបាល​មាន​បន្ទុកបង្រៀនជំនឿយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ប្រារព្ធពិធីលើកតម្កើងព្រះជាម្ចាស់ ជាពិសេសពិធីអរព្រះគុណ និងណែ នាំព្រះសហគមន៍របស់ខ្លួនដូចជាគង្វាលពិតប្រាកដ។ ពួកលោកមានបន្ទុកយកចិត្តទុកដាក់លើព្រះសហគមន៍ទាំងឡាយ ជាមួយ និងក្រោមបញ្ជាសម្តេចប៉ាបដែរ។

៩៤០. “គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាមានលក្ខណៈពិសេស គឺរស់នៅក្នុងលោកីយ៍។ ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅគេ ឱ្យប្រកាសដំណឹងល្អក្នុងលោកនេះ ដូចជាមេដំបែ ដោយសារចិត្តគំនិតជាគ្រីស្តបរិស័ទដ៏រឹងមាំរបស់គេ” (AA ២)។

៩៤១. គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតារួមចំណែកក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្តក្នុងឋានៈជាបូជាចារ្យ៖ គេរួមរស់ជាមួយព្រះអង្គ កាន់តែខ្លាំងឡើងៗ គេធ្វើឱ្យព្រះអំណោយទាននៃពិធីជ្រមុជទឹក និងពិធីលាបថ្ងាសចម្រើនឡើង គ្រប់វិស័យទាំងអស់ គឺជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន ក្នុងក្រុមគ្រួសារ ក្នុងសង្គម និងក្នុងព្រះសហគមន៍ ដូច្នេះហើយ បានជាគេ​សម្រេច​បានតាម​ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដែលត្រាស់ហៅគ្រីស្តបរិស័ទទាំងអស់ឱ្យទៅជាសន្តបុគ្គល។

៩៤២. ដោយសារបេសកកម្មរបស់គេជាព្យាការី “ព្រះ​ជា​ម្ចាស់​ត្រាស់​ហៅ​​ឱ្យគេ​ធ្វើ​ជា​សាក្សី​អំពីព្រះ​គ្រីស្តនៅ​កណ្តាល​ចំណោម​សហគមន៍មនុស្ស​ ​គ្រប់​កាលៈ​ទេសៈ​ទាំង​អស់” (GS ៤៣,៤)។

៩៤៣. ដោយសារបេសកកម្មរបស់គេជាព្រះមហាក្សត្រ គ្រីស្តបរិស័ទធម្មតាមានអំណាចដកអំពើបាប ចេញពីខ្លួនគេផង ចេញពីពិភពលោកផង ដោយលះបង់ខ្លួនឯង និងរបៀបរស់ដ៏វិសុទ្ធផង (LG ៣៦)។

៩៤៤. អ្នកថ្វាយខ្លួនទាំងស្រុងចំពោះព្រះជាម្ចាស់មានលក្ខណៈជាអ្នកសច្ចាជាសាធារណៈដំបូន្មានដែលមាន ចែងក្នុងដំណឹងល្អ គឺដាក់ខ្លួនជាអ្នកក្រ ចេះទប់ចិត្តខ្លួនឯង និងស្តាប់បង្គាប់ ដោយមានរបៀបរស់​នៅ​យ៉ាង​ស្ថិត​ស្ថេរ ដែលព្រះសហគមន៍ទទួលស្គាល់។

៩៤៥. ដោយសារពិធីជ្រមុជទឹក គ្រីស្តបរិស័ទ ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ព្រះ​អង្គ​រួចទៅហើយ ប៉ុន្តែ​ ដោយការថ្វាយខ្លួន​ទាំង​ស្រុងចំពោះព្រះអង្គ ដែលគេស្រលាញ់លើសអ្វីៗទាំងអស់ គ្រីស្តបរិស័ទនោះ ​បម្រើព្រះជាម្ចាស់ និងព្រះសហគមន៍កាន់តែជ្រាលជ្រៅថែមទៀត។

កថាខណ្ឌទី៥៖ សហភាពរវាងជនដ៏វិសុទ្ធទាំងឡាយ

៩៤៦. ក្រោយពីបានប្រកាសថា “ព្រះសហគមន៍តាតូលិកដ៏វិសទ្ធ” ធម៌ប្រកាសជំនឿដែលមកពីក្រុម  គ្រីស្តទូត​បន្ថែម​ “សហភាព​​រវាងជនដ៏វិសុទ្ធទាំងឡាយ”។ ប្រការនេះ ដូចជាពន្យល់ប្រការដើមអំពី “ព្រះសហគមន៍ដ៏វិសុទ្ធ”៖ “អ្វីទៅ​ជា​ព្រះសហគមន៍ ក្រៅពីសហគមន៍របស់ជនដ៏វិសុទ្ធទាំងឡាយ?” (នីសេតាស)។ សហភាពរវាងជនដ៏វិសុទ្ធ​ជាព្រះ​សហគមន៍។

៩៤៧. “ដោយសារអ្នកជឿធ្វើជារូបកាយតែមួយ អំពើល្អរបស់អ្នកខ្លះឆ្លងទៅអ្នកដទៃ (...)។ ដូច្នេះ ត្រូវតែជឿ​ថា មានសហភាពរវាងអំពើល្អក្នុងព្រះសហគមន៍។ ប៉ុន្តែសរីរាង្គសំខាន់ជាងគេ គឺព្រះគ្រីស្ត ដ្បិតព្រះអង្គជាព្រះសិរសា (...)។ ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាអំពើល្អរបស់ព្រះគ្រីស្តឆ្លងទៅសរីរាង្គទាំងអស់ ដោយសារអគ្គសញ្ញារបស់ព្រះសហគមន៍” (សន្ត ថូម៉ាស នៃអាកាំង)។    “ដោយសារមានព្រះវិញ្ញាណតែមួយ    ដែលណែនាំព្រះ       ​សហគមន៍ អំពើល្អទាំងអស់ ដែលព្រះសហគមន៍បានទទួល ទៅជារបស់រួម” (CR)។

៩៤៨. ដូច្នេះហើយ បានជាពាក្យ “សហភាពរវាងជនដ៏វិសុទ្ធទាំងឡាយ” មានអត្ថន័យពីរ ដែលរួមជាមួយគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ គឺ “សហភាពជាមួយនឹងអ្វីដែលវិសុទ្ធ sancta ” និង “សហភាពរវាងជនដ៏វិសុទ្ធ     sancti ”។

ក្នុងពិធីបុណ្យតាមបូព៌ាប្រទេស ប្រធានអភិបូជាប្រកាស “Sancta santis ! (អ្វីដែលដ៏វិសុទ្ធសម្រាប់ជនដ៏វិសុទ្ធ)” នៅពេលលើកតង្វាយមុនពិធីទទួលព្រះកាយ។ គ្រីស្តបរិស័ទ (sancti) ទទួលព្រះកាយព្រះលោហិតព្រះ  គ្រីស្ត (sancta) ដើម្បីបានរីកចម្រើនក្នុងការរួមរស់ជាមួយព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ (Koinônia) និងផ្ដល់ការរួមរស់នេះដល់​មនុស្ស​​​​​​លោក។

១. សហភាពរវាងអំពើល្អខាងវិញ្ញាណ

៩៤៩. ក្នុងសហគមន៍ដើមដំបូងនៅទីក្រុងយេរូសាឡឹម ក្រុមសាវ័ក “ព្យាយាមស្តាប់សេចក្ដីបង្រៀនរបស់ក្រុម​គ្រីស្តទូត រួមរស់ជាមួយគ្នាជាបងប្អូន ធ្វើពីធីកាច់នំបុ័ង និងព្យាយាមអធិដ្ឋាន” (កក ២,៤២)។

. សហភាពក្នុងជំនឿ ៖ ជំនឿរបស់គ្រីស្តបរិស័ទជាជំនឿរបស់ព្រះសហគមន៍ ដែលមកពី​ក្រុម​     គ្រីស្តទូត ជាសម្បត្តិសួគ ដែលកើនឡើងពេលចែកឱ្យគេ។

៩៥០. សហភាពនៃអគ្គសញ្ញា ៖ “ផលនៃអគ្គសញ្ញាជារបស់រួម ដ្បិតអគ្គសញ្ញា ជាពិសេស​អគ្គសញ្ញា​​ជ្រមុជទឹក (ជាទ្វារដែលមនុស្សចូលក្នុងព្រះសហគមន៍) ជាចំណងដ៏សក្ការៈ ដែលធ្វើឱ្យ​មនុស្ស​រួម​ជាមួយ​គ្នា និងធ្វើឱ្យគេភ្ជាប់នឹងព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត។ សហភាពរវាងជនដ៏វិសុទ្ធ គឺជាសហភាព​រវាង​អគ្គសញ្ញា (...)។ យើងក៏អាចប្រើពាក្យ សហភាព ដល់អគ្គសញ្ញានានា ដ្បិតអគ្គសញ្ញានានា​ធ្វើឱ្យយើង​ភ្ជាប់​នឹង​ព្រះជាម្ចាស់ (...)។ ប៉ុន្តែ ពាក្យនេះ ប្រើចំពោះអភិបូជាប្រសើរលើសអគ្គសញ្ញាឯទៀតៗ ដ្បិតក្នុង​អភិបូជា​​ មនុស្ស​រួមរស់​ជាមួយ​គ្នាយ៉ាងស្និទ្ធស្នាលជាងគេ” (CR)។

៩៥១. សហភាពនៃព្រះអំណោយទាន​ ៖ ក្នុងសហភាពព្រះសហគមន៍ ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ “ប្រោស​ប្រទាន​ឱ្យ​​គ្រីស្ត​បរិស័ទម្នាក់​ៗគ្រប់ជាន់ថ្នាក់ (...) ព្រះអំណោយទានពិសេស” ដើម្បីកសាងព្រះសហគមន៍ (LG ១២) ហើយ “ព្រះវិញ្ញាណប្រោសប្រទានឱ្យម្នាក់ៗសម្ដែងព្រះអង្គ ដើម្បីជាផលប្រយោជន៍រួម” (១ករ ១២,  ៧)។

៩៥២. “អ្នកជឿយកទ្រព្យសម្បត្តិដាក់ជាសម្បត្តិរួមទាំងអស់” (កក ៤,៣២)៖ “អ្វីដែលគ្រីស្តបរិស័ទពិតប្រាកដមាន គេត្រូវចាត់ទុកថា ជាសម្បត្តិរួម ហើយគេត្រូវត្រៀមខ្លួន និងប្រញាប់ប្រញាល់ជួយសង្រ្គោះ​ជនក្រីក្រ និងបងប្អូនដែលរងទុក្ខវេទនាជានិច្ច”។ គ្រីស្តបរិស័ទជាអ្នកមើលខុសត្រូវលើទ្រព្យសម្បត្តិរបស់​ព្រះ​អម្ចាស់ (លក ១៦,១.៣)។

៩៥៣. សហភាពក្នុងសេចក្ដីស្រលាញ់ ៖ ក្នុង sanctorum communio (សហភាពរវាងជនដ៏វិសុទ្ធទាំង​ឡាយ) “គ្មាននរណាម្នាក់រស់ ឬស្លាប់សម្រាប់ខ្លួនឯងឡើយ” (រម ១៤,៧)។ “ប្រសិនបើមានសរីរាង្គណាមួយ​ឈឺ​ចុកចាប់ សរីរាង្គទាំងអស់ក៏ឈឺចុកចាប់ជាមួយដែរ។ ប្រសិនបើមានសរីរាង្គណាមួយបានថ្លៃថ្នូរ សរីរាង្គ​ទាំង​អស់​ក៏​ត្រេកអរ​​សប្បាយជាមួយដែរ។ បងប្អូនជាព្រះកាយរបស់ព្រះគ្រីស្ត ហើយម្នាក់ៗជាសរីរាង្គនៃព្រះកាយនេះ តាម​ចំណែក​រៀងៗខ្លួន” (១ករ ១២,២៦-២៧)។ “អ្នកមានចិត្តស្រលាញ់មិនស្វែងរកប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន” (១ករ ១៣,៥) (១ករ ១០,២៤)។ កិច្ចការដ៏តូចជាងគេ ដែលយើងប្រព្រឹត្តដោយមាន​ចិត្តស្រលាញ់ ​បង្កើតផល​ប្រយោជន៍​រួម ហើយ​សហភាព​​រវាងជនដ៏វិសុទ្ធទាំង​ឡាយចាក់ឫស ក្នុង​ការរួមសាមគ្គី​ជាមួយមនុស្ស​លោកទាំងអស់​នោះ។ អំពើបាបនីមួយៗ​ព្យាបាទ​​​សហភាព​នោះ។

២. ព្រះសហគមន៍នៅលើផែនដីរួមរស់ជាមួយព្រះសហគមន៍នៅស្ថានបរមសុខ

៩៥៤. សភាពការណ៍ទាំងបីនៃព្រះសហគមន៍ ៖ “ទំរាំព្រះអម្ចាស់យាង​មកប្រកប​ដោយ​សិរី​រុង​រឿង​ រួមជាមួយ​ពួក​ទេវទូត​របស់ព្រះអង្គ ​​​ និង​​​ទំរាំសេចក្ដី​ស្លាប់​ត្រូវ​រំលាយ​ចោល​​ ព្រមទាំង​ព្រះអង្គ​បង្ក្រាប​អ្វីៗ​ទាំង​អស់ សាវ័ករបស់​​ព្រះ​​​​​​គ្រីស្ត​​មួយ​​​ចំនួននៅតែបន្តបូជានិយេសចរណ៍នៅលើផែនដីនេះតទៅទៀត។ មានសាវ័កមួយចំនួនទៀតផុតជិវិត នៅ​តែជម្រះ​​​ខ្លួន​​​មុននឹង​​​ជួបព្រះជាម្ចាស់។​​​ មួយចំនួន​​​ផ្សេង​​​ទៀត ស្ថិតនៅក្នុងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះ ជាម្ចាស់ «នៅក្នុង​ពន្លឺ​ដ៏ត្រចះ​​​​​ត្រចង់យ៉ាងពេញលេញ ឃើញ​​​ព្រះ​​​ជាម្ចាស់​​​តែមួយព្រះអ​​ង្គនិងជាព្រះត្រៃឯក»” (LG ៤៩)។

ប៉ុន្តែ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏​​​យើង​​​​​​ទាំងអស់រួបរួមគ្នាក្នុងសេចក្តីស្រឡាញ់តែមួយ​​​ចំពោះព្រះ​​​ជាម្ចាស់ ​​​និងចំពោះ​អ្នក​​ដទៃ​​​ តាមកម្រិត និងតាម​​​របៀប​​​ផ្សេងៗ នាំគ្នាច្រៀងលើកតម្កើងសិរីរុងរឿងថ្វាយព្រះជាម្ចាស់។ អស់អ្នកដែលរួប​រួម​ជាមួយព្រះគ្រីស្ត និងដែលបានទទួលព្រះ​​​វិញ្ញាណ​​​របស់ព្រះអង្គហើយ រួមគ្នាជាព្រះសហគមន៍តែមួយ និងភ្ជាប់​គ្នា​ទៅវិញទៅមក ជាអង្គភាពតែមួយ ក្នុង​​​អង្គ​​​ព្រះគ្រីស្ត (LG ៤៩)។

៩៥៥. “ដូច្នេះអស់អ្នកដែលនៅតែធ្វើ​​​ដំណើរក្នុងលោកនេះនៅឡើយ និងបងប្អូនដែល​ចែកឋានសម្រាន្តលក់​​​ក្នុង​សេចក្តី​សុខសាន្តរបស់ព្រះគ្រីស្តទៅហើយ ក៏រួបរួមគ្នាមិនបែកចេញពីគ្នាទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ តាម​ជំនឿ​​របស់​ព្រះសហគមន៍​តាំង​​​​​ពីដើមរៀងមក ក្រុមទាំងពីររឹតតែរួមគ្នា ដោយចែកចាយសម្បត្តិខាងវិញ្ញាណ​​​ទៅ​​​វិញ​​​ទៅមក” (LG ៤៩)។

៩៥៦. សន្តបុគ្គលជួយទូលអង្វព្រះជាម្ចាស់ ៖ “អ្នកដែលនៅលោក​​​ខាងមុខ ភ្ជាប់ជាមួយព្រះគ្រីស្តយ៉ាង​ស្អិត​ល្មួត​ច្រើនជាងមុន និងជួយព្រះសហគមន៍​ទាំងមូល​​​​ ឱ្យកាន់តែវិសុទ្ធ (...)។ បងប្អូន​ទាំងនោះ ដោយសារព្រះ​​​គ្រីស្ត រួម​​ជាមួយ​ព្រះគ្រីស្ត និងក្នុងអង្គ​​​ព្រះគ្រីស្ត នៅតែជួយអង្វរព្រះបិតាឱ្យយើង ព្រមទាំងថ្វាយកុសលផលបុណ្យដែល​​​គេ​បាន​​​​សន្សំនៅលើផែនដី ដោយសារព្រះ​​​គ្រីស្តយេស៊ូជាស្ពានមេត្រីតែមួយគត់​ រវាង​ព្រះជាម្ចាស់និងមនុស្សលោក (...)។ ដោយបងប្អូនទាំងនោះយកចិត្តទុកដាក់​​​ស្រឡាញ់​​​យើងដូចបងប្អូន គាត់ជួយយើងជា​​​មនុស្ស​​​ទន់ខ្សោយ​យ៉ាង​ខ្លំាង” (LG ៤៩)។

កុំយំអី! ពេលស្លាប់ទៅ ខ្ញុំនឹងជូយបងប្អូនបានផលប្រយោជន៍ច្រើនជាងមុន ហើយខ្ញុំនឹងជួយបង​ប្អូន​យ៉ាង​ស័កិ្តសិទ្ធ​ជាងពេលដែលខ្ញុំរស់នៅ (សន្ត ដូមីនីក)។

នៅស្ថានបរមសុខ ខ្ញុំនឹងធ្វើអំពើល្អចំពោះផែនដីជានិច្ច (សន្តី ថេរេសា នៃព្រះកុមារយេស៊ូ)។

៩៥៧. សហភាពជាមួយសន្តបុគ្គល ៖ “ក៏ប៉ុន្តែ យើងនឹកដល់សន្តបុគ្គលដោយគោរព មិនគ្រាន់​តែពី​ព្រោះ​ពួក​គាត់ជាគំរូល្អឱ្យយើងធ្វើតាម​​​ប៉ុណ្ណោះទេ តែយើងក៏ចង់ពង្រឹងការរួបរួមរបស់​ព្រះសហគមន៍​ទាំងមូលក្នុងព្រះ​វិញ្ញាណ​ថែមទៀត ដោយប្រតិបត្តិតាម​​​សេចក្តី​ស្រឡាញ់គ្នា​​​ទុកជា​​​បងប្អូន ។ បើយើងជាគ្រីស្តបរិស័ទនៅលើ​ផែន​ដី​រួបរួមគ្នា យើង​​​ឈានទៅកាន់​ព្រះគ្រីស្ត​​​ឱ្យកាន់តែជិតស្និទ្ធឡើងៗយ៉ាងណា ការរួម​សហភាពជាមួយ​សន្តបុគ្គល​ក៏​បង្រួបបង្រួមយើងជា​​​មួយ​ព្រះ​គ្រីស្ត​​​​​​​​កាន់តែ​​​ខ្លាំងឡើងយ៉ាងនោះដែរ ព្រោះព្រះហឫទ័យ​​​ប្រោសប្រណីគ្រប់យ៉ាង​របស់​ព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់ និងជីវិតរបស់​ប្រជារាស្រ្ត​ព្រះអង្គ ហូរពីព្រះគ្រីស្តមកដូចជាហូរពីប្រភពនិងពី​​​ព្រះសិរសារ​របស់​ខ្លួន” (LG ៥០)៖

យើងក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះគ្រីស្ត ពីព្រោះព្រះអង្គជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ឯមរណៈសក្សីវិញ យើងក៏ស្រលាញ់ពួកគាត់ដូចជាសាវ័ក និងអ្នកដែលយកតម្រាប់តាមព្រះអម្ចាស់។ ពិតជាត្រឹមត្រូវមែន! ដោយសារពួកគាត់បានគោរព​យ៉ាងអស្ចារ្យព្រះមហាក្សត្រ និងម្ចាស់របស់ពួកគាត់ ហេតុនេះសូមឱ្យយើងអាចធ្វើជាមិត្តសម្លាញ់ និង​សាវ័ក​​របស់ពួកគាត់យ៉ាងនោះដែរ (សន្ត ប៉ូលីកាប)។

៩៥៨. សហភាពជាមួយអ្នកដែលចែកឋាន ៖ “ព្រះសហគមន៍ទទួលស្គាល់ថា សមាជិកនៃព្រះកាយ​ដ៏​អាថ៌​កំបាំង​របស់ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តទាំងមូល រួបរួមគ្នារួច​​​ហើយ។​​​​​​ តាំង​​​ពីដើមដំបូង​​​នៃគ្រីស្តសាសនា សមាជិក​នៃ​ព្រះ​សហគមន៍​កំពុងធ្វើដំណើរនៅនាលោកនេះ    តែងតែ​​​នឹករឭក​ដល់​​​អស់​​​អ្នក​​​ចែកឋានទៅហើយ      ដោយគោរព   ​ប្រណិ​ប័តន៍​​​យ៉ាងខ្លាំង គេធ្លាប់អង្វរព្រះជាម្ចាស់ឱ្យពួកគាត់ ដ្បិត «គំនិត​អង្វរព្រះ​ជាម្ចាស់សូម​ព្រះអង្គ​លើក​លែង​ទោស​​ឱ្យ​មនុស្ស​ស្លាប់​បានរួចពីបាប ពិត​ជា​គំនិត​ដ៏​វិសុទ្ធ​របស់​អស់អ្នក ដែលគោរព​ប្រណិ​ប័តន៍​ព្រះ​អង្គ​មែន» (២មរ ១២,៤៥)” (LG ៥០)។ ពាក្យអង្វររបស់យើងសម្រាប់ពួកគាត់មិនគ្រាន់តែអាចជួយពួកគាត់ទេ ថែមទាំងធ្វើឱ្យ​ការ​ជួយ​អង្វរ​របស់​ពួកគាត់សម្រាប់យើងឱ្យបានស័ក្តិសិទ្ធិដែរ។

៩៥៩. ក្នុងមហាគ្រួសារតែមួយរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ៖ “ប្រសិនបើយើងនិងសន្តបុគ្គលស្រឡាញ់គ្នាទៅវិញទៅមក ហើយ​នាំគ្នារួបរួមលើកតម្កើងព្រះត្រៃឯក​​​ដ៏វិសុទ្ធ​​​បំផុត ពេល​​​នោះ​យើងមានទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នាទៅវិញទៅមក។ យើង​ទាំងអស់ជាបុត្រធីតារបស់ព្រះជាម្ចាស់ រួម​​​ជាក្រុមគ្រួសារតែមួយក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត” (LG ៥១)។

សង្ខេប

៩៦០. ព្រះសហគមន៍ជា “សហភាពរវាងជនដ៏វិសុទ្ធ”៖ ពាក្យសម្ដីនេះ សម្ដៅទៅលើ “អ្វីដែលដ៏វិសុទ្ធ” (sancta) ហើយជាពិសេសពិធីអរព្រះគុណ ដែលធ្វើឱ្យ “គ្រីស្តបរិស័ទ​​​រួបរួមគ្នាជាព្រះកាយតែមួយក្នុងអង្គ​​​ព្រះ​​​គ្រីស្ត” (LG ៣)។

៩៦១. ពាក្យនេះ សម្ដៅទៅលើសហភាពរវាង “ជនដ៏វិសុទ្ធ” (sancti) នៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត ដែល “បាន​សោយទិវង្គតសម្រាប់មនុស្សទាំងអស់” ទើបអ្វីដែលម្នាក់ៗធ្វើ ឬរងទុក្ខលំបាកនៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត និងសម្រាប់ ព្រះអង្គបង្កើតផលសម្រាប់គេទាំងអស់គ្នា។

៩៦២. “យើងជឿលើសហភាពរវាងគ្រីស្តបរិស័ទទាំងអស់ គឺអស់អ្នកដែលកំពុងធ្វើដំណើរ​នៅលើ​ផែន​ដី​នេះ អស់អ្នកស្លាប់ ដែលកំពុងជម្រះចិត្តគំនិត អស់អ្នកដែលពោរពេញដោយសុភមង្គលនៅស្ថានបរមសុខ អ្នកទាំងអស់នោះរួបរួមគ្នាធ្វើជាព្រះសហគមន៍តែមួយ ហើយយើងជឿថា ក្នុងការរួបរួមបែបនេះ សេចក្ដីស្រលាញ់ប្រកបដោយធម៌ មេត្តាករុណារបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងរបស់ជនដ៏វិសុទ្ធទាំងអស់នោះ ចាំស្តាប់ពាក្យអង្វររបស់យើងជានិច្ច” (SPF     ៣០)។

កថាខណ្ឌទី៦៖ ព្រះនាងម៉ារីជាព្រះមាតារបស់ព្រះគ្រីស្ត និងជាព្រះមាតារបស់ព្រះសហគមន៍ផង

៩៦៣. ក្រោយពីបានថ្លែងអំពី​តួនាទីរបស់ព្រហ្មចារិនីម៉ារីតាមគម្រោងការដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះគ្រីស្ត និងរបស់ព្រះ​វិញ្ញាណ​ ត្រូវរិះគិតពិចារណាអំពីតួនាទីរបស់ព្រះនាងក្នុងគម្រោងការដ៏អស្ចារ្យរបស់ព្រះសហគមន៍។ “គេ​ទទួល​ស្គាល់​​ និង​គោរពនាងព្រហ្មចារិនី​ម៉ារីទុកជាព្រះមាតាដ៏ពិត​ប្រាកដ​​​​របស់ព្រះ​​​អម្ចាស់​​​និងជាព្រះសង្គ្រោះផង (...)។ ប្រសើរ​​​​​​ជាង​​នេះ​​ទៅទៀត នាងពិតជា ​​​“មាតានៃ​​​សរីរាង្គរបស់ព្រះគ្រីស្ត ព្រោះនាងរួមសហការដោយចិត្តស្រឡាញ់ បង្កើត​​​​​ព្រះ​សហគមន៍របស់គ្រីស្ត​​​បរិស័ទ ​​​ដែលជា​​​សរីរាង្គនៃព្រះអម្ចាស់ជាមេដឹកនាំ” (LG ៥៣)។ “នាង​ម៉ារី​ជា​ព្រះ​មាតារបស់ព្រះគ្រីស្តផង ជាព្រះមាតារបស់ព្រះសហគមន៍ផង” (សម្ដេចប៉ាបប៉ូលទី៦ ឆ្នាំ១៩៦៤)។

១. ព្រះនាងម៉ារីជាព្រះមាតាព្រះសហគមន៍

ព្រះនាងម៉ារីរួបរួមទាំងស្រុងជាមួយព្រះបុត្រារបស់ព្រះនាង

៩៦៤. តួនាទីរបស់នាងម៉ារី ចំពោះព្រះសហគមន៍ មកពីនាងរួបរួមជាមួយព្រះគ្រីស្តតែម្តង ដែលមិនអាចបំបែក​ពី​គ្នាបាន​ឡើយ។ “ព្រះនាងម៉ារី និងព្រះបុត្រាព្រះនាងរួម​គ្នាក្នុង​កិច្ច​សង្គ្រោះ​​​យ៉ាងច្បាស់ជាក់ស្តែង តាំងពីពេលព្រះគ្រីស្តចាប់​ផ្ទៃនាង​ព្រហ្មចារី​មក រហូតដល់ពេលព្រះអង្គ​សោយ​ទិវង្គត” (LG ៥៧)។ ជាពិសេស យើងអាចយល់ថា អ្នកទាំង​ពីរ​រួប​រួម​ជាមួយ​គ្នាបែប​នេះ នៅពេលព្រះអង្គរងទុក្ខលំបាក។

ពេលព្រះនាងព្រហ្មចារីនីកំពុង​ធ្វើ​បូជនិយេសចរណ៍​តាម​​ជំនឿតទៅមុខទៀត នាងរួប​​​រួម​​​ជាមួយ​​​ព្រះ​​​បុត្រាដោយចិត្តស្មោះ​រហូត​ដល់ឈើឆ្កាង គឺនាងនៅឈរក្បែរឈើឆ្កាង។ ការនេះពិតជាកើត​​​ឡើងតាមគម្រោងការ​​​របស់ព្រះ​ជាម្ចាស់​មែន ។ នាងឈឺចុកចាប់យ៉ាងសែន​​​ខ្លោចផ្សារួមជាមួយព្រះ​​​បុត្រាតែ​​​មួ​យ​​​របស់នាង នាងក៏សុខចិត្តរួម​ក្នុងសក្ការ​បូជា​របស់​ព្រះអង្គ តាមចិត្តគំនិតជាម្តាយ គឺសុខចិត្តដោយសេចក្តីស្រឡាញ់​​​ឱ្យគេយកបុត្រដែលកើត​​​ពីសាច់ឈាម​​​របស់​នាង ធ្វើយញ្ញនោះ។ នៅទីបញ្ចប់ ព្រះ​គ្រីស្ត​យេស៊ូកំពុងសោយទិង្គត​​​នៅលើឈើឆ្កាង ​​​ប្រគល់នាងឱ្យ​សាវ័កទុក​ជា​ម្តាយ ដោយមានព្រះបន្ទូលថា «អ្នក​អើយ! នេះកូនរបស់អ្នក” (យហ ១៩,២៦-២៧ ; LG    ៥៨)។

៩៦៥. ក្រោយពីព្រះជាម្ចាស់បានលើកព្រះយេស៊ូឡើងស្ថានបរមសុខ នាងម៉ារី “បានជួយអង្វរ​ព្រះ     ជាម្ចាស់​ឱ្យ​ព្រះ​សហគមន៍កំពុងកើតមក” (LG ៦៩)។ ដោយរួមជាមួយក្រុមគ្រីស្តទូត និងស្រ្តីខ្លះ “យើងក៏ឃើញនាងម៉ារី​អង្វរ​ព្រះ​ជាម្ចាស់ សូមព្រះអង្គ​​​ប្រទាន​ព្រះវិញ្ញាណដែល​​​មក​​​សណ្ឋិតលើនាងរួចទៅហើយនៅពេល ទវទូត​នាំដំណឹងមកប្រាប់​នាង” (LG ៥៩)។

នាងម៉ារីរួបរួមជាមួយព្រះបុត្រារហូតដល់ព្រះជាម្ចាស់លើកនាងឡើងស្ថានបរមសុខ

៩៦៦. “នៅទីបញ្ចប់ នាង​ព្រហ្មចារី​ដ៏និមលដែលព្រះ​​​ជាម្ចាស់​​​បានការពារមិនឱ្យជំពាក់បាបខាងដើម ក្រោយពី​បាន​បង្ហើយ​ជិវិតនៅក្នុងលោក​នេះ ត្រូវព្រះ​ជាម្ចាស់លើក​​​ឡើង​​​ទាំងរូបកាយ ទាំងវិញ្ញាណ​​​ ឱ្យចូលក្នុងសិរីរុងរឿងនៃ​លោក​ខាងមុខ។ ព្រះអម្ចាស់បាន​លើក​តម្កើង​នាងទៅជា​​​ព្រះមហាក្សត្រីយានីនៃពិភពលោក​​​ ដើម្បីឱ្យនាង​បាន​ដូច​ព្រះ​បុត្រាយ៉ាងពេញលេញ គឺដូច​ព្រះបុត្រា​ដែល​ជា «ព្រះ​អម្ចាស់​លើ​អម្ចាស់​នានា» ដែល​មាន​ជ័យ​ជម្នះលើ​បាបកម្ម​​និងលើសេចក្តីស្លាប់” (LG ៥៩ ; DS៣៩០៣)។ ព្រះជាម្ចាស់លើកព្រហ្មចារិនីម៉ារីដ៏វិសុទ្ធ​ឱ្យឡើង​ស្ថាន​បរមសុខ នោះព្រះនាងចូលរួមយ៉ាងពិសេសរួមជាមួយព្រះបុត្រារបស់ព្រះនាង ដែលមាន​ព្រះជន្មរស់​ឡើង​វិញ ហើយឱ្យព្រះ​នាង​មានជីវិតថ្មីមុនគ្រីស្តបរិស័ទឯទៀតៗ៖

នៅពេលសម្រាលបុត្រ ព្រះនាងបានរក្សាព្រហ្មចារិយធម៌ទុក នៅពេលឡើងស្ថានបរមសុខ ព្រះនាងមិនបានចាកចេញពីលោកនេះទេ។ ឱព្រះមាតារបស់ព្រះជាម្ចាស់អើយ! ព្រះនាងបានទៅដល់ប្រភពនៃជីវិត ព្រះនាងដែលជា​អ្នក​​​បង្កើតព្រះជាម្ចាស់ដ៏មានព្រះជន្មរស់ ហើយដែលរំដោះព្រលឹងរបស់យើងពីសេចក្ដីស្លាប់ ដោយសារពាក្យអង្វរ​របស់ព្រះ​​នាង។

ព្រះនាងម៉ារីជាព្រះមាតារបស់យើងតាមការប្រោសប្រណីរបស់ព្រះជាម្ចាស់

៩៦៧. ដោយរួមចិត្តគំនិតទាំងស្រុងជាមួយនឹងព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះបិតា ព្រះរាជកិច្ចនៃការសង្រ្គោះរបស់​ព្រះ​បុត្រា និងការណែនាំរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ព្រហ្មចារិនីម៉ារីជាគំរូត្រង់ជំនឿ និងសេចក្ដីស្រលាញ់ចំពោះ​ព្រះ​សហគមន៍។ ​​​ហេតុនេះហើយបានជា “ព្រះសហគមន៍ធ្លាប់សរសើរនាងទុកជាសមាជិក​​​ដ៏ប្រសើរ​​​ជាង​​​គេ​​​បំផុត​​​តែ​មួយ​​គត់​​​​របស់​​​ព្រះសហគមន៍” (LG ៥៣) ព្រះនាង “ពិតជាគំរូដ៏អស្ចារ្យ (typus) របស់ព្រះសហគមន៍” (LG ៦៣)។

៩៦៨. ក៏ប៉ុន្តែ តួនាទីរបស់ព្រះនាងម៉ារីចំពោះព្រះសហគមន៍ និងមនុស្សលោកនៅតែបន្តទៅមុខជានិច្ច។ “​​​នាងសហការ​ក្នុង​ព្រះរាជកិច្ចនៃព្រះសង្គ្រោះ ដែលគ្មាននរណាអាច​ប្រៀបផ្ទឹមនិងនាងបាន។ ដោយនាងស្តាប់បង្គាប់ ដោយ​នាង​ផ្ញើជីវិតលើព្រះជាម្ចាស់ ដោយនាងមានសេចក្តីសង្ឃឹម ​មាន​សេចក្តីស្រឡាញ់​យ៉ាងខ្លាំង នាងសហការ​ឱ្យ​មនុស្ស​​​​លោក​​​​​ទទួលព្រះជន្មផ្ទាល់របស់ព្រះជាម្ចាស់វិញ។ ហេតុនេះ​ហើយ ​បានជាប្រសិន​បើ​យល់ដល់​ព្រះជាម្ចាស់​ប្រោស​ប្រណី​​​​មនុស្សលោក នាងម៉ារីពិតជាត្រឡប់ទៅជាមាតា​របស់​យើង” (LG ៦១)។

៩៦៩. “តាំងពីពេលនាងយល់ព្រមធ្វើតាមដំណឹងដែលទេវទូតជម្រាបមកនោះ នាងម៉ារីផ្ញើជីវិតលើព្រះជាម្ចាស់់ ហើយនាង​ក៏នៅតែយល់​​​ស្របតទៅទៀតដោយចិត្តរឹងប៉ឹងនៅពេលនាងឈរនៅក្បែរឈើឆ្កាង។ នាងម៉ារីមាន​តួនាទី​ជា​​​​មាតា ក្នុង​ការ​​​ចាត់ចែងព្រះ​​​ហឫទ័យប្រោសប្រណីរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ហើយនៅតែបន្តតួនាទីនេះ​តទៅ​ទៀត​​​​ដោយ​គ្មាន​​​ឈប់​​​​​​ឈរ​​​ រហូតដល់អស់អ្នកដែលព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើសទទួលការសង្គ្រោះជា      ស្ថាពរ។ ក្រោយ​ពីព្រះអង្គបានលើក​​​នាង​​​​​​ទៅ​ស្ថាន​​បរមសុខហើយ តួនាទីរបស់នាងក្នុងការ​​​សង្គ្រោះ​​​មិន​​​អាក់ខានឡើយ​​​ គឺនាង​នៅ​​តែជួយអង្វរព្រះជាម្ចាស់​​​ជា​​​រឿយៗ ធ្វើឱ្យយើងទទួលព្រះអំណោយទានពីព្រះអង្គតទៅទៀត ជាព្រះ​អំណោយ​ទាន​ដែលយើង​​ត្រូវការសម្រាប់​ទទួលការសង្គ្រោះ​​​អស់កល្បជា​​​និច្ច (...)។ ហេតុនេះហើយ បានជា​ព្រះ​សហគមន៍​តែង​តែអង្វរនាងព្រហ្មចារិនី ដោយ​​​យកនាម​​​ផ្សេងៗមកហៅដូចតទៅ “មេធាវី” “អ្នកជួយអង្វរ” “អ្នកប្រោស​ប្រណី” “ស្ពាន​មេត្រី” (LG ៦២)។

៩៧០. តួនាទីរបស់នាងម៉ារីជាមាតាចំពោះមនុស្ស​​​ទាំង​​​អស់ មិន​ជំទាស់ និង​មិនបណ្តាល​ឱ្យតួនាទីរបស់​ព្រះ គ្រីស្ត​ជាស្ពាន​មេត្រី​តែមួយគត់នោះអន់ខ្សោយទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ តួនាទី​នេះកាន់តែបង្ហាញអំពីឫទ្ធិទៅវិញ។​ ឥទ្ធិពល​របស់​ព្រះ​នាងព្រហ្មចារីនីម៉ារីសម្រាប់សង្គ្រោះមនុស្សលោក (...) ហូរចេញពីព្រះគ្រីស្ត ដោយ​កុសលផល​​​បុណ្យ​​​ជាច្រើន​លើស​លប់រាប់មិនអស់។ ឥទ្ធិពលរបស់ព្រះនាងសំអាងលើព្រះគ្រីស្តជាស្ពានមេត្រី គឺនាងទទួលអ្វីៗទាំងអស់​​​ពី​​​ព្រះគ្រីស្ត និងបានអនុភាពទាំងអស់ពីព្រះអង្គ (LG ៦០)។ យើងមិនអាចលើកតម្កល់សត្វលោកណាមួយ ដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់​បង្កើតមក​ ឱ្យបានស្មើនឹងព្រះបន្ទូល​​​ប្រសូត​​​​ជាមនុស្ស និងជាព្រះសង្គ្រោះសោះឡើយ។ ក៏ប៉ុន្តែ ប្រជាជន​គ្រីស្ត​បរិស័ទទាំងមូលទទួលចំណែកមុខងារ​របស់​ព្រះគ្រីស្ត​ជា​មហាបូជាចារ្យតែមួយ អ្នកទទួលអគ្គសញ្ញា​តែងតាំង​ជា​អ្នកបម្រើ​ព្រះ​​​សហគមន៍ និង​ប្រជាជន​​គ្រីស្ត​បរិស័ទទទួលចំណែក តាម​​​របៀប​ផ្សេងៗ​ផងយ៉ាងណា ក៏  តួនាទី​ជា​ស្ពាន​មេត្រីរបស់ព្រះគ្រីស្ត មិនឃាត់ឱ្យសត្វលោក​សហការ​​​​ជាមួយ​ព្រះអង្គ ​​​ក្នុង​​​ការសង្គ្រោះយ៉ាងនោះ  ដែរ។ ព្រះ​ហឫទ័យ​មេត្តាករុណាគ្មានពីររបស់ព្រះជាម្ចាស់ ផ្សព្វផ្សាយដល់​សត្វ​លោក​​​ទាំងអស់ តាម​​​របៀប​​​ផ្សេងៗ​​​យ៉ាងណា ក៏​ព្រះអង្គ​ចែកចំណែកនៃតួនាទីជាស្ពានមេត្រីតែមួយឱ្យសត្វលោកយ៉ាងនោះដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការរួមចំណែកក្នុង​តួនាទី​នោះ​ដាស់​តឿនគ្រីស្តបរិស័ទជាសត្វលោក ដែលព្រះជាម្ចាស់បង្កើតមកឱ្យសហការ​តាមរបៀប​ផ្សេងៗ​ក្នុងការសង្គ្រោះ    ដោយ​សត្វលោកទាំងនោះជាចំណុះរបស់ព្រះគ្រីស្ត   ជាប្រភពតែមួយ​គត់​នៃការ    ​សង្គ្រោះ (LG ៦២)។

២. ការគោរពប្រណិប័តន៍ព្រះនាងព្រហ្មចារិនីដ៏វិសុទ្ធ

៩៧១. “អំណើះតទៅ មនុស្សគ្រប់ជំនាន់នឹងពោលថា ខ្ញុំជាអ្នកមានសុភមង្គលពិតមែន ” (លក ១,  ៤៨)៖ “ព្រះសហគមន៍គោរពព្រះនាងព្រហ្មចារិនីដ៏វិសុទ្ធ ជាការចំណែកនៃការគោរពប្រណិប័តន៍របស់​គ្រីស្ត​សាសនា” (MC​ ៥៦)។ “ព្រះសហគមន៍គោរពប្រណិប័តន៍ព្រះនាងម៉ារីយ៉ាងពិសេស ពិតជា​​​ត្រឹម​​​ត្រូវ​​​ហើយ។​ ហេតុនេះហើយ បានជាតាំងពីច្រើនសតវត្សមកហើយ គ្រីស្តបរិស័ទតែងតែគោរពព្រះនាងព្រហ្មចារិនីម៉ារី​​​ដោយ​ថ្វាយ​ព្រះ​នាមនាង​ថា “​​​ព្រះមាតារបស់​​​ព្រះអម្ចាស់”​។​​​ គ្រីស្តបរិស័ទតែងតែ (...) សូមឱ្យព្រះ​នាងជួយការពារ អង្វរព្រះនាងឱ្យជួយក្នុងពេលមានគ្រោះ​​​កាច​នា​នា ​​​​​តាមតម្រូវការរបស់គេ។ ព្រះសហគមន៍តែងតែគោរពបម្រើ​​​ព្រះនាង​​​ម៉ារី (...) តែការគោរពបម្រើ​​​នេះ​មាន​​​​លក្ខណៈ​​​ពិសេសអស្ចារ្យប្លែកពីការគោរពអ្នកដទៃទាំងស្រុង។ ក៏ប៉ុន្តែ ការគោរពប្រណីប័តន៍នាងម៉ារីមាន​​​លក្ខណៈ​​​​ប្លែក​ទាំងស្រុង ពីការគោរពថ្វាយបង្គំក្រាបប្រណីប័តន៍ព្រះបន្ទូល ដែលប្រសូតជាមនុស្ស និងពីការ​​​គោរព​​​​​​ថ្វាយ​បង្គំក្រាបប្រណិប័តន៍ព្រះបិតានិងព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធផង។ ការគោរពនាងម៉ារីមាន​ទីដៅគោរពថ្វាយ​​​បង្គំព្រះ​ជាម្ចាស់” (LG ៦៦)។ ការគោរពប្រណិប័តន៍នេះ លាតត្រដាងក្នុងពិធីបុណ្យផ្សេងៗ ដែលព្រះសហគមន៍ឧទ្ទិសដល់ព្រះនាងម៉ារី (SC ១០៣) ហើយនៅក្នុងពាក្យអង្វរចំពោះព្រះនាងម៉ារី ដូចជាផ្គាំដ៏វិសុទ្ធ ដែលជា “សេចក្ដី​សង្ខេប​នៃដំណឹង​ល្អទាំងមូល” (MC ៤២)។

៣. ព្រះនាងម៉ារីជារូបតំណាងរបស់ព្រះសហគមន៍នៅពេលចុងក្រោយបំផុត

៩៧២. ក្រោយពីបានថ្លែងអំពីព្រះសហគមន៍ អំពីប្រភព បេសកកម្ម និងគោលដៅរបស់ព្រះសហគមន៍ គួរបញ្ចប់ ដោយ​បែរ​មុខទៅរកព្រះនាងម៉ារី ដើម្បីយល់ឃើញដោយស្មឹងស្មាធិ៍នូវសភាពរបស់ព្រះសហគមន៍ តាម​គម្រោងការ​​ដ៏អស្ចារ្យ​របស់ព្រះ​ជាម្ចាស់ នៅពេលព្រះសហគមន៍ “ធ្វើបូជនិយេសចរណ៍តាមជំនឿ” ហើយនៅពេល​ព្រះ​សហគមន៍នឹងទៅជាយ៉ាងណាក្នុងមាតុភូមិ ពេលបញ្ចប់ដំណើរក្នុងលោកនេះ ដែលមានអ្នកដែលព្រះ     សហគមន៍​​គោរពដូចជាព្រះមាតានៃព្រះអម្ចាស់របស់ខ្លួន និងដូចជាព្រះមាតារបស់ខ្លួនផ្ទាល់ “ក្នុងសិរីរុងរឿង​នៃ​ព្រះ​​ត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធបំផុតដែលមិនអាចបំបែកបាន” និង “ក្នុងសហភាពរវាងជនដ៏វិសុទ្ធទាំងឡាយ” ផង (LG    ៦៩)។

ទាំងរូបកាយ ទាំងវិញ្ញាណនៅស្ថានបរមសុខរួចហើយយ៉ាងណា ព្រះនាងក៏ជាតំណាងរបស់ព្រះ       សហគមន៍ និង​ធ្វើ​ឱ្យ​ព្រះ​សហគមន៍នៃលោកខាងមុខកើតជារូបរាងរួចហើយ សូម្បីតែនៅ​​​លើផែដីនេះយ៉ាងនោះដែរ។ ទំរាំថ្ងៃ​ព្រះ​អម្ចាស់​យាង​មក នាងបញ្ចេញពន្លឺដូចជាបញ្ចាំងសញ្ញាសម្គាល់​​​យ៉ាងនឹងនរ និងជាសញ្ញាលួងលោមនៅមុខប្រជារាស្តរបស់ព្រះជា​ម្ចាស់​កំពុង​​ធ្វើបូជនីយេសចរណ៍នៅលើផែនដីនេះ (LG ៦៨)។

សង្ខេប

៩៧៣. ដោយយល់ព្រមនឹងគម្រោងការដ៏អស្ចារ្យនៃព្រះជាម្ចាស់ប្រសូតជាមនុស្ស - នៅពេលដែល​ទេវទូត​ជូន​ដំណឹងដល់ព្រះនាង - ព្រះនាងម៉ារីរួមសហការជាមួយនឹងព្រះរាជកិច្ច ដែលបុត្រព្រះនាងត្រូវសម្រេច។ ព្រះនាងជាព្រះមាតាគ្រប់កន្លែង ដែលព្រះអង្គជាព្រះសង្រ្គោះ និងជាព្រះសិរសានៃព្រះកាយដ៏អាឋ៌កំបាំង។

៩៧៤. នៅពេលដែលព្រះនាងបានធ្វើដំណើរនៅនាលោកនេះ ព្រះជាម្ចាស់បានលើកព្រហ្មចារិនីម៉ារីដ៏ វិសុទ្ធបំផុតទាំងរូបកាយ​ ទាំងព្រលឹងឡើងទៅសិរីរុងរឿងនៃស្ថានបរមសុខ។​​ នៅទីនោះ ព្រះនាងចូលរួមក្នុង​សិរីរុងរឿងនៃព្រះបុត្រាព្រះនាង សង្ឃឹមទុកជាមុនថា សិរីរាង្គទាំងអស់នៃព្រះកាយព្រះអង្គនឹងមានជីវិតថ្មី។

៩៧៥. “យើងជឿថា ព្រះមាតាដ៏វិសុទ្ធបំផុតរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ជានាងអេវ៉ាថ្មី មាតារបស់ព្រះសហគមន៍ បន្តតួនាទីជាមាតាចំពោះសិរីរាង្គរបស់ព្រះគ្រីស្តនៅស្ថានលើ” (SPF ១៥)។

ប្រការទី១០៖ “ខ្ញុំជឿថា ​មានការលើកលែងទោសឱ្យមនុស្សរួចពីបាប”

៩៧៦. ក្នុងធម៌ប្រកាសជំនឿដែលមកពីក្រុមគ្រីស្តទូត ជំនឿលើការលើកលែងទោសឱ្យរួចពីបាប ភ្ជាប់​នឹង​ជំនឿ​​​លើព្រះ​វិញ្ញាណ​ដ៏វិសុទ្ធ​ ថែមទាំងជំនឿលើព្រះសហគមន៍ និងសហភាពរវាង​ជនដ៏វិសុទ្ធ​ទាំង​ឡាយផង​ដែរ។ ដោយប្រោសប្រទានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធឱ្យក្រុមគ្រីស្តទូតរបស់ព្រះអង្គ ​ព្រះគ្រីស្តដែលមាន​ព្រះជន្ម​រស់​ឡើង​វិញ​ក៏បានប្រគល់អំណាចផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គ គឺលើកលែងទោសឱ្យរួចពីបាប៖​ “ចូរទទួលព្រះវិញ្ញាណ! បើអ្នករាល់គ្នាលើកលែងទោសអ្នកណាឱ្យរួចពីបាប ព្រះជាម្ចាស់ក៏លើកលែងទោសអ្នកនោះ ឱ្យរួចពីបាបដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើអ្នករាល់គ្នាប្រកាន់ទោសអ្នកណា អ្នកនោះមុខជាត្រូវជាប់ទោសមិនខាន” (យហ ២០,២២-២៣)។

វគ្គទីពីរនៃសៀវភៅនេះ នឹងជម្រាបអំពីការលើកលែងទោសឱ្យរួចពីបាប ដោយបុណ្យជ្រមុជទឹក អគ្គសញ្ញាលើកលែង​ទោស និងអគ្គសញ្ញាឯទៀតៗ ជាពិសេសអគ្គសញ្ញាអរព្រះគុណ។ នៅទីនេះ យើងទើបតែពន្យល់អំពីលទ្ធិមូលដ្ឋានប៉ុណ្ណោះ។

១. ពិធីជ្រមុជទឹកតែមួយ សម្រាប់ការលើកលែងទោសឱ្យរួចពីបាប

៩៧៧. តាមព្រះអម្ចាស់របស់យើង យើងអាចរួចពីបាបដោយផ្ញើជីវិតទាំអស្រុងទៅលើព្រះអង្គ និងទទួលពិធីជ្រមុជទឹក៖ “ចូរ​នាំគ្នា​ទៅ​គ្រប់ទី​កន្លែង​ក្នុង​ពិភព​លោក​ ​ហើយ​ប្រកាស​ដំណឹង​ល្អដល់​មនុស្ស​លោក​ទាំង​អស់​ចុះ។​ អ្នក​​ណា​ជឿ​ ហើយ​ទទួល​ពិធី​ជ្រមុជ​ទឹក ព្រះ​ជាម្ចាស់​នឹង​សង្គ្រោះ​អ្នក​នោះ​” (មក ១៦,១៥-១៦)។ បុណ្យជ្រមុជ​ទឹក​ជាអគ្គសញ្ញាដំបូង និងសំខាន់ជាងគេ នៃការលើកលែងទោសឱ្យរួចពីបាប ដ្បិតពេលយើងជ្រមុជទឹក យើង​រួមរស់ជាមួយព្រះគ្រីស្តដែលសោយទិវង្គត ដើម្បីលោះយើងឱ្យរួចពីបាប ហើយដែលមានព្រះជន្មថ្មី ដើម្បីឱ្យយើងបានសុចរិត (រម ៤,២៥) ដូច្នេះ “យើងក៏រស់នៅតាមរបៀបថ្មី” (រម ៦,៤)។

៩៧៨. “ពេលយើងប្រកាសជំនឿលើកទីមួយ ដោយទទួលបុណ្យជ្រមុជទឹកដ៏វិសុទ្ធ ដែលបន្សុទ្ធយើង​ យើង​បាន​ទទួល​ការលើកលែងទោសទាំងស្រុង និងពេញលក្ខណៈ អំពីអំពើបាបដើមដំបូងផង និងអំពីទោសដែលយើងបាន​ប្រព្រឹត្តដោយចេតនាផង ហើយយើងក៏មិនត្រូវទទួលទោសណាមួយ ដោយសារអំពើបាបទាំងនោះដែរ (...)។ ក៏ប៉ុន្តែ បុណ្យជ្រមុជទឹក ដែលមកពីព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសរបស់ព្រះជាម្ចាស់ មិនរំដោះនរណាម្នាក់ឱ្យរួច​ផុត​ពីគុលវិបត្តិនៃធម្មជាតិទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ យើងត្រូវតែប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងកិលេសតណ្ហា ដែលតែងតែញុះញង់​យើងឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់” (CR ១,១១,៣)។

៩៧៩. ក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងកិលេសតណ្ហានោះ តើនរណាអង់អាច និងប្រុងប្រយ័ត្នល្មម នឹងជៀសវាងអំពើបាបណាមួយ? “ព្រះសហកមន៍ចាំបាច់ត្រូវតែមានអំណាចអាចលើកលែងទោសឱ្យរួចពីបាប។ បុណ្យ​ជ្រមុជ​ទឹក​​មិន​​មែនជាមធ្យោបាយតែមួយ ឱ្យព្រះសហគមន៍ប្រើកូនសោនៃព្រះរាជ្យនៃស្ថានបរមសុខ ដែលមក​ពី​ព្រះ​យេស៊ូគ្រីស្តទេ គឺព្រះសហគមន៍ត្រូវតែមាន​អំណាចអាចលើកលែង​ទោស​ឱ្យ​អ្នក​បាប​ទាំង​អស់ ទោះបីពួក​គេ​​​​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​បាប​រហូតដល់​ស្លាប់​យ៉ាង​ណាក៏ដោយ” (CR ១,១១,៤)។

៩៨០. អ្នកដែលជ្រមុជទឹកហើយ អាចសម្រុះសម្រួលជាមួយព្រះជាម្ចាស់ និងព្រះសហគមន៍បាន ដោយសារ​អគ្គ​សញ្ញា​លើកលែងទោស៖

គ្រូបាធ្យាយយល់បានត្រឹមត្រូវដោយហៅការលើកលែងទោសជា “ពិធីជ្រមុជទឹកដ៏លំបាក” (សន្ត គ្រេគ័រ នៃណាស៊ីអង់)។ ចំពោះ​អស់អ្នកដែលបាន​ប្រពឹត្តអំពើ​បាប ​ក្រោយពីបានជ្រមុជទឹកហើយ អគ្គសញ្ញាលើកលែងទោសនោះ​ជាចាំបាច់​ ដើម្បី​ទទួលការសង្រ្គោះ ដូចបុណ្យជ្រមុជទឹកជាចាំបាច់ ​ដើម្បីឱ្យ​អស់អ្នកដែល​មិនទាន់កើត​ជាថ្មីអាច​ទទួលការ​សង្រ្គោះបានផងដែរ (DS ១៦៧២) ។

២. អំណាចនៃកូនសោ

៩៨១. ក្រោយពីបានមានជីវិតថ្មី ព្រះគ្រីស្តបានចាត់ឱ្យក្រុមគ្រីស្តទូតទៅ “ប្រកាសក្នុងព្រះនាមព្រះអង្គ ឱ្យមនុស្សគ្រប់ជាតិសាសន៍កែប្រែចិត្តគំនិត ដើម្បីឱ្យបានរួចពីបាប” (លក ២៤,៤៧)។ ក្រុមគ្រីស្តទូត និង​អ្នកបន្តមុខងាររបស់ពួកលោក មិនគ្រាន់តែបំពេញ “មុខងារ​សម្រុះសម្រួល” (២ករ ៥,១៨) នេះ ដោយ​ប្រកាសឱ្យមនុស្សលោកដឹងថា ព្រះជាម្ចាស់លើកលែងទោសឱ្យគេ ដោយសារគុណបុណ្យរបស់ព្រះគ្រីស្ត ដោយ​ត្រាស់​ហៅគេឱ្យកែប្រែចិត្តគំនិត និងឱ្យគេផ្ញើជីវិតទាំងស្រុងទៅលើព្រះអង្គ តែប៉ុណ្ណោះទេ ថែម​ទាំងពួកលោកត្រូវធ្វើការលើកលែងទោសឱ្យរួចពីបាប ដោយសារបុណ្យជ្រមុជទឹក និង​សម្រុះ​សម្រួល​​​មនុស្សលោកឱ្យជានានឹងព្រះជាម្ចាស់ និងព្រះសហគមន៍ ដោយសារអំណាចនៃកូន​សោដែលពួក​លោក​បានទទួលពីព្រះគ្រីស្តដែរ៖

ព្រះសហគមន៍បានទទួលកូនសោនៃព្រះរាជ្យនៃស្ថានបរមសុខ ដើម្បីឱ្យការលើកលែងទោសរួចពីបាប កើត​នៅក្នុងខ្លួនព្រះសហគមន៍ ដោយសារព្រះលោហិតព្រះគ្រីស្ត និងកិច្ចការរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។ ព្រលឹង ដែលបានស្លាប់ដោយសារអំពើបាប មានជីវិតថ្មី ក្នុងព្រះសហគមន៍នេះហើយ ដើម្បី​រួមរស់ជាមួយ​ព្រះ​គ្រីស្ត ដែលមានព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសសង្រ្គោះយើង (សន្ត អូគូស្តាំង)។

៩៨២. គ្មានអំពើបាបណាមួយ ទោះជាធំយ៉ាងណាក្ដី ដែលព្រះសហគមន៍ដ៏វិសុទ្ធមិនអាចលើកលែងបានទេ។ “គ្មាននរណាម្នាក់ ទោះជាកាច ឬបានធ្វើខុសយ៉ាងណាក្ដី ដែលមិនអាចសង្ឃឹម ដោយជឿទុកចិត្តថា នឹង​ទទួល​ការ​​លើកលែងទោស ឱ្យតែគេសោកស្តាយកំហុសរបស់ខ្លួនដោយចិត្តស្មោះត្រង់” (CR ១,១១,៥)។ នៅក្នុងព្រះសហគមន៍ព្រះអង្គ ព្រះគ្រីស្ត ដែល​បានសោយទិវង្គតសម្រាប់មនុស្សទាំងអស់ សព្វព្រះហឫទ័យ   ឱ្យទ្វារ​​នៃការលើកលែងទោសបើកចំហសម្រាប់អ្នកបាបណាម្នាក់ ដែលកែប្រែចិត្តគំនិត (មថ ១៨,២១-   ២២)។

៩៨៣. ពេលអប់រំជំនឿ ត្រូវតែធ្វើឱ្យគ្រីស្តបរិស័ទដឹងខ្លួនជានិច្ច​នូវព្រះអំណោយ​ទាន​ដ៏ធំធេងដែល​គ្មាន​អ្វី​អាច​ប្រដូច​​បាន ដែលព្រះគ្រីស្តដ៏មានព្រះជន្មថ្មី ប្រោសប្រទានឱ្យព្រះសហគមន៍របស់ព្រះអង្គ គឺ​បេសកកម្ម និងអំណាចលើកលែងទោសឱ្យរួចពីបាបមែន ដោយមុខងាររបស់ក្រុមគ្រីស្តទូត និងអ្នកបន្ត​មុខងារ​របស់ពួក​លោក។

ព្រះអម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យឱ្យសាវ័ករបស់ព្រះអង្គមានអំណាចដ៏លើសលប់ គឺព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យឱ្យ​​​​​អ្នកបម្រើដ៏កម្សត់បំពេញក្នុងព្រះនាមព្រះអង្គនូវអ្វីៗទាំងអស់ដែលព្រះអង្គបានបំពេញ នៅពេល​​ព្រះ​អង្គ​នៅ​លើ​ផែនដីនៅឡើយ (សន្ត អំប្រ័រ)។

ពួកបូជាចារ្យបានទទួលអំណាចមួយ ដែលព្រះជាម្ចាស់មិនបានប្រទានឱ្យទេវទូត ឬអគ្គទេវទូតផង (...)​។ នៅ​ស្ថាន​លើ ព្រះជាម្ចាស់ក៏បញ្ជាក់នូវអ្វីដែលពួកបូជាចារ្យធ្វើនៅខាងលើផែនដីនេះ (សន្ត យ៉ូហាន​           គ្រីសូស្តូម)។

បើនៅក្នុងព្រះសហគមន៍ គ្មានការលើកលែងទោសឱ្យរួចពីបាបទេ​ កុំសង្ឃឹមឡើយ គ្មានសេចក្ដីសង្ឃឹម​លើជីវិតអស់កល្បជានិច្ច និងនៅលើការសង្រ្គោះអស់កល្បជានិច្ចផងដែរ។ សូមអរព្រះគុណព្រះជាម្ចាស់ ដែលបានប្រោសប្រទានព្រះអំណោយទានដ៏ថ្លៃថ្លានេះឱ្យព្រះសហគមន៍ (សន្ត អូគូស្តាំង)។

សង្ខេប

៩៨៤. ធម៌ប្រកាសជំនឿធ្វើឱ្យ “ការលើកលែងទោសឱ្យរួចពីបាប” ទាក់ទងនឹងការប្រកាសជំនឿអំពីព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ។ តាមការពិត ព្រះគ្រីស្តដែលមានព្រះជន្មថ្មីបានប្រគល់អំណាចឱ្យក្រុមគ្រីស្តទូតលើកលែងទោសរួចពីបាប នៅពេលដែលព្រះអង្គបានប្រោសប្រទានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធឱ្យពួកលោក។

៩៨៥. ពិធីជ្រមុជទឹកជាអគ្គសញ្ញាទីមួយ និងសំខាន់ជាងគេ ដើម្បីទទួលការលើកលែងទោសឱ្យ រួចពីបាប គឺយើងរួមស្លាប់រួមរស់ជាមួយព្រះគ្រីស្ត ដែលមានព្រះជន្មថ្មី ហើយដែលប្រទានព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ​ ឱ្យយើង។

៩៨៦. ដោយសារព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះគ្រីស្ត ព្រះសហគមន៍មានអំណាចលើកលែងទោសគ្រីស្ត​បរិស័ទ​ឱ្យរួចពីបាប ហើយជាធម្មតា ព្រះសហគមន៍ប្រតិបត្តិតាមអំណាចនេះ ដោយលោកអភិបាល និងលោក​បូជាចារ្យ​ក្នុងអគ្គសញ្ញាលើកលែងទោស។

៩៨៧. “ក្នុងការលើកលែងទោសឱ្យរួចពីបាប ពួកបូជាចារ្យ និងអគ្គសញ្ញាទាំងប៉ុន្មានជាឧបករណ៍សុទ្ធសាធ ដែលព្រះអម្ចាស់របស់យើងព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ដែលជាព្រះសង្រ្គោះតែមួយគត់របស់យើង សព្វព្រះហឫទ័យ ប្រើប្រាស់ ដើម្បីលុបបំបាត់អំពើសៅហ្មងរបស់យើង និងប្រោសយើងឱ្យទៅជាមនុស្សសុចរិត” (CR ១,១១,៦) ។

ប្រការទី១១៖ “ខ្ញុំជឿថា ​រូបកាយមនុស្សនឹងមានជីវិតថ្មី”

៩៨៨. ធម៌ប្រកាសជំនឿនៃគ្រីស្តសាសនា - យើងប្រកាសជំនឿទៅលើព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតា ព្រះបុត្រា និង​ព្រះ​វិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ហើយយើងជឿនៅលើកិច្ចបង្កើត កិច្ចសង្រ្គោះ និងកិច្ចប្រោសឱ្យបានវិសុទ្ធ របស់ព្រះអង្គ - មានកំពូលក្នុងការប្រកាសថា មនុស្សនឹងមានជីវិតថ្មី នៅពេលអវសានកាលនៃពិភពលោក និងមានជីវិតអស់​កល្បជានិច្ច។

៩៨៩. យើងជឿជាក់ ទើបយើងសង្ឃឹមថា ព្រះគ្រីស្តពិតជាមានព្រះជន្មថ្មីពីចំណោមមនុស្សស្លាប់​ ព្រះ​អង្គ​​​​មានព្រះជន្មគង់នៅជាដរាបតរៀងទៅយ៉ាងណា ក្រោយពីបានស្លាប់ហើយ មនុស្សសុចរិតនឹងរស់នៅជាដរាប​ត​រៀង​ទៅ រួម​ជាមួយព្រះគ្រីស្តដែលមានព្រះជន្មថ្មី ហើយព្រះអង្គក៏នឹងប្រោសគេឱ្យមានជីវិតថ្មី នៅ​​​ថ្ញៃ​ចុង​ក្រោយបំផុតយ៉ាងនោះដែរ (យហ ៦,៣៩-៤០)។ យើងនឹងមានជីវិតថ្មីដោយសារព្រះត្រៃឯក​ដ៏​វិសុទ្ធបំផុត ដូចព្រះគ្រីស្ត​បានមានជីវិតថ្មីដោយសារព្រះត្រៃឯកនេះដែរ៖

ប្រសិនបើព្រះវិញ្ញាណរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលបានប្រោសព្រះយេស៊ូឱ្យមានព្រះជន្មថ្មី សណ្ឋិត​នៅ​ក្នុង​បងប្អូនមែននោះ ព្រះជាម្ចាស់ដែលបានប្រោសព្រះគ្រីស្តឱ្យមានព្រះជន្មថ្មី ទ្រង់ក៏នឹងប្រទានឱ្យរូបកាយរបស់បងប្អូនដែលរមែងតែងតែស្លាប់នេះ មានជីវិត តាមរយៈព្រះវិញ្ញាណដែលសណ្ឋិតនៅក្នុងបង​ប្អូននោះដែរ (រម ៨,១១) (១ថស ៤,‌១៤ ; ១ករ ៦,១៤ ; ២ករ ៤,១៤ ; ភីល ៣,១០-១១)។

៩៩០. ពាក្យ “សាច់” សម្ដៅលើលក្ខណៈមនុស្សលោក ដែលទន់ខ្សោយ និងដែលត្រូវតែស្លាប់ (កណ ៦,៣ ; ទន ៥៦,៥ ; អស ៤០,៦)។ “រូបកាយមនុស្សនឹងមានជីវិតថ្មី” បានសេចក្ដី​ថា ពេលស្លាប់ហើយ ព្រលឹងនឹងមានជីវិតអមតៈផង ថែមទាំង “រូបកាយដែលរមែងតែងតែស្លាប់” (រម ៨,១១) នឹងមានជីវិតថ្មីផងដែរ។

៩៩១. ត្រូវតែជឿជាចំបាច់ថា​ មនុស្សស្លាប់នឹងមានជីវិតថ្មី នេះជាចំណុចដ៏សំខាន់នៃគ្រីស្តសាសនា។ “គ្រិស្តបរិស័ទជឿជាក់ថា មនុស្សស្លាប់នឹងមានជីវិតថ្មី។ ការជឿជាក់នេះធ្វើឱ្យយើងមានជីវិត” (សន្ត          ទែរទូលីយ៉ាំង)៖

ហេតុអ្វីបានជាមានអ្នកខ្លះក្នុងចំណោមបងប្អូនបែរជាពោលថា មនុស្សស្លាប់មិនមានជីវិតថ្មីដូច្នេះ? ប្រសិនបើ​មនុស្សស្លាប់មិនមានជីវិតថ្មីទេនោះ ព្រះគ្រីស្តក៏គ្មានព្រះជន្មថ្មីដែរ ហើយបើព្រះគ្រីស្តមិនបានរស់ ឡើងវិញទេ សេចក្ដីដែលយើងប្រកាសមុខជាគ្មានន័យអ្វីសោះឡើយ ហើយជំនឿរបស់បងប្អូន ក៏គ្មានន័យអ្វីដែរ (...)។ ប៉ុន្តែ ព្រះគ្រីស្តពិតជាមានព្រះជន្មថ្មីមែន។ ក្នុងចំណោយមនុស្សស្លាប់ ព្រះអង្គមានព្រះជន្មរស់​ឡើងវិញមុនគេបង្អស់ (១ករ ១៥,១២-១៤.២០)។

១. ព្រះគ្រីស្តមានព្រះជន្មថ្មី យើងក៏នឹងមានជីវិតថ្មីដែរ

ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងបន្តិម្តងៗឱ្យមនុស្សដឹងថា គេនឹងមានជីវិតថ្មី

៩៩២. ព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងបន្តិចម្តងៗឱ្យប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះអង្គដឹងថា នឹងមានជីវិតថ្មី ។ ពេល​យើង​ជឿ​​ថា ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតមនុស្សទាំងស្រុង ទាំងព្រលឹង ទាំងរូបកាយផង យើងក៏ត្រូវតែជឿថា ព្រះអង្គ​ប្រោសរូបកាយមនុស្សឱ្យមានជីវិតថ្មីដែរ។ ម្យ៉ាងទៀត ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបង្កើតមេឃនិងដី ជាព្រះដែល​កាន់​​សម័្ពន្ធ​មេត្រីរបស់ព្រះអង្គជាមួយលោកអប្រាហាំ និងកូនចៅរបស់លោក ដោយព្រះហឫទ័យស្មោះត្រង់​ផងដែរ។ ហេតុ​នេះ ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលចាប់ផ្ដើមជឿថា   មនុស្សនឹងមានជីវិតថ្មី។        ក្នុងទុក្ខលំបាករបស់គេ ​​​​​​​​មរណៈសាក្សីម៉ាកាបាយប្រកាស​ថា៖

ព្រះមហាក្សត្រនៃពិភពលោកនឹងប្រោសយើងឱ្យមានជីវិតថ្មី មានជីវិតអស់កល្បជានិច្ច ព្រោះទូលបង្គំ​យើងខ្ញុំ​ស៊ូ​​ស្លា​ប់ ដើម្បីគោរពវិន័យរបស់ព្រះអង្គ (២មបា ៧,៩)។ ស៊ូស្លាប់ដោយសារដៃមនុស្ស ប្រសើរជាងនៅ​រស់ត​ទៅ​ទៀត ទូលបង្គំយើងខ្ញុំរង់ចាំព្រះជាម្ចាស់ប្រោសយើងឱ្យមានជីវិតថ្មី (២មបា ៧,១៤) (មបា ៧,២៩ ; ដន ១២,១-១៣)។

៩៩៣. ពួកខាងគណៈផារីស៊ី (កក ២៣,៦) និងអ្នកភាគច្រើននៅសម័យព្រះអម្ចាស់ (យហ ១១,២៤) ជឿ​ហើយសង្ឃឹមថា មនុស្សនឹងមានជីវិតថ្មី។ ព្រះយេស៊ូប្រៀនប្រដៅយ៉ាងមឹងម៉ាត់ថា មនុស្សនឹងមានជីវិតថ្មី។ ចំពោះ​ពួក​ខាងគណៈសាឌូស៊ីដែលមិនជឿថា មនុស្សស្លាប់នឹងមានជីវិតថ្មីទេ ព្រះអង្គឆ្លើយតបទៅគេថា៖ “អ្នករាល់គ្នា​យល់ខុសហើយ ដ្បិតអ្នករាល់គ្នាមិនស្គាល់គម្ពីរ ហើយមិនស្គាល់ឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ផង” (មក ១២,២៤)។ យើងជឿថា មនុស្សនឹងមានជីវិតថ្មី ដ្បិតយើងជឿថា ព្រះជាម្ចាស់ “មិនមែនជាព្រះរបស់​មនុស្ស​ស្លាប់​ទេ គឺជាព្រះរបស់មនុស្សដែលមានជីវិត” (មក ១២,២៧)។

៩៩៤. លើសពីនេះទៅទៀត ព្រះយេស៊ូធ្វើឱ្យជំនឿអំពីព្រះជន្មថ្មី សំអាងលើខ្លួនព្រះអង្គ ផ្ទាល់៖ “ខ្ញុំ​ហ្នឹង​ហើយដែលប្រោសមនុស្សឱ្យមានជីវិតថ្មី ខ្ញុំនឹងផ្ដល់ជីវិតឱ្យគេ” (យហ ១១,២៥)។ នៅពេលថ្ងៃចុងក្រោយបំផុត គឺព្រះយេស៊ូផ្ទាល់ខ្លួនដែលនឹងប្រោសអស់អ្នកដែលបានផ្ញើជីវិតលើព្រះអង្គ (យហ ៥,២៤-២៥ ; ៦,៤០)​ និងដែលបានពិសាសាច់ និងលោហិតរបស់ព្រះអង្គ (យហ ៦,៥៤) ឱ្យមានជីវិតថ្មី។ ចាប់ពីឥឡូវនេះ​ទៅ ព្រះអង្គក៏ប្រទានសញ្ញាសម្គាល់បញ្ជាក់អំពីព្រះបន្ទូលសន្យានេះ ដោយប្រោស​មនុស្ស​ខ្លះ​​ឱ្យ​មាន​ជីវិត​រស់​ឡើងវិញ (មក ៥,២១-៤២ ; លក ៧,១១-១៧ ; យហ ១១)។​ ធ្វើដូច្នេះ ព្រះអង្គ​ប្រកាស​ទុក​ជាមុនថា ទ្រង់នឹងមានព្រះជន្មថ្មី តាមរបៀបពិសេស។ ព្រះអង្គមានព្រះបន្ទូលអំពីព្រះជន្មថ្មី​របស់​ព្រះអង្គ ដែលជាហេតុការណ៍តែមួយ ដូចជាទីសម្គាល់របស់ព្យាការីយ៉ូណាស” (មថ ១២,៣៩) និងទី​សម្គាល់​​នៃ​ព្រះវិហារ (យហ ២,១៩-២២)៖ ព្រះអង្គប្រកាសថា  ទ្រង់នឹងមានជីវិតថ្មី​បីថ្ងៃក្រោយពីបាន​សោយ​ទី  ​វង្គត (មក ១០,៣៤)។

៩៩៥. យើងជាសាក្សីរបស់ព្រះគ្រីស្ត ពេលយើងជា “សាក្សីអំពីព្រះអង្គដែលមានព្រះជន្មថ្មី” (កក ១,២២) និងពេលយើង “បរិភោគជាមួយព្រះអង្គ ក្រោយពេលព្រះអង្គមានព្រះជន្មថ្មី” (កក ១០,៤១)។ យើងជឿហើយសង្ឃឹមថា នឹងមានជីវិតថ្មី ដោយសារយើងបានជួបព្រះគ្រីស្តដែលមានព្រះជន្មថ្មី។ យើង​ក៏នឹងមានជីវិតថ្មីដូចព្រះអង្គ ជាមួយព្រះអង្គ និងនៅក្នុងអង្គព្រះអង្គ។

៩៩៦. តាំងពីដើមដំបូង គ្រីស្តបរិស័ទដែលជឿថា មនុស្សនឹងមានជីវិតថ្មី បានជួបប្រទះមនុស្សជាច្រើន​ ដែល​យល់​ខុស និងជំទាស់ប្រឆាំង (កក ១៧,៣២ ; ១ករ ១៥,១២-១៣)។ “ក្នុងគ្រីស្តសាសនា គ្មានចំណុចណាមួយ ក្រៅពីជីវិតថ្មីនៃរូបកាយរបស់មនុស្សទេ ដែលជួបនឹងការជំទាស់ប្រឆាំងជាងគេ” (សន្ត អូគូស្តាំង)។ ធម្មតា មនុស្សយល់ស្របថា ក្រោយពីស្លាប់ ជីវិតមនុស្សខាងវិញ្ញាណរស់នៅឡើយ។ ប៉ុន្តែ ធ្វើដូចម្ដេចឱ្យបានជឿថា រូបកាយនេះ ដែលរមែងតែស្លាប់ អាចមានជីវិតថ្មីបាន?

តើមនុស្សស្លាប់អាចមានជីវិតថ្មីយ៉ាងដូចម្ដេច?

៩៩៧. តើ “រមានជីវិតថ្មី” មានអត្ថន័យយ៉ាងដូចម្ដេច? ពេលស្លាប់ ព្រលឹងនិងរូបកាយបំបែកចេញពីគ្នា រូបកាយ​មនុស្ស​ក៏​រលួយ ឯព្រលឹងរបស់គេទៅជួបព្រះជាម្ចាស់ ដោយរង់ចាំឱ្យព្រះអង្គភ្ជាប់វានឹងរូបកាយ​ពោរពេញទៅ​ដោយ​សិរីរុង​រឿង​​ឡើង​វិញ។ ព្រះជាម្ចាស់ប្រកបដោយឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ នឹងប្រោសឱ្យរូបកាយយើង មានជីវិតដែល​មិន​​អាច​​រលួយបាន ដោយភ្ជាប់វានឹងព្រលឹងរបស់យើង ដោយសារគុណធម៌របស់ព្រះយេស៊ូ ដែលមាន​ព្រះជន្ម​រស់​ឡើងវិញ។

៩៩៨. តើនរណានឹងមានជីវិតថ្មី?  គឺអស់មនុស្សស្លាប់៖ “អ្នកដែលប្រព្រឹត្តអំពើល្អនឹងមានជីវិតថ្មី ដើម្បីទទួល​ជីវិត រីឯអ្នកដែលបានប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់នឹងមានជីវិតថ្មី ដើម្បីទទួលទោស” (យហ ៥,២៩)។

៩៩៩. តើមនុស្សនឹងមានជីវិតថ្មីយ៉ាងដូចម្ដេច?  ព្រះគ្រីស្តបានមានជីវិតថ្មីជាមួយព្រះកាយរបស់ព្រះអង្គ​ផ្ទាល់៖ “ចូរមើលដៃជើងខ្ញុំ គឺពិតជាខ្ញុំមែន!” (លក ២៤,៣៩) ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គមិនមែនមានជីវិតដូចកាលពីមុន​ឡើយ។ យ៉ាងណាមិញ នៅក្នុងអង្គព្រះអង្គ “គេទាំងអស់គ្នានឹងមានជីវិតថ្មី ដោយរូបកាយរបស់គេ ដែលគេមាន ដូចឥឡូវ​នេះ” (DS ៨០១) ប៉ុន្តែ ព្រះជាម្ចាស់នឹងផ្លាស់ប្តូររូបកាយនេះឱ្យបានដូច “ព្រះកាយ​ប្រកបដោយ​សិរីរុងរឿង” (ភីល ៣,២១) “ប្រកបដោយវិញ្ញាណ” (១ករ ១៥,៤៤)៖

ប្រហែល​ជា​មាននរណា​ម្នាក់​ចង់​សួរ​ថា៖​ «តើ​មនុស្ស​ស្លាប់​នឹង​មាន​ជីវិត​ថ្មី​បែប​ដូច​ម្ដេច?​ តើ​អ្នក​មាន​ជីវិត​ថ្មី​​នោះ​មាន​រូបកាយ​យ៉ាង​ណា?»។​ មនុស្ស​ឆោត​ល្ងង់​អើយ!‌ ​គ្រាប់​ពូជ​ដែល​អ្នក​សាប​ព្រោះ​ទៅ​ វា​មាន​ជីវិត​បាន ​លុះត្រាតែ​វា​ងាប់​សិន។‌​ ​គ្រាប់​ពូជ​ដែល​អ្នក​សាប​ព្រោះ​ទៅ​នោះ​ គ្មាន​រូបរាង​ដូច​ដើម​ដែល​នឹង​ដុះ​តាម​ក្រោយ​​ឡើយ‌​ គឺ​គ្រាន់​តែ​ជា​គ្រាប់​មួយ​ដូចជា​គ្រាប់​ស្រូវ​ ឬ​គ្រាប់​អ្វី​មួយ​ផ្សេង​ទៀត​ប៉ុណ្ណោះ‌ (...)។ ចំណែក​មនុស្ស​ស្លាប់​  ដែល​​ទទួល​ជីវិត​ថ្មី​ ក៏​ដូច្នោះ​ដែរ​‌​ រូបកាយ​ដែល​គេ​កប់​ក្នុង​ដី​រមែង​តែង​តែ​រលួយ​ រីឯ​រូបកាយ​ដែល​​​ទទួល​ជីវិត​ថ្មី​​មិន​ចេះ​រលួយ​ទេ (...) ។​ ​រូបកាយ​ដែល​រមែង​តែងតែ​រលួយ​នេះ​ត្រូវតែ​ទទួល​យក​ភាព​ដែល​មិន​ចេះ​រលួយ‌​ ហើយ​រូបកាយ​ដែល​រមែង​តែងតែ​ស្លាប់​នេះ​ ក៏ត្រូវ​ទទួល​​ភាព​អមតៈ (១ករ ១៥,៣៥-៣៧.៤២.៤៣-៥៣)។

១០០០. យើងមិនអាចយល់ ឬនឹកគិតដល់ថា តើមនុស្សនឹងមានជីវិតថ្មី “យ៉ាងដូចម្ដេច” បានទេ គឺយើងគ្រាន់តែ​ជឿ​​ប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែ ពេលយើងចូលរួមថ្វាយអភិបូជា យើងក៏អាចយល់ទុកជាមុនថា ព្រះគ្រីស្តនឹង​ផ្លាស់ប្ដូរ​ទ្រង់​ទ្រាយ​​​រូបកាយរបស់យើងយ៉ាងដូចម្ដេច៖

ក្រោយពីបានទូលអង្វរព្រះជាម្ចាស់ នំបុ័ងដែលមកពីផែនដី​ លែងជានំបុ័ងធម្មតាទៀតទេ ប៉ុន្តែបានក្លាយជាអគ្គសញ្ញាព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត ដែលផ្សំនឹងធាតុពីរ គឺមួយដែលមកពីផែនដី មួយដែលមកពីស្ថានបរមសុខយ៉ាងណា រូបកាយរបស់យើង ដែលចូលរួមចំណែកក្នុងអគ្គសញ្ញាព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត លែងរលួយទៀតទេយ៉ាងនោះដែរដ្បិតរូបកាយនេះ សង្ឃឹមថា នឹងមានជីវិតថ្មី (សន្ត អ៊ីរ៉េណេ)។

១០០១. នៅពេលណា?​ “នៅថ្ងៃចុងក្រោយបំផុត” (យហ ៦,៣៩-៤០.៤៤.៥៤ ; ១១,២៤) “នៅពេល​អវសានកាល​​នៃពិភពលោក” (LG ៤៨) ដ្បិតជីវិតថ្មីរបស់មនុស្សស្លាប់ ទាក់ទងយ៉ាងស្និតស្នាលជាមួយនឹងពេលព្រះគ្រីស្តយាងមកវិញពោរពេញដោយសិរីរុងរឿង៖

ដ្បិតនៅពេលមានស្នូរជាសញ្ញាលាន់ឮឡើង ហើយនៅពេលឮសម្លេងមហាទេវទូត និងសម្លេងត្រែរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ព្រះអម្ចាស់ផ្ទាល់ទ្រង់នឹងយាងចុះពីស្ថានបរមសុខមក។ មុនដំបូង អស់អ្នកជឿលើព្រះគ្រីស្តដែលបានស្លាប់ទៅនោះ នឹងរស់​ឡើង​វិញ (១តស ៤,១៦)។

មានជីវិតថ្មីរួមជាមួយព្រះគ្រីស្ត

១០០២. បើព្រះគ្រីស្តពិតជានឹងប្រោសយើងឱ្យមានជីវិតថ្មី “នៅថ្ងៃចុងក្រោយបំផុត” យើងក៏ពិតជាបាន​រស់​ឡើង​វិញរួមជាមួយព្រះគ្រីស្តរួចហើយ ដ្បិតឥឡូវនេះ នៅលើផែនដីនេះ ដោយសារព្រះវិញ្ញាណ​ដ៏​វិសុទ្ធ យើង​ជាគ្រីស្តបរិស័ទរួមស្លាប់រួមរស់​ជាមួយព្រះគ្រីស្តដែលបានសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មរស់ឡើង​វិញ៖

ពេលបងប្អូនទទួលពិធីជ្រមុជទឹក បងប្អូនត្រូវកប់ក្នុងផ្នូររួមជាមួយព្រះគ្រីស្ត ហើយដោយបងប្អូនរួមក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត បងប្អូនក៏មានជីវិតថ្មីរួមជាមួយព្រះអង្គដែរ ព្រោះបងប្អូនមានជំនឿលើឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែល​បានប្រោសព្រះគ្រីស្តឱ្យមានព្រះជន្មថ្មី (...)។ ដូច្នេះ ប្រសិនបើបងប្អូនបានមានជីវិតថ្មីរួមជាមួយព្រះគ្រីស្តមែន ចូរស្វែងរកអ្វីៗនៅស្ថានលើ ជាស្ថានដែលព្រះគ្រីស្តគង់នៅខាងស្តាំព្រះជាម្ចាស់នោះវិញ” (កូឡ ២,១២ ; ៣,១)។

១០០៣. ដោយសារបុណ្យជ្រមុជទឹក អ្នកជឿពិតជារួមរស់ជាមួយព្រះគ្រីស្តដែលមានព្រះជន្មថ្មី (ភីល ៣.២០) ប៉ុន្តែ ជីវិតនេះ “កប់ទុកជាមួយព្រះគ្រីស្តក្នុងព្រះជាម្ចាស់ដែរ” (កូឡ ៣,៣)។​ “ព្រះអង្គបានប្រោសយើងឱ្យមានជីវិតថ្មីរួមជាមួយព្រះគ្រីស្តយេស៊ូ និងឱ្យយើងអង្គុយលើបល្ល័ង្កនៅស្ថានបរមសុខ រួមជាមួយ​ព្រះ​អង្គ​ដែរ” (អភ ២,៦)។ ដោយសារយើងបានទទួលព្រះកាយព្រះអង្គ ក្នុងអភិបូជា យើងជាកម្មសិទ្ធិរបស់ព្រះ​កាយ​ព្រះគ្រីស្តរួចហើយ។ ពេលយើងនឹងរស់ឡើងវីញ នៅថ្ងៃចុងក្រោយបំផុត យើង “នឹងលេចចេញមកជាមួយព្រះគ្រីស្ត ប្រកបដោយសិរីរុងរឿងដែរ” (កូឡ ៣,៤)។

១០០៤. ដោយរង់ចាំថ្ងៃនោះ រូបកាយ និងព្រលឹងរបស់អ្នកជឿមានតម្លៃថ្លៃថ្នូរ “ជាកម្មសិទិ្ធរបស់ព្រះគ្រីស្ត” ទើប​ត្រូវ​តែគោរពរូបកាយរបស់ខ្លួន និងរូបកាយរបស់អ្នកដទៃផង ជាពិសេសពេលរងទុក្ខលំបាក៖

រីឯរូបកាយវិញ (...) គឺសម្រាប់ថ្វាយទៅព្រះជាម្ចាស់ ហើយព្រះអង្គក៏ជាម្ចាស់លើរូបកាយដែរ។ ព្រះជាម្ចាស់ដែល​បានប្រោសព្រះយេស៊ូជាអម្ចាស់ឱ្យមានព្រះជន្មថ្មី ទ្រង់ក៏នឹងប្រោសយើងឱ្យមានជីវិតរស់ឡើង​វិញ ដោយសារឫទ្ធានុភាពរបស់ព្រះអង្គដែរ។ បងប្អូនមិនជ្រាបទេឬថា រូបកាយរបស់បងប្អូនជាសរីរាង្គនៃព្រះកាយព្រះគ្រីស្ត? (...) បងប្អូនមិនមែនជាម្ចាស់លើខ្លួនឯងទៀតទេ (...)។ ហេតុនេះ ចូរប្រើរូបកាយរបស់បងប្អូន ដើម្បីលើកតម្កើងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះជាម្ចាស់” (១ករ ៦,១៣-១៥.១៩-២០)។

២. រួមស្លាប់ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្តយេស៊ូ

១០០៥. ដើម្បីមានជីវិតថ្មីរួមជាមួយព្រះគ្រីស្ត ត្រូវតែរួមស្លាប់ជាមួយព្រះគ្រីស្ត គឺត្រូវ “ឃ្លាតឆ្ងាយពីរូបកាយនេះ ហើយទៅនៅជិតព្រះអម្ចាស់” (២ករ ៥,៨)។ ពេលយើង “លាចាកលោកនេះ” (ភីល ១,២៣) គឺពេលយើងស្លាប់ ព្រលឹង និងរូបកាយបំបែកគ្នា ហើយនឹងរួបរួមគ្នាម្តងទៀត នៅពេលថ្ងៃមនុស្សស្លាប់នឹងមានជីវិតថ្មី (SPF ២៨)។

មរណភាព

១០០៦. “ពេលមនុស្សប្រឈមមុខនឹងមរណភាព លក្ខណៈដ៏អាថ៌កំបាំងនៃជីវិតមនុស្សទៅដល់កម្រិតកំពូល” (GS ១៨)។ មរណភាពខាងរូបកាយមកពីធម្មជាតិម្យ៉ាង តែចំពោះអ្នកជឿ សេចក្ដីស្លាប់ជា “លទ្ធផលនៃអំពើបាប” (រម ៦,២៣) (កណ ២,១៧)​ ឯចំពោះអស់អ្នកដែលស្លាប់ក្នុងព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសរបស់ព្រះ  គ្រីស្ត គេរួម​ចំណែក​ក្នុង​អង្គ​ព្រះ​គ្រីស្តដែលបានសោយទិវង្គត ដើម្បីឱ្យ​អាចរួមជាមួយ​ព្រះអង្គដែលមាន​ព្រះជន្មរស់ឡើង​វិញ (រម ៦,៣-៩ ; ភីល ៣,១០-១១)។

១០០៧. មរណភាពជាទីបញ្ចប់នៃជីវិតនៅលើផែនដី ។ ពេលវេលាជាចង្វាក់នៃជីវិតរបស់យើង យើងផ្លាស់ប្តូរទៅជា​ចាស់ ហើយដូចសត្វលោកទាំងអស់នៃផែនដី សេចក្ដីស្លាប់ជាទីបញ្ចប់ធម្មតានៃជីវិត។ លក្ខណៈនៃមរណភាពជម្រុញយើងឱ្យនឹកគិតថា ត្រូវតែស្លាប់ យើងក៏រំលឹកខ្លួនឯងថា ជីវិតយើងមានពេលកំណត់ ដើម្បី​​យើង​បានសម្រេច៖

ក្នុងពេលដែលអ្នកនៅក្មេងនៅឡើយ ត្រូវនឹកដល់ព្រះអាទិកររបស់អ្នក (...)។ ពេលនោះ រូបកាយដែលជាធូលីដីនឹងវិលទៅជាដីដូចដើមវិញ រីឯវិញ្ញាណដែលព្រះជាម្ចាស់ប្រទានឱ្យក៏នឹងវិលទៅកាន់ព្រះអង្គវិញដែរ (សស ១២,១.៧)។

១០០៨. មរណភាពជាលទ្ធផលនៃអំពើបាប ។ ដោយបកស្រាយយ៉ាងពិតប្រាកដព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ (កណ ២,១៧ ; ៣,៣ ; ៣,១៩) ការបញ្ជូន​បន្ត និងក្រុមណែនាំព្រះសហគមន៍បង្រៀនថា មរណភាពចូល​ក្នុង​ពិភព​លោក​ដោយ​សា​រ​​អំពើបាបរបស់មនុស្ស។ ទោះបីមនុស្សមានលក្ខណៈត្រូវតែស្លាប់យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏ព្រះ​ជាម្ចាស់មិន​សព្វ​ព្រះ​ហឫទ័យឱ្យគេស្លាប់ដែរ។ មរណភាពប្រឆាំងនឹងគម្រោងការរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ជាព្រះ​បង្កើត ហើយមរណភាពចូល​ក្នុង​ពិភព​លោក ដោយសារអំពើបាប (ប្រាញ ២,២៣-២៤)។ “មនុស្ស​​​រមែងតែង​តែ​ស្លាប់​​​​ខាងរូបកាយ ព្រោះ​​​តែ​អំពើ​បាប” ហើយសេចក្ដីស្លាប់នេះ ជា “សត្រូវចុងក្រោយបង្អស់” (១ករ ១៥.២៦) របស់​មនុស្ស ដែល​ព្រះ​ជាម្ចាស់​ត្រូវ​តែឈ្នះជាពុំខាន។

១០០៩. ព្រះគ្រីស្តផ្លាស់ប្ដូរមរណភាព ។ ព្រះយេស៊ូជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់បានរងទុក្ខពីសេចក្ដីស្លាប់ ដែលជាលក្ខណៈរបស់មនុស្សដែរ។  ក៏ប៉ុន្តែ ទោះបីព្រះអង្គព្រួយព្រះហឫទ័យយ៉ាងខ្លាំងចំពោះមរណភាពក្ដី ក៏​ទ្រង់​​សុខ​ចិត្តទទួលយកសេចក្ដីស្លាប់ ដោយគាប់ព្រះហឫទ័យទាំងស្រុងនឹងព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គ និងដោយ​គ្មានការបង្ខិតបង្ខំ។ ដោយសារព្រះយេស៊ូបានស្តាប់បង្គាប់ ព្រះអង្គក៏បានផ្លាស់ប្ដូរបណ្ដាសា​នៃមរណភាពឱ្យ​ទៅ​​ជាការប្រសិទ្ធិ​ពរទៅវិញ (រម ៥,១៩-២១)។

អត្ថន័យនៃមរណភាពតាមគ្រីស្តសាសនា

១០១០. ដោយសារព្រះគ្រីស្ត មរណភាពខាងគ្រីស្តសាសនាមានអត្ថន័យវិជ្ជមាន។ “ចំពោះខ្ញុំ បើរស់ ខ្ញុំរស់រួមជាមួយព្រះ​គ្រីស្ត ហើយបើស្លាប់ ខ្ញុំក៏បានចំណេញដែរ” (ភីល ១,២១)។ “ពាក្យនេះ គួរឱ្យជឿថា ប្រសិនបើយើងរួម​ស្លាប់ជាមួយព្រះអង្គ យើងក៏នឹងមានជីវិតរស់រួមជាមួយព្រះអង្គដែរ” (២ធម ២,១១)។ មរណភាពខាងគ្រីស្ត​សាសនា​មានលក្ខណៈថ្មី គឺដោយសារបុណ្យជ្រមុជទឹក គ្រីស្តបរិស័ទបាន “ស្លាប់រួមជាមួយព្រះ   គ្រីស្ត”​​ (តាម​របៀប​​អគ្គសញ្ញា) រួចហើយ ដើម្បីមានជីវិតថ្មី ហើយបើយើងស្លាប់ក្នុងព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោស​របស់ព្រះ​គ្រីស្ត មរណភាពខាងរូបកាយបញ្ចប់ការ​ “រួមស្លាប់ជាមួយព្រះគ្រីស្ត”​ នេះ ហើយយើង​ក៏រួមចំណែកនៅក្នុងអង្គ​ព្រះ​​អង្គ​ក្នុងកិច្ចសង្រ្គោះយើង ជាស្ថាពរ។

ឱ្យខ្ញុំស្លាប់ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្តប្រសើរជាងគ្រងរាជ្យនៅកន្លែងដាក់ស្រយាលនៃផែនដី។ គឺព្រះអង្គនេះហើយ ដែលខ្ញុំស្វែងរក ទ្រង់ក៏បានសោយទិវង្គតសម្រាប់យើង។ គឺព្រះអង្គនេះហើយ ដែលខ្ញុំចង់បាន ទ្រង់ក៏បានមានជីវិតថ្មីសម្រាប់​យើង។ កំណើតថ្មីរបស់ខ្ញុំជិតមកដល់ហើយ (...) សូមទុកឱ្យខ្ញុំទទួលពន្លឺដ៏បរិសុទ្ធបំផុត ពេលខ្ញុំនឹងដល់ទីនោះ ខ្ញុំក៏នឹង​ទៅ​ជា​មនុស្ស​ដ៏ពេញលក្ខណៈ (សន្ត អ៊ីញ៉ាស នៃអង់ទីអូស)។

១០១១. ក្នុងមរណភាព ព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅមនុស្សមករកព្រះអង្គ។ ហេតុនេះ គ្រីស្តបរិស័ទ​អាច​មាន​បំណង​ប្រាថ្នាចំពោះមរណភាពដូចសន្តប៉ូលដែរ៖ “ខ្ញុំប្រាថ្នាចង់លាចាកលោកនេះទៅនៅជាមួយព្រះគ្រីស្ត” (ភីល ១,២៣) ហើយគេអាចផ្លាស់ប្ដូរសេចក្ដីស្លាប់របស់ខ្លួន ទៅជាការស្តាប់បង្គាប់ និងការ​ស្រលាញ់​​ព្រះបិតា ដូចព្រះ គ្រីស្តផងដែរ (លក ២៣,៤៦)៖

បំណងប្រាថ្នាខាងលោកីយ៍បានត្រូវគេឆ្កាង (...)។ ក្នុងខ្លួនខ្ញុំ មានទឹករស់រវើកដែលខ្សឹបនៅខាងក្នុងខ្ញុំថា “សូម​មក​រកព្រះបិតា” (សន្ត អ៊ីញ៉ាស នៃអង់ទីអូស)។

ខ្ញុំចង់ឃើញព្រះជាម្ចាស់ ហើយដើម្បីឃើញព្រះអង្គ ខ្ញុំត្រូវតែស្លាប់ (សន្តី ថេរេសា នៃព្រះកុមារយេស៊ូ)។

ខ្ញុំមិនស្លាប់ទេ ខ្ញុំចូលក្នុងជីវិត (សន្តី ថេរេសា នៃព្រះកុមារយេស៊ូ)។

១០១២. ពិធីបុណ្យនៃព្រះសហគមន៍សម្ដែងយ៉ាងពិសេសនូវទស្សននៃមរណភាពខាងគ្រីស្តសាសនា (១ថស ៤,១៣-១៤)៖

ឱព្រះអម្ចាស់អើយ! សម្រាប់អស់អ្នកដែលផ្ញើជីវិតលើព្រះអង្គ ជីវិតមិនត្រូវបំផ្លាញទេ គឺត្រូវផ្លាស់ប្ដូរ ហើយ​ពេល​ដំណើរ​នៅលើលោកនេះនឹងត្រូវបញ្ចប់ គេមានទីលំនៅអស់កល្បជានិច្ចនៅស្ថានបរមសុខហើយ (MR)។

១០១៣. មរណភាពជាទីចុងក្រោយនៃបូជនិយេសចរណ៍លោកីយ៍របស់មនុស្ស ជាទីបញ្ចប់នៃពេលវេលាប្រកបដោយព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោស និងធម៌មេត្តាករុណា ដែលព្រះជាម្ចាស់ប្រោសប្រទាន ដើម្បីឱ្យគេសម្រេចជីវិតលើផែនដីនេះ តាមព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ និងសម្រេចវាសនាចុងក្រោយរបស់ខ្លួន។ “នៅពេលដំណើរ​ជីវិត​តែ​មួយ​​របស់យើងនឹងចប់ទៅ” (LG ៤៨) យើងនឹងលែងកើតនៅក្នុងលោកនេះទៀតហើយ។ “មនុស្សលោកទាំងអស់ត្រូវស្លាប់តែមួយដង” (ហប ៩,២៧)។ គ្មាន “ការចាប់ជាតិជាថ្មី” ក្រោយពេលស្លាប់ទេ។

១០១៤. ព្រះសហគមន៍លើទឹកចិត្តយើងឱ្យត្រៀមខ្លួនជានិច្ចទទួលមរណភាព (“សូមព្រះអង្គរំដោះយើងខ្ញុំ​ឱ្យ​​​​​​​​​​​​រួច​​ផុត​ពី​មរណភាពយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដែលមិនបានគ្រោងទុកជាមុន”៖ ពាក្យអង្វរសន្តបុគ្គលទាំងឡាយ) យើងសូមព្រះមាតារបស់ព្រះជាម្ចាស់ជួយអង្វរដល់យើងផង “វេលាដែលយើងស្លាប់” (ពាក្យអង្វរ “បពិត្រ​ព្រះនាងម៉ារី”) និងឱ្យយើងជ្រកក្រោមម្លប់សន្តយ៉ូសែបជាឧបការីនៃមរណភាពដ៏ល្អ។

ក្នុងគ្រប់កិច្ចការ គ្រប់គំនិត អ្នកត្រូវប្រព្រឹត្តដូចជាត្រូវតែស្លាប់នៅថ្ងៃនេះ។ បើមនសិការរបស់អ្នកនៅល្អ អ្នកមិនត្រូវភ័យខ្លាចនឹងសេចក្ដីស្លាប់ទេ។ គួររក្សាខ្លួនឱ្យចាកផុតពីអំពើបាបប្រសើរជាងរួចផុតពីសេចក្ដីស្លាប់។ បើអ្នកមិនទាន់ត្រៀម​ខ្លួន​នៅ​ថ្ងៃនេះ តើថ្ងៃស្អែក អ្នកនឹងទៅជាយ៉ាងណា? (“យកតម្រាប់តាមព្រះគ្រីស្ត”)។

សូមលើតម្កើងព្រះអម្ចាស់នៃខ្ញុំ ដើម្បីបងស្រីមរណភាព ដែលគ្មាននរណាម្នាក់អាចគេច​ផុត​បានទេ។ អស់អ្នកដែលស្លាប់ក្នុងអំពើបាបដ៏ធ្ងន់ ត្រូវវេទនាហើយ! អស់អ្នកដែលស្លាប់ដោយគាប់ព្រះហឫទ័យដ៏​វិសុទ្ធ​បំផុត​របស់ព្រះអង្គ ពិតជាមានសុភមង្គលហើយ ដ្បិតមរណភាពទីពីរនឹងមិនប៉ះពាល់នឹងគេទេ (សន្ត ហ្រ្វង់ស័រ នៃ   អាស៊ីស៊ី)។

សង្ខេប

១០១៥. “សាច់ជាស្នូលនៃការសង្រ្គោះ” (លោក ទែរទូលីយ៉ាំង)។ យើងជឿលើព្រះជាម្ចាស់ ជាអ្នកបង្កើត​សាច់ យើងជឿលើព្រះបន្ទូលប្រសូតជាមនុស្ស ដើម្បីលោះសាច់ យើងជឿថា សាច់ (រូបកាយ) មនុស្ស​នឹង​មាន​ជីវិត​ថ្មី ដែលបង្ហើយការបង្កើត និងសង្រ្គោះសាច់។

១០១៦. ដោយសារសេចក្ដីស្លាប់ ព្រលឹងបែកចេញពីរូបកាយ ប៉ុន្តែ នៅពេលមានជីវិតថ្មី ព្រះជាម្ចាស់នឹង ប្រទានជីវិត ដែលមិនចេះរលួយដល់រូបកាយយើង ដោយភ្ជាប់រូបកាយនេះជាមួយនឹងព្រលឹងយើង។ ព្រះគ្រីស្ត មានព្រះជន្មថ្មីអស់កល្បជានិច្ចយ៉ាងណា យើងទាំងអស់គ្នានឹងមានជីវិតថ្មីនៅថ្ងៃចុងក្រោយបំផុតយ៉ាងនោះដែរ។

១០១៧. “យើងជឿថា រូបកាយដែលជាកម្មសិទ្ធិរបស់យើងឥឡូវនេះពិតជានឹងទទួលជីវិតថ្មី” (DS    ៨៥៤)។ យើង​សាប​ព្រោះនៅក្នុងផ្នូររូបកាយមួយដែលត្រូវរលួយ ប៉ុន្តែ រូបកាយដែលមិនចេះរលួយ (១ករ ១៥,៤២) “រូបកាយ ខាងវិញ្ញាណ” (១ករ ១៥,៤៤) ទទួលជីវិតថ្មី។

១០១៨. ដោយសារអំពើបាបដើមដំបូង មនុស្សត្រូវតែ “ទទួលមរណភាពខាងរូបកាយ ប៉ុន្តែ ប្រសិន​បើ​មនុស្ស​មិនបានប្រព្រឹត្តអំពើបាប គេនឹងមិនត្រូវស្លាប់ឡើយ” (GS ១៨) ។

១០១៩. ព្រះយេស៊ូ ជាព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ស្ម័គ្រចិត្តសោយទិវង្គត ដើម្បីយើង ដោយសុខចិត្តធ្វើ តាមព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ជាព្រះបិតាព្រះអង្គ គ្រប់ជំពូក។ ដោយសារព្រះយេស៊ូបានសោយទិវង្គត ព្រះអង្គបានឈ្នះសេចក្ដីស្លាប់ ទើបមនុស្សទាំងអស់អាចទទួលការសង្រ្គោះបាន។

ប្រការទី១២៖ “ខ្ញុំជឿថា ​មានជីវិតអស់កល្បជានិច្ច”

១០២០. គ្រីស្តបរិស័ទដែលរួមស្លាប់ជាមួយព្រះយេស៊ូយល់ឃើញថា​ មរណភាពមករកគេ ហើយជាការចូលក្នុង​​ជីវិតអស់កល្បជានិច្ច។ ពេលព្រះសហគមន៍លើកលែងទោសគ្រីស្តបរិស័ទ ជាលើកចុងក្រោយ​នៅពេល​ជិត​ស្លាប់ ក្នុងព្រះនាមព្រះគ្រីស្ត ព្រះសហគមន៍ក៏បានចាក់ប្រេងពង្រឹងគេ​ និងបាន​ផ្ដល់ព្រះកាយព្រះគ្រីស្តឱ្យគេ ធ្វើ​ជា​​ចំណីអាហារ ក្នុងការធ្វើដំណើរ ហើយលួងលោមចិត្តគេដោយសម្ដីទន់ភ្លន់ថា៖

ឱព្រលឹងរបស់គ្រីស្តបរិស័ទអើយ! ចូរចាកចេញពីលោកនេះ ក្នុងព្រះនាមព្រះបិតាប្រកបដោយឫទ្ធានុភាពសព្វប្រការ ដែល​ទ្រង់បានបង្កើតអ្នក ក្នុងព្រះនាមព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ជាព្រះបុត្រានៃព្រះជាម្ចាស់ដ៏មានព្រះជន្មគង់នៅ ដែលបាន​រង​ទុក្ខលំបាក​ដើម្បីអ្នក ក្នុងព្រះនាមព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ដែលបានត្រូវគេចាក់បង្ហូរក្នុងអ្នក។ សូមអ្នកទៅរកកន្លែង​សុខសាន្ត ហើយតាំងទីលំនៅជាមួយព្រះជាម្ចាស់ ក្នុងទីក្រុងស៊ីយ៉ូនដ៏វិសុទ្ធ ជាមួយ​ព្រហ្មចារិនី​ម៉ារី ជាព្រះមាតារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ជាមួយសន្តយ៉ូសែប ពួកទេវទូត និងសន្តបុគ្គលទាំងឡាយទៅ (...)។ ចូរត្រឡប់ទៅ​ព្រះជាម្ចាស់ ជាព្រះបង្កើតអ្នក ដែលបានសូនអ្នកពីធូលីដី។ នៅពេលកំណត់ ព្រលឹងរបស់អ្នក​នឹង​ចាក​ចេញ​ពី​រូបកាយ​របស់អ្នក ព្រះនាងម៉ារី ពួកទេវទូត និងសន្តបុគ្គលទាំងឡាយប្រញាប់ប្រញាល់មកជួបអ្នក (...)។ សូមឱ្យអ្នកជួបទល់មុខនឹង​ព្រះសង្រ្គោះរបស់អ្នកទៅ... (OEx)។

១. ព្រះជាម្ចាស់វិនិច្ឆ័យទោសមនុស្សម្នាក់ៗ

១០២១. មរណភាពជាទីបញ្ចប់នៃដំណើរជីវិតមនុស្ស ដែលបានទទួល ឬបានទាត់ចោលព្រះហឫទ័យប្រណី​សន្តោស ដែលព្រះជាម្ចាស់បានសម្ដែងក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត (២ធម ១,៩-១០)។ គម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីថ្មីថ្លែង​ថា ពេល​ព្រះគ្រីស្ត​នឹងយាងមកវិញ ព្រះអង្គនឹងវិនិច្ឆ័យទោសមនុស្សលោក។ ប៉ុន្តែ សម្ពន្ធមេត្រីថ្មីប្រកាស​ជា​ច្រើន​លើក​ច្រើន​សាថា ព្រះជាម្ចាស់នឹងវិនិច្ឆ័យទោសមនុស្សម្នាក់ៗភ្លាមៗក្រោយពី​បាន​ស្លាប់​ តាម​កិច្ចការ​ និងជំនឿ​របស់​គេ។ ពាក្យប្រាស្នាអំពីជនកម្សត់ឡាសារ (លក ១៦.២២) និងព្រះ​បន្ទូលរបស់ព្រះគ្រីស្ត​ដែល​ត្រូវ​គេ​ឆ្កាង​ចំពោះ​អ្នកទោស (លក ២៣,៤៣) ហើយអត្ថបទផ្សេងក្នុងសម្ពន្ធមេត្រីថ្មី (២ករ ៥,៨ ; ភីល ១,២៣ ; ហប ៩.២៧ ; ១២,២៣) ថ្លែងអំពីវាសនាចុងក្រោយបំផុតនៃព្រលឹង (មថ ១៦.២៦) ដែលអាចខុស​ប្លែកពី​បុគ្គល​ម្នាក់​ទៅ​​បុគ្គលម្នាក់។

១០២២. នៅពេលស្លាប់ហើយ ព្រះជាម្ចាស់វិនិច្ឆ័យទោសមនុស្សម្នាក់ៗភ្លាមៗ និងអស់កល្បជានិច្ច យោងតាម​ព្រះ​គ្រី​ស្ត។ ព្រះអង្គ​បន្សុទ្ធ​​​​ព្រលឹង​អមតៈរបស់​មនុស្ស (DS ៨៥៧-៨៥៨ ; DS ១៣០៤-១៣០៦ ; DS ១៨២០) ឬបញ្ចូលព្រលឹង​នេះ​នៅស្ថាន​បរមសុខ​ភ្លាមៗ (DS ១០០០-១០០១)  ឬព្រលឹងនេះធ្លាក់ស្ថាននរក    ភ្លាមៗ ​ជា​រៀងរហូត ​(DS ១០០២)។

នៅពេលស្លាប់ ព្រះជាម្ចាស់នឹងវិនិច្ឆ័យយើងតាមសេចក្ដីស្រលាញ់ (សន្តយ៉ូហាននៃព្រះឈើឆ្កាង)

២. ស្ថានបរមសុខ

១០២៣. អស់អ្នកដែលស្លាប់ក្នុងព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោស និងមេត្រីភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ហើយដែល​ព្រះអង្គបាន​បន្សុទ្ធ​ឱ្យពេញលក្ខណៈរួចហើយ រួមរស់ជាមួយព្រះគ្រីស្តជាដរាបតរៀងទៅ។ ពួកគេដូចព្រះ​ជាម្ចាស់​ជារៀង​រហូត ដ្បិតពួកគេឃើញព្រះអង្គ ដែល “មានសភាពយ៉ាងណា” (១យហ ៣,២) ទល់មុខគ្នា (១ករ ១៣,១២ ; វវ ២២,៤)៖

យើងប្រកបដោយអំណាចដែលមកពីក្រុមគ្រីស្តទូត សូមកំណត់ថា ដោយគម្រោងការទូទៅរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ព្រលឹង​នៃសន្តបុគ្គលទាំងឡាយ (...) និងរបស់គ្រីស្តបរិស័ទឯទៀតៗទាំងអស់ ដែលបានទទួលមរណភាព ក្រោយ​ពី​បាន​ទទួលបុណ្យជ្រមុជទឹកដ៏វិសុទ្ធរបស់ព្រះគ្រីស្ត ដែលគ្មានអ្វីត្រូវបន្សុទ្ធទៀតទេ ក្រោយពីបានស្លាប់ហើយ (...) ឬប្រសិនបើត្រូវបន្សុទ្ធអ្វីមួយផ្សេងទៀត ព្រលឹងនោះនឹងបានបង្ហើយកិច្ចការនោះ នៅក្រោយស្លាប់ (...) ហើយមុននឹងព្រលឹងនោះមានជីវិតថ្មីក្នុងរូបកាយ និងមុនព្រះជាម្ចាស់វិនិច្ឆ័យមនុស្សទាំងឡាយ តាំង​ពី​ព្រះអង្គ​បាន​​ប្រោសព្រះអម្ចាស់ និងព្រះសង្រ្គោះយេស៊ូគ្រីស្ត ឱ្យឡើងស្ថានបរមសុខ ព្រលឹងនោះ​នឹង​​ឡើង​​ទៅស្ថានបរមសុខ នៅព្រះរាជ្យនៃស្ថានបរមសុខ និងនៅសួននៃស្ថានលើជាមួយព្រះគ្រីស្ត រួមជាមួយ​សហគមន៍​​​របស់ពួក​ទេវទូត​ដ៏វិសុទ្ធ។ តាំងពីព្រះអម្ចាស់យេស៊ូគ្រីស្តបានរងទុក្ខលំបាក និងសោយទិវង្គត ព្រលឹង​នោះ​​បាន​ឃើញ និង​កំពុងតែ​​ឃើញសភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដោយទល់នឹងមុខ និងដោយ​គ្មាន​សត្វ​លោក​ណា​មួយ​ធ្វើ​​ជាស្ពានមេត្រីឡើយ (DS ១០០០ ; LG ៤៩)។

១០២៤. គេហៅ “ស្ថានបរមសុខ” ជីវិតដ៏ពេញលក្ខណៈរួមជាមួយព្រះត្រៃឯកដ៏វិសុទ្ធបំផុត គឺមនុស្ស​រួមរស់​ជាមួយ​​ព្រះត្រៃឯក​នេះ ដោយ​​​​​​​​​ក្ដី​​​ស្រលាញ់​ដ៏រស់រវើក រួមជាមួយព្រហ្មចារិនីម៉ារី ពួកទេវទូត និងអស់អ្នកដែលមាន​សុភមង្គល។ ស្ថានបរមសុខជាទីចុងក្រោយបំផុត និងបំពេញសេចក្ដីរង់ចាំយ៉ាងជ្រាលជ្រៅរបស់មនុស្ស   ឱ្យ​បាន​ពេញលក្ខណៈ។ នៅស្ថានបរមសុខ មនុស្សក៏ស្គាល់សុភមង្គលដ៏ឧត្តុងឧត្តមបំផុត និងជាស្ថាពរ។

១០២៥. ពេលរស់នៅស្ថានបរមសុខ យើងក៏ “រួមរស់ជាមួយព្រះគ្រិស្ត” (យហ ១៤,៣ ; ភីល ១,២៣ ;  ១ថស ៤,១៧)។ អស់អ្នកដែលព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើសឱ្យរស់នៅ “ក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត” ហើយរក្សាទុកបានល្អ លើសពីនេះទៅទៀត ពួកគេរកឃើញអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួន និងនាមរបស់ខ្លួនគេ៖

ដ្បិតជីវិត គឺរួបរួមជាមួយព្រះគ្រីស្ត។ ទីណាព្រះគ្រីស្តគង់នៅ ទីនោះមានជីវិត ទីនោះមានព្រះរាជ្យ (សន្ត អំប្រ័រ)។

១០២៦. ដោយព្រះយេស៊ូគ្រីស្តបានសោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មថ្មី ព្រះអង្គបាន “បើក” ស្ថាន​បរមសុខ​​ឱ្យយើង។ អស់អ្នកដែលមានសុភមង្គលទទួល​ផលដ៏ពេញលេញនៃការសង្រ្គោះ​ដែលព្រះគ្រីស្ត​បាន​បំពេញ។ ព្រះអង្គបង្រួបបង្រួម ក្នុងសិរីរុងរឿងនៃស្ថានបរមសុខរបស់ព្រះអង្គ អស់អ្នកដែលបានផ្ញើជីវិតទៅ​លើ​ព្រះអង្គ និងដែលបានគាប់ព្រះហឫទ័យព្រះអង្គ ដោយភក្ដីភាព។ ស្ថានបរមសុខជាសហគមន៍ដ៏មាន​សុភមង្គល​របស់​អស់អ្នកដែលរួមចំណែកជាមួយព្រះអង្គយ៉ាងពេញលក្ខណៈ។

១០២៧. យើងមិនអាចនឹកគិតដល់ ឬស្រមើស្រមៃនូវអាថ៌កំបាំងដ៏អស្ចារ្យនៃការរួបរួមពេញលេញទៅដោយសុភមង្គល រវាង​ព្រះ​ជាម្ចាស់ និង​អស់អ្នកដែលនៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត បានឡើយ។ ព្រះគម្ពីរប្រើនិមិត្តរូបដូចជាជីវិត ពន្លឺ សេចក្ដី​សុខសាន្ត ពិធីមង្គលការ ស្រាទំពាំងបាយជូរនៃព្រះរាជ្យ ព្រះដំណាក់របស់ព្រះបិតា ទីក្រុង យេរូសាឡឹម​នៅ​លើ​មេឃ ស្ថាន​បរមសុខ៖ “អ្វីៗដែលភ្នែកមើលមិនឃើញ អ្វីៗដែលត្រចៀកស្តាប់មិនឮ និងអ្វីៗដែលចិត្ត​​មនុស្សនឹក​មិន​​​​ដល់នោះ ព្រះជាម្ចាស់បានរៀបចំទុកសម្រាប់អស់អ្នកដែលស្រលាញ់ព្រះអង្គ” (២ករ ២.៩)។

១០២៨. ដោយសារព្រះជាម្ចាស់ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតខុសប្លែកអំពីអ្វីៗទាំងអស់ យើងមិនអាចមើល​ឃើញព្រះអង្គបាន​ទេ លុះត្រាតែព្រះអង្គផ្ទាល់សម្ដែងអាថ៌កំបាំងរបស់ព្រះអង្គឱ្យមនុស្សលោកស្គាល់ និង​ប្រោស​​ប្រទានឱ្យគេ​មាន​សមត្ថភាពអាចមើលឃើញអាថ៌កំបាំងនេះបាន។ ព្រះសហគមន៍ហៅ “ការមើលឃើញពោរពេញ​ដោយ​សុភមង្គល”​ ការមើលឃើញព្រះ​ជាម្ចាស់​ពោរពេញដោយសិរីរុងរឿងនៃស្ថានបរមសុខនេះ ៖

អ្នកនឹងពោរពេញដោយអំណរសប្បាយ និងសុភមង្គល គឺព្រះជាម្ចាស់ត្រាស់ហៅអ្នកឱ្យមើលឃើញព្រះអង្គ ឱ្យ​​មានកិតិ្តយសចូលរួមក្នុងអំណរសប្បាយនៃការសង្រ្គោះ និងពន្លឺអស់កល្បជានិច្ច រួមជាមួយព្រះគ្រីស្ត ជាព្រះអម្ចាស់របស់អ្នក (...) ឱ្យត្រេកត្រអាលនឹងបានទទួលជីវិតអមតៈ ក្នុង​​ព្រះរាជ្យ​នៃ​ស្ថាន​​បរមសុខ រួមជាមួយ​មនុស្ស​សុចរិត និងមិត្ត​សម្លាញ់​របស់ព្រះអង្គ (សន្ត ស៊ីព្រីយ៉ាំង)។

១០២៩. ក្នុងសិរីរុងរឿងនៃស្ថានបរមសុខ មនុស្សពោរពេញដោយសុភមង្គល នៅតែបន្តគាប់ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះ​​ជាម្ចាស់ ចំពោះមនុស្សឯទៀតៗ និងសត្វលោកទាំងអស់ ដោយត្រេកអរសប្បាយ។ ​ពួកគេគ្រងរាជ្យ​ជាមួយ​ព្រះ​គ្រីស្ត​ហើយៗពួកគេរួមជាមួយព្រះអង្គ “គេនឹងគ្រងរាជ្យអស់កល្បជាអង្វែងតរៀងទៅ” (វវ ២២,៥) (មថ ២៥,២១.២៣)។

៣. ព្រះជាម្ចាស់ជំរះមនុស្សឱ្យបានវិសុទ្ធ

១០៣០. អស់អ្នកដែលស្លាប់ក្នុងព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោស និងមេត្រីភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ តែមិនមែនជា​មនុស្ស​​បរិសុទ្ធដ៏ពេញលក្ខណៈឡើយ ទោះបីគេដឹងថា នឹងទទួលការសង្រ្គោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏នៅពេល​ស្លាប់​​​ហើយ គេត្រូវតែស៊ូទ្រាំឱ្យព្រះជាម្ចាស់បន្សុទ្ធគេ ដើម្បីឱ្យគេចូលក្នុងអំណរសប្បាយនៃស្ថានបរមសុខ​ដែរ។

១០៣១. ព្រះសហគមន៍ហៅស្ថានភាពនេះថា កិច្ចជំរះមនុស្សបាប គឺព្រះជាម្ចាស់ ប្រោស​អស់​អ្នក​ដែល​ព្រះអង្គ​​បាន​​​ជ្រើស​រើសឱ្យបានវិសុទ្ធ ជាលើកចុងក្រោយ ។ ការបន្សុទ្ធនេះខុសប្លែកទាំងស្រុងពីស្ថាននរក។ ព្រះ​សហគមន៍​បានបង្កើតលទិ្ធអំពីកិច្ចជំរះមនុស្សបាប នៅសន្និបាតនៃទីក្រុងហ្ល្វូរង់ (DS ១៣០៤) និងទីក្រុងត្រង់ (DS ១៨២០ ; ១៥៨០)។ យោងតាម​អត្ថបទខ្លះក្នុងព្រះគម្ពីរ (១ករ ៣,១៥ ; ១ពត្រ ១,៧) ព្រះសហគមន៍ថ្លែងអំពីភ្លើងដែលធ្វើឱ្យបានវិសុទ្ធ។

និយាយអំពីអំពើបាបស្រាលៗខ្លះ ត្រូវតែជឿថា មុនព្រះជាម្ចាស់វិនិច្ឆ័យទោសមនុស្សលោក មាន​ភ្លើង​ធ្វើ​ឱ្យ​បាន​វិសុទ្ធ តាមព្រះបន្ទូលរបស់អ្នកដែល​ជាសេចក្ដីពិត គឺបើមនុស្សលោកប្រព្រឹត្តអំពើបាប និងពោលពាក្យប្រមាថព្រះ​វិញ្ញាណ​​ដ៏វិសុទ្ធ ព្រះជាម្ចាស់នឹងមិនលើកលែងទោសឱ្យឡើយ (មថ ១២,៣១) ទោះជាក្នុងលោកនេះ ឬក្នុងបរមលោកយ៉ាងណាក៏ដោយ។ តាមព្រះបន្ទូលនេះ យើងអាចសស្និដ្ឋានថា ព្រះជាម្ចាស់អាច​លើក​លែង​ទោស​​អំពើបាបខ្លះក្នុងលោកនេះ ហើយខ្លះផ្សេងទៀតក្នុងបរមលោក (សន្ត គ្រេគ័រដ៏ប្រសើរ)។

១០៣២. ការប្រៀនប្រដៅនេះសំអាងទៅលើព្រះគម្ពីដ៏វិសុទ្ធដែលមានចែងថា ជនជាតិអ៊ីស្រាអែលទូល​អង្វរ​ព្រះ​ជាម្ចាស់​​សម្រាប់​​មនុស្ស​​ស្លាប់៖ “អាស្រ័យហេតុនេះហើយ បានជាលោក (យូដាម៉ាកាបាយ)​ សូម       ឱ្យគេ​ថ្វាយ​សក្ការ​បូជា​រំដោះ​បាប ដើម្បីសូមព្រះជាម្ចាស់លើកលែងទោសឱ្យពលទាហានដែលបាត់បង់ជីវិត” (១មបា ១២,៤៦)។ តាំង​ពីដើមដំបូង ព្រះសហគមន៍បានគោរព អធិដ្ឋាន ជាពិសេសបានថ្វាយ​អភិបូជា (DS ៨៥៦)​ សម្រាប់​​វិញ្ញាណ​ក័្ខន្ធ​មនុស្សស្លាប់   ដើម្បីឱ្យគេបានវិសុទ្ធ   និងអាចមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់     បាន។    ព្រះ​សហគមន៍​​ទូន្មានថា គួរចែកទានសម្រាប់​អ្នក​ស្លាប់​​ និងសោកស្តាយអំពើបាបរបស់គេ​ផងដែរ។

សូមជួយសង្រ្គោះគេ និងរំលឹកគេផង។ បើយញ្ញាបូជារបស់លោកយ៉ូបបានបន្សុទ្ធកូនៗរបស់លោក (យ៉ូប ១.៥) ហេតុ​អ្វី​ត្រូវសង្ស័យថា តង្វាយរបស់យើងសម្រាប់អ្នកស្លាប់មិនអាចសម្រាលទុក្ខគេបានឡើយ? កុំរួញរាជួយ​សង្រ្គោះ​​​អស់អ្នក​ដែលបានលាចាកលោកនេះហើយៗសូមទូលអង្វរព្រះជាម្ចាស់សម្រាប់គេផង (សន្ត យ៉ូហាន     គ្រីសូស្តូម)។

៤. ស្ថាននរក

១០៣៣            យើងមិនអាចរួបរួមជាមួយព្រះជាម្ចាស់បាន បើយើងមិនស្រលាញ់ព្រះអង្គទេ។ ប៉ុន្តែ យើង​មិនអាចស្រលាញ់ព្រះជាម្ចាស់បានឡើយ បើយើងប្រព្រឹត្តអំពើបាបដ៏ធ្ងន់ប្រឆាំងនឹងព្រះអង្គ ប្រឆាំងនឹងបងប្អូន ឬ ប្រឆាំងនឹងខ្លួនឯង៖ “អ្នកណាស្អប់បងប្អូនរបស់ខ្លួន អ្នកនោះជាឃាតករ។ បងប្អូនដឹងស្រាប់ហើយថា ឃាតករ​គ្មានជីវិតអស់កល្បជានិច្ចស្ថិតនៅក្នុងខ្លួនទេ” (១យហ ៣,១៥)។ ព្រះអម្ចាស់របស់យើងព្រមានយើងថា យើងនឹង បែកចេញពីព្រះអង្គ បើយើងមិនជួយបំពេញតម្រូវការជាចាំបាច់របស់អ្នកក្រីក្រ និងអ្នកតូចតាចដែល​ជា​​បង​ប្អូន​​របស់យើង (មថ ២៥,៣១-៤៦)។ បើយើងស្លាប់ដោយបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបដ៏ធ្ងន់ ដោយមិនបាន​សោក​​​ស្តាយ​បាប​នោះសោះ និងដោយមិនបានទទួលសេចក្ដីស្រលាញ់ប្រកបដោយធម៌មេត្តាករុណារបស់ព្រះជាម្ចាស់ យើង​អាច​ឃ្លាតចាកពីព្រះអង្គជារៀងរហូត ដោយសារជម្រើសដ៏សេរីរបស់យើង។ គេហៅ “ស្ថាននរក” ស្ថានភាព​របស់មនុស្សដែលឃ្លាតចាកពីព្រះជាម្ចាស់ និងពីអស់អ្នកពោរពេញដោយសុភមង្គល។

១០៣៤. ព្រះយេស៊ូមានព្រះបន្ទូលជាញឹកញាប់អំពី “ភ្លើងនរកអវិចី” (មថ ៥,២២.២៩ ; ១៣,៤២.៥០ ; មក ៩,៤៣-៤៨) ដែលព្រះជាម្ចាស់បានបម្រុងទុកសម្រាប់អស់អ្នកដែលមិនព្រមផ្ញើជីវិតទាំងស្រុងទៅលើព្រះអង្គ និងមិន​ព្រម​​កែ​ប្រែចិត្តគំនិតឡើយ រហូតដល់ទីចុងក្រោយ។ ពូកអ្នកនោះអាចបាត់បង់ទាំងព្រលឹង ទាំងរូបកាយផង (មថ ១០,២៨)។ ព្រះយេស៊ូប្រកាសយ៉ាងហ្មត់ចត់ថា ព្រះអង្គ “នឹងចាត់ទេវទូតរបស់ព្រះអង្គឱ្យមក។    ទេវទូតទាំង​នោះ​នឹងប្រមូលពួកអ្នកដែលនាំគេឱ្យប្រព្រឹត្តអំពើបាប (...) និងយកចេញបោះទៅភ្លើងដែលឆេះសន្ធោសន្ធៅ” (មថ ១៣,៤១-៤២) ហើយទ្រង់នឹងផ្តន្ទាទោស “ពួកអ្នកត្រូវបណ្តាសាអើយ! ចូរថយចេញឱ្យឆ្ងាយពីយើង ហើយធ្លាក់ទៅក្នុងភ្លើងដែលឆេះអស់កល្បជានិច្ច” (មថ ២៥,៤១)។

១០៣៥. ព្រះសហគមន៍ប្រៀនប្រដៅថា​ មានស្ថាននរកអស់កល្បជានិច្ចមែន។ នៅពេលស្លាប់ហើយ ព្រលឹងរបស់អស់អ្នកដែលបានស្លាប់ដោយប្រព្រឹត្តអំពើបាបដ៏ធ្ងន់ធ្លាក់ភ្លាមក្នុងស្ថាននរក និងរងទុក្ខនៃ “ភ្លើងអស់កល្បជានិច្ច” (DS ៧៦​; ៤០៩ ; ៤១១ ; ៨០១ ; ៨៥៨ ; ១០០២ ; ១៣៥១ ; ១៥៧៥ ; SPF ១២)។ អ្នក​ធ្លាក់​នរក​ទទួល​ទោស​ធ្ងន់ធំជាងគេជាទីបំផុត គឺ​គេឃ្លាតចាកពីព្រះជាម្ចាស់អស់កល្បជានិច្ច ដ្បិតព្រះអង្គ​បាន​បង្កើត​មនុស្ស​លោក ដើម្បី​​ឱ្យគេមានជីវិត និងសុភមង្គល ហើយមានតែព្រះអង្គទេ ដែលជាជីវិត និងសុភមង្គលនោះ ដែលមនុស្ស​ទន្ធឹង​រង់ចាំ។

១០៣៦. តាមពិត ព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ និងការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះសហហគមន៍អំពីស្ថាននរកថា ជាការ ត្រាស់ហៅមនុស្សឱ្យទទួលខុសត្រូវ អំពីការប្រើប្រាស់សេរីភាពរបស់គេ ដើម្បីវាសនាអស់កល្បជានិច្ចរបស់   ខ្លួន។ នៅពេលជាមួយគ្នានេះ ព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ និងការប្រៀនប្រដៅព្រះសហហគមន៍ត្រាស់ហៅមនុស្សឱ្យកែប្រែចិត្តគំនិតជាប្រញាប់ ៖ “ចូរ​នាំ​គ្នា​ចូល​​តាមទ្វារចង្អៀត ដ្បិតទ្វារដែលនាំទៅរកសេចក្ដីវិនាសអន្តរាយធំទូលាយណាស់ ហើយផ្លូវទៅរកសេចក្ដីវិនាសក៏​ទូលាយណាស់​​ដែរ។ មានមនុស្សជាច្រើនចូលតាមទ្វារនោះ។ រីឯទ្វារចង្អៀតនាំទៅរកជីវិត ហើយពិបាកដើរផង។ មាន​មនុស្សតិចទេ ដែលរកផ្លូវនោះឃើញ” (មថ ៧,១៣-១៤)។

យើងមិនដឹងថ្ងៃនិងពេលកំណត់ទេ ហេតុនេះ យើងត្រូវប្រុងស្មារតី​​​ជានិច្ច ដើម្បីឱ្យព្រះបិតាសព្វព្រះ​​​ហឫទ័យ​​​រាប់​បញ្ចូល​យើងក្នុងចំណោមអស់​អ្នក​ដែល​ព្រះអង្គបាន​ប្រទាន​ពរ​ឱ្យ នៅពេលដំណើរជីវិតតែមួយរបស់យើងនឹងចប់ទៅ មិនមែន​ត្រូវ​ងារថយ​​​​ចេញអំពីព្រះបញ្ជារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដូចអ្នកបម្រើខ្ជិលច្រអូស ហើយ​​​ត្រូវ​​​ធ្លាក់ទៅ​ក្នុង​ភ្លើង​ដែល​ឆេះ​អស់​កល្ប​ជានិច្ច គឺត្រូវគេបោះបង់ចោល​នៅ​ទី​ងងឹត​ខាង​ក្រៅ‌​ ជា​កន្លែង​យំសោក​ខឹង​សង្កៀត​ធ្មេញ​នោះ​ទេ (LG ៤៨)។

១០៣៧            ព្រះជាម្ចាស់មិនតម្រូវទុកជាមុនឱ្យនរណាម្នាក់ធ្លាក់នរកទេ (DS ៣៩៧ ; ១៥៦៧)។ ដើម្បីធ្លាក់​នរក ត្រូវស្អប់ព្រះជាម្ចាស់ជាទីបំផុត ដោយចេតនា (អំពើបាបដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ) ហើយនៅតែប្រព្រឹត្តអំពើ​បាប​នេះ រហូត​ដល់​ទី​ចុងក្រោយ។ ក្នុងពិធីបុណ្យអភិបូជា និងការអធិដ្ឋានប្រចាំថ្ញៃរបស់គ្រីស្តបរិស័ទ ព្រះសហគមន៍​ក៏ទូល​អង្វរ​ធម៌​​មេត្តាករុណារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែល “ទ្រង់មិនសព្វព្រះហឫទ័យឱ្យនរណាម្នាក់ត្រូវវិនាសទេ គឺទ្រង់សព្វ​ព្រះ​​ហឫទ័យ​ឱ្យមនុស្សលោកគ្រប់ៗរូបកែប្រែចិត្តគំនិតវិញ” (២ពត្រ ៣,៩)។

សូមព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យទទួលតង្វាយពីយើងខ្ញុំជាអ្នកបម្រើព្រះអង្គ រួមជាមួយក្រុមគ្រួសារទាំងមូលរបស់ព្រះអង្គ។ សូមទ្រង់ថែរក្សាយើងខ្ញុំឱ្យបានរស់នៅដោយសុខសាន្តក្នុងលោកនេះ និងប្រោសយើងខ្ញុំកុំ    ឱ្យឃ្លាតចាកពីព្រះអង្គក្នុងបរមលោក ហើយសូមទទួលយើងខ្ញុំក្នុងចំណោមសន្តបុគ្គលទាំងឡាយផង (MR)។

៥. ព្រះជាម្ចាស់វិនិច្ឆ័យទោសមនុស្សលោកទាំងអស់នៅពេលចុងក្រោយបំផុត

១០៣៨. មុននឹងព្រះជាម្ចាស់វិនិច្ឆ័យទោសមនុស្សលោកទាំងអស់ មនុស្សស្លាប់ទាំងអស់ “ទាំងមនុស្សសុចរិត ទាំង​​​​​មនុស្ស​ទុច្ចរិត” (កក ២៤.១៥) នឹងមានជីវិតថ្មី។ ពេលនោះជា “ពេលកំណត់ ដែលមនុស្សស្លាប់​ទាំង​ប៉ុន្មាននឹងឮ​ព្រះ​សូរ​​សៀងរបស់បុត្រ​មនុស្ស ហើយចេញពីផ្នូរមក។ អ្នកដែលបានប្រព្រឹត្តអំពើល្អនឹងមានជីវិតថ្មី ដើម្បីទទួល​ជីវិត រីឯអ្នកដែលបានប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់នឹងមានជីវិតថ្មី ដើម្បីទទួលទោស” (យហ ៥,២៨-២៩)។ ពេលនោះ ព្រះ​គ្រីស្ត​នឹង “យាង​មកជាមួយពួកទេវទូត (...)។ មនុស្សគ្រប់ជាតិសាសន៍នឹងមកផ្ដុំគ្នានៅមុខព្រះអង្គៗ​នឹង​ញែក​​គេ​ចេញពីគ្នា ដូច​អ្នកគង្វាលញែកចៀមចេញពីពពែ គឺឱ្យចៀមនៅខាងស្តាំ ពពែនៅខាងឆ្វេង (...)។  អ្នក​ទុច្ចរិត​​នឹងត្រូវទទួល​ទោសអស់កល្បជានិច្ច រីឯអ្នកសុចរិតវិញ នឹងទទួលជីវិតអស់កល្បជានិច្ច” (មថ ២៥,៣១.៣២.៤៦)។

១០៣៩. ព្រះគ្រីស្ត ដែលជាសេចក្ដីពិត នឹងលាតត្រដាងយ៉ាងច្បាស់ ទំនាក់ទំនងយ៉ាងពិតប្រាកដ​របស់មនុស្ស​ម្នាក់ៗ​​ចំពោះ​​​ព្រះជាម្ចាស់ (យហ ១២,៤៩)។ ដោយវិនិច្ឆ័យទោសមនុស្សលោក ព្រះជាម្ចាស់នឹងសម្ដែង​នូវ​អំពើ​ល្អ​​ដែល​មនុស្ស​ម្នាក់ៗបានប្រព្រឹត្ត ឬអ្វីដែលគេមិនបានប្រព្រឹត្ត ក្នុងជីវិតនៅលើផែនដីនេះ។

ព្រះជាម្ចាស់កត់ចំនួនអំពើអាក្រក់ទាំងអស់ដែលមនុស្សទុច្ចរិតប្រព្រឹត្ត ហើយពួកគេមិនដឹងទេ។ ថ្ងៃដែល “ព្រះអង្គ​មិន​​សំងំនៅស្ងៀមឡើយ” (ទន ៥០,៣) (...) ព្រះអង្គនឹងបែរព្រះភ័ក្រ្តទៅមនុស្សទុច្ចរិត៖ “យើង​បានដាក់​ជនក្រីក្រ​ដ៏​តូចរបស់យើងនៅលើផែនដីសម្រាប់អ្នករាល់គ្នា។ យើង ដែលជាប្រធានរបស់គេ អង្គុយលើបល្ល័ង្កខាងស្តាំព្រះបិតា​របស់យើង ប៉ុន្តៃ នៅលើផែនដី សរីរាង្គយើងស្រេកឃ្លាន។ បើអ្នករាល់គ្នានឹងបានចែកឱ្យសរីរាង្គយើង អ្វីដែលអ្នករាល់គ្នាបានចែកនឹងឡើងដល់ព្រះសិរសា។   ពេលយើងដាក់ជនក្រីក្រដ៏តូចនៅលើផែនដី   យើងបានតែងតាំងគេ​ឱ្យ​ទៅជាអ្នកជួយនាំអំពើល្អរបស់អ្នករាល់គ្នា ក្នុងកំណប់យើង។ អ្នករាល់គ្នាមិនបានដាក់អ្វីក្នុងដៃគេ ហេតុនេះ អ្នក​រាល់គ្នាគ្មានអ្វីពីយើងឡើយ (សន្ត អូគូស្តាំង)។

១០៤០. ព្រះជាម្ចាស់នឹងវិនិច្ឆ័យមនុស្សទាំងអស់ ពេលព្រះគ្រីស្តនឹងយាងមកវិញ ប្រកបដោយសិរីរុង   រឿង។ មាន​តែ​ព្រះបិតាដែលស្គាល់ពេលកំណត់ មានតែព្រះអង្គដែលសម្រេចពេលព្រះអង្គនឹងឡើងសោយរាជ្យ។ តាមរយៈ​ព្រះ​​បុត្រាព្រះអង្គព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ព្រះអង្គនឹងមានព្រះប្ទូលសម្រេច លើប្រវត្តិសាស្រ្តទាំងមូល​របស់មនុស្ស​លោក។ យើងនឹងដឹងអំពីអត្ថន័យចុងក្រោយនៃព្រះរាជកិច្ចនៃការបង្កើត និងអំពីការចាត់ចែងនៃការសង្រ្គោះ ហើយយើងនឹងដឹងផ្លូវផ្សេងៗដ៏អស្ចារ្យ ដែលឧបការគុណរបស់ព្រះអង្គបានណែនាំសត្វលោកទាំងអស់ ឆ្ពោះ​ទៅវាសនា​ចុងក្រោយរបស់ខ្លួន។ ដោយសារព្រះជាម្ចាស់វិនិច្ឆ័យមនុស្សលោកទាំងអស់ ព្រះអង្គក៏និងប្រកាន់យកភាពយុត្តិធម៌របស់ព្រះអង្គយកជ័យជម្នេះលើអំពើអយុត្តិធម៌ទាំងឡាយ ដែលសត្វលោករបស់ព្រះអង្គបានប្រព្រឹត្ត ហើយ​ទ្រង់​នឹង​សម្ដែង​ថា សេចក្ដីស្រលាញ់​របស់ព្រះអង្គខ្លាំងជាងសេចក្ដីស្លាប់ (បច ៨,៦)។

១០៤១. ព្រះជាម្ចាស់វិនិច្ឆ័យមនុស្សលោកទាំងអស់ បានសេចក្ដីថា ព្រះអង្គត្រាស់ហៅមនុស្សលោក    ឱ្យកែប្រែ​ចិត្ត​​គំនិតរហូតដល់ “គ្រាណាដែល (ព្រះអង្គ) គាប់ព្រះហឫទ័យ (...) ថ្ងៃណាដែល (ព្រះអង្គ) សង្រ្គោះមនុស្សលោក” (២ករ ៦.២)។ ព្រះអង្គក៏ត្រាស់ហៅមនុស្សឱ្យគោរពកោតខ្លាចព្រះអង្គ រកយុត្តិធម៌នៃព្រះរាជ្យព្រះអង្គ ហើយ​ប្រកាស​ “សេចក្ដីសង្ឃឹម” (ទត ២,១៣) នៅពេលដែលព្រះអម្ចាស់នឹងយាងមកវិញ។ វេលានោះ “ប្រជាជនដ៏វិសុទ្ធ​នឹង​​លើកតម្កើងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ ហើយអស់អ្នកដែល​បានផ្ញើជីវិតទាំង​ស្រុងទៅលើព្រះ​អង្គក៏​នឹង​នាំគ្នា​ស្ងើច​​សរសើរ​ព្រះអង្គដែរ” (២ថស ១,១០)។

៦. យើងសង្ឃឹមផ្ទៃមេឃថ្មី និងផែនដីថ្មី

១០៤២. នៅអវសានកាលនៃពិភពលោក ព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់នឹងបានពេញលក្ខណៈ។ ក្រោយពីព្រះ​ជាម្ចាស់នឹងបានវិនិច្ឆ័យទោសមនុស្សលោកទាំងអស់ មនុស្សសុចរិតនឹងគ្រងរាជ្យជាមួយព្រះគ្រីស្ត ជារៀងរហូត រូបកាយ និងព្រលឹងរបស់គេនឹងពោរពេញដោយសិរីរុងរឿង ហើយសាកលលោកផ្ទាល់នឹងកើតជាថ្មី៖

ពេលនោះ ព្រះសហគមន៍ “នឹងបានពេញលក្ខណៈជា​​​ស្ថាពរ​​​នៅក្នុង​​​សិរីរុងរឿងនៃលោកខាងមុខ គឺនៅពេលព្រះជា​ម្ចាស់​​​រៀបចំ​អ្វី​ៗ​ទាំង​អស់ជាថី្ម​​។ នៅពេល​​​នោះ ពិភព​លោកទាំងមូល នឹងផ្សាភ្ជាប់គ្នាយ៉ាង​ស្អិត​ល្មួតជាមួយមនុស្ស​​​ជាតិ នឹងទៅដល់ទីដៅរបស់ខ្លួនហើយៗក៏បាន​​​ពេញលក្ខណៈជាស្ថាពរក្នុង​អង្គ​ព្រះ​គ្រីស្ត​ដែរ (LG ៤៨)។

១០៤៣. ព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធហៅថា “ផ្ទៃមេឃថ្មី និងផែនដីថ្មី” (២ពត្រ ៣,១៣) (វវ ២១,១) គឺព្រះ​ជាម្ចាស់​នឹង​ផ្លាស់​ប្តូរ​មនុស្ស​ជាតិ និងពិភពលោក សាជាថ្មីម្ដងទៀត តាមរបៀបដ៏អាថ៌កំបាំង។ ពេល​នោះ ព្រះ​ជាម្ចាស់​នឹង​សម្រេច​គម្រោងការរបស់ព្រះអង្គជាស្ថាពរ ដោយ “ប្រមូលអ្វីៗទាំងអស់ ដែល​នៅស្ថានបរមសុខ និងនៅលើ​ផែនដី ឱ្យរួមគ្នា នៅក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្តជាម្ចាស់តែមួយ” (អភ ១,១០)។

១០៤៤. ក្នុងសាកលលោកថ្មីនេះ (វវ ២១,៥) ជាទីក្រុងយេរូសាឡឹមនៃលោកខាងមុខ ព្រះជាម្ចាស់នឹងតាំងព្រះ​ដំណាក់​របស់ព្រះអង្គ ក្នុងចំណោមមនុស្សលោក។ “ព្រះអង្គនឹងជូតទឹកភ្នែកចេញអស់ពីភ្នែករបស់គេ សេចក្ដីស្លាប់​លែង​​មាន​ទៀតហើយ ការកាន់ទុក្ខ ការសោកសង្រេង និងទុក្ខលំបាកក៏លែងមានទៀតដែរ ដ្បិតអ្វីៗ​ដែល​កើត​មាន​​​កាលពីមុននោះ បាត់អស់ទៅហើយ” (វវ ២១,៤) (វវ ២១,២៧)។

១០៤៥. សម្រាប់មនុស្ស ដោយសារព្រះជាម្ចាស់នឹងសម្រេចគម្រោងការនេះ ព្រះអង្គក៏នឹងធ្វើ            ឱ្យមនុស្ស​ជាតិ​រួម​គ្នា​ជាធ្លុងតែមួយ ដែលព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យ តាំងពីកំណើតពិភពលោកមកម្ល៉ះ ហើយដែលព្រះ​សហគមន៍​កំពុងធ្វើដំណើរ ដូច​ជា “អគ្គសញ្ញា” (LG ១)។ អស់អ្នកដែលរួបរួមជាមួយព្រះគ្រីស្ត​នឹងទៅ​ជា​សហគមន៍​របស់​អ្នកដែលព្រះអង្គបាន​លោះ គឺទីក្រុងដ៏វិសុទ្ធរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (វវ ២១,២) “ជាកូនក្រមុំ ជាភរិយារបស់កូនចៀម” (វវ ២១,៩)។ អំពើបាប អំពើសៅហ្មង (វវ ២១,២៧) សេចក្ដីក្រអឺតក្រអោង ដែលបំផ្លាញ ឬធ្វើឱ្យសហគមន៍​មនុស្ស​ខូចខាត នឹង​មិន​ធ្វើ​ឱ្យភរិយានេះរបួសទៀតទេ។ ព្រះជាម្ចាស់នឹងប្រោស​សន្តបុគ្គលទាំង​ឡាយ​ឱ្យ​ឃើញ​ព្រះភ័ក្រ្ត​របស់ព្រះអង្គ ដែលជាប្រភពដែលគ្មានទីបញ្ចប់នៃសុភមង្គល និង​សេចក្ដីសុខ​សាន្ត​របស់​មនុស្ស ដែល​នឹង​រួម​រស់​គ្នា​ជា​ធ្លុង​តែមួយ។

១០៤៦. ឯសាកលលោកវិញ ព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងឱ្យយើងដឹងថា មនុស្សលោក​ និងពិភពលោកមានវាសនារួម​គ្នា៖

អ្វីៗសព្វសារពើដែលព្រះអង្គ​បង្កើតមក​កំពុងតែអន្ទះអន្ទែង​ទន្ទឹងរង់ចាំ ពេល​ដែល​ព្រះជាម្ចាស់​នឹង​បង្ហាញ​បុត្រ​ធីតា​របស់​​ព្រះ​អង្គ (...) ។ ​ពិភពលោកនៅតែមានសង្ឃឹម​ថា   ព្រះអង្គនឹងលោះឱ្យរួចផុតពីវិនាស​អន្តរាយ​ដើម្បីឱ្យ​មាន​សេរីភាព‌ (...)។ ‌យើង​ដឹងហើយថា‌ ​មកទល់ថ្ងៃនេះ​‌ ពិភពលោកទាំងមូល​កំពុងតែស្រែកថ្ងូរ​និង​ឈឺចុកចាប់ ​ដូច​ជា​ស្ត្រី​​​​ហៀបនឹងសំរាលកូន។​   មិនត្រឹមតែពិភព​លោកប៉ុណ្ណោះទេ​ សូម្បីតែយើង​ដែលបានទទួល​ព្រះអំណោយទាន​ដំបូង​​របស់ព្រះវិញ្ញាណ​ក៏ថ្ងូរ​ក្នុងចិត្ត ទន្ទឹងរង់ចាំព្រះជាម្ចាស់ប្រោសយើង​ឱ្យទៅជាបុត្រធីតារបស់ព្រះអង្គ​និង​លោះ​រូបកាយយើងទាំងស្រុងដែរ‌ (រម ៨,១៩-២៣)។

១០៤៧. ព្រះជាម្ចាស់មានគម្រោងការផ្លាស់ប្ដូរសាកលលោកដែលមើលឃើញ “ដើម្បីឱ្យពិភពលោកផ្ទាល់ ដែលព្រះជាម្ចាស់នឹងប្រោសឱ្យដូចក្នុងស្ថានភាពដើមដំបូង ទៅជាអ្នកបម្រើមនុស្សសុចរិត ដោយគ្មានឧបសគ្គណា​​មួយមករារាំង​ទៀតឡើយ” ។ ពិភពលោកនេះនឹងចូលរួមចំណែកសិរីរុងរឿងរបស់មនុស្សសុចរិតទាំងនោះ ក្នុង​អង្គ​ព្រះ​យេស៊ូគ្រីស្ត ដែលមានព្រះជន្មថ្មី (សន្ត អ៊ីរ៉េណេ)។

១០៤៨. “យើងមិនដឹងអំពីពេលវេលាដែលផែនដី និងមនុស្សត្រូវបញ្ចប់នៅពេលណាទេ យើងក៏មិនស្គាល់​​របៀបប្រែប្រួលនៃពិភពលោកដែរ​។ ​ សភាពការណ៍​ពិភព​លោក​នេះដែលតូ្រវបានអំណាចបាបបង្ខូច នៅ​​តែ​​​ប្រែប្រួល​។ ក៏ប៉ុន្តែ យើងបានដឹងថា ព្រះជាម្ចាស់រៀបចំដំណាក់ថ្មី និងផែនដីថ្មីសម្រាប់​​​យើង ជាផែនដីដែល យុត្តិធម៌គ្រងរាជ្យ។ បរមសុខនៅលើផែនដីថ្មីនោះ និងបំពេញ​​​នូវបំណង​របស់​មនុស្សដែល​​ចង់បានសេចក្តីសុខសាន្តយ៉ាងលើសលប់ពន់ពេក” (GS ៣៩,១)។

១០៤៩. “ប៉ុន្តែ ការរង់ចាំផែនដីថ្មី មិនបណ្តាលឱ្យយើងមិន​​​សូវអើពើនឹងថែទាំផែនដីនេះទេ ផ្ទុយទៅវិញ យើងត្រូវតែ​ភ្ញាក់ស្មារតីឡើង  ព្រោះថា រូបកាយនៃគ្រួសារថ្មីរបស់​​​មនុស្ស​​​ ចម្រើនធំឡើងនៅលើផែនដីនេះ ហើយបង្ហាញ​ការ​ព្រាង​នៃលោកខាងមុខទៀតផង។ ​​​ហេតុនេះហើយត្រូវញែកឱ្យបានច្បាស់ការអភិវឌ្ឍន៍ខាងផែនដី និងការរីកចម្រើននៃព្រះរាជ្យ​ព្រះជាម្ចាស់។ ​​​ក៏ប៉ុន្តែ ការអភិវឌ្ឍន៍ខាងផែនដី​​​មានសារៈសំខាន់ជាខ្លាំង ដើម្បី​ព្រះ​​ជាម្ចាស់គ្រងរាជ្យ  គឺការអភិវឌ្ឍន៍នោះអាចជួយឱ្យចាត់ចែងរចនាសម្ព័ន្ធនៃសង្គមមនុស្សឱ្យមាន    លក្ខណៈល្អ​​ប្រសើរ (GS ៣៩,២)។

១០៥០. “ផលដ៏ល្អបំផុតនៃធម្មជាតិ​​​យើង និងនៃការខិតខំរបស់យើង ដែលយើងបានផ្សព្វផ្សាយនៅលើផែនដី តាមព្រះបញ្ជារបស់ព្រះ​​​អម្ចាស់​​​ និងក្នុងព្រះវិញ្ញាណព្រះអង្គ យើងនឹងទទួលផលល្អទាំងនោះនៅពេលក្រោយ  ជាផលដែល​​​​​​បរិសុទ្ធផុតពីភាពសៅហ្មង​​​នានា ភ្លឺត្រចះត្រចង់និងផ្លាស់ទ្រង់ទ្រាយ នៅពេលព្រះគ្រីស្តនឹងប្រគល់​ថ្វាយ​ព្រះ​បិតា “ព្រះរាជ្យ​​​ដែលស្ថិតស្ថេរអស់កល្បជានិច្ច និងជាសកល” (GS ៣៩,៣)។ ក្នុងជីវិតអស់កល្បជានិច្ចនោះ ព្រះជាម្ចាស់នឹង “គ្រងរាជ្យ​លើអ្វីៗទាំងអស់ គ្រប់ប្រការទាំងអស់” (១ករ ១៥,២៨)។

ជីវិតដែលនៅស្ថិតស្ថេរ និងយ៉ាងពិតប្រាកដ គឺព្រះបិតា តាមរយៈព្រះបុត្រា និងក្នុងអង្គព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ចាក់​បង្ហូរ​​ព្រះអំណោយទានដែលមកពីស្ថានបរមសុខ លើ​យើង​ទាំង​​អស់​គ្នា ដោយគ្មានអាក់ខានទាល់តែសោះ។ ដោយសារ​ធម៌​មេត្តា​ករុណារបស់ព្រះអង្គ យើងក៏ជាមនុស្សបាន​ទទួលព្រះបន្ទូលសន្យា ​ដែលមិនអាច​សាបសូន្យទៅបាន នៃ​ជីវិត​អស់កល្បជានិច្ច (សន្ត ស៊ីរីល នៃទីក្រុងយេរូសាឡឹម)។

សង្ខេប

១០៥១. មនុស្សម្នាក់ៗក្នុងព្រលឹងអមតៈរបស់ខ្លួនទទួលរង្វាន់ ឬទោសអស់កល្បជានិច្ច នៅពេលស្លាប់​ហើយ ដោយមានព្រះគ្រីស្ត ជាអ្នកកាត់ក្តីវិនិច្ឆ័យគេទាំងរស់ទាំងស្លាប់ ។

១០៥២. “យើងជឿថា ព្រលឹងរបស់អស់អ្នក ដែលស្លាប់នៅក្នុងព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសរបស់ព្រះគ្រីស្ត  (...) ជាប្រជារាស្រ្តរបស់ព្រះជាម្ចាស់ នៅឯស្ថានលើ។ ថ្ងៃនៃការមានជីវិតថ្មី ជាថ្ងៃដែលព្រលឹងទាំង អស់នោះនឹងរួមជាមួយរូបកាយរបស់ខ្លួនឡើងវិញ សេចក្ដីស្លាប់នឹងចុរចាញ់ជាស្ថាពរ” (SPF ២៨)។

១០៥៣. “យើងជឿថា អស់អ្នកដែលប្រមូលគ្នានៅជាមួយព្រះយេស៊ូ និងព្រះនាងម៉ារី នៅស្ថានបរមសុខ បង្កើតព្រះសហគមន៍នៃស្ថានលើ។ នៅទីនោះ ពួកគេពោរពេញដោយសុភមង្គលមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ ក្នុងសភាពរបស់ព្រះអង្គ។ តាមថ្នាក់ប្លែកៗពីគ្នា ពួកគេរួមជាមួយពួកទេវទូតដ៏វិសុទ្ធ ក្នុងការ​គ្រប់​គ្រងរបស់​ព្រះ​គ្រីស្តប្រកបដោយសិរីរុងរឿង ដោយជួយអង្វរសម្រាប់យើង និងដោយជួយរំលែកភាពទន់ខ្យោយរបស់យើងដូចបង ប្អូនបង្កើត” (SPF ២៩)។

១០៥៤. អស់អ្នកដែលទទួលមរណភាពក្នុងការប្រោសប្រណី និងមេត្រីភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ប៉ុន្តែ ដែល មិនបានជម្រះចិត្តគំនិតឱ្យបានពេញលក្ខណៈ ទោះជាពួកគេនឹងទទួលការសង្រ្គោះក៏ដោយ ក៏ក្រោយពីបាន​ទទួល​មរណភាព ពួកគេត្រូវជម្រះចិត្តគំនិត ដើម្បីទទួលភាពដ៏វិសុទ្ធជាចាំបាច់ ដើម្បីចូលក្នុងអំណរសប្បាយរបស់ ព្រះជាម្ចាស់។

១០៥៥. ដោយសារ “សហភាពរវាងជនដ៏វិសុទ្ធទាំងឡាយ” ព្រះសហគមន៍ផ្តាំផ្ងើអ្នកស្លាប់ចំពោះធម៌មេត្តា​ករុណារបស់ព្រះជាម្ចាស់ ហើយថ្វាយពាក្យអង្វរសម្រាប់គេ ជាពិសេសអភិបូជាដ៏វិសុទ្ធ។

១០៥៦. ដោយយកតម្រាប់តាមព្រះគ្រីស្ត ព្រះសហគមន៍ព្រមានគ្រីស្តបរិស័ទអំពី “សេចក្ដីស្លាប់អស់​កល្ប​ជានិច្ចដ៏គួរ​ឱ្យសោយសោក” (DCG ៦៩) ដែលគេហៅថា “នរក”។

១០៥៧. ទោសធ្ងន់ជាងគេនៃនរក គឺឱ្យមនុស្សបែកចេញពីព្រះជាម្ចាស់អស់កល្បជានិច្ច។ មនុស្ស​អាច​មាន​ជីវិត និងសុភមង្គលពីព្រះជាម្ចាស់តែប៉ុណ្ណោះ។ ព្រះជាម្ចាស់បង្កើតមនុស្ស ដើម្បីឱ្យគេមានជីវិត និង សុភមង្គលនេះ ហើយមនុស្សក៏រង់ចាំជីវិត នឹងសុភមង្គលនេះដែរ។

១០៥៨. ព្រះសហគមន៍ទូលអង្វរព្រះជាម្ចាស់កុំឱ្យនរណាម្នាក់ធ្លាក់នរក៖ “ឱព្រះអម្ចាស់អើយ! សូមកុំឱ្យទូលបង្គំឃ្លាតឆ្ងាយពីព្រះអង្គ”។​ គ្មាននរណាអាចសង្រ្គោះខ្លួនឯងពិតមែន ប៉ុន្តែ “ព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះ ហឫទ័យឱ្យមនុស្សទាំងអស់ទទួលការសង្រ្គោះ” (១ធម ២,៤) ហើយចំពោះព្រះអង្គ “គ្មានអ្វីដែលព្រះអង្គ ធ្វើមិនកើតទេ” (មថ ១៩,២៦)។

១០៥៩. “ព្រះសហគមន៍នៅទីក្រុងរ៉ូមដ៏វិសុទ្ធបំផុតជឿ និងប្រកាសយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ថា នៅពេលដែលព្រះ ជាម្ចាស់វិនិច្ឆ័យទោស មនុស្សទាំងអស់ ព្រមទាំងរូបកាយផ្ទាល់របស់គេ នឹងឈរមុខតុលាការរបស់ព្រះគ្រីស្ត ដើម្បីឱ្យព្រះអង្គកាត់ក្ដី” (DS ៨៥៩ ; DS​ ១៥៤៩)។

១០៦០. នៅអវសានកាលនៃពិភពលោក ព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់បានគ្រប់លក្ខណៈ។ នៅពេល នោះ មនុស្សសចរិតនឹងសោយរាជ្យរួមជាមួយព្រះគ្រីស្ត ជាដរាបតរៀងទៅ ទាំងរូបកាយ ទាំងព្រលឹងប្រកបដោយ សិរីរុងរឿង ហើយព្រះជាម្ចាស់នឹងប្រែសកលលោក។ នៅពេលនោះ ព្រះជាម្ចាស់នឹង “គ្រងរាជ្យលើអ្វីៗទាំងអស់ គ្រប់ប្រការ” (១ករ ១៥,២៨) ក្នុងជីវិតអស់កល្បជានិច្ច។

“អាម៉ែន”

១០៦១. ដូចកណ្ឌចុងក្រោយនៃព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធ (វវ ២២,២១) ពាក្យហេប្រឺ អាម៉ែន សម្រាប់បញ្ចប់ធម៌ប្រកាសជំនឿ ។ ជាញឹក​​ញយ ពាក្យនេះបញ្ចប់ពាក្យអង្វរនៃសម្ពន្ធមេត្រីថ្មីដែរ។ យ៉ាងណាមិញ ព្រះសហគមន៍បញ្ចប់​ពាក្យអង្វរ​ដោយ​ប្រើពាក្យ “អាម៉ែន”។

១០៦២. ជាភាសាហេប្រឺ អាម៉ែន មានមូលសព្ទដូចពាក្យ “ជឿ”។ មូលសព្ទនេះសម្ដែងទៅលើភាពរឹងមាំ ភាពស្មោះ​ត្រង់ និងភក្តីភាព។ ហេតុនេះ យើងអាចយល់ថា “អាម៉ែន” សម្ដៅលើភក្តីភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់សម្រាប់យើង និង​ទំនុកចិត្ត​របស់យើងចំពោះព្រះអង្គ។

១០៦៣. ក្នុងព្យាការីអេសាយមានចែងថា “ព្រះជាម្ចាស់នៃសេចក្ដីពិត” ឬតាមន័យចំ “ព្រះជាម្ចាស់នៃអាម៉ែន” ពោល​គឺ ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះគោរពព្រះបន្ទូលសន្យារបស់ព្រះអង្គ៖ “នៅក្នុងស្រុក អ្នកណាចង់ជូនពរ ត្រូវជូនពរក្នុង​នាម​ព្រះជាម្ចាស់នៃអាម៉ែន (ដ៏ពិតប្រាកដ)” (អស ៦៥,១៦)។ ព្រះអម្ចាស់របស់យើងឧស្សាហ៍ប្រើពាក្យ “អាមែន” (មថ ៦,២.៥.១៦) ពេលខ្លះជាពីរដង (យហ ៥,១៩) ដើម្បីបញ្ជាក់ថា ការប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះអង្គមិនប្រែប្រួល​ឡើយ ហើយអំណាចរបស់ព្រះអង្គចាក់ឫសលើសេចក្ដីពិតរបស់ព្រះជាម្ចាស់។

១០៦៤. ដូច្នេះហើយ បានជា “អាម៉ែន” ចុងក្រោយនៃធម៌ប្រកាសជំនឿលើកយកមកវិញ​ និងបញ្ជាក់ពាក្យខាងដើម “ខ្ញុំ​ជឿ”។ ពេលយើងជឿ យើងថា “អាម៉ែន” ចំពោះព្រះបន្ទូល ព្រះបន្ទូលសន្យា និងព្រះរាជបញ្ជារបស់​ព្រះ​ជាម្ចាស់ គឺយើងផ្ញើជីវិតទាំងស្រុងទៅលើព្រះដែលជា “អាម៉ែន” ប្រកបដោយសេចក្ដីស្រាលញ់ឥតព្រំដែន និង​ភក្តីភាព​ដ៏​ល្អ​ឥតខ្ចោះ។ គ្រីស្តបរិស័ទនឹងរស់នៅជារៀងរាល់ថ្ងៃតាមជំនឿ (“អាម៉ែន”) នៃធម៌ប្រកាសជំនឿនៃពិធីជ្រមុជ​ទឹក​របស់​យើង៖

សូមឱ្យធម៌ជឿរបស់អ្នកដូចជាកញ្ចក់។ ចូរឆ្លុះខ្លួន ដើម្បីដឹងថា តើអ្នកជឿអ្វីដែលអ្នកប្រកាស ហើយចូរ​មាន​ចិត្ត​សប្បាយរីករាយ ជារៀងរាល់ថ្ងៃ ព្រោះតែជំនឿរបស់អ្នក (សន្ត អូគូស្តាំង)។

១០៦៥. ព្រះយេស៊ូគ្រីស្តផ្ទាល់ជា “ព្រះអាម៉ែន” (វវ ៣,១៤)។ ព្រះអង្គជា “អាម៉ែន” ជាស្ថាពរ នៃសេចក្ដីស្រលាញ់របស់​ព្រះបិតាចំពោះយើង ព្រះអង្គក៏ទទួលយក និងបង្ហើយការ “អាម៉ែន” របស់យើងចំពោះព្រះបិតា​៖ “ព្រះគ្រីស្តបានធ្វើឱ្យព្រះបន្ទូលសន្យាទាំងប៉ុន្មានរបស់ព្រះជាម្ចាស់បានសម្រេចសព្វគ្រប់ទាំងអស់។ ហេតុនេះហើយ បាន​ជាយើងពោលពាក្យ “អាម៉ែន” ទៅកាន់ព្រះជាម្ចាស់ តាមរយៈព្រះគ្រីស្ត ដើម្បីលើកតម្កើងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ” (២ករ ១,២០)។

ឱព្រះបិតាដ៏មានតេជានុភាពសព្វប្រការ គឺដោយព្រះគ្រីស្ត ជាមួយព្រះគ្រីស្ត និងក្នុងអង្គព្រះគ្រីស្ត រួមជាមួយព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធផង បានជាយើងខ្ញុំសូមលើកតម្កើងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ អស់កល្បជាអង្វែងតរៀងទៅ។

អាម៉ែន។