សេចក្ដីផ្តើម

​

ទ្រឹស្តីនៃគ្រាចុងក្រោយ (Eschatology) តាមព្រះសហគមន៍កាតូលិក (សេចក្ដីផ្តើម)

១. និយមន័យនៃ "អេសកាតូឡូជី" (Eschatology)

ពាក្យនេះមកពីភាសាក្រិក eschatos (ចុងក្រោយ) និង logos (ការសិក្សា)។ នៅក្នុងគ្រីស្តសាសនាកាតូលិក គឺជាការសិក្សាអំពី "ទីបញ្ចប់នៃជីវិត" និង "ទីបញ្ចប់នៃពិភពលោក" ដែលពោរពេញដោយក្តីសង្ឃឹម។

២. វិមាត្រពីរនៃអេសកាតូឡូជី

យើងបែងចែកព្រឹត្តិការណ៍ចុងក្រោយជាពីរខ្នាត៖

• អេសកាតូឡូជីបុគ្គល (Individual Eschatology): អ្វីដែលកើតឡើងចំពោះមនុស្សម្នាក់ៗនៅពេលស្លាប់។
• អេសកាតូឡូជីសកល (Universal Eschatology): ជោគវាសនាចុងក្រោយនៃមនុស្សជាតិ និងពិភពលោកទាំងមូល នៅពេលព្រះគ្រីស្តយាងមកវិញ។

៣. អេសកាតូឡូជីបុគ្គល៖ ការឆ្លងកាត់ជីវិតនេះ

តាមជំនឿគ្រីស្តសាសនាកាតូលិក ព្រលឹងបែកចេញពីរូបកាយនៅពេលស្លាប់ ប៉ុន្តែព្រលឹងនៅតែមានស្មារតីដឹងខ្លួន។

ការវិនិច្ឆ័យផ្ទាល់ខ្លួន

ភ្លាមៗក្រោយពេលស្លាប់ មនុស្សម្នាក់ៗត្រូវទទួល "ការវិនិច្ឆ័យផ្ទាល់ខ្លួន" នៅចំពោះមុខព្រះភក្ត្រព្រះជាម្ចាស់។ មានស្ថានភាពបីដែលអាចកើតមាន៖

1. ស្ថានបរមសុខ សេចក្តីសុខដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត និងជារៀងរហូត ជា “កន្លែង” ដែលយើងឃើញព្រះភក្ត្រព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់។
2. ស្ថានជម្រះ សម្រាប់អ្នកដែលស្លាប់ក្នុងមេត្រីភាពជាមួយព្រះជាម្ចាស់ ប៉ុន្តែនៅមានកំហុសឆ្គងខ្លះដែលត្រូវជម្រះឱ្យស្អាតបរិសុទ្ធ មុននឹងចូលទៅក្នុងស្ថានបរមសុខ។
3. ស្ថាននរក ស្ថានភាពសម្រាប់អ្នកដែលបដិសេធព្រះជាម្ចាស់ជារៀងរហូត។ នេះគឺជាលទ្ធផលនៃជម្រើសសេរីរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗដែលបដិសេធសេចក្តីស្រឡាញ់របស់ព្រះជាម្ចាស់រហូតដល់ទីបំផុត។

៤. អេសកាតូឡូជីសកល៖ ទីបញ្ចប់នៃប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការយាងមកវិញនៃព្រះគ្រីស្ត (Parousia)

ព្រះគ្រីស្តយាងមកប្រកបដោយសិរីរុងរឿងនៅគ្រាចុងក្រោយ ដើម្បីបញ្ចប់ប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ និងបង្កើតពិភពលោកថ្មី។

ការរស់ឡើងវិញនៃរូបកាយ

ដូចព្រះគ្រីស្តបានរស់ឡើងវិញយ៉ាងណា នៅគ្រាចុងក្រោយ រូបកាយរបស់យើងនឹងរស់ឡើងវិញ ហើយរួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយព្រះលឹងវិញ ដើម្បីរស់នៅជារៀងរហូតយ៉ាងនោះដែរ។

ការវិនិច្ឆ័យចុងក្រោយ

ព្រះគ្រីស្តសម្តែងជាសាធារណៈនូវរាល់អំពើល្អ និងអំពើអាក្រក់របស់មនុស្សជាតិទាំងអស់។ នេះគឺជាជ័យជំនះចុងក្រោយនៃយុត្តិធម៌ និងសេចក្តីពិតផងដែរ។

៥. ការផ្លាស់ប្តូរនៃសកលលោក

គ្រីស្តសាសនាកាតូលិកមិនបង្រៀនអំពីការបំផ្លាញពិភពលោកចោលទាំងស្រុងនោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការ "ផ្លាស់ប្តូរឱ្យទៅជាថ្មី"។ សន្តយ៉ូហានមានប្រសាសន៍អំពី "មេឃថ្មី និងផែនដីថ្មី" ដែលគ្មានការឈឺចាប់ គ្មានសេចក្តីស្លាប់ និងគ្មានបាបទៀតឡើយ។

សេចក្តីសង្ខេប៖ តារាងនៃទីបញ្ចប់

ស្ថានភាព	លក្ខណៈ	រយៈពេល
សេចក្តីស្លាប់	ព្រលឹងបែកពីរូបកាយ	រហូតដល់ថ្ងៃរស់ឡើងវិញ
ស្ថានជម្រះ	ការលាងជម្រះចិត្តគំនិត	បណ្តោះអាសន្ន
ស្ថានបរមសុខ	រួមរស់ជាមួយព្រះជាម្ចាស់	អស់កល្បជានិច្ច
ស្ថាននរក	ការបែកចេញពីព្រះជាម្ចាស់	អស់កល្បជានិច្ច
ការយាងមកវិញ	ព្រះគ្រីស្តយាងមកក្នុងសិរីរុងរឿង	ព្រឹត្តិការណ៍ចុងក្រោយបង្អស់

១. គម្ពីរដានីអែល

១. បរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ និងអ្នកនិពន្ធ

សៀវភៅនេះត្រូវបានសរសេរឡើងនៅក្នុង សតវត្សទី៦ មុនគ្រិស្តសករាជ ក្នុងអំឡុងពេលដែលជនជតិយូដាត្រូវបានចាប់ជាឈ្លើយទៅកាន់ស្រុកបាប៊ីឡូន។

* អ្នកនិពន្ធ៖ ដានីអែល ជាយុវជនខ្ពង់ខ្ពស់ម្នាក់ដែលត្រូវបានគេនិរទេសចេញពីក្រុងយេរូសាឡឹមក្នុងឆ្នាំ ៦០៥ មុន គ.ស។

* ទីតាំង៖ នៅក្នុងរាជវាំងនៃអាណាចក្របាប៊ីឡូន និងអាណាចក្រមេដូ-ពើស៊ី។

* ភាសា៖ សរសេរជាពីរភាសាគឺ ភាសាហេព្រើរ និងភាសាអារ៉ាម។

២. រចនាសម្ព័ន្ធនៃសៀវភៅ

សៀវភៅនេះចែកចេញជាពីរផ្នែកធំៗ៖

ផ្នែកទី១៖ រឿងរ៉ាវប្រវត្តិសាស្ត្រ (ជំពូក ១ ដល់ ៦)

រៀបរាប់ពីជីវិតរបស់ដានីអែល និងមិត្តភក្តិបីនាក់ (សាដ្រាក់ មែសាក់ និងអ័បេឌ-នេកោ) ដែលរក្សាជំនឿយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនចំពោះព្រះ។

* ភាពស្មោះត្រង់៖ ពួកគេបដិសេធមិនបរិភោគអាហារសោយរាជ្យដើម្បីរក្សាភាពបរិសុទ្ធ។

* គុកភ្លើង៖ មិត្តទាំងបីត្រូវបានសង្គ្រោះពីគុកភ្លើងដ៏ក្តៅសន្ធៅ។

* រូងតោ៖ ដានីអែលត្រូវបានព្រះសង្គ្រោះពីមាត់តោ បន្ទាប់ពីលោកនៅតែបន្តអធិស្ឋានទោះបីមានបម្រាមក៏ដោយ។

ផ្នែកទី២៖ និមិត្តនៃសេចក្តីអាកប្បកិរិយា (ជំពូក ៧ ដល់ ១២)

ដានីអែលបានឃើញនិមិត្តអំពីអនាគតនៃអាណាចក្រនានានៅលើពិភពលោក។

* សត្វសាហាវទាំងបួន (ជំពូក ៧)៖ តំណាងឱ្យអាណាចក្រធំៗ (បាប៊ីឡូន, មេដូ-ពើស៊ី, ក្រិក និងរ៉ូម)។

* ទំនាយ ៧០ សប្តាហ៍ (ជំពូក ៩)៖ ទំនាយអំពីពេលវេលានៃការយាងមករបស់ព្រះមេស្ស៊ី។

* សារៈសំខាន់៖ បញ្ជាក់ថា ទោះបីមានការបៀតបៀន ប៉ុន្តែ "រាជ្យរបស់ព្រះ" នឹងមានជ័យជម្នះនៅទីបញ្ចប់។

៣. ប្រធានបទសំខាន់ៗ

| ប្រធានបទ | ការពិពណ៌នា |

|---|---|

| អធិបតេយ្យភាពរបស់ព្រះ | ព្រះជាម្ចាស់គ្រប់គ្រងលើប្រវត្តិសាស្ត្រ និងលើស្តេចទាំងពួង។ |

| ការតស៊ូខាងវិញ្ញាណ | របៀបរស់នៅតាមជំនឿក្នុងវប្បធម៌ដែលប្រឆាំងនឹងព្រះ។ |

| កូនមនុស្ស | តួអង្គស្ថានសួគ៌ក្នុងជំពូកទី ៧ ដែលសំដៅលើព្រះយេស៊ូវគ្រីស្ទ។ |

| សេចក្តីសង្ឃឹម | ការសន្យាអំពីការរស់ឡើងវិញ និងជ័យជម្នះចុងក្រោយរបស់ព្រះ។ |

៤. ហេតុអ្វីបានជាសៀវភៅនេះសំខាន់នៅថ្ងៃនេះ?

គម្ពីរដានីអែលបង្រៀនយើងឱ្យមានសេចក្តីក្លាហាន។ វាបង្ហាញថាប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិមិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យឡើយ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ វាផ្តល់សេចក្តីសង្ឃឹមដល់អ្នកដែលកំពុងរងទុក្ខវេទនាថា យុត្តិធម៌របស់ព្រះនឹងមកដល់។

២. គម្ពីរវិវរណៈ

គឺជាសៀវភៅចុងក្រោយបង្អស់នៃព្រះគម្ពីរ។ សៀវភៅនេះពោរពេញទៅដោយនិមិត្តសញ្ញាដ៏ជ្រាលជ្រៅ និងសេចក្តីសង្ឃឹមអំពីជ័យជម្នះចុងក្រោយរបស់ព្រះជាម្ចាស់។

១. បរិបទ និងអ្នកនិពន្ធ

* អ្នកនិពន្ធ៖ សាវ័កយ៉ូហាន (សិស្សដែលព្រះយេស៊ូវស្រឡាញ់)។

* ទីតាំង៖ កោះប៉ាត់ម៉ុស ជាកន្លែងដែលលោកត្រូវបានគេនិរទេសដោយសារការផ្សាយដំណឹងល្អ។

* ប្រភេទអត្ថបទ៖ ជាសំបុត្រផង ជាទំនាយផង និងជាអក្សរសិល្ប៍បែបអាកប្បកិរិយា (Apocalyptic) ផង។

* គោលបំណង៖ ដើម្បីលើកទឹកចិត្តគ្រីស្ទបរិស័ទដែលកំពុងរងការបៀតបៀនពីអាណាចក្ររ៉ូម និងដើម្បីបង្ហាញពីការត្រឡប់មកវិញរបស់ព្រះគ្រីស្ទ។

២. រចនាសម្ព័ន្ធនៃសៀវភៅ

សៀវភៅនេះអាចចែកចេញជាបីផ្នែកធំៗ តាមរយៈពាក្យដែលព្រះអង្គប្រាប់យ៉ូហានឱ្យសរសេរទុក៖

ផ្នែកទី១៖ សំបុត្រទៅកាន់ក្រុមជំនុំទាំងប្រាំពីរ (ជំពូក ១ ដល់ ៣)

ព្រះយេស៊ូវផ្ញើសារជាក់លាក់ទៅកាន់ក្រុមជំនុំនៅតំបន់អាស៊ីតូច។ ទ្រង់កោតសរសើរ កែលម្អ និងសន្យាផ្តល់រង្វាន់ដល់អ្នកដែលនៅតែមានជ័យជម្នះ។

ផ្នែកទី២៖ និមិត្តអំពីការជំនុំជម្រះ និងទុក្ខវេទនា (ជំពូក ៤ ដល់ ១៨)

ផ្នែកនេះបង្ហាញពីបល្ល័ង្ករបស់ព្រះនៅស្ថានសួគ៌ និងការជំនុំជម្រះដែលនឹងមកដល់៖

* ត្រាទាំងប្រាំពីរ៖ បង្ហាញពីសង្គ្រាម ការអត់ឃ្លាន និងសេចក្តីស្លាប់។

* ត្រែទាំងប្រាំពីរ និងចានសេចក្តីក្រោធទាំងប្រាំពីរ៖ ជាការព្រមាន និងការជំនុំជម្រះចុងក្រោយលើលោកីយ៍ដែលមិនព្រមប្រែចិត្ត។

* សត្វសាហាវ និងមេប្រឆាំងព្រះគ្រីស្ទ៖ ការតស៊ូរវាងកម្លាំងអាក្រក់ និងកងទ័ពរបស់ព្រះ។

ផ្នែកទី៣៖ ជ័យជម្នះ និងការបង្កើតថ្មី (ជំពូក ១៩ ដល់ ២២)

* ការយាងមកវិញនៃព្រះគ្រីស្ទ៖ ទ្រង់យាងមកក្នុងនាមជាស្តេចលើអស់ទាំងស្តេច។

* ការជំនុំជម្រះចុងក្រោយ៖ អំពើអាក្រក់ និងសេចក្តីស្លាប់ត្រូវបានបំផ្លាញចោល។

* មេឃថ្មី និងផែនដីថ្មី៖ ក្រុងយេរូសាឡិមថ្មីចុះមកពីស្ថានសួគ៌ ដែលព្រះជាម្ចាស់គង់នៅជាមួយមនុស្សលោកជារៀងរហូត។

៣. ប្រធានបទសំខាន់ៗ

| ប្រធានបទ | ការពិពណ៌នា |

|---|---|

| ព្រះគ្រីស្ទជាកូនចៀម | ទ្រង់បានឈ្នះតាមរយៈការលះបង់អង្គទ្រង់ មិនមែនតាមរយៈអំពើហិង្សាឡើយ។ |

| ការស៊ូទ្រាំនៃពួកបរិសុទ្ធ | ការអំពាវនាវឱ្យគ្រីស្ទបរិស័ទរក្សាជំនឿ ទោះបីត្រូវប្រឈមនឹងសេចក្តីស្លាប់។ |

| ការជំនុំជម្រះប្រកបដោយយុត្តិធម៌ | ព្រះជាម្ចាស់នឹងរកយុត្តិធម៌សម្រាប់អ្នកដែលត្រូវបានគេធ្វើបាប។ |

| សេចក្តីសង្ឃឹមដ៏រុងរឿង | ការបញ្ចប់នៃទុក្ខសោក ទឹកភ្នែក និងសេចក្តីស្លាប់។ |

៤. របៀបយល់អំពីនិមិត្តសញ្ញា

សៀវភៅវិវរណៈប្រើរូបភាពដូចជា សត្វសាហាវ នាគ ពណ៌ និងលេខ (ដូចជាលេខ ៧ ដែលតំណាងឱ្យភាពគ្រប់លក្ខណៈ)។ រូបភាពទាំងនេះមិនមែនសម្រាប់បំភ័យឡើយ ប៉ុន្តែដើម្បីបង្ហាញថាអំណាចនៃអំពើបាបមើលទៅគួរឱ្យខ្លាច ប៉ុន្តែអំណាចរបស់ព្រះគឺធំជាងឆ្ងាយណាស់។

៣. សៀវភៅ ដានីអែល និង វិវរណៈ

គេហៅថាជា "គម្ពីរអាកប្បកិរិយា" (Apocalyptic Literature) ព្រោះសៀវភៅទាំងពីរនេះបើកបង្ហាញអំពីផែនការសម្ងាត់របស់ព្រះសម្រាប់ទីបញ្ចប់នៃយុគសម័យ។

នេះគឺជាចំណុចសំខាន់ៗដែលបង្ហាញថា សៀវភៅទាំងពីរនេះពាក់ព័ន្ធនឹងទីបញ្ចប់នៃពិភពលោកយ៉ាងដូចម្តេច៖

១. ការដួលរលំនៃអាណាចក្រមនុស្សលោក

សៀវភៅទាំងពីរនេះអះអាងថា ពិភពលោកមិនមែនស្ថិតនៅក្រោមអំណាចមនុស្សជារៀងរហូតឡើយ។

* ដានីអែល៖ តាមរយៈនិមិត្តអំពី "រូបសំណាកយក្ស" (ជំពូក ២) និង "សត្វសាហាវទាំងបួន" (ជំពូក ៧) ដានីអែលបង្ហាញថា អាណាចក្រមនុស្សលោកទាំងអស់នឹងត្រូវវិនាសទៅ ហើយត្រូវបានជំនួសដោយរាជ្យរបស់ព្រះដែលមិនចេះសាបសូន្យ។

* វិវរណៈ៖ បង្ហាញពីការដួលរលំនៃ "ក្រុងបាប៊ីឡូន" (តំណាងឱ្យប្រព័ន្ធលោកីយ៍ដែលប្រឆាំងនឹងព្រះ) នៅពេលដែលព្រះយេស៊ូវយាងមកវិញ។

២. ការលេចឡើងនៃមេប្រឆាំងព្រះគ្រីស្ទ (Antichrist)

សៀវភៅទាំងពីរប្រាប់ពីបុគ្គលម្នាក់ដែលនឹងមានអំណាចខ្លាំងបំផុតនៅគ្រាចុងក្រោយ៖

* ដានីអែល៖ និយាយអំពី "ស្នែងតូចមួយ" ដែលអួតអាង និងបៀតបៀនពួកបរិសុទ្ធ។

* វិវរណៈ៖ និយាយអំពី "សត្វសាហាវ" ដែលបង្ខំឱ្យមនុស្សលោកថ្វាយបង្គំវា និងទទួលចំណាំ (៦៦៦) នៅលើដៃ ឬលើថ្ងាស។

៣. ទុក្ខវេទនា និងការជំនុំជម្រះ

ទាំងដានីអែល និងវិវរណៈ រៀបរាប់ពីពេលវេលាដ៏លំបាកបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ៖

* ការជំនុំជម្រះ៖ ព្រះនឹងវិនិច្ឆ័យអំពើបាប និងភាពអយុត្តិធម៌ទាំងអស់។ នៅក្នុងសៀវភៅវិវរណៈ នេះត្រូវបានបង្ហាញតាមរយៈ ត្រា ត្រែ និងចានសេចក្តីក្រោធ។

* រយៈពេល៖ ដានីអែលបាននិយាយអំពី "ពេលវេលា នៃទុក្ខវេទនាដែលមិនដែលធ្លាប់មាន" ហើយវិវរណៈបានបញ្ជាក់យ៉ាងលម្អិតអំពីព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនោះ។

៤. ការរស់ឡើងវិញ និងជីវិតអស់កល្បជានិច្ច

នេះគឺជាសេចក្តីសង្ឃឹមដ៏ធំបំផុតនៃទីបញ្ចប់នៃពិភពលោក៖

* ដានីអែល ១២:២៖ "មនុស្សជាច្រើនដែលដេកនៅក្នុងធូលីដីនឹងភ្ញាក់ឡើង ខ្លះសម្រាប់ជីវិតអស់កល្បជានិច្ច ហើយខ្លះសម្រាប់សេចក្តីខ្មាសអៀន..."។ នេះគឺជាខគម្ពីរច្បាស់បំផុតមួយនៅក្នុងសញ្ញាចាស់អំពីការរស់ឡើងវិញ។

* វិវរណៈ ២១:១-៤៖ បង្ហាញពី "មេឃថ្មី និងផែនដីថ្មី" ដែលគ្មានសេចក្តីស្លាប់ គ្មានការយំសោក និងគ្មានការឈឺចាប់ទៀតឡើយ។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ការតភ្ជាប់គ្នានៃសៀវភៅទាំងពីរ

| ចំណុចប្រៀបធៀប | គម្ពីរដានីអែល (គ្រឹះ) | គម្ពីរវិវរណៈ (ការសម្រេច) |

|---|---|---|

| តួអង្គសង្គ្រោះ | "កូនមនុស្ស" យាងមកលើពពក | ព្រះយេស៊ូវយាងមកដោយសិរីល្អ |

| សត្រូវចុងក្រោយ | ស្តេចដ៏កំណាចដែលប្រមាថព្រះ | សត្វសាហាវ និងនាគ (សាតាំង) |

| លទ្ធផល | រាជ្យរបស់ព្រះត្រូវបានបង្កើតឡើង | យេរូសាឡិមថ្មី និងវត្តមានព្រះជារៀងរហូត |

> ចំណុចសំខាន់៖ សម្រាប់សៀវភៅទាំងពីរនេះ "ទីបញ្ចប់នៃពិភពលោក" មិនមែនមានន័យថាជាការបំផ្លិចបំផ្លាញអ្វីៗទាំងអស់ឱ្យសូន្យឈឹងឡើយ ប៉ុន្តែគឺជា "ការសម្អាត" លោកីយ៍ពីអំពើអាក្រក់ ដើម្បីចាប់ផ្តើមពិភពលោកថ្មីមួយដែលពោរពេញដោយសន្តិភាព និងយុត្តិធម៌។

១. មនុស្ស និងគ្រាចុងក្រោយរបស់ខ្លួន

មនុស្សជាសត្វលោកដ៏ស្មុគស្មាញ ជា «ជើងមេឃរវាងពិភពពីរ» គឺពិភពនៃរូបធាតុ និងពិភពនៃវិញ្ញាណ។ មនុស្សបូកសរុបនៅក្នុងខ្លួននូវភាពចម្រុះនៃអាណាចក្ររ៉ែ រុក្ខជាតិ និងសត្វ។ មនុស្សជាអង្គភាពទាំងមូលដែលព្រះជាម្ចាស់បានរៀបចំឡើងតាមគោលការណ៍ដឹកនាំមួយ គឺស្មារតី (mens, spiritus) ដែលយើងហៅថា ព្រលឹង (anima)។ ព្រលឹងនេះមានលក្ខណៈពិសេសខុសពីទម្រង់នៃសត្វលោកដែលមានជីវិតដទៃទៀត ត្រង់ថាជាព្រលឹងអមតៈ។

លក្ខណៈពិសេសនៃអង្គភាពទាំងមូលនេះ ជាសមាសភាពនៃមនុស្ស ពោលគឺ មនុស្សមានគោលដៅជាច្រើនយ៉ាង ព្រោះគេមានចំណែកក្នុងសេចក្ដីល្អផ្សេងៗ៖ ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួន ជីវិតសង្គម ជីវិតនយោបាយ និងជីវិតព្រះសហគមន៍ ជាដើម។ សេចក្ដីល្អទាំងនេះមានលក្ខណៈបែបធម្មជាតិ ឬបែបលើសពីធម្មជាតិ។ ជាការពិតណាស់ មានសេចក្ដីល្អនៃធម្មជាតិ និងសេចក្ដីល្អនៃព្រះហឫទ័យប្រោសប្រណី (Grace) ហើយក៏មានគោលដៅធម្មជាតិ និងគោលដៅលើសពីធម្មជាតិផងដែរ។ មេរៀនអំពីគោលដៅចុងក្រោយ ស្មុគស្មាញ ព្រោះមនុស្សជាសត្វលោកដ៏ស្មុគស្មាញ។ មនុស្សមានគោលដៅផ្សេងៗដែលផ្សារភ្ជាប់គ្នាខុសៗគ្នាទៅតាមបុគ្គលម្នាក់ៗ និងតាមដំណាក់កាលនៃជីវិត។

នៅពេលយើងនិយាយអំពីគោលដៅលើសពីធម្មជាតិ យើងសម្តៅលើមនុស្សទៅតាមព្រះហឫទ័យប្រោសប្រណី និងសិរីរុងរឿង ពោលគឺ ការចូលរួមចំណែកក្នុងជីវិតរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ គ្រាចុងក្រោយបំផុតជាគោលដៅដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ហេតុនេះហើយ បានជាគ្រាចុងក្រោយបំផុតគ្រប់គ្រងលើគោលដៅដទៃទៀតទាំងអស់ ព្រមទាំងជាខ្នាតវាស់វែង និងជារបៀបរៀបរយនៃគោលដៅទាំងនោះ។ ជាការពិត មនុស្សត្រូវរៀបចំជីវិតរបស់ខ្លួនតាមគ្រាចុងក្រោយបំផុតរបស់ខ្លួន។ គោលដៅតែមួយគត់នេះ ចាក់ឫសក្នុងធម្មជាតិខាងបញ្ញារបស់មនុស្ស ពោលគឺក្នុងធម្មជាតិនៃព្រលឹង ដែលជារូបតំណាងរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ ក្រៅពីគោលដៅនេះ មនុស្សមិនអាចស្វែងរកសុភមង្គល ជាសុភមង្គលដ៏វិសេសវិសាល (beatitudo perfecta) បានឡើយ។ គ្រាចុងក្រោយបំផុតនេះ គឺឱ្យមនុស្សមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ ចូលរួមយ៉ាងពេញបរិបូរណ៍ក្នុងព្រះជន្មរបស់ព្រះអង្គ និងព្រះត្រីឯក។ ជាដំបូង ព្រះជន្មរបស់ព្រះជាម្ចាស់នេះ ទាក់ទងនឹងព្រលឹងអមតៈ ប៉ុន្តែក៏ទាក់ទងនឹងរូបកាយរបស់មនុស្សផងដែរ។ សុភមង្គលដ៏វិសេសវិសាលរបស់មនុស្ស គឺជាសុភមង្គលនៃព្រលឹង និងរូបកាយរបស់គេ ពោលគឺ ការលើកតម្កើងសិរីរុងរឿងនៃព្រលឹង (glorificatio animae) និងរូបកាយ (glorificatio corporum) នៅពេលរស់ឡើងវិញ។ គ្រាចុងក្រោយបំផុតនេះ រួមបញ្ចូលទាំងមនុស្សម្នាក់ៗដោយឡែក ទាំងសហគមន៍មនុស្សជាតិដ៏ច្រើនកុះករ រួមជាមួយពួកទេវទូត ដែលយើងហៅថា ព្រះសហគមន៍ (communio ecclesiae)។

គ្រាចុងក្រោយបំផុតមានវិមាត្របីយ៉ាង៖ វិមាត្រព្រះសហគមន៍វិទ្យា វិមាត្រព្រះគ្រីស្តវិទ្យា និងវិមាត្រព្រះត្រីឯក។ គោលដៅរបស់មនុស្ស គឺឱ្យគេចូលរួមក្នុងព្រះជន្មនៃព្រះត្រីឯក តាមរយៈព្រះគ្រីស្តដែលជាអង្គកណ្តាលតែមួយគត់ នៅក្នុងព្រះសហគមន៍។ មុននឹងបន្តទៅមុខទៀត យើងត្រូវបញ្ជាក់ចំណុចពីរ ដែលជាគ្រឹះនៃគោលលទ្ធិរបស់លោកថូម៉ាស (Thomas Aquinas) ស្តីពីគ្រាចុងក្រោយបំផុត ដែលចំណុចទាំងនេះស្ថិតក្នុងមុខវិជ្ជា នរវិទ្យាទេវវិទ្យា (Anthropologie théologique)៖ នោះគឺឯកភាពនៃមនុស្សក្នុងព្រលឹង និងរូបកាយ។

ព្រលឹង និងរូបកាយរបស់មនុស្ស

មនុស្សជាសត្វលោកដែលមានទ្វេភាព ជាសមាសធាតុនៃគោលការណ៍រួមពីរគឺ៖ ព្រលឹង និងរូបកាយ។ ធាតុទាំងពីរនេះ មិនមែនស្ថិតនៅទន្ទឹមគ្នាដោយឡែកនោះទេ ប៉ុន្តែធាតុទាំងពីនេះរួមបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធក្នុងសារធាតុតែមួយ។ ធាតុទាំងពីរនេះបង្កើតអង្គភាពសារធាតុតែមួយ គឺមនុស្ស។ នៅក្នុងអង្គភាពនេះ ធាតុដែលជាអ្នកកំណត់ និងជាទម្រង់ គឺព្រលឹងវិញ្ញាណ ជាទម្រង់ និងជាគោលការណ៍នៃរូបកាយ គឺជាចំណុចចម្បង និងសំខាន់បំផុត។ ព្រលឹងជាសារធាតុវិញ្ញាណ ដែលព្រះជាម្ចាស់បង្កើត និងដាក់បញ្ចូលក្នុងមនុស្ស ព្រលឹងជាគោលដៅនៃរូបកាយ និងជាហេតុនៃអត្ថិភាពរបស់រូបកាយ។ ព្រលឹងជាគោលការណ៍គ្រឹះនៃជីវិតមនុស្ស។ ព្រលឹងមិនមែនជារូបកាយទេ ហើយក៏មានលក្ខណៈខុសប្លែកពីរូបកាយយ៉ាងពិតប្រាកដដែរ ប៉ុន្តែបើគ្មានព្រលឹងទេ រូបកាយរបស់មនុស្សក៏មិនមែនជាមនុស្សដែរ។

ប្រសិនបើពិចារណាលើខ្លួនឯងផ្ទាល់ ព្រលឹងមិនមែនជាវត្ថុអ្វីមួយឡើយ។ ដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ ព្រលឹងមិនស្ថិតក្នុងទីតាំងណាមួយ មិនស្ថិតក្នុងកន្លែងណាមួយ មិនត្រូវបានវាស់វែងដោយពេលវេលា និងមិនស្ថិតនៅក្រោមចំណង់តណ្ហាឡើយ ប៉ុន្តែ ព្រលឹងទៅជាបែបនោះ ដោយសារតែព្រលឹងរួមរស់ជាមួយរូបកាយ។ ភាពងាយរងគ្រោះ (passibility) របស់មនុស្សប៉ះពាល់ដល់ព្រលឹង ដោយសារតែព្រលឹងរួមរស់ជាមួយរូបកាយដែលងាយរងគ្រោះ តាមរយៈអ្វីដែលគេហៅថា រូបធាតុដែលមានបរិមាណ និងផ្តល់នូវទំហំដល់រូបកាយ។ ព្រលឹងផ្តល់ឱ្យមនុស្សនូវជីវិតខាងវិញ្ញាណ។ មនុស្សជាសត្វដែលមានវិចារណញ្ញាណ (animal rationale) ប្រកបដោយជីវិតញាណ និងបំពេញមុខងារសំខាន់ៗនៃជីវិតរុក្ខជាតិ និងសមត្ថភាពទទួលយកជីវិតដ៏ទេវភាព (សូមរំលឹកមេរៀនដំបូងពីទេវវិជ្ជារបស់សន្តថូម៉ាស អគីណាស អំពីភាពខុសគ្នារវាងថ្ម រុក្ខជាតិ សត្វ មនុស្ស និងទេវទូត)។

ហេតុនេះហើយ គ្មានរូបកាយណាមួយដែលគ្មានព្រលឹងឡើយ ហើយក៏គ្មានព្រលឹងមនុស្សណាមួយដែលគ្មានរូបកាយដែរ ពោលឱ្យចំគឺ គ្មានព្រលឹងដែលគ្មានរូបធាតុ ដែលព្រលឹងស្នាក់នៅ និងរស់នៅនោះឡើយ។ រូបធាតុដែលព្រលឹងយកមកធ្វើជារូបកាយរបស់ខ្លួន ជាគោលការណ៍នៃបុគ្គលភាព។ ដោយរួមរស់ជាមួយរូបកាយនេះ ព្រលឹងអមតៈមានបុគ្គលភាពរៀងៗខ្លួន។ រូបធាតុមិនគ្រាន់តែជារបស់ផ្ទុកប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែរូបកាយនេះ ជាគោលការណ៍មួយសម្រាប់ព្រលឹង ទោះជាគោលការណ៍នេះមានមែន លុះត្រាតែមានការរួមរស់ជាមួយព្រលឹងក៏ដោយ។ សន្តថូម៉ាសមានប្រសាសន៍អំពីព្រលឹងជា actus totius corporis បានសេចក្ដីថាជា «សកម្មភាពនៃរូបកាយទាំងមូល» ឬព្រលឹងធ្វើឱ្យរូបកាយបានពេញលក្ខណៈ (act)។ ដូច្នេះ ព្រលឹងមានតួនាទីតែមួយ គឺធ្វើឱ្យរូបកាយមានសកម្មភាពពិតប្រាកដ។ ហេតុនេះ យើងមិនអាចយល់រូបកាយបានឡើយ បើគ្មានព្រលឹង គឺរូបកាយត្រូវរៀបចំឡើងសម្រាប់ព្រលឹង និងមានទំនាក់ទំនងនឹងព្រលឹង ហើយក្នុងន័យត្រឡប់មកវិញក៏ដូចគ្នាដែរ។ ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតព្រលឹង ដើម្បីផ្តល់ទម្រង់ដល់រូបកាយ ជារូបកាយរបស់ខ្លួន ទោះបីជាព្រលឹងអាចបន្តរស់នៅតែឯងបាន នៅពេលដែលរូបកាយរលាយសាបសូន្យទៅក៏ដោយ។ ដោយសារភាពជារូបអរូប (ភាពជាវិញ្ញាញ) និងភាពជាអមតៈ ព្រលឹងមានសមត្ថភាពស្ថិតស្ថេរគង់វង្សក្រោយមរណភាព និងបន្តរស់នៅក្រោយពេលដែលព្រលឹងបែកចេញពីរូបកាយ។

ព្រលឹងសំខាន់ចំពោះរូបកាយ និងជាទម្រង់ឱ្យនោះ មកពីធម្មជាតិនៃព្រលឹងមនុស្សទាមទារឱ្យមានការរួមរស់ជាមួយរូបកាយមនុស្ស។ ប៉ុន្តែដោយសារព្រលឹងស្ថិតក្នុងពិភពនៃវិញ្ញាណ ព្រលឹងជាអង្គដែលមានអត្ថិភាពដោយខ្លួនឯង ព្រលឹងអាចបន្តរស់នៅ ពោលគឺ បន្តតាំងនៅ (susbsist) ដោយគ្មានរូបកាយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បើគ្មានរូបកាយទេ គេអាចនិយាយថា ព្រលឹងមនុស្សតាំងនៅដោយមិនពេញលក្ខណៈឡើយ គឺហាក់ដូចជាខ្វះខាតអ្វីមួយ ព្រោះព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតព្រលឹង ដើម្បីរួមរស់ជាមួយរូបកាយ និងរួមរស់ជាមួយរូបធាតុ ដែលធ្វើឱ្យព្រលឹងមានបុគ្គលភាពដាច់ដោយឡែក។ តាមរយៈជីវិតខាងរូបកាយ ក្នុងព្រលឹងរបស់ខ្លួន មនុស្សកសាងខ្លួនឡើងនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ពោលគឺប្រវត្តិសាស្ត្របុគ្គល និងសមូហភាព ដែលធ្វើឱ្យគេមានលក្ខណៈដាច់ដោយឡែកក្នុងពេលវេលា។ តាមរយៈព្រលឹង មនុស្សជាសត្វសង្គម និងសត្វនយោបាយ (animal politicum) ដែលមរណភាពមកកាត់ផ្តាច់ដំណើរជីវិតនៅលើលោកនេះយ៉ាងទាន់ហន់។

ព្រលឹងមានតែមួយ ហើយផ្តល់ទម្រង់ឱ្យរូបកាយ។ ភាពជាវិញ្ញាណនៃព្រលឹងខាងបញ្ញា ឬនិយាយម្យ៉ាងទៀតថា ភាពមិនចេះរលាយសូន្យ និងភាពជារូបអរូបរបស់ព្រលឹង បង្ហាញពីការរស់រានគង់វង្ស និងភាពជាអមតៈរបស់ព្រលឹង និងពន្យល់ថា ទោះបីព្រលឹងត្រូវបំបែកចេញពីរូបកាយក៏ដោយ ក៏ព្រលឹងនៅតែបន្តតាំងនៅបាន។ ប្រសិនបើរូបកាយត្រូវវិនាស និងរលាយសាបសូន្យ ដោយសារព្រលឹងឈប់ផ្តល់ «esse» (អត្ថិភាព) នោះព្រលឹងនៅតែរក្សាអត្ថិភាព (esse) ដដែល។ នៅក្នុងមរណភាព ព្រលឹងមិនត្រូវខូចខាតទៅតាមរូបកាយដែលធ្លាប់រួមរស់ជាមួយ និងដែលពេលនេះបានទៅជាសាកសពនោះឡើយ។ ព្រលឹងមិនអាចរលួយនោះទេ។ តាមធម្មជាតិ ព្រលឹងអមតៈ។

ចំពោះសន្តថូម៉ាស ព្រលឹងផ្ទុកអ្វីៗទាំងអស់៖ មនុស្សជាព្រលឹងរបស់ខ្លួន ហើយព្រលឹងក៏ផ្ទុករូបកាយ ប៉ុន្តែព្រលឹងមិនមែនជារូបកាយឡើយ។ «តាមរយៈព្រលឹង បុគ្គលម្នាក់មានអត្ថិភាព ជារូបកាយ និងជារូបកាយដែលមានជីវិត»។ បើគ្មានព្រលឹង រូបកាយមិនមានអត្ថិភាពឡើយ៖ ព្រលឹងជាធម្មជាតិនៃរូបកាយ។ ដូច្នេះ នៅពេលមនុស្សស្លាប់ សាកសពមិនមែនជារូបកាយរបស់អ្នកស្លាប់ទៀតឡើយ វាក៏មិនមែនជារូបកាយមនុស្សទៀតដែរ។

សូមបញ្ជាក់ថា សេចក្ដីនេះមិនបន្ទាបតម្លៃនៃរូបកាយនោះទេ។ ព្រលឹងរួមរស់ជាមួយរូបកាយជាការល្អ ព្រោះធម្មជាតិនៃព្រលឹងទាមទារបែបនេះ។ ព្រលឹងរួមរស់នឹងរូបកាយមិនមែនដើម្បីប្រយោជន៍រូបកាយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែដើម្បីជាប្រយោជន៍ព្រលឹងផ្ទាល់តែម្តង៖ «រូបកាយចាំបាច់បំផុត (maxime necessarium) សម្រាប់ព្រលឹងខាងបញ្ញា ដើម្បីបំពេញសកម្មភាពផ្ទាល់របស់ខ្លួន គឺការយល់ដឹងតាមបញ្ញា»។ ព្រះជាម្ចាស់បង្កើតរូបកាយសម្រាប់ព្រលឹង មិនមែនព្រលឹងសម្រាប់រូបកាយឡើយ។ ហេតុនេះ រូបកាយធម្មជាតិធ្វើឱ្យព្រលឹងពេញលេញ (plenitudo animae)។ រូបកាយជាអ្វីដែលភ្ជាប់ព្រលឹងទៅនឹងពិភពលោក។ ព្រលឹងមិនបាត់បង់ធម្មជាតិរបស់ខ្លួនដោយភ្ជាប់នឹងរូបធាតុឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ ព្រលឹងសម្រេចបាននូវភាពពេញលេញតាមរយៈរូបកាយ។ ហេតុនេះហើយ​ បានជា ទោះបីព្រលឹងតាំងនៅដោយគ្មានរូបកាយក្រោយមរណភាព ព្រលឹងនេះនៅតែមិនពេញលេញតាមលក្ខណៈ ព្រោះបើគ្មានរូបកាយ មនុស្សមិនមានភាពពេញបរិបូរណ៍ និងលក្ខណៈល្អឥតខ្ចោះតាមធម្មជាតិរបស់ខ្លួនឡើយ។ សន្តថូម៉ាសតែងតែមានប្រសាសន៍ថា៖ រូបកាយ និងព្រលឹង ជាផ្នែកដែលមានសារធាតុរួមគ្នានៃមនុស្ស។ បើគ្មានរូបកាយ មនុស្សលែងទៅជាមនុស្ស ឬបុគ្គលឡើយ។ ព្រលឹងដែលបែកចេញ ទាមទារឱ្យរួមរស់ជាមួយរូបកាយវិញ ព្រោះព្រលឹងមានធម្មជាតិ និងសារធាតុសំខាន់ធ្វើជាទម្រង់នៃរូបកាយ និងទៅជាគោលការណ៍សារធាតុនៃមនុស្សខាងរូបកាយទាំងមូល។ ដូច្នេះ ស្ថានភាពនៃការបែកចេញពីគ្នា គឺជាស្ថានភាពមិនធម្មតា ជាស្ថានភាពរង់ចាំបណ្តោះអាសន្ន។ នៅក្នុងសុភមង្គលនៃស្ថានបរមសុខ ព្រលឹងដែលនៅដាច់ដោយឡែកមានបំណងប្រាថ្នាតាមធម្មជាតិ ដើម្បីរួមរស់ជាមួយរូបកាយរបស់ខ្លួនឡើងវិញ ដើម្បីមានលក្ខណៈរបស់ខ្លួនយ៉ាងពេញលេញ។

សន្តថូម៉ាសលើកឡើងថា ការរស់ឡើងវិញនៃរូបកាយ ជាសេចក្តីពិតដ៏សមស្របបំផុតសម្រាប់វិចារណញ្ញាណ។ ពិតណាស់ នេះគឺជាសេចក្តីពិតនៃជំនឿដែលមិនអាចបង្ហាញតាមហេតុផលនៃប្រាជ្ញាសុទ្ធសាធ ដូចជាអត្ថិភាពនៃព្រះជាម្ចាស់ ឬអមតភាពនៃព្រលឹងឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សេចក្ដីនេះសមស្របតាមហេតុផលនៃប្រាជ្ញា ប្រសិនបើយើងចងចាំថា ព្រលឹងល្អឥតខ្ចោះ និងមានសកម្មភាព លុះត្រាតែព្រលឹងរួមរស់នឹងរូបកាយ។ រូបកាយជាបង្អែក និងជាឧបករណ៍ដ៏សមស្របនៃព្រលឹងមនុស្ស។

 

គោលដៅចុងក្រោយរបស់មនុស្ស

នៅក្នុងធម៌ «ឪព្រះបិតាយើងខ្ញុំ» មនុស្សទូលសូមព្រះជាម្ចាស់ឱ្យ «ព្រះរាជ្យរបស់ព្រះអង្គបានមកដល់» (មត ៦:១០)។ ព្រះរាជ្យនេះ មិនមែននៅលើផែនដីក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នឡើយ ប៉ុន្តែនៅបរលោក ក្នុង «ស្ថានបរមសុខ» ឬ «សិរីរុងរឿង» នៃស្ថានបរមសុខ ពោលគឺ សត្វលោកខាងវិញ្ញាណចូលរួមក្នុងព្រះជន្មអស់កល្បជានិច្ចរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ យើង​ក៏បន្ថែមទៀតថា ក្នុង «ផែនដីថ្មី និងផ្ទៃមេឃថ្មី» នៅពេលព្រះគ្រីស្តយាងមកជាលើកទីពីរ (Parousia)។ ព្រះរាជ្យនេះអស់កល្បជានិច្ច គឺជាព្រះសហគមន៍ក្នុងស្ថានភាពចុងក្រោយ ជាស្ថានភាពដែល «ព្រះជាម្ចាស់គង់នៅក្នុងអ្វីៗទាំងអស់»។ ពេលយើងទូលសូមព្រះរាជ្យនេះ យើងទូលសូមឱ្យព្រះជាម្ចាស់បង្កើតអ្វីទាំងអស់សាជាថ្មី បន្សុទ្ធពីអំពើអាក្រក់ទាំងអស់ និងលើកតម្កើងមនុស្ស ទេវទូត និងពិភពលោកទាំងមូល។ តាមរយៈសកម្មភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ អ្វីៗទាំងអស់នឹងឈានដល់ភាពល្អឥតខ្ចោះជាស្ថាពរ។

សម្រាប់សត្វលោកខាងវិញ្ញាណ (មនុស្ស និងទេវទូត) យើងហៅភាពល្អឥតខ្ចោះនេះថា សុភមង្គលដ៏វិសេសវិសាល ឬបរមសុខ គឺជាសេចក្តីល្អដ៏ពេញលេញដែលមនុស្សប្រាថ្នាចង់បាន។ បរមសុខជាសេចក្តីល្អដែលបុគ្គលម្នាក់ៗប្រាថ្នាចង់បានជាដំបូង និងជាចម្បង ហើយជាហេតុនៃបំណងប្រាថ្នាដទៃទៀតទាំងអស់។ ដូច្នេះ ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតមនុស្សមកសម្រាប់បរមសុខជាសេចក្តីល្អដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម។ ព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់ជាសេចក្តីល្អនេះ ព្រះអង្គជាប្រភព ជាគោលដៅ និងជាខ្នាតវាស់វែងសេចក្តីល្អទាំងពួង។ ព្រះជាម្ចាស់ទាក់ទាញសត្វលោកឱ្យឆ្ពោះទៅរកសេចក្តីល្អនេះ ហើយព្រះអង្គនាំផ្លូវឱ្យពួកគេទៅកាន់ទីនោះ ដោយព្រះហឫទ័យប្រោសប្រណី។

ព្រះរាជ្យនៅក្នុងព្រលឹងជាបរមសុខចុងក្រោយ គឺមនុស្សមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ «មុខទល់នឹងមុខ»។ លើសពីនេះទៅទៀត មនុស្សពេញលេញទាំងព្រលឹង និងរូបកាយ ដោយចូលរួមយ៉ាងពេញបរិបូរណ៍ក្នុងព្រះជន្មនៃព្រះត្រីឯក ក្នុងព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ខាងវិញ្ញាណ ខាងរូបកាយ និងខាងរូបធាតុ។ ពេលយើងប្រាថ្នាចង់បានព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ យើងប្រាថ្នាចង់បានជីវិតអស់កល្បជានិច្ច និងសង្ឃឹមលើជីវិតនោះ។ យើងក៏ចង់បាន និងរង់ចាំឱ្យរូបកាយរស់ឡើងវិញ ហើយបើគ្មានរូបកាយទេ ជីវិតអស់កល្បជានិច្ចមិនអាចពេញលេញបានឡើយ។

ជាដំបូង សុភមង្គលស្ថិតនៅក្នុងព្រលឹង ដែលមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់តាមរយៈបញ្ញា និងរួមរស់ជាមួយព្រះអង្គតាមរយៈសេចក្តីស្រឡាញ់ក្នុងឆន្ទៈ។ សុភមង្គលស្ថិតនៅក្នុងការសោយសុខដ៏ល្អឥតខ្ចោះនៃសមត្ថភាពជាន់ខ្ពស់នៃព្រលឹង។ ជាបន្ទាប់មក សុភមង្គលក៏ស្ថិតនៅក្នុងសមត្ថភាពជាន់ទាបដែលភ្ជាប់នឹងរូបកាយ និងភាពល្អឥតខ្ចោះនៃរូបកាយផ្ទាល់។ តាមរយៈរូបកាយនោះ ព្រលឹងនឹងស្កប់ស្កល់ ឬនិយាយម្យ៉ាងទៀតថា មនុស្ស និងមនុស្សជាតិទាំងមូលនឹងបានល្អឥតខ្ចោះ។ មនុស្សឈានដល់ភាពល្អឥតខ្ចោះនៅក្នុងការមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ លើសពីអ្វីៗទាំងអស់ សូម្បីតែលើសពីការមើលឃើញពួកទេវទូតទៅទៀត។ តាមធម្មជាតិ មនុស្សប្រាថ្នាចង់មើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ ប៉ុន្តែគេអាចសម្រេចគោលដៅនេះបាន តែដោយព្រះហឫទ័យប្រោសប្រណីប៉ុណ្ណោះ។ បំណងប្រាថ្នាតាមធម្មជាតិចំពោះសុភមង្គល ជាបំណងប្រាថ្នាចង់មើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ ព្រោះសុភមង្គលពិតប្រាកដ និងល្អឥតខ្ចោះសម្រេចបានតែក្នុងព្រះជាម្ចាស់ប៉ុណ្ណោះ។ មានតែព្រះជាម្ចាស់ទេ ដែលប្រទាននូវអំណរដ៏មាំមួន និងជានិរន្តរ៍ និងការសោយសុខក្នុងសេចក្តីល្អដែលមិនប្រែប្រួល។ ដូច្នេះ តាមរយៈអានុភាពលើសពីធម្មជាតិ និងការសហការរបស់សត្វលោក ទើបសត្វលោកអាចឈានដល់ព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងសោយសុខក្នុងព្រះរាជ្យនោះបាន។ មានតែគោលដៅពិតតែមួយគត់។

“ពេលមនុស្សសម្រេចបាននូវគោលដៅចុងក្រោយរបស់ខ្លួន គេបានទៅជាមនុស្សល្អឥតខ្ចោះ។ ពេលមនុស្សមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ គេមានសុភមង្គលដ៏វិសេសវិសាល ឬបរមសុខ”។

ការមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ (Visio Dei) មានលក្ខណៈលើសពីធម្មជាតិ ប៉ុន្តែមនុស្សអាចសម្រេចបានតាមរយៈព្រលឹងរបស់ខ្លួន ព្រោះព្រះជាម្ចាស់បានចារឹកការមើលឃើញរបស់ព្រះអង្គនេះទុកក្នុងខ្លួនមនុស្ស ជាបំណងប្រាថ្នាតាមធម្មជាតិ។ ដូច្នេះ តាមធម្មជាតិ មនុស្សប្រាថ្នាចង់ឃើញព្រះជាម្ចាស់ ដូចគេប្រាថ្នាចង់ឈានដល់គោលដៅចុងក្រោយ និងស្គាល់សេចក្តីពិតជាស្ថាពរ។ ប៉ុន្តែ បើគ្មានព្រះហឫទ័យប្រោសប្រណី គេមិនអាចឈានដល់ទីនោះដោយសារកម្លាំងធម្មជាតិបានឡើយ។ អ្វីដែលគេប្រាថ្នាតាមធម្មជាតិ គេទទួលបានតែដោយព្រះហឫទ័យប្រោសប្រណីប៉ុណ្ណោះ។ សុភមង្គលដ៏វិសេសវិសាលមានលក្ខណៈលើសពីធម្មជាតិ គឺជាអំណោយទាននៃព្រះជាម្ចាស់។ សូមបញ្ជាក់ថា សុភមង្គលជាស្ថាពរ លុះត្រាតែព្រលឹងស្ថិតនៅក្នុងនោះជាអចិន្ត្រៃយ៍។

បើនិយាយអំពីគោលដៅ យើងក៏និយាយអំពីការសម្រេចឱ្យបានពេញលេញ និងភាពល្អឥតខ្ចោះ។ មនុស្សល្អឥតខ្ចោះជាស្ថាពរ តែនៅពេលដែលគេ «បានសម្រេចនូវគោលដៅចុងក្រោយ ដែលជាសុភមង្គលដ៏វិសេសវិសាល ឬបរមសុខ (perfecta beatitudo sive felicitas) គឺនៅពេលដែលគេឃើញព្រះជាម្ចាស់»។ បំណងប្រាថ្នាចង់មើលឃើញ ជាបំណងប្រាថ្នានៃសុភមង្គល ឬបរមសុខ ពីព្រោះនៅពេលមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ (visio Dei) ព្រលឹងមានសុភមង្គលដ៏ពេញលេញ។ សុភមង្គលនេះមិនត្រឹមតែជាភាពល្អឥតខ្ចោះនៃសមត្ថភាពចម្បងរបស់ព្រលឹង (គឺបញ្ញា) ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាសមត្ថភាពមួយទៀត គឺឆន្ទៈផងដែរ។ ដោយសារគ្មានការយល់ដឹងណាដែលគ្មានសេចក្តីស្រឡាញ់ ដូច្នេះសមត្ថភាពទាំងពីរនៃព្រលឹងត្រូវតែផ្ដោតលើព្រះជាម្ចាស់ជាដាច់ខាត ក្នុងសកម្មភាពតែមួយ និងជានិរន្តរ៍។

ក្រោយមរណភាព ពោលគឺការបំបែកព្រលឹងចេញពីរូបកាយ ព្រលឹងតាំងនៅមិនប្រែប្រួលក្នុងសកម្មភាពសេរីចុងក្រោយរបស់ខ្លួន។ បន្ទាប់មក ក្រោយការវិនិច្ឆ័យដោយឡែក (របស់មនុស្សម្នាក់ៗ) ព្រលឹងទទួលនូវទណ្ឌកម្ម (ការដាក់ទោសក្នុងនរក) ឬរង្វាន់ (លាភសក្ការៈ)។ រង្វាន់នៃគោលដៅចុងក្រោយ បន្តនូវការតាំងនៅមិនប្រែប្រួលក្នុងសេចក្តីល្អ តាមរបៀបដែលបញ្ញាឈប់ស្វែងរកទៀត ព្រោះបញ្ញានេះអាចស្គាល់អ្វីៗទាំងអស់។ ឆន្ទៈតាំងនៅក្នុងសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះជាម្ចាស់លើសអ្វីៗទាំងអស់។ ព្រលឹងមិនប្រាថ្នាអ្វីទៀតឡើយ។ ដូច្នេះ សន្តថូម៉ាសមានប្រសាសន៍ថា «ភាពល្អឥតខ្ចោះចុងក្រោយរបស់មនុស្ស ស្ថិតនៅក្នុងភាពស្ងប់ស្ងៀមដ៏ល្អឥតខ្ចោះ (in perfecta quietatione) ឬភាពមិនរំភើបញាប់ញ័រ (ភាពមិនប្រែប្រួល) នៃទាំងបញ្ញា និងឆន្ទៈ»។

ភាពមិនរំភើបញាប់ញ័រនេះ មិនមែនជាភាពអសកម្មឡើយ ប៉ុន្តែ ព្រលឹងឥតខ្ចោះ និងផ្ដោតលើគោលដៅប្រកបដោយសុភមង្គលរបស់ខ្លួន បានសេចក្ដីថា នៅពេលសម្រេចបានគោលដៅចុងក្រោយ គ្មានអ្វីផ្សេងទៀតមកវាស់វែងសកម្មភាពរបស់ព្រលឹង ក្រៅពីភាពអស់កល្បជានិច្ច ដែលព្រលឹងបានចូលទៅដល់ និងចូលរួមនោះឡើយ។ រាល់ចលនាក្នុងពេលវេលា ដែលមាន «មុន និងក្រោយ» ត្រូវបានបញ្ឈប់ ព្រលឹងឈប់ខ្នះខ្នែងឆ្ពោះទៅរកគោលដៅទៀតហើយ ព្រោះព្រលឹងបានទៅដល់គោលដៅហើយ។

ភាពអស់កល្បជានិច្ចជាភាពកើតឡើងក្នុងពេលដំណាលគ្នា (simultaneity) និងហូរចេញពីភាពមិនប្រែប្រួលរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ ដូច្នេះ ព្រះជាម្ចាស់ប្រទានឱ្យពញរលឹងមនុស្សចូលរួមតាមរបៀបនៃសត្វលោក (ដែលមានកំណត់) ក្នុងភាពមិនប្រែប្រួល និងភាពអស់កល្បជានិច្ចរបស់ព្រះអង្គ។ ឥឡូវនេះ លែងមានការបន្តបន្ទាប់នៃសកម្មភាពស្មារតី ដែលវាស់វែងតាម «មុន និងក្រោយ» នៃពេលវេលា និងចលនាក្នុងពេលវេលា តែមានភាពមិនរំភើបញាប់ញ័រនៃសកម្មភាពមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ ដែលចាប់ពីពេលនោះមក សកម្មភាពនៃចំណេះដឹង និងសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះវត្ថុ និងសត្វលោកដទៃទៀត នឹងប្រព្រឹត្តទៅក្នុងជីវិតថ្មី ជីវិតអស់កល្ប និងមិនប្រែប្រួល ដោយមិនអាចកាត់ផ្តាច់ ឬផ្លាស់ប្តូរឡើយ។

“ក្នុងភាពល្អឥតខ្ចោះចុងក្រោយរបស់ខ្លួន បុគ្គលម្នាក់ៗទទួលបាននូវជីវិតអស់កល្បជានិច្ច ដែលមិនត្រឹមតែជាជីវិតអមតៈនៃព្រលឹង (ព្រលឹងមានភាពអមតៈតាមធម្មជាតិស្រាប់) ប៉ុន្តែថែមទាំងទៅកាន់ភាពមិនប្រែប្រួលដ៏ល្អឥតខ្ចោះ (ad perfectam immobilitatem) ទៀតផង”។

មនុស្សដែលជាសកលលោកតូច (microcosm) ជាជើងមេឃរវាងពិភពវិខាងញ្ញាណ និងពិភពខាងរូបធាតុ ជាព្រំដែននៃពិភពទាំងពីរនេះ ជាអ្នកដែលបូកសរុប និងសម្រេចនូវពិភពទាំងពីរនោះ។ មនុស្សជាគោលដៅ និងជាកំពូលនៃសត្វលោកខាងរូបធាតុ ហើយក៏ជាអ្នកដែលនាំសត្វលោកទាំងនោះឱ្យត្រឡប់ទៅរកព្រះជាម្ចាស់វិញ។ ប្រសិនបើមនុស្សជាគោលដៅនៃសត្វលោក មនុស្សមិនមែនជាគោលដៅចុងក្រោយឡើយ។ ព្រះជាម្ចាស់ជាគោលដៅនៃគោលដៅទាំងឡាយ ព្រោះព្រះអង្គជាគោលការណ៍។ មនុស្សនឹងមានសិរីរុងរឿង នៅពេលដែលគេនឹងទៅជាដូចព្រះត្រៃឯកទាំងស្រុង។

 

២. សុភមង្គលដ៏ល្អឥតខ្ចោះរបស់មនុស្ស

នៅក្នុងជំពូកទី ១៥១ សន្ត ថូម៉ាស បានសង្កត់ធ្ងន់ថា សុភមង្គលដ៏ល្អឥតខ្ចោះនៃព្រលឹងវិចារណញ្ញាណ ទាមទារឱ្យព្រលឹងរួមរស់ជាមួយរូបកាយ។ ព្រលឹងនៅតែបន្តតាំងនៅក្រោយមរណភាព ប៉ុន្តែយើងលែងទៅជាមនុស្សពេញលក្ខណៈឡើយ ព្រោះព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតមនុស្សដោយធាតុពីរគឺ វិញ្ញាណ និងរូបកាយ។ មរណភាពជាអំពើហិង្សាមកលើមនុស្ស ព្រោះមរណភាពបំផ្លាញឯកភាពរបស់គេ ធ្វើឱ្យអ្វីដែលនៅសេសសល់មិនមែនជាបុគ្គលទេ តែគឺជាព្រលឹង ដែលតែងតែទាមទារឱ្យរួមរស់ជាមួយរូបកាយវិញ។

ទោះបីសន្តថូម៉ាសគិតអំពីធាតុពីរដែលបង្កជាមនុស្សក៏ដោយ ក៏លោកមិនមែនជាអ្នកតាមលទ្ធិទ្វេនិយម ដែលបំបែកដាច់ពីគ្នានោះទេ (Dualist)។ ទោះជាមនុស្សជាព្រលឹង និងរូបកាយ នោះព្រលឹងដែលនៅតែឯងស្ថិតក្នុងស្ថានភាពខ្វះខាត ព្រោះព្រលឹងទទួលប្រយោជន៍ឱ្យរួមរស់ជាមួយរូបកាយ។ ព្រលឹងនឹកទន្ទឹងរូបកាយ ព្រោះរូបកាយជាផ្នែកបំពេញ និងជាផ្នែកបន្តនៃព្រលឹង។ សមត្ថភាពជាន់ខ្ពស់នៃព្រលឹង (បញ្ញា និងឆន្ទៈ) ទោះបីមិនអាស្រ័យលើរូបកាយក៏ដោយ ក៏ក្នុងស្ថានភាពធម្មតា អាចដំណើរការទៅបាន លុះត្រាតែមានជំនួយពីរូបកាយ។

សន្តថូម៉ាសពន្យល់ថា៖ “ឆន្ទៈមិនអាចមានភាពស្ងប់ស្ងៀមទាំងស្រុងបានឡើយ ប្រសិនបើឆន្ទៈនេះមិនបានសម្រេចបំណងប្រាថ្នាតាមធម្មជាតិឡើយ។ ព្រលឹងមនុស្សមានធម្មជាតិរួមរស់នឹងរូបកាយ ដូច្នេះ ព្រលឹងមានបំណងប្រាថ្នាតាមធម្មជាតិ ឱ្យរួមរស់ជាមួយរូបកាយវិញ។ ការសម្រាកដ៏ល្អឥតខ្ចោះ (quietatio perfecta) កើតមានបាន តែនៅពេលព្រលឹងជួបរូបកាយវិញ ដែលនេះហើយ មនុស្សក៏រស់ឡើងវិញ។

ភាពល្អឥតខ្ចោះជាស្ថាពរចុងក្រោយ (perfectio finalis) ទាមទារឱ្យមានភាពល្អឥតខ្ចោះដំបូង (perfectio prima)។ ដើម្បីឱ្យព្រលឹងល្អឥតខ្ចោះក្នុងគោលដៅរបស់ខ្លួន ព្រលឹងក៏ត្រូវតែល្អឥតខ្ចោះក្នុងធម្មជាតិសិន ពោលគឺ ត្រូវតែរួមរស់ជាមួយរូបកាយ”។

បុគ្គល គឺជាមនុស្សទាំងមូល ព្រលឹងគ្រាន់តែជាផ្នែកមួយ ពោលគឺ ជាផ្នែកទម្រង់។ ការរួបរួមរវាងព្រលឹង និងរូបកាយជាសារធាតុដ៏សំខាន់ ដូច្នេះហើយ ការបែកចេញពីគ្នាដោយសារសេចក្តីស្លាប់ ជាសកម្មភាពចៃដន្យ (per accidens) ក្នុងន័យទស្សនវិជ្ជា៖ មិនមែនជាអ្វីដែលកើតឡើងដោយចៃដន្យធម្មតានោះទេ ប៉ុន្តែ ការបែកចេញពីគ្នាផ្ទុយនឹងទំនោរធម្មជាតិ ដែលចង់រស់នៅជារៀងរហូត។ ក្នុងន័យនេះ ការបែកគ្នានៃព្រលឹង និងរូបកាយខុសនឹងធម្មជាតិ ហើយមិនមែនជាធម្មជាតិរបស់មនុស្សឡើយ។ សេចក្តីស្លាប់បង្កអំពើហិង្សាលើមនុស្ស ពីព្រោះព្រលឹងរបស់គាត់អមតៈ។ សេចក្តីស្លាប់បានចូលមកក្នុងលោកចាប់តាំងពីបាបរបស់លោកអដាំ។ ក្នុងនាមជាទណ្ឌកម្មនៃបាបកម្មដើម សេចក្ដីស្លាប់ជាទុក្ខទោសមួយ ប៉ុន្តែនៅក្នុងព្រះគ្រីស្ត ព្រះជាម្ចាស់ស្តារមនុស្សឡើងវិញទាំងក្នុងធម្មជាតិ និងក្នុងបុគ្គលលក្ខណៈរបស់ខ្លួន។ ហេតុដូច្នេះ សេចក្តីស្លាប់មិនមែនជាទីបញ្ចប់ឡើយ ហើយការរស់ឡើងវិញជាការស្តារឡើងវិញនៃមនុស្សជាតិ។

“អ្វីដែលកើតឡើងដោយចៃដន្យ និងខុសពីធម្មជាតិ មិនអាចស្ថិតស្ថេរជារៀងរហូតបានទេ។ បើតាមការពិត ព្រលឹងត្រូវតែរួមរស់ជាមួយរូបកាយដោយធម្មជាតិ ការបំបែកព្រលឹងចេញពីរូបកាយជាការចៃដន្យ និងប្រឆាំងនឹងធម្មជាតិជាដាច់ខាត។ ដូច្នេះ ព្រលឹងនឹងមិននៅដាច់ពីរូបកាយជារៀងរហូតនោះទេ។ ដោយសារសារធាតុរបស់ព្រលឹងមិនអាចរលាយសាបសូន្យបាន ព្រលឹងនៅតែត្រូវរួបរួមជាមួយរូបកាយជាថ្មីម្តងទៀត”។

ទស្សនវិជ្ជាឯកភាព និងសារធាតុនិយមរបស់សន្តថូម៉ាសឱ្យលោកពន្យល់អំពីសេចក្តីពិត ដែលព្រះជាម្ចាស់សម្តែង ជាស្នូលនៃជំនឿគ្រីស្តបរិស័ទ គឺការរស់ឡើងវិញនៃរូបកាយមនុស្ស។ យើងអាចយល់អមតភាពនៃព្រលឹងយ៉ាងពេញលេញបាន តែក្នុងទស្សនវិស័យនេះប៉ុណ្ណោះ។ ដោយសារតែព្រលឹងអមតៈ ហើយព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតព្រលឹង ដើម្បីរួបរួមជាមួយរូបកាយ ទើបមានការរស់ឡើងវិញ។

 

 

៣. មរណភាព និងការសង្គ្រោះ

យើងបានលើកឡើងជាច្រើនដងមកហើយ នូវនិយមន័យនៃសេចក្តីស្លាប់ថា ជាការបំបែកនៃព្រលឹងចេញពីរូបកាយ។ រូបមន្តនេះ ដែលរំឭកយើងអំពីនិយមន័យរបស់លោកផ្លាតុង (Platon) ជាទស្សនៈគ្រីស្តបរិស័ទ និងទស្សនៈរបស់ថូម៉ាសដ៏ពិតប្រាកដ លុះត្រាតែយើងយល់អំពីអត្ថន័យនៃពាក្យនីមួយៗ។ គ្មានរូបកាយណា បើគ្មានព្រលឹង ជាគោលការណ៍នៃជីវិតនោះឡើយ។ ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតព្រលឹង ដើម្បីផ្តល់ជីវិតដល់រូបកាយ ហេតុដូច្នេះហើយ សេចក្តីស្លាប់ដែលជាការបំបែកព្រលឹងចេញពីរូបកាយ បង្កអំពើហិង្សាដល់ព្រលឹងនោះ។

ពិតណាស់ សេចក្តីស្លាប់មកពីធម្មជាតិ ដូចចំពោះសព្វសត្វទាំងឡាយ ដែលផ្សំឡើងដោយរូបធាតុ និងទម្រង់ ប៉ុន្តែសម្រាប់ព្រលឹងមនុស្ស សេចក្តីស្លាប់ ដែលមនុស្សជួបប្រទះក្នុងលក្ខខណ្ឌបច្ចុប្បន្ន ក៏ជាទណ្ឌកម្មនៃបាបកម្មដើមដែរ។ ចំណែកឯព្រះបន្ទូលសន្យាអំពីការរស់ឡើងវិញ គឺជាព្រះបន្ទូលសន្យាថា ព្រះអង្គនឹងរំដោះឱ្យរួចផុតពីបាប និងផលវិបាកទាំងឡាយនៃអំពើបាប ពោលគឺ រួចផុតពីទុក្ខវេទនា និងសេចក្តីស្លាប់។

ដើម្បីសម្រេចបាននូវសុភមង្គលដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម មនុស្សចាំបាច់ត្រូវតែរួចផុតពីបាប និងសេចក្តីស្លាប់។ ទុក្ខវេទនារបស់ព្រះគ្រីស្តអត់ទោស លុបលាង និងបន្សុទ្ធអំពើបាប ដោយប្រើអគ្គសញ្ញាទាំងឡាយធ្វើជាមធ្យោបាយអនុវត្តិ។ តាមរយៈអគ្គសញ្ញាទាំងនេះ មនុស្សទទួលនូវផលនៃសេចក្តីស្លាប់របស់ព្រះគ្រីស្តនៅក្នុងពេលវេលា។ ជាការពិតណាស់ ទណ្ឌកម្មនៃបាប គឺជាសេចក្តីស្លាប់ ដែលការរស់ឡើងវិញរបស់ព្រះគ្រីស្តរំដោះយើង៖ «ព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យរស់ឡើងវិញ ដើម្បីរំដោះយើងឱ្យរួចផុតពីសេចក្តីស្លាប់»។ យើងទៅជាមនុស្សសុចរិតនៅក្នុងពេលវេលា ហើយយើងនឹងរួចផុតពីសេចក្តីស្លាប់ នៅយុគសម័យចុងក្រោយ នៅពេលដែលមនុស្សទាំងអស់រស់ឡើងវិញដោយឬទ្ធនុភាពរបស់ព្រះគ្រីស្ត។

នៅក្នុងការជំនុំជម្រះនាពេលមរណៈ សន្តថូម៉ាសបែងចែកអស់អ្នកដែលបានជឿជាក់លើព្រះគ្រីស្ត និងអស់អ្នកដែលបានបដិសេធព្រះអង្គ។ នៅក្នុងសេចក្តីស្លាប់ មនុស្សមិនស្មើគ្នា មិនមែនមកពីរបៀបស្លាប់នោះទេ ប៉ុន្តែ មកពីស្ថានភាពនៃព្រលឹងក្នុងខណៈដែលកំពុងស្លាប់។ មនុស្សអាចស្លាប់ក្នុងស្ថានភាពនៃព្រះគុណ (Grace) និងក្នុងជំនឿ ឬក៏ស្លាប់ក្នុងភាពព្រងើយកន្តើយ និងក្នុងស្ថានភាពនៃអំពើបាប។ សេចក្តីស្លាប់កំណត់វាសនារបស់មនុស្ស សេចក្ដីស្លាប់ក៏ដិតជាប់ព្រលឹងឱ្យនៅនឹងថ្កល់មិនអាចប្រែប្រួលបាន ក្នុងពេលមនុស្សស្លាប់នោះ។ ហេតុនេះ នៅពេលដែលព្រលឹងចេញពីរូបកាយ «ភ្លាមៗ ព្រលឹងមានស្ថានភាពមិនអាចប្រែប្រួលបាន និងទទួលការជំនុំជម្រះ» ហើយទៅតាមគុណ ព្រលឹងនឹងទទួលបានទណ្ឌកម្ម ឬរង្វាន់។ ក្នុងខណៈនៃមរណៈ ពោលគឺ ការបំបែកគ្នានោះ ព្រលឹងត្រូវបានកំណត់ជាប់ជារៀងរហូតនៅក្នុងឆន្ទៈ ដូចក្នុងកំឡុងពេលដែលព្រលឹងនៅក្នុងរូបកាយ។ ដោយជាប់ក្នុងឆន្ទៈមិនអាចកែប្រែបាន ព្រលឹងនោះមិនអាច «ផ្លាស់ប្តូរពីល្អទៅអាក្រក់ ឬពីអាក្រក់មកល្អ» បានទៀតឡើយ។ ការកំណត់ជាប់នេះមិនមែនអាស្រ័យទៅលើព្រះហឬទ័យផ្តាច់ការរបស់ព្រះជាម្ចាស់នោះទេ ពីព្រោះបុគ្គលដែលនៅសល់ត្រឹមតែសមាសធាតុវិញ្ញាណ បានចងភ្ជាប់យ៉ាងពេញលេញ និងមិនអាចត្រឡប់ក្រោយបាន ទៅក្នុងទិសដៅដែលខ្លួនបានកំណត់ទុកជាមុន ក្នុងកំឡុងពេលរស់នៅក្នុលោកិយ រហូតដល់ខណៈចុងក្រោយដែលរូបកាយបែកចេញពីខ្លួន។

លក្ខខណ្ឌវិនិច្ឆ័យដ៏សំខាន់សម្រាប់ជីវិតបន្ទាប់ពីមរណៈ គឺស្ថានភាពដែលព្រលឹងបានដាក់ខ្លួនឯងមុនពេលស្លាប់។ ដើម្បីធានាបាននូវការសង្គ្រោះ ព្រលឹងត្រូវស្ថិតក្នុងស្ថានភាពនៃការប្រោសប្រណី ពោលគឺ ឱ្យរស់នៅក្នុងជំនឿ និងប្រព្រឹត្តកិច្ចការនៃសេចក្តីស្រឡាញ់។ មានតែអស់អ្នកដែលមានជំនឿដ៏រស់រវើកប៉ុណ្ណោះ ទើបនឹងទទួលបានជីវិតអស់កល្បជានិច្ច និងការរស់ឡើងវិញដ៏រុងរឿង (ទោះជាដោយដឹងខ្លួន ឬទេ ចំពោះព្រះគ្រីស្ត) ជាពិសេសអស់អ្នកដែលបានទទួលអគ្គសញ្ញាជ្រមុជទឹក ហើយដែលបានតស៊ូស្ថិតនៅក្នុងការប្រោសប្រណី។ បាបកម្មដើមជាឧបសគ្គឱ្យចូលក្នុងព្រះរាជ្យ ដូច្នេះ ចាំបាច់ត្រូវទទួលការលើកលែងពីបាប តាមរយៈសកម្មភាពរបស់ព្រះគ្រីស្ត និងព្រះសហគមន៍ ដោយទទួលអគ្គសញ្ញាជ្រមុជទឹក។ សម្រាប់សន្តថូម៉ាស ជំនឿ និងសេចក្តីស្រឡាញ់ចាំបាច់ ដើម្បីទទួលជីវិតក្នុងលោកខាងមុខនោះឡើយ។ សេចក្តីស្លាប់បិទត្រាជីវិតរបស់មនុស្សម្នាក់ៗក្នុងលោកនេះ ហើយសម្រេចលើវាសនាអស់កល្បរបស់គេ។ មនុស្សឈានទៅដល់ទីនោះនៅក្នុងពន្លឺនៃជំនឿ។ តាមធម្មតា ពិធីជ្រមុជទឹកជាមធ្យោបាយនៃការសង្គ្រោះ។ អ្នកណាដែលគេចវេះមិនព្រមទទួលពិធីជ្រមុជទឹកនេះ ដោយចេតនា បដិសេធការសង្គ្រោះ ហើយនឹងមិនទទួលព្រះរាជ្យនៃស្ថានបរមសុខជាមរតកឡើយ។

សន្តថូម៉ាសទទួលស្គាល់ថា អាចមានមធ្យោបាយជំនួសពិធីជ្រមុជទឹកបាន ដូចក្នុងករណីមរណសាក្សី។ លោកក៏ទទួលស្គាល់ថា អាចកាត់បន្តុយការប្រកាសជំនឿដែលចាំបាច់ដើម្បីទទួលការសង្គ្រោះ ទោះបីជាត្រឹមតែក្នុងចិត្ត និងក្នុងកម្រិតមួយដ៏សាមញ្ញបំផុតនូវ «គោលជំនឿ» (credibilia) ពីរដំបូង ដូចមានចែងក្នុង ហប ១១, ៦ ៖ «មនុស្សត្រូវតែជឿថា មានព្រះជាម្ចាស់មែន ហើយព្រះអង្គជាឧបករគុណចំពោះអស់អ្នកដែលស្វែងរកព្រះអង្គ»។ លោកសង្កត់ធ្ងន់ថា អ្នកដែលមិនព្រមស្វែងរកព្រះជាម្ចាស់ និងសេចក្ដីពិតអំពីព្រះអង្គ ប្រព្រឹត្តកំហុសដ៏ធ្ងន់ធ្ងរជានិច្ច។ បើគេបដិសេធដោយចេតនានេះ គេក៏អាចវិនាសអស់កល្បជានិច្ច។ សន្តថូម៉ាសអះអាង (ស្របតាមសេចក្ដីបង្រៀនរបស់ព្រះគម្ពីរ និងបិតាព្រះសហគមន៍ ដូចសន្តអូគូស្ទីន និងសន្តយ៉ូហាន ដាម៉ាសែន)។ លោកថែមទាំងទទួលស្គាល់ថា មនុស្សអាចទទួលការសង្គ្រោះ ដោយបណ្ដាលចិត្ត ឬការបង្ហាញឱ្យឃើញពីអព្ភូតហេតុលើសពីធម្មជាតិ (តាមរយៈទេវទូត ឬមធ្យោបាយផ្សេងៗ) ទោះបីជាស្ថិតនៅក្រៅបរិបទសាសនា និងគ្រីស្តសាសនាក៏ដោយ (យ៉ាងហោចណាស់ សម្រាប់អស់អ្នកដែលមិនបានទទួលការប្រកាសដំណឹងល្អ)។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ យើងទទួលការសង្គ្រោះមុនពេលស្លាប់ ពោលគឺ ត្រូវជ្រើសរើសយក ឬបដិសេធព្រះជាម្ចាស់។ ដូច្នេះហើយ គឺការសម្រេចចិត្តដោយជំនឿ ឬការបដិសេធដោយចេតនានេះឯង ដែលជាអ្នកកំណត់វាសនារបស់មនុស្សបន្ទាប់ពីស្លាប់ និង «លទ្ធផល» នៃការជំនុំជម្រះរបស់ព្រះជាម្ចាស់។

 

៤. ព្រលឹងដែលនៅដាច់ដោយឡែក

ស្ថានភាពនៃព្រលឹងដែលនៅដាច់ពីរូបកាយដូចជាចម្លែក៖ ម្ខាង ព្រលឹងដែលនៅដាច់ដោយឡែក ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពមិនសូវល្អឥតខ្ចោះ ដូចកាលព្រលឹងនៅជាប់នឹងរូបកាយឡើយ ព្រោះតាមធម្មជាតិ ព្រលឹងត្រូវរួបរួមជាមួយរូបកាយ។ ប៉ុន្តែម្ខាងទៀត បើតាមទស្សនៈនៃសកម្មភាពបញ្ញា ព្រលឹងនោះមានភាពល្អឥតខ្ចោះម្យ៉ាង ព្រោះរូបកាយលែងរារាំងព្រលឹងឱ្យគិតទៀតឡើយ។

សន្តថូម៉ាសមានប្រសាសន៍ថា កាលណានៅដាច់ពីរូបកាយ ព្រលឹងមានសេរីភាពជាងមុន ក្នុងការគិត ព្រោះទម្ងន់នៃរូបកាយ និងការខ្វល់ខ្វាយចំពោះរូបកាយ លែងជាឧបសគ្គដល់បញ្ញា។ ក្នុងនាមជាទម្រង់នៃបញ្ញា ព្រលឹងនោះអាចងាកទៅរកតថភាពជាន់ខ្ពស់ដែលអរូបិយ និងដែលជាបញ្ញាសុទ្ធសាធ ពោលគឺ ពួកទេវទូត និងព្រះជាម្ចាស់។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ របៀបយល់ដឹងបែបអរូបិយនេះគឺមិនមែនជាធម្មជាតិពីកំណើតរបស់ព្រលឹងដោយឯកឯងនោះទេ ព្រោះតាមធម្មជាតិ ព្រលឹងត្រូវការងាកទៅរកមជ្ឈដ្ឋាននៃរូបភាព (phantasmata) ដែលមកពីវិញ្ញាណដឹង ដែលជាប្រភពនៃគំនិត និងជាកន្លែងដែលព្រលឹងទាញយកនូវសញ្ញាណផ្សេងៗ។ ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាវិធីសាស្ត្រនៃការយល់ដឹងកម្រិតខ្ពស់នេះ ស្ថិតនៅពីលើលក្ខខណ្ឌធម្មតារបស់ព្រលឹង ក្នុងនាមជាបញ្ញាដែលសណ្ឋិតក្នុងរូបកាយ។ របៀបថ្មីនៃការយល់ដឹងនេះ ពិតជាមានភាពល្អឥតខ្ចោះជាងមុន ប៉ុន្តែ មិនល្អឥតខ្ចោះ សម្រាប់បញ្ញាដែលស្ថិតនៅថ្នាក់ទាបបំផុតក្នុងជួរនៃវិញ្ញាណ ដែលតាមធម្មជាតិត្រូវភ្ជាប់ជាមួយរូបកាយ។

ត្រូវទទួលស្គាល់ថា ព្រលឹងដែលដាច់ពីរូបកាយ មិនអាចប្រើប្រាស់កម្លាំងធម្មជាតិរបស់ខ្លួន ដើម្បីយល់ដឹង តាមរយៈគំនិតដែលមានស្រាប់ពីកំណើត ឬគំនិតដែលត្រូវបានបញ្ចូលមកឱ្យ ដូចជាពួកទេវទូតឡើយ ប្រសិនបើគ្មានជំនួយពីព្រះជាម្ចាស់។ សន្តថូម៉ាសតែងតែយោងទៅលើការបំពេញបន្ថែមពីព្រះជាម្ចាស់ ដើម្បីឱ្យព្រលឹងនោះអាចរស់នៅក្នុងជីវិតជាវិញ្ញាណសុទ្ធសាធបាន ប៉ុន្តែ ត្រូវប្រើប្រាស់កម្លាំងដែលលើសពីធម្មជាតិ។ ទោះបីហាក់ដូចជាព្រលឹងមានសេរីភាពជាងមុន ចំពោះទម្ងន់នៃរូបកាយ និងលោកិយនេះក៏ដោយ ក៏របៀបរបស់នៃការយល់ដឹងរបស់ព្រលឹងនេះ ក្នុងស្ថានភាពដាច់ដោយឡែកនេះ មានភាពទន់ខ្សោយ ដែលព្រះជាម្ចាស់ជួយបំពេញបន្ថែម។ សរុបមក ព្រលឹងដែលនៅដាច់ដោយឡែកនេះ លែងមានសមត្ថភាពពេញលេញ​ តែព្រះជាម្ចាស់យាងមកជួយបំភ្លឺព្រលឹងនេះ។

តាមពិតទៅ ព្រលឹងដែលនៅដាច់ដោយឡែក មិនស្ថិតក្នុងស្ថានភាពអរូបីនោះទេ ពោលគឺ បន្ទាប់ពីព្រះជាម្ចាស់បានវិនិច្ឆ័យព្រលឹងនេះ ព្រះអង្គកំណត់ព្រលឹងនេះឱ្យឃើញព្រះអង្គ ឬឱ្យនៅក្នុងស្ថានជម្រះ ឬក៏នៅក្នុងស្ថាននរក។ បន្ទាប់ពីស្លាប់ ជីវិតនៃព្រលឹងជាជីវិតលើសពីធម្មជាតិតែប៉ុណ្ណោះ គឺជាជីវិតរស់នៅជាមួយព្រះគ្រីស្ត (១ ថេស្សាឡូនីច ៤:១៤-១៧) ក្នុងសាមគ្គីភាពនៃព្រះគ្រីស្តជាមួយព្រះកាយ និងសិរីរាង្គរបស់ព្រះអង្គ (សូមមើល ១ ថេស្សាឡូនីច ៥:១០)។

ការរលាយបាត់នៃពេលវេលាលោកិយ មិនមែនមានន័យថា រង្វាស់នៃរយៈពេលដែលបន្តបន្ទាប់សម្រាប់ប្រលឹង គឺជាភាពអស់កល្បជានិច្ចនោះឡើយ។ គេតែងតែវាស់វែងព្រលឹងតាមពេលវេលា ហើយដោយសារតែព្រលឹងនេះមានកំណត់ ព្រលឹងនេះមិនអាចរស់នៅទាំងស្រុងក្នុងពេលតែមួយ ដូចចំពោះព្រះជាម្ចាស់ (tota simul) បានឡើយ។ ខណៈពេលដែលព្រលឹងលែងស្ថិតនៅក្នុងលោកិយនេះទៀតហើយ ជាខណៈពេលអន្តរកាល។ ហេតុដូច្នេះហើយ មានរយៈពេលអន្តរកាលមួយ នៅចន្លោះខណៈពេលនៃសេចក្តីស្លាប់ និងខណៈពេលនៃការរស់ឡើងវិញ។ រយៈពេលនេះវាស់វែងនូវស្ថានភាពនៃព្រលឹងដែលនៅដាច់ដោយឡែក។ មានចន្លោះពេលមួយ ដែលពួកទេវវិទូហៅថា ស្ថានភាពអន្តរកាល ដែលមិនមែនជាពេលវេលា ហើយក៏មិនមែនជាភាពអស់កល្បជានិច្ចដែរ។ ប៉ុន្តែ គេវាស់វែងពេលវេលានេះដោយសកម្មភាពបន្តបន្ទាប់គ្នា។ ព្រះជាម្ចាស់កំណត់ព្រលឹងយ៉ាងនឹងនរក្នុងគោលដៅចុងក្រោយ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងស្ថានភាពនេះ ព្រលឹងនៅតែមានសមត្ថភាពបង្កើតនូវសកម្មភាពនៃវិញ្ញាណដឹង និងសេចក្តីស្រឡាញ់។

រង្វាស់នៃរយៈពេលសម្រាប់ព្រលឹងដែលដាច់ចេញពីរូបកាយមានពីរយ៉ាង។ ទីមួយ គឺជាថិរវេលាហួសពីពេលវេលា ដែលគេហៅថា យុគភាព (aevum)។ នេះជារង្វាស់នៃរយៈពេលដែលមិនប្រែប្រួល និងមិនចេះរលាយសាបសូន្យ (esse intransmutabile) នៃព្រលឹងបន្ទាប់ពីស្លាប់ (ទោះជាស្ថិតក្នុងស្ថានភាពជាអ្នកមានសុភមង្គល ឬអ្នកធ្លាក់នរកឡើយ)។ រង្វាស់នេះត្រូវនឹងរយៈពេលនៃអមតភាពនៃព្រលឹងបន្ទាប់ពីមរណភាព។ យុគភាពមិនមានការប្រែប្រួល ឬលំដាប់លំដោយឡើយ ប៉ុន្តែ មានសកម្មភាពបន្តបន្ទាប់គ្នានៃសមត្ថភាពបញ្ញា និងឆន្ទៈ។ ហេតុដូច្នេះហើយ នៅក្នុងព្រលឹងដែលនៅដាច់ដោយឡែក មានទាំងភាពនឹងថ្កល់ និងភាពបន្តបន្ទាប់គ្នា។ មូលហេតុស្រួលយល់៖ ដោយសារតែ "អត្ថិភាព" និង "សកម្មភាព" ដាច់ដោយឡែកពីគ្នានៅក្នុងគ្រប់សភាវៈ ដែលព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើត ទើបនៅក្នុងអត្ថិភាព ព្រលឹងមានភាពនឹងថ្កល់ទាំងស្រុង ប៉ុន្តែ ព្រលឹងនេះអាចបង្កើតនូវសកម្មភាពដាច់ដោយឡែក និងបន្តបន្ទាប់គ្នាជាច្រើន (cum transmutabilitate)។ លំដាប់បន្តបន្ទាប់នេះ (successio) ជាពេលវេលាមិនជាប់គ្នា ឬពេលវេលាដាច់ដោយដុំ ដែលកើតឡើងពីសកម្មភាពផ្សេងៗនឹងថ្កល់។ ពេលវេលាមិនជាប់គ្នានេះជាជញ្ជីងវាស់វែងនូវគំនិត និងអារម្មណ៍បន្តបន្ទាប់គ្នារបស់ព្រលឹងដែលនៅដាច់ពីរូបកាយ។

សម្រាប់ព្រលឹងដែលទទួលបានបរមសុខ បន្ថែមលើរង្វាស់ទ្វេរនៃយុគភាព និងពេលវេលាមិនជាប់គ្នា មាន "ភាពអស់កល្បជានិច្ចដែលបានមកពីការចូលរួម" ជាអ្នកវាស់វែងនូវសកម្មភាពនៃការមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ និងសកម្មភាពនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះអង្គលើសអ្វីៗទាំងអស់ដែលកើតចេញពីការមើលឃើញនោះ។ ភាពអស់កលបជានិច្ចដែលសត្វលោកបានចូលរួមនេះ ខុសប្លែកពីភាពអស់កល្បជានិច្ចផ្តាច់មុខរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដូចផលខុសពីហេតុដូច្នោះដែរ៖ ដោយមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ ព្រលឹងចូលរួមចំណែកក្នុងភាពអស់កល្បជានិច្ចរបស់ព្រះអង្គ។ នៅក្នុងសិរីរុងរឿង យើងមិនទៅជាអស់កល្បជានិច្ចដូចព្រះជាម្ចាស់ឡើយ (តាមបែបទស្សនវិជ្ជា គ្មាហេតុផលឡើយ) ប៉ុន្តែ យើងអាចចូលរួមក្នុងភាពអស់កលបជានិច្ចរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដូចពួកទេវទូតដែរ។

នៅក្នុងការមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់នោះ អស់អ្នកដែលមានសុភមង្គលនៅតែមានសមត្ថភាពអាចវិនិច្ឆ័យយ៉ាងត្រឹមត្រូវបំផុតឥតមានកំហុស ជាការវិនិច្ឆ័យដែលមានសេរីភាពក្នុងការជ្រើសរើស — គឺជាការវិនិច្ឆ័យដើម្បីសម្រេចចិត្ត — ដោយចង់បានយ៉ាងមុតមាំនូវសេចក្តីល្អជាក់លាក់ណាមួយ។ ការវិនិច្ឆ័យនេះជាសកម្មភាពនៃបញ្ញា និងឆន្ទៈ ដែលប្រព្រឹត្តទៅដោយគ្មានការស្ទាក់ស្ទើរ និងគ្មានការរារែកឡើយ។ ការវិនិច្ឆ័យនេះមកពីឆន្ទៈដែលបានពង្រឹងយ៉ាងរឹងមាំនៅក្នុងសេចក្តីល្អ និងដែលគ្មានអវិជ្ជា ស្របតាមព្រះហឬទ័យរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ ក្នុងករណីនេះ គេនិយាយអំពីសេរីភាពនៃសហស្តម្ភភាព និងការយល់ព្រម ច្រើនជាងសេរីភាពនៃការជ្រើសរើស។

 

៥. រូបកាយរស់ឡើងវិញ និងរូបកាយរុងរឿង

ដោយសារតែរូបកាយចាំបាច់សម្រាប់សុភមង្គលនៃព្រលឹង និងសម្រាប់សុភមង្គលនៃមនុស្សទាំងមូល នោះរូបកាយនេះត្រូវតែជារូបកាយរបស់បុគ្គលនោះពិតប្រាកដ។ ហេតុនេះ ព្រលឹងត្រូវតែយកមករូបកាយដដែលវិញ (idem corpus resumet)។ រូបកាយត្រូវតែមានធម្មជាតិ និងប្រភេទដូចគ្នានៅពេលដែលព្រលឹងបានចាកចេញពេលស្លាប់ មិនមែនជារូបកាយខ្ចីពីគេ មិនមែនជារូបកាយសត្វ ឬធ្វើឡើងពីអ្វីផ្សេងក្រៅពីអ្វីដែលបង្កើតជារូបកាយមនុស្សនោះទេ។ រូបកាយដ៏រុងរឿងជារូបកាយរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ ដែលត្រូវបានរៀបចំ និងមានរចនាសម្ព័ន្ធដូចធ្លាប់មាននៅក្នុងលក្ខខណ្ឌនៃពេលវេលា។ ដូច្នេះ រូបកាយដ៏រុងរឿងនេះនឹងជារូបកាយដដែលនៅក្នុងស្ថានភាពមួយផ្សេងទៀត ស្របទៅតាម «ពិភពលោក និងផ្ទៃមេឃថ្មី»។

“ដោយសារតែព្រលឹងវិញ្ញាណខាងបញ្ញានៅតែបន្តមាន ដូច្នេះនៅពេលរស់ឡើងវិញ ព្រលឹងនេះត្រូវតែរួបរួមជាមួយរូបកាយដដែលដែលមានអត្តសញ្ញាណតែមួយ”។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មានការលំបាកមួយដែរ។ ជាការពិតណាស់ ការបែកគ្នារវាងព្រលឹង និងរូបកាយជាឧប្បត្តិហេតុ តែការរលួយនៃរូបកាយមនុស្សមានលក្ខណៈសារធាតុ។ នៅពេលស្លាប់ រូបកាយរលាយ និងរលត់ទៅ។ តាមធម្មជាតិ ការកសាងរូបកាយឡើងវិញនេះ មិនស្ថិតនៅក្នុងអានុភាពនៃធម្មជាតិឡើយ។

“ដោយសារតែរូបកាយមនុស្សរលួយក្នុងលក្ខណៈសារធាតុនៅពេលស្លាប់ នោះមានតែគុណធម៌ (virtute) កិច្ចការ (operatio) និងឬទ្ធានុភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (potentia divina) ទេ ដែលអាចស្តាររូបកាយនេះឡើងវិញ ឱ្យមានអត្តសញ្ញាណតែមួយ”។

ដោយឬទ្ធានុភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ព្រលឹង ដែលជាគោលការណ៍ និងជាទម្រង់នៃរូបកាយផ្ទាល់ខ្លួន កាន់កាប់រូបកាយនេះឡើងវិញ ពោលគឺ កសាងរូបកាយឡើងវិញ ប៉ុន្តែនៅក្នុងស្ថានភាពមួយស្របនឹងសិរីរុងរឿងនៃពិភពលោកថ្មី។ ព្រលឹងផ្តល់ទម្រង់ឱ្យរូបធាតុឡើងវិញ ក៏មាននៅក្រោមវិមាត្រនៃព្រលឹងរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ។ ដោយរូបធាតុ និងឬទ្ធានុភាពព្រះជាម្ចាស់ ព្រលឹងទទួលយករូបកាយនេះមកវិញ ដែលបានទៅជាអមតៈ និងដ៏រុងរឿង។ ដូច្នេះ «ពិតជាមនុស្សដដែលដែលរស់ឡើងវិញ»។

ម្យ៉ាងទៀត ព្រលឹង ដែលព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើត និងដែលមានអត្តសញ្ញាណបុគ្គលនៅក្នុង និងតាមរយៈរូបធាតុ (ដែលជាគោលការណ៍ដើមនៃអត្តសញ្ញាណបុគ្គលនោះ) រក្សាទុកនូវលក្ខណៈបុគ្គល បន្ទាប់ពីសេចក្តីស្លាប់។ បន្ទាប់មក ព្រលឹងបញ្ជូនលក្ខណៈបុគ្គលនេះទៅឱ្យរូបធាតុវិញ នៅពេលរស់ឡើងវិញ។ ហេតុដូច្នេះហើយ រូបកាយដ៏រុងរឿងមិនមែនជារូបកាយផ្សេងនោះទេ ប៉ុន្តែជារូបកាយរបស់បុគ្គលនោះផ្ទាល់ ទោះបីជាក្នុងចន្លោះពេលការស្លាប់ និងការរស់ឡើងវិញ រូបកាយនោះបានរលាយបាត់អស់ មិននៅសល់អ្វីទាល់តែសោះក៏ដោយ។ សន្តថូម៉ាសមានប្រសាសន៍ថា៖ «ព្រលឹងជាធម្មជាតិនៃរូបកាយ»។ សន្តថូម៉ាសមានចម្លើយចំពោះការលំបាកដែលបានលើកឡើង អំពីអត្តសញ្ញាណបុគ្គលនៃរូបកាយមនុស្ស មុនពេលស្លាប់ និងក្រោយពេលរស់ឡើងវិញ។

ក្នុងស្ថានភាពទាំងពីរ (នៅលើផែនដី​ និងដ៏រុងរឿង) រូបកាយមានអត្តសញ្ញាណតែមួយ ដោយអានុភាពនៃទម្រង់ដែលមានលក្ខណៈបុគ្គល។ នៅពេលរស់ឡើងវិញ សារធាតុវិញ្ញាណមានតែមួយ និងមានសមត្ថភាព ដោយឬទ្ធានុភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ អាចកសាងរូបកាយឡើងវិញ ស្របនឹងព្រលឹងដ៏មានសិរីរុងរឿង។ នៅពេលស្លាប់ អានុភាពនៃវិញ្ញាណដឹងទាំងអស់ នៅតែបន្តមាននៅក្នុងព្រលឹង ប៉ុន្តែស្ថិតក្នុងសភាពមិនទាន់ដំណើរការ ឬអសកម្ម ដើម្បីរង់ចាំរហូតដល់ពេលសកម្មឡើងវិញ នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌថ្មីនៃរូបកាយដ៏រុងរឿង។ ព្រះជាម្ចាស់ស្តារមនុស្សទាំងមូលឡើងវិញ ទាំងក្នុងព្រលឹង និងក្នុងរូបកាយ ទាំងតាមប្រភេទ និងតាមលក្ខណៈបុគ្គល។

ដូច្នេះ មនុស្សទាំងអស់នឹងរស់ឡើងវិញសម្រាប់ជីវិតដែលមិនចេះរលត់សូន្យ (ad statum incorruptibilis vitae) ប៉ុន្តែពួកគេមិនមានរបៀបរស់នៅដូចគ្នានោះទេ (modum vivendi)។ ជាការពិតណាស់ មានទាំងមនុស្សសុចរិត និងមនុស្សដែលត្រូវបណ្តាសា។ ការរស់ឡើងវិញមានលក្ខណៈសកល ស្តារសកលលោកទាំងមូលឡើងវិញ ទាំងមនុស្សសុចរិត និងមនុស្សដែលត្រូវបណ្តាសា។ ព្រះជាម្ចាស់មិនបំផ្លាញចោលឡើយ។ មនុស្សអាក្រក់នឹងទទួលបាន «ផលនៃអំពើរបស់ពួកគេ» ទាំងនៅក្នុងព្រលឹង និងនៅក្នុងរូបកាយ។ មនុស្សទាំងអស់នឹងរស់ឡើងវិញ ដើម្បីរស់នៅជាអមតៈ (in perpetuum) ដោយមិនអាចស្លាប់បានទៀត។ សន្តថូម៉ាសមិនទទួលយកគំនិតនៃវដ្តនៃការកើតស្លាប់ ការបង្កើតនិងការរលាយ ឬការចាប់ជាតិនិងការចាប់ជាតិថ្មីនោះទេ។ ដូច្នេះ មនុស្សទាំងអស់នឹងរស់ឡើងវិញ (resurgere) តាមលក្ខណៈអមតៈ។ អមតភាពនៃព្រលឹងក្លាយទៅជាអមតភាពនៃរូបកាយ។ «ភាពមិនចេះរលត់សូន្យនេះ នឹងកើតមានឡើងដោយឬទ្ធានុភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ពេលនោះ ព្រលឹងនឹងមានអំណាចត្រួតត្រាលើរូបកាយរបស់ខ្លួន រហូតដល់រូបកាយនេះមិនអាចរលួយបានទៀតឡើយ។ ជាការពិតណាស់ អ្វីៗនៅតែបន្តមាន ដរាបណាទម្រង់នៅតែគ្របដណ្តប់លើសារធាតុរូបធាតុ»។ នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌបច្ចុប្បន្ន ព្រលឹងត្រួតត្រារូបកាយបានត្រឹមតែមួយផ្នែកប៉ុណ្ណោះ។ ជាក់ស្តែង ព្រលឹងមិនអាចឃាត់រូបកាយមិនឱ្យចាស់ និងស្លាប់បានឡើយ ហើយជារឿយៗមនុស្សតែងតែដូចជាបែកបាក់គ្នារវាងអ្វីដែលជាសាច់ឈាម និងអ្វីដែលជាវិញ្ញាណនៅក្នុងខ្លួនគេ។ នៅក្នុងស្ថានភាពនៃសិរីរុងរឿង ព្រលឹងនឹងទទួលយករូបកាយរបស់ខ្លួនមកវិញ ដែលខ្លួននឹងត្រួតត្រា គ្របដណ្តប់យ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ និងផ្តល់ទម្រង់ឱ្យទាំងស្រុង។ ការត្រួតត្រានេះនឹងមានលក្ខណៈពេញលេញ ព្រោះពេលនោះ យើងនឹងមិនអាចស្លាប់បាន ទាំងក្នុងលក្ខណៈអត្ថិភាពវិទ្យា និងរូបវិទ្យា។ ទោះបីជាព្រលឹងទទួលបានសុភមង្គល ឬត្រូវបណ្តាសាក៏ដោយ ក៏រូបកាយនឹងមិនរលួយឡើយ។ ការរួមរស់ជាស្ថាពរនៃព្រលឹង និងរូបកាយដែលមិនអាចបំផ្លាញបានឡើយ ជាច្បាប់នៃសកលលោកថ្មី។

នៅពេលដែលសេចក្ដីស្លាប់លែងមានហើយ អ្វីៗទាំងអស់ដែលធ្លាប់ថែរក្សា និងស្តារជីវិតខាងរូបកាយឡើងវិញនឹងលែងបន្តទៀតហើយ។ ហេតុនេះ ការប្រើប្រាស់អាហារ និងការបន្តពូជនឹងត្រូវបញ្ឈប់៖

“ដោយសារតែមនុស្សដែលរស់ឡើងវិញនឹងលែងស្លាប់ទៀតទេ អ្វីៗដែលព្រះជាម្ចាស់បានរៀបចំសម្រាប់ស្ថានភាពនៃជីវិតបច្ចុប្បន្នក៏នឹងរលាយបាត់ទៅដែរ៖ [...] ការបរិភោគ និងការផឹកដែលចាំបាច់សម្រាប់ទ្រទ្រង់ជីវិតដែលត្រូវស្លាប់នេះ [...] យ៉ាងណាមិញ ចំពោះសម្លៀកបំពាក់ ពីព្រោះសម្លៀកបំពាក់មានប្រយោជន៍ត្រឹមតែសម្រាប់ការពាររូបកាយពីធាតុខាងក្រៅ កម្ដៅ ឬភាពត្រជាក់តែប៉ុណ្ណោះ”។

ចំពោះសម្លៀកបំពាក់ យើងកត់សម្គាល់ថា សន្តថូម៉ាសមិនលើកយកហេតុផលទាក់ទងនឹងភាពសមរម្យ ឬសោភ័ណភាពមកបញ្ជាក់នោះទេ។

“ការប្រើប្រាស់សរីរាង្គបន្តពូជត្រូវបញ្ឈប់ ព្រោះនៅលើលោកនេះ ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតសិរីរាង្គនោះដើម្បីបន្តពូជ និងរក្សាពូជអម្បូរ។ នៅក្នុងពិភពលោកថ្មី មិនបាច់បន្តពូជ ឬ «ប្រើប្រាស់អ្វីៗដែលជាសាច់ឈាម» សូម្បីតែសេចក្តីត្រេកត្រអាលដែលមនុស្សធ្លាប់រកឃើញនៅក្នុងការរួមរស់ស្របច្បាប់រវាងបុរស និងស្ត្រីក៏ដោយ។ មិនមែនមានន័យថាសេចក្តីត្រេកត្រអាលរវាងប្តីប្រពន្ធជាជារឿងអាក្រក់នោះទេ គឺជារឿងល្អ ប៉ុន្តែសម្រាប់តែក្នុងកំឡុងពេលនៅលើផែនដីប៉ុណ្ណោះ។ អំណរ និងសេចក្តីត្រេកត្រអាលក្នុងសុភមង្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នឹងជម្រៅជ្រៅ និងខ្លាំងក្លាជាង (maxime)។ សន្តថូម៉ាសមានប្រសាសន៍ថា៖ សូម្បីតែនៅលើលោកនេះ «សេចក្តីត្រេកត្រអាលនៃសាច់ឈាម» មិនមែនជាសេចក្តីត្រេកត្រអាលដ៏អស្ចារ្យបំផុតដែរ ទោះបីជាវាអាចខ្លាំងក្លាក៏ដោយ ប៉ុន្តែអំណរនៃវិញ្ញាណជម្រៅជ្រៅ និងបរិសុទ្ធជាងនៅក្នុងទឹកដីស្ថានបរមសុខ (in patria)។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សន្តថូម៉ាសមិនបានចោទសួរអំពីសរីរាង្គកាយ និងសេចក្តីត្រេកត្រអាលដែលជាប្រភពរបស់វា ដែលអាចនឹងផ្លាស់ប្តូរ ឬកែប្រែឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើងនៅក្នុងជីវិតអមតៈ។ គ្មានអ្វីត្រូវបានរក្សាទុកសម្រាប់សេចក្តីរីករាយតែមួយគត់។។ ប៉ុន្តែ យើងដឹងថា មុខងារនៃការចិញ្ចឹមជីវិត និងការបន្តពូជក៏មានគោលបំណងពង្រឹងទំនាក់ទំនងផងដែរ ប៉ុន្តែលោកមិនបានលើកឡើងអំពីចំណុចនេះទេ។ យូរៗម្តង តាមពិតទៅគឺកម្រណាស់ លោកបានលើកឡើងថា សោភ័ណភាពចាំបាច់ ដើម្បីឱ្យមានរូបកាយដ៏ពេញលេញ (ad dignissimum ornamentum corporis៖ ជាគ្រឿងលម្អដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនៃរូបកាយ) ដើម្បីពន្យល់ថា គ្រប់ផ្នែករបស់សរីរាង្គទាំងអស់នៃរូបកាយនឹងត្រូវបានរក្សាទុកនៅក្នុងជីវិតនៃពិភពលោកថ្មី។

ជាពិសេស សន្តថូម៉ាសសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើភាពសុក្រឹត (integritas) និងភាពពេញលេញ (totum) នៃមនុស្សនៅក្នុងរូបកាយរបស់គេ។ ដោយសារតែសកម្មភាពនៃការផ្លាស់ប្តូរ និងការកែប្រែថ្មីនៃចក្រវាលជាកិច្ចការរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ជាស្នាព្រះហស្តផ្ទាល់របស់ព្រះអង្គ នោះការផ្លាស់ប្តូរនេះក៏ពាក់ព័ន្ធនឹងមនុស្សដែលជាសត្វលោកដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ដែលសរីរាង្គគ្រប់ផ្នែក (omnia membra) ត្រូវតែត្រូវបានស្តារឡើងវិញ ក្នុងនាមជាផ្នែកនៃរូបកាយទាំងមូល។ អ្វីដែលព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតមក ទ្រង់ក៏នឹងបង្កើតឡើងវិញឱ្យបានល្អឥតខ្ចោះ។ លើសពីអំណោះអំណាងដ៏សំខាន់នេះ ដែលយើងអាចហៅថា ជាលក្ខណៈសកលវិទ្យា យើងក៏អាចបន្ថែមអំណោះអំណាងមួយទៀត។ ការស្តារឡើងវិញនេះជាសកម្មភាពនៃធម៌មេត្តាករុណា និងឬទ្ធានុភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ហើយក៏ជាសកម្មភាពនៃយុត្តិធម៌ផងដែរ។ ជាការពិតណាស់ នៅក្នុងស្ថានភាពចុងក្រោយនេះ មនុស្សនឹងទទួលនូវទណ្ឌកម្ម ឬរង្វាន់ដែលពួកគេសមនឹងទទួល តាមអំពើរបស់ពួកគេក្នុងអំឡុងពេលជីវិតនេះ។ ហេតុនេះហើយ បានជា៖

“ពួកគេគួរនៅតែមានសរីរាង្គទាំងឡាយណា ដែលពួកគេបានប្រើដើម្បីបម្រើយុត្តិធម៌ ឬប្រព្រឹត្តអំពើបាបនៅក្នុងជីវិតនេះ ដើម្បីឱ្យពួកគេទទួលការដាក់ទណ្ឌកម្ម ឬរង្វាន់នៅក្នុងសរីរាង្គផ្ទាល់ដែលពួកគេបានប្រើ ដើម្បីធ្វើអំពើបាប ឬសាងកុសល”។

សន្តថូម៉ាសបញ្ជាក់ច្បាស់ថា៖ «ព្រះបុត្រារបស់ព្រះជាម្ចាស់បានទទួលយករូបកាយជាមនុស្ស ដើម្បីស្តារធម្មជាតិមនុស្សឡើងវិញ។ ដូច្នេះ ព្រះអង្គនឹងកែតម្រូវអ្វីដែលជាកំហុសឆ្គងនៃធម្មជាតិចំពោះមនុស្សទាំងអស់ ហើយមនុស្សគ្រប់គ្នានឹងត្រឡប់ពីសេចក្តីស្លាប់មកកាន់ជីវិតវិញតាមរបៀបនេះ។ ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គនឹងកែតម្រូវកំហុសឆ្គងបុគ្គលម្នាក់ៗចំពោះតែអស់អ្នកដែលបានជឿជាក់លើព្រះគ្រីស្តប៉ុណ្ណោះ»។ ទោះបីជាការរស់ឡើងវិញមានលក្ខណៈសកលក៏ដោយ ក៏ការរស់ឡើងវិញមិនផ្តល់លទ្ធផលដូចគ្នាសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូបនោះដែរ ព្រោះថា «មនុស្សមិនគ្រប់គ្នាជឿលើព្រះគ្រីស្ត»។

មនុស្សសុចរិតនឹងទទួលបានរង្វាន់នៅក្នុងរូបកាយរបស់ពួកគេ ហើយមនុស្សទុច្ចរិតដែលមិនបានប្រែចិត្តនឹងទទួលទណ្ឌកម្មនៅក្នុងរូបកាយរបស់ពួកគេ គឺនៅក្នុងរូបកាយដែលមិនចេះរលួយ និងគ្មានកំហុសឆ្គង (sine defectu) ជារូបកាយដ៏រុងរឿង។ កំហុសឆ្គងពីធម្មជាតិ ឬកង្វះខាតផ្នែករូបកាយមិនសមស្របចំពោះរូបកាយដែលរស់ឡើងវិញ។ កិច្ចការនៃការស្តារឡើងវិញជាស្នាព្រះហស្តផ្ទាល់នៃឬទ្ធានុភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលមិនអាចមានការខ្វះខាត់បានឡើយ។

នៅទីនេះ សន្តថូម៉ាសបញ្ជាក់មួយចំណុចដ៏សំខាន់៖ អ្វីដែលនឹងរស់ឡើងវិញ ជាសច្ចភាពនៃធម្មជាតិរូបកាយរបស់គេប៉ុណ្ណោះ មិនមែនអ្វីដែលកើតឡើងដោយឧប្បត្តិហេតុក្នុងអំឡុងពេលជីវិត ឬអ្វីដែលបានបន្ថែមមក ឬបានមកពីខាងក្រៅនោះទេ។ ការរស់ឡើងវិញផ្ដោតលើសារជាតិជាមនុស្ស ប៉ុន្តែមិនមែនអ្វីដែលបានកំណត់អត្តសញ្ញាណរបស់គេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនោះទេ។ គេនឹងមិនរស់ឡើងវិញក្នុងនាមជាជាងជួសជុលឡាន ឬក្នុងនាមជាសាស្ត្រាចារ្យនៅមហាវិទ្យាល័យនោះឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្វីដែលជាលក្ខណៈបុគ្គលក្នុងផ្លូវវិជ្ជមាន ទាំងផ្នែកសីលធម៌ និងវិញ្ញាណ នឹងនៅបន្តមាន។

មនុស្សនឹងរស់ឡើងវិញតាមរបៀបដែលគ្មានអ្វីអាចខ្វះខាតចំពោះធម្មជាតិរបស់គេ ហើយអ្វីដែលគេធ្លាប់ខ្វះខាត ព្រះជាម្ចាស់ក៏នឹងបំពេញបន្ថែមឱ្យ។ ក្នុងកំឡុងពេលនៃការស្តារមនុស្សឡើងវិញ អ្វីដែលធ្លាប់មាននៅក្នុងរូបកាយមនុស្ស ទោះក្នុងពេលណាមួយក៏ដោយ ដែលជាលក្ខណៈឥតប្រយោជន៍ និងលើសលប់ នឹងមិនមានវត្តមាននៅទីនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្វីដែលធ្លាប់ខ្វះខាត ដោយសារតែវិបត្តិនៃធម្មជាតិ ឬដោយសារឧប្បត្តិហេតុ នឹងត្រូវបានរកឃើញមកវិញ។ ភាពសុក្រឹតនៃធម្មជាតិ និងបុគ្គល តម្រូវឱ្យមានការស្តារឡើងវិញនូវរាល់ធាតុរូបវិទ្យាទាំងឡាយដែលធ្វើឱ្យទៅជាជាបុគ្គលម្នាក់។

“ប្រសិនបើបុគ្គលខ្លះធ្លាប់ខ្វះខាតសរីរាង្គណាមួយនៅក្នុងជីវិតនេះ ឬបើពួកគេមិនទាន់សម្រេចនូវលក្ខណៈល្អឥតខ្ចោះមុនពេលស្លាប់ ពួកគេនឹងទទួលនូវអ្វីទាំងអស់ឱ្យបានពេញលេញនៅពេលរស់ឡើងវិញ ដោយឬទ្ធានុភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់។

នៅក្នុងជីវិតដ៏មានសុភមង្គល ព្រលឹងនឹងទទួលពីព្រះជាម្ចាស់នូវរូបកាយមួយសមស្របទៅនឹងសុភមង្គលនៃព្រលឹងនេះ៖ ជាការពិតណាស់ អ្វីដែលព្រះជាម្ចាស់បង្កើតសម្រាប់គោលដៅណាមួយ ព្រះអង្គក៏ត្រូវតែរៀបចំទៅតាមតម្រូវការនៃគោលដៅនោះ។ ម្យ៉ាងទៀត ព្រលឹងដែលបានឈានដល់ចំណុចកំពូលនៃសកម្មភាពបញ្ញាត្រូវតែមានរូបកាយមួយដែលមិនមករារាំង ឬធ្វើឱ្យព្រលឹងនេះយឺតយ៉ាវនោះ”។

នៅពេលដែលសន្តថូម៉ាសនិយាយអំពីការរារាំង និងការធ្វើឱ្យយឺតយ៉ាវ លោកចង់សំដៅទៅលើភាពធ្ងន់នៃលក្ខខណ្ឌរូបកាយ តែលោកមិនគិតពីផលវិបាកនៃបាបកម្មដើម។ នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌបច្ចុប្បន្ន និងបណ្តោះអាសន្ននេះ សារធាតុខាងរូបកាយមានអត្ថប្រយោជន៍ និងជាទ្រព្យសម្បត្តិសម្រាប់សកម្មភាពនៃព្រលឹង ប៉ុន្តែក៏មិនច្បាស់លាស់ មិនស្ថិតស្ថេរ និងប្រែប្រួល ដែលជួនកាលរំខានដល់សកម្មភាពខាងវិញ្ញាណ។ ម្យ៉ាងទៀត នៅពេលព្រលឹងប្រព្រឹត្តសកម្មភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត (ដូចជាការធ្វើសមាធិ) រូបកាយអាចទៅជាឧបសគ្គដែរ (រូបកាយចុះខ្សោយ ឬមានជំងឺ)។ ស្មារតីត្រូវតែដកខ្លួនចេញពីសកម្មភាពនៃវិញ្ញាណដឹង ដើម្បីសម្រេចកិច្ចការនោះឱ្យបាន៖ “ការដកខ្លួនចេញពីវិញ្ញាណដឹងជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់ដើម្បីអាចយល់ដឹងអំពីតថភាពទេវភាពមួយចំនួន”។ រូបកាយផ្ទាល់មិនមែនជាឧបសគ្គសម្រាប់ព្រលឹងនោះទេ ប៉ុន្តែ ព្រលឹងត្រួតត្រារូបកាយត្រឹមតែមួយផ្នែកប៉ុណ្ណោះ។ ការរស់ឡើងវិញនឹងផ្ដល់ឱ្យព្រលឹងចេះគ្រប់គ្រងរូបកាយឱ្យបានឥតខ្វោះ។ ព្រះជាម្ចាស់នឹងឈ្នះភាពរលួយដែលជាចរិតលក្ខណៈពីកំណើតរបស់រូបកាយ ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាសន្តថូម៉ាសសរសេរថា៖

“រូបកាយរបស់អស់អ្នកដែលរស់ឡើងវិញ នឹងមិនចេះរលួយ ហើយក៏មិនបង្អាក់ព្រលឹងដូចជាពេលបច្ចុប្បន្ននេះដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញ រូបកាយដ៏រុងរឿងនឹងមិនចេះរលួយ នឹងចុះចូលទាំងស្រុងចំពោះព្រលឹង ហើយមិនប្រឆាំងនឹងព្រលឹងក្នុងរឿងអ្វីទាំងអស់”។

តើអ្វីទៅជាលក្ខណៈសម្បត្តិនៃរូបកាយដ៏រុងរឿង ដែលមិនចេះរលួយ នៅពេលដែលព្រលឹងពង្រីកអំណាចលើរូបធាតុ? សន្តថូម៉ាសឆ្លើយថា៖ «ដោយមានរូបកាយនៅក្នុងអំណាចរបស់ខ្លួនទាំងស្រុង ព្រលឹងនឹងធ្វើឱ្យរូបកាយនោះទៅជាល្អិតសុខុម (subtile) ពោលគឺ ទៅជាវិញ្ញាណ។ ព្រលឹងនឹងផ្ដល់ឱ្យរូបកាយនូវគុណសម្បត្តិដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមបំផុត៖ គឺសិរីរុងរឿងនៃពន្លឺ (gloria claritatis)»។ ដោយមិនអាចកែប្រែ ឬផ្លាស់ប្តូរ រូបកាយនឹងមានសភាពមិនចេះឈឺចាប់ ឬរំភើបញាប់ញ័រ (impassibile) ហើយ «ដោយសារតែរូបកាយចុះចូលទាំងស្រុងចំពោះព្រលឹង ដូចជាឧបករណ៍ដែលចុះចូលចំពោះអ្នកបញ្ជា រូបកាយនេះនឹងទៅជាមានភាពរហ័សរហួន (agile)»។ បន្ទាប់ពីភាពល្អិតសុខុម និងភាពរហ័សរហួន សន្តថូម៉ាសកំណត់គុណសម្បត្តិ (ឬអំណោយទាន) ពីរផ្សេងទៀតដល់រូបកាយដ៏រុងរឿង គឺភាពមិនចេះឈឺចាប់ និងពន្លឺ។

«រូបកាយដ៏រុងរឿងនឹងមានគុណសម្បត្តិបួន៖ ភាពល្អិតសុខុម ភាពភ្លឺស្វាង ភាពមិនចេះឈឺចាប់ និងភាពរហ័សរហួន»។

រូបកាយដ៏រុងរឿងដែលចុះចូលទាំងស្រុងចំពោះព្រលឹង (totaliter animae subditum) ត្រូវតែល្អឥតខ្ចោះ ដើម្បីបម្រើជាឧបករណ៍ដល់ព្រលឹង និងដើម្បីចូលរួមក្នុងសកម្មភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនៃចំណេះដឹង និងសេចក្តីស្រឡាញ់។ រូបកាយនេះក៏ត្រូវតែមាននូវគុណសម្បត្តិអរូបីចាំបាច់នានា ហៅថា qualitates corporis gloriosi ពោលគឺលក្ខណៈសម្បត្តិខាងរូបកាយ (proprietates corporalis) ដែលសមស្របទៅនឹងស្ថានភាពថ្មីនេះ។ អំណោយទាន (dotes) ទាំងនេះ កើតចេញពីស្ថានភាពប្រកបដោយសុភមង្គល និងលក្ខខណ្ឌនៃសិរីរុងរឿង នៃរូបកាយដ៏រុងរឿង បន្ទាប់ពីការវិនិច្ឆ័យចុងក្រោយ ដែលជារង្វាន់ចុងក្រោយសម្រាប់មនុស្សសុចរិត។

រូបកាយដ៏រុងរឿង ដែលជារូបកាយរបស់មនុស្សសុចរិត មានគុណសម្បត្តិជាក់លាក់ទាំងបួននេះ។ គុណសម្បត្តិនោះជាលក្ខណៈបន្ទាប់បន្សំ (ចៃដន្យ) ដែលកំណត់នូវសារធាតុរូបកាយរបស់អស់អ្នកដែលព្រះជាម្ចាស់បានកំណត់ទុកជាមុន នៅក្នុងស្ថានភាពនៃសិរីរុងរឿង។ ដើម្បីឱ្យយល់ច្បាស់អំពីចំណុចនេះ យើងនឹងសិក្សាលិខិតទីមួយផ្ញើទៅជូនគ្រីស្តបរិស័ទនៅកូរិនថូស ដោយមិនភ្លេចប្រើប្រាស់ទិន្នន័យខ្លះៗពីសៀវភៅ Compendium និង Contra Gentiles៖

១. រូបកាយដែលរស់ឡើងវិញមិនចេះរលួយ (impassibilitas) មានន័យថា រូបកាយមិនចេះស្លាប់ផង មិនចេះឈឺចាប់ផងដែរ៖ “រូបកាយដែលមិនចេះរលួយនោះ មិនត្រឹមតែរួចផុតពីសេចក្តីស្លាប់ (អមតៈ) ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែ រួចផុតពីគ្រប់ទុក្ខវេទនាដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ ពីខាងក្នុង ឬពីខាងក្រៅឡើយ”។ គ្មានអ្វីអាចប៉ះពាល់ដល់រូបកាយដ៏រុងរឿងនេះ (ការឈឺចាប់ ការចុះខ្សោយ ឬទុក្ខវេទនា)។ អសមត្ថភាពក្នុងការឈឺចាប់នេះ មិនរារាំងអ្នកដែលរស់ឡើងវិញ ពីការទទួលអារម្មណ៍ដែលកើតចេញពីវិញ្ញាណដឹងនោះទេ។ ភាពមិនចេះឈឺចាប់ មិនមែនមានន័យថា ភាពគ្មានវិញ្ញាណដឹងនោះទេ។ សន្តថូម៉ាសមានប្រសាសន៍ថា មនុស្សសុចរិត “នឹងប្រើប្រាស់វិញ្ញាណដឹងរបស់ពួកគេសម្រាប់សេចក្តីរីករាយ ក្នុងអ្វីដែលមិនផ្ទុយនឹងស្ថានភាពនៃភាពមិនចេះរលួយ”។

២. រូបកាយដ៏រុងរឿងទៅជាពន្លឺ (claritas) ដែលជាសម្រស់ ភាពត្រចះត្រចង់ និងរស្មី។ ពន្លឺនៃរូបកាយជាពន្លឺនៃសិរីរុងរឿងដែលគ្របដណ្តប់លើរូបកាយ។ សិរីរុងរឿងជាពន្លឺនៃទេវភាពដែលជះចេញមកខាងក្រៅ។ ពន្លឺនេះ សំដៅទៅលើរស្មីដែលចែងចាំងយ៉ាងត្រចះត្រចង់។ រូបកាយដ៏រុងរឿងចែងចាំងដោយពន្លឺពីខាងក្នុង ដោយព្រលឹងរួមរស់ជាមួយព្រះជាម្ចាស់យ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ។

“ព្រលឹងដែលរីករាយនឹងឃើញព្រះជាម្ចាស់ នឹងពោរពេញដោយពន្លឺវិញ្ញាណម្យ៉ាង ហើយដោយជះត្រឡប់នៃព្រលឹងមកលើរូបកាយ នោះរូបកាយនឹងទទួលពន្លឺនៃសិរីរុងរឿង”។

៣. រូបកាយដ៏រុងរឿងមានភាពរហ័សរហួន (agilitas) មានន័យថា រូបកាយនឹងលែងមានភាពទន់ខ្សោយទៀតហើយ។ នៅលើលោកនេះ រូបកាយយឺតយ៉ាវ ធ្ងន់ និងពិបាកធ្វើចលនាឱ្យបានងាយស្រួល ជាពិសេសនៅពេលដែលមនុស្សចាស់ទៅ។ «ប៉ុន្តែ រូបកាយនឹងរស់ឡើងវិញនៅក្នុងឬទ្ធានុភាព (យោងតាម ១ កូរិនថូស ១៥:៤៣) ពោលគឺឬទ្ធានុភាពនឹងធ្វើឱ្យរូបកាយនឹងអាចធ្វើចលនាបានក្រោមការជម្រុញនៃព្រលឹង ដោយគ្មានការលំបាកបន្តិចសោះ»។ ដូច្នេះ ជីវិតនៅលើស្ថានបរមសុខ ការសម្រាកអស់កល្បជានិច្ច មិនមានភាពនៅទ្រឹងស្ងៀមនោះទេ មិនមែនមានន័យថា ចលនាចាំបាច់សម្រាប់ជីវិតនេះឡើយ ប៉ុន្តែរូបកាយដ៏រុងរឿងមានអំណាចបែបនេះ។

៤. រូបកាយដ៏សិរីមានភាពល្អិតសុខុម (subtilitas) ពោលគឺ មានលក្ខណៈវិញ្ញាណ។ ក្នុងចំណោមអំណោយទានទាំងអស់ ភាពល្អិតសុខុមគឺជាគុណសម្បត្តិ ដែលសន្តថូម៉ាសយកចិត្តទុកដាក់វិភាគយ៉ាងវែងឆ្ងាយ។ អំណោយទាននេះមានន័យថា ទោះបីជានៅតែមានលក្ខណៈរូបធាតុ រូបកាយដ៏សិរីមានលក្ខណៈវិញ្ញាណ (មិនមែនមានន័យថា រូបកាយដ៏រុងរឿងប្រែទៅជាវិញ្ញាណទេ) ប៉ុន្តែ រូបកាយចូលរួមយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះនៅក្នុងជីវិតនៃវិញ្ញាណ។ សន្តថូម៉ាសកត់សម្គាល់ថា កាលណារូបធាតុចុះចូលចំពោះទម្រង់ខ្លាំងប៉ុណ្ណា នោះរូបធាតុនេះមានភាពល្អឥតខ្ចោះក្នុងធម្មជាតិរបស់ខ្លួនខ្លាំងប៉ុណ្ណោះ។ ការធ្វើឱ្យមានលក្ខណៈវិញ្ញាណ មានន័យថា ភាពសុក្រឹតឡើង ប៉ុន្តែ មិនមែនជាការលុបបំបាត់រូបធាតុឱ្យទៅជារូបកាយដែលគ្មានបរិមាណ ឬគ្មានវិមាត្រនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាពល្អិតសុខុមនៃរូបកាយដ៏រុងរឿង មិនមានន័យថា រូបកាយនេះអាចមានវត្តមានក្នុងពេលតែមួយ និងនៅកន្លែងតែមួយជាមួយរូបកាយផ្សេងទៀត (ទោះរូបកាយធម្មតា ឬរូបកាយដ៏សិរី) ដោយឯកឯងនោះទេ បើមានរឿងបែបនេះកើតឡើង នោះគឺជាអព្ភូតហេតុ។ រូបកាយដ៏រុងរឿងនៅតែមានកម្រិតក្នុងអានុភាពរបស់ខ្លួន។ «ការស្ថិតនៅកន្លែងតែមួយជាមួយរូបកាយផ្សេងទៀតក្នុងពេលដំណាលគ្នា មិនអាចកើតចេញពីអំណោយទាន ឬគុណសម្បត្តិនៃរូបកាយដ៏រុងរឿងនោះទេ»។ ប្រសិនបើនៅក្នុងពិភពលោកថ្មី រឿងនេះអាចទៅរួច ដូចជាអព្ភូតហេតុរបស់ព្រះគ្រីស្ត ដែលបានយាងចូលទៅជួបពួកសាវ័កទាំងទ្វារបិទជិត (យោងតាម យ៉ូហាន ២០:១៩) នោះនឹងកើតឡើងដោយសារឥទ្ធិពលនៃឬត្ធានុភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលមាននៅក្នុងរូបកាយ ដូចជាបុព្វហេតុបញ្ជា និងប្រតិបត្តិ ក្នុងឧបករណ៍ដែលរួមបញ្ចូលជាមួយ។

ចំពោះអាយុរបស់មនុស្សដែលរស់ឡើងវិញ សន្តថូម៉ាសយល់ថា មនុស្សទាំងអស់ (មិនថាជាមនុស្សសុចរិត ឬមនុស្សដែលត្រូវបណ្តាសា) នឹងរស់ឡើងវិញ «ក្នុងវ័យរបស់ព្រះគ្រីស្ត ដោយសារតែភាពល្អឥតខ្ចោះនៃធម្មជាតិ ដែលមានតែនៅក្នុងវ័យនេះប៉ុណ្ណោះ» ពោលគឺ ក្នុងវ័យប្រហែល ៣៣ ឆ្នាំ។ យើងឃើញថា សន្តថូម៉ាសព្យាយាមបង្ហាញនូវចរិតលក្ខណៈជាក់ស្តែង និងរូបវិទ្យាពិតប្រាកដនៃជីវិតដ៏រុងរឿង។

រូបកាយថ្មីសមស្របទៅនឹងពិភពលោកថ្មី ដែលជាព្រះរាជ្យនៃស្ថានបរមសុខ។ រាល់រូបកាយតែងតែស្ថិតនៅក្នុងទីកន្លែងណាមួយ ដូច្នេះ «ទីកន្លែងត្រូវតែមានសមាមាត្រទៅនឹងអ្វីដែលស្ថិតនៅទីនោះ»។ លក្ខណៈសម្បត្តិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់នៃរូបកាយដ៏សិរីមិនរារាំងរូបកាយនេះពីការមានទីតាំងច្បាស់លាស់នោះទេ។ រូបកាយដ៏រុងរឿងនៅតេមានរូបធាតុ និងបរិមាណ។ ទោះជារូបកាយនេះស្ថិតនៅក្រៅពេលវេលា រូបកាយនេះក៏នៅតែចុះបញ្ជីក្នុងរយៈពេលមួយ (ដែលមិនមែនជាកាលវិវដ្ត ប៉ុន្តែជារយៈពេលដែលសកម្មភាពបន្តបន្ទាប់គ្នានៃព្រលឹងវាស់វែង ដូចយើងបានឃើញរួចមកហើយ)។

ម្យ៉ាងទៀត ទោះបីជារូបកាយដ៏រុងរឿងមិនស្ថិតនៅក្នុងទីតាំង (locus) នៃពិភពលោកនេះទៀតក្តី ក៏រូបកាយនេះមិនមានសេរីភាពផុតពីដែនកំណត់ទាំងស្រុងនោះទេ។ រូបកាយដ៏រុងរឿងមាន «លំហ» ផ្ទាល់ខ្លួន។ លោកថូម៉ាសមិនរំលងទំនាក់ទំនងរវាង លំហ-រយៈពេល (ការបន្តបន្ទាប់គ្នា) នៃរូបកាយឡើយ។ ចក្រវាលដែលព្រះជាម្ចាស់ «ប្រែរូប» មិនអាចរំលោភលើច្បាប់រូបកាយវិជ្ជា (metaphysics) នៃលំដាប់លំដោយ និងរយៈពេលដែលព្រះអង្គបានបង្កើតឡើងនោះទេ។

រូបកាយដ៏សិរីស្ថិតនៅ «ខ្ពស់ជាងស្ថានលើទាំងឡាយ» (យោងតាម អេភេសូរ ៤:១០) ជាទីកន្លែងដែលមានព្រះគ្រីស្តក្នុងព្រះកាយដ៏រុងរឿង ទ្រង់ដែលគង់នៅខ្ពស់ហួសពីពិភពលោករបស់យើង។ យើងមិនអាចដឹងថា ស្ថានបរមសុខដំបូង ស្ថិតនៅទីណានោះទេ ហើយរឹតតែមិនអាចដឹងទៀតថា តើពិភពលោកថ្មីស្ថិតនៅទីណាឡើយ។ ព្រះកាយដ៏សិរីរបស់ព្រះគ្រីស្តជាចំណុចចាប់ផ្តើម ប៉ុន្តែមានប្រភពចេញពីពិភពលោករបស់យើង។

រូបកាយដែលរស់ឡើងវិញនៅតែមានភេទ (ប្រុស/ស្រី) ទោះបីជាដូចយើងបានឃើញរួចមកហើយថា នឹងមិនមានការប្រើប្រាស់មុខងារភេទនៅក្នុងស្ថានបរមសុខក៏ដោយ។ គ្មានពិភពលោកថ្មីដែលគ្មានភេទ ឬភេទចម្រុះ (androgynous) ព្រោះការបែងចែកភេទជាផ្នែកមួយនៃភាពល្អឥតខ្ចោះនៃធម្មជាតិ។ ការរស់ឡើងវិញជួសជុលរាល់កំហុសឆ្គងនៃធម្មជាតិ ហើយ «គ្មានអ្វីដែលព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតជាភាពល្អឥតខ្ចោះ ត្រូវបាត់បង់ឡើយ»។ ព្រះអង្គពោរពេញទៅព្រះប្រាជ្ញាញាណ «ទ្រង់រៀបចំអ្វីៗទាំងអស់ទៅតាមលំដាប់លំដោយជាក់លាក់»។ ការបែងចែកភេទមកពីធម្មជាតិ ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃលំដាប់អរូបី (supernatural order) ដែលបំពេញធម្មជាតិនោះ។ ព្រះរាជ្យនៃស្ថានបរមសុខ មិនមែនជាអ្វីផ្សេងក្រៅពីព្រះសហគមន៍ក្នុងទម្រង់ចុងក្រោយរបស់ខ្លួននោះទេ ដែលបុរស និងស្ត្រីជាមជ្ឈមណ្ឌល និងជាចំណុចកំពូល ហើយព្រះជាម្ចាស់បានរៀបចំអ្វីៗផ្សេងទៀតនៅជុំវិញ និងនៅក្រោមពួកគេ។

 

៦. ពេលវេលានៃការរស់ឡើងវិញ និងសេចក្តីសង្ឃឹមលើការរស់ឡើងវិញ

 

នៅក្នុងមាត្រានៃជំនឿដែលគ្រីស្តបរិស័ទកាតូលិកប្រកាសថា រូបកាយនឹងរស់ឡើងវិញ គេបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ការរស់ឡើងវិញនោះនឹងកើតមាននៅពេលអនាគត ជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលគេរង់ចាំដោយសេចក្តីជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំក្នុងជំនឿ។ ដូច្នេះ ការរស់ឡើងវិញមិនទាន់កើតឡើងនៅឡើយទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក្នុងន័យមួយ យើងអាចនិយាយថា ការរស់ឡើងវិញបានកើតឡើងរួចស្រេចទៅហើយ ប្រសិនបើយើងនិយាយអំពីការរស់ឡើងវិញខាងវិញ្ញាណនៃព្រលឹងដែលព្រះជាម្ចាស់បានជាសះស្បើយពីបាប។

សន្តថូម៉ាសមានប្រសាសន៍ថា៖ «មនុស្សរស់ឡើងវិញខាងវិញ្ញាណពីសេចក្តីស្លាប់នៃបាប»។ ប៉ុន្តែ ការរស់ឡើងវិញនៃរូបកាយ ដែលជាសម្រេចជាស្ថាពរការរស់ឡើងវិញនោះ នៅតែជាព្រឹត្តិការណ៍នាពេលអនាគត នៅគ្រាចុងក្រោយបំផុត នៅពេលដែលព្រះជាម្ចាស់នឹងធ្វើឱ្យចក្រវាឡទាំងមូលមានសភាពថ្មីឡើងវិញ។

អស់អ្នកដែលមានសុភមង្គលនៅស្ថានបរមសុខ មិនរងទុក្ខវេទនាដោយគេបានបែកចេញពីរូបកាយរបស់ពួកគេជាបណ្តោះអាសន្ននោះទេ ព្រោះពួកគេមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ ទើបមានសុភមង្គលដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម និងសិរីរុងរឿង ដែល នឹងជះត្រឡប់ទៅលើរូបកាយទាំងមូលវិញ។ ពួកគេរង់ចាំការរស់ឡើងវិញនោះ ដោយជឿជាក់ពិតប្រាកដថា នឹងបានសម្រេចឱ្យជាក់ស្តែង។ ការជឿជាក់នេះមិនមែនជា «សេចក្តីសង្ឃឹម» តាមន័យចំឡើយ។ នៅក្នុងសុភមង្គលចុងក្រោយបំផុត ភស្តុតាងជាក់ស្តែងជំនួសជំនឿ និងសេចក្តីសង្ឃឹម មនុស្សមានអ្វីៗទាំងអស់រួចហើយ ដោយមិនធ្វើឱ្យការរស់ឡើងវិញនៃរូបកាយដែលមិនទាន់មកដល់នោះ ក្លាយជាកង្វះខាត ឬការបាត់បង់អ្វីឡើយ។

ផ្ទុយទៅវិញ ក្នុងអំឡុងពេលនៃការធ្វើដំណើរជីវិតលើផែនដីនេះ មនុស្សដែលកំពុងរស់នៅក្រោមរបបនៃជំនឿ នៅតែមាន «សេចក្តីសង្ឃឹមលើពិភពលោកនាពេលអនាគត»។ មនុស្សរំពឹងទុក «ដោយជឿទុកចិត្តយ៉ាងមុតមាំ» ឱ្យឃើញព្រះជាម្ចាស់ជាមុនសិន ហើយបន្ទាប់មក ទើបរស់ឡើងវិញខាងរូបកាយ ដែលនឹងបំពេញអ្វីៗទាំងអស់ជាស្ថាពរ។

គួរបញ្ជាក់ថា ការរស់ឡើងវិញនៃមនុស្សស្លាប់ មិនមែនជាកម្មវត្ថុចម្បងនៃសេចក្ដីសង្ឃឹម ដែលមកពីព្រះជាម្ចាស់ឡើយ។ កម្មវត្ថុពិតប្រាកដនៃគុណធម៌នេះ គឺសុភមង្គលអស់កល្បជានិច្ច (beatitudo aeterna) ពោលគឺ ការសោយសុខក្នុងព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់ (in fruitione ipsius Deus consistit) ដែលយើងទទួលដោយឃើញព្រះអង្គភ្លាមៗ។ ដូច្នេះ សេចក្តីសង្ឃឹមដែលមកពីព្រះជាម្ចាស់មានកម្មវត្ថុចម្បង គឺសុភមង្គលអស់កល្បជានិច្ច ប៉ុន្តែមានកម្មវត្ថុបន្ទាប់បន្សំ គឺសេចក្តីល្អផ្សេងៗទៀត រួមទាំងសិរីរុងរឿងនៃរូបកាយផងដែរ។ ហេតុនេះ យើងអាចនិយាយថា សេចក្តីសង្ឃឹមដែលមកពីព្រះជាម្ចាស់លាតសន្ធឹងទៅដល់ការរស់ឡើងវិញនៃរូបកាយ ក្នុងនាមជាផ្នែកបំពេញបន្ថែម ឬជាកម្មវត្ថុបន្ទាប់បន្សំ ទោះជាក៏សំខាន់ដែរ។

យើងមិនអាចដឹងអំពីថ្ងៃស្លាប់ និងថ្ងៃជំនុំជម្រះដោយឡែករបស់យើងម្នាក់ៗយ៉ាងណា នោះយើងក៏រឹតតែមិនអាចឱ្យមនុស្សលោកដឹងអំពីថ្ងៃជំនុំជម្រះចុងក្រោយ និងថ្ងៃនៃការរស់ឡើងវិញនៅពេលរស់នៅក្នុលោកនេះបានយ៉ាងនោះដែរ។

ការរស់ឡើងវិញនៃមនុស្សជាតិទាំងអស់ នឹងត្រូវសម្រេចឡើងក្នុងពេលដំណាលគ្នា នៅគ្រាចុងក្រោយ [ចុងសម័យកាល] នៅពេលព្រះគ្រីស្តនឹងយាងមកជាលើកទីពីរ «ក្នុងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះអង្គ ដើម្បីប្រកាសសាលក្រមជំនុំជម្រះជាទូទៅ និងជាស្ថាពរ»។ មនុស្សទាំងអស់ ទោះជាមនុស្សសុចរិត ឬមនុស្សអាក្រក់ក៏ដោយ នឹងរស់ឡើងវិញព្រមៗគ្នាក្នុងមួយប៉ព្រិចភ្នែក ប៉ុន្តែមានតែមនុស្សសុចរិតប៉ុណ្ណោះ ដែលព្រះជាម្ចាស់នឹងផ្លាស់ប្តូររូបកាយ ពោលគឺ មានរូបកាយដ៏រុងរឿង។ មនុស្សទាំងអស់នឹងមានរូបកាយដែលមិនចេះរលួយ ប៉ុន្តែមានតែមនុស្សសុចរិតប៉ុណ្ណោះ ដែលនឹងទទួលបាននូវលក្ខណៈសម្បត្តិទាំងបួន (dotes) នៃរូបកាយដ៏រុងរឿង។

ការជំនុំជម្រះរបស់ព្រះជាម្ចាស់នេះជាការជំនុំជម្រះរបស់ព្រះគ្រីស្ត ដែល «ព្រះបិតាបានប្រគល់អំណាចជំនុំជម្រះឱ្យ»។ ព្រះជាម្ចាស់បានលាក់កំបាំងពេលវេលានេះកុំឱ្យមនុស្សលោកស្គាល់។ មនុស្សមិនអាចដឹងអំពីទីបញ្ចប់នៃជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គេយ៉ាងណា (សាស្តា ៩, ១២) «គ្មាននរណាម្នាក់អាចដឹងមុនអំពីទីបញ្ចប់នៃពិភពលោកនេះយ៉ាងនោះដែរ»។ ពេលវេលានេះនៅក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រ និងព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលយើងមិនអាចឈ្វេងយល់បាននៅពេលបច្ចុប្បន្ននេះ (ម៉ាថាយ ២៤, ៣៦)។

“ព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យឱ្យពេលវេលានៃការជំនុំជម្រះ [និងការរស់ឡើងវិញ] នៅជារឿងសម្ងាត់ ដើម្បីឱ្យមនុស្សលោកប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច ខ្លាចក្រែងមិនទាន់បានរៀបចំខ្លួនរួចរាល់នៅពេលការជំនុំជម្រះមកដល់។ ហេតុដូច្នេះហើយ បានជាព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យឱ្យម្នាក់ៗមិនដឹងអំពីពេលវេលានៃសេចក្តីស្លាប់ ព្រោះម្នាក់ៗនឹងត្រូវចូលមកបង្ហាញខ្លួនសម្រាប់ការជំនុំជម្រះ ក្នុងសភាពបែបណា ដែលគេបានចាកចេញពីជីវិតនេះ (ម៉ាថាយ ២៤, ៤២)។

បន្ទាប់ពីការជំនុំជម្រះចុងក្រោយ អស់អ្នកដែលមានសុភមង្គល និងបានរស់ឡើងវិញ មិនមែននៅទំនេរឥតប្រយោជន៍នោះទេ។ សន្តថូម៉ាសលើកឡើងអំពីប្រភេទផ្សេងៗនៃសកម្មភាព ដែលពួកគេអាចធ្វើបាន ហើយជាដំបូងបង្អស់ គឺសកម្មភាពទីមួយ ដែលកើតមានមុនការរស់ឡើងវិញ ពោលគឺ ការមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ប្រកបដោយសុភមង្គលដ៏ឧត្តុង្គឧត្តម។

 

៧. ការមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់របស់អស់អ្នកដែលរស់ឡើងវិញ

“អស់អ្នកដែលបានរស់ឡើងវិញនឹងទទូលសុភមង្គលចុងក្រោយនេះ គឺពួកគេរួចផុតពីស្ថានភាពពុករលួយ និងភាពប្រែប្រួល” ដែលធ្លាប់មាននៅលើផែនដី។ ជាដំបូង សុភមង្គលនេះ កើតមានយ៉ាងបរិបូរណ៍តាមរយៈសកម្មភាពខាងវិញ្ញាណនៃចំណេះដឹង និងសេចក្ដីស្រឡាញ់ បន្ទាប់មកតាមរយៈសកម្មភាពខាងរូបកាយ ស្របតាមលក្ខខណ្ឌនៃរូបកាយដ៏រុងរឿង ក្នុងពិភពលោកថ្មី។

ពិភពដ៏រុងរឿងនេះបង្ហើយអ្វីៗដែលព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើត ដើម្បីតែមនុស្ស និងទេវទូតប៉ុណ្ណោះ។ ព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតមនុស្ស និងទេវទូទ ដោយព្រះហឬទ័យប្រណីសន្តោស ព្រោះពួកគេជារូបតំណាង និងមានលក្ខណៈដូចព្រះអង្គ (imago Dei)។ អ្នកទាំងពីរជា imago creationis និង imago trinitatis។ ព្រះគុណពីដើមដំបូងមុនពេលធ្លាក់ក្នុងអំពើបាប ក៏ដូចជាព្រះគុណនៃការសង្គ្រោះក្រោយអំពើបាបដំបូង បានប្រទានឱ្យព្រលឹងមនុស្សអាចចូលរួមក្នុងព្រះជន្មរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលគេហៅថា imago gratiae ដែលជា imago recreationis ។

សុភមង្គលដ៏រុងរឿងបង្កើតឱ្យមាន similitudo perfectionis et bonitatis divinae (ភាពដូចគ្នានៃភាពល្អឥតខ្ចោះ និងសេចក្តីសប្បុរសរបស់ព្រះជាម្ចាស់) នៅក្នុងព្រលឹងរបស់អ្នកដែលមានសុភមង្គលដ៏វិសេសវិសាល។ យើងឆ្លងកាត់ពីព្រះគុណនៃអ្នកធ្វើដំណើរ (gratia ad viatorem) ទៅកាន់សិរីរុងរឿង៖ gratia ad gloriam ទៅកាន់សិរីរុងរឿងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (gloria divina) ។ ដោយសារព្រលឹងជាវិញ្ញាណ និងអមតៈ មនុស្ស capax Dei និង imago Dei ហើយដោយអំណោយនៃសិរីរុងរឿង គេនឹងចូលរួមក្នុងភាពល្អឥតខ្ចោះនៃសុភមង្គលដ៏ទេវភាព (beatitudo divina) ទាំងក្នុដោយមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ (សុភមង្គលកម្មវត្ថុ) ទាំងក្នុងនាមជាម្ចាស់នៃសកម្មភាពជាន់ខ្ពស់នៃព្រលឹង (សុភមង្គលអត្តវត្ថុ) ។

ព្រះជាម្ចាស់នឹងប្រទានសុភមង្គលចុងក្រោយ និងដ៏ល្អឥតខ្ចោះនេះ ដល់ព្រលឹងនៃមនុស្សសុចរិត ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការវិនិច្ឆ័យបុគ្គលម្នាក់ៗ សូម្បីតែមុនពេលគេរស់ឡើងវិញក៏ដោយ (ឬសម្រាប់ព្រលឹងទាំងប៉ុន្មាននៅក្នុងទីជម្រះ បន្ទាប់ពីរយៈពេលនៃការពិន័យនោះ)។ សន្តថូម៉ាសបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ (ដោយប្រឆាំងនឹងទេវវិទ្យាខាងកើត) ថា ព្រះជាម្ចាស់មិនពន្យាពេលប្រទានសុភមង្គលនៃទស្សនៈវិសេសដល់មនុស្សសុចរិត និងជនដ៏វិសុទ្ធរហូតដល់ថ្ងៃវិនិច្ឆ័យចុងក្រោយនោះទេ ប៉ុន្តែព្រះអង្គនឹងប្រទានឱ្យភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការស្លាប់៖

“ព្រលឹងនៃជនដ៏វិសុទ្ធដែលបានរួចផុតពីរូបកាយរបស់ខ្លួន នឹងបានទៅដល់ទីតាំងនៃស្ថានបរមសុខដោយមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់។ សិរីរុងរឿងនៃព្រលឹងដ៏វិសុទ្ធ ដែលស្ថិតនៅក្នុងការមើលឃោះញព្រះជាម្ចាស់នោះ មិនត្រូវបានពន្យារពេលរហូតដល់ថ្ងៃវិនិច្ឆ័យ នៅពេលដែលពួកគេទទួលរូបកាយមកវិញនោះទេ។ [...] ដូច្នេះ ទាក់ទងនឹងសិរីរុងរឿងនៃព្រលឹង មិនត្រូវជឿថា រង្វាន់ដែលព្រះគ្រីស្តប្រទានដល់អ្នកជឿដ៏ស្មោះត្រង់របស់ព្រះអង្គ ត្រូវបានពន្យារពេលរហូតដល់ពួកគេទទួលរូបកាយមកវិញនោះឡើយ”។

គោលដៅចុងក្រោយបង្អស់ ស្ថិតនៅលើសកម្មភាពខាងវិញ្ញាណមួយដែលគេហៅថា ទស្សនៈវិសេសវិសាល៖ នៅទីនោះ គេនឹងឃើញសារធាតុរបស់ព្រះជាម្ចាស់ (per suam essentiam)។ ព្រះជាម្ចាស់ក្លាយជាទម្រង់នៃបញ្ញារបស់អ្នកដែលស្គាល់ព្រះអង្គ និងដែលរួមរស់ជាមួយព្រះអង្គ។ នៅពេលនោះ សម្រាប់បញ្ញា ព្រះជាម្ចាស់ជាអ្វីដែល (quod) គេបានស្គាល់ និងជាមធ្យោបាយ (quo) ដែលគេស្គាល់ព្រះអង្គ។ គ្មានមធ្យោបាយណាក្រៅពីព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់ ដែលអាចឱ្យព្រលឹងនៃមនុស្សសុចរិតមើលឃើញព្រះអង្គដោយផ្ទាល់បានឡើយ។ មានតែព្រះជាម្ចាស់មួយព្រះអង្គគត់ ដែលអាចឱ្យព្រលឹងចូលទៅដល់សារធាតុអស់កល្បជានិច្ចរបស់ព្រះអង្គ និងចូលទៅដល់អ្វីដែលជាព្រះអង្គផ្ទាល់បាន លុះត្រាតែបញ្ញាដែលព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតនេះ (ដែលក្នុងករណីនេះ គឺជាបញ្ញារបស់មនុស្ស) ត្រូវបានរៀបចំជាស្រេចជាស្ថាពរ។

“តាមពិតទៅ អ្វីៗទាំងអស់ដែលទទួលយកទម្រង់ណាមួយ ត្រូវតែរៀបចំខ្លួនសម្រាប់ទម្រង់នោះផងដែរ។ ដូច្នេះ ដោយយោងទៅតាមធម្មជាតិ បញ្ញារបស់យើងមិនស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពនេះជាស្រេចជាស្ថាពរ ចំពោះទម្រង់នៃព្រះអង្គដែលជាសច្ចធម៌ពិតប្រាកដនោះឡើយ (បើមិនដូច្នោះទេ បញ្ញានោះមុខជាបានទៅដល់សច្ចធម៌នោះតាំងពីដំបូងមកម្ល៉េះ)។ ហេតុដូច្នេះហើយ នៅពេលដែលបញ្ញាទៅដល់សច្ចធម៌នោះ ព្រះជាម្ចាស់ត្រូវលើកបញ្ញានេះ តាមការៀបចំថ្មី ដែលយើងហៅថា ពន្លឺនៃសិរីរុងរឿង (lumen gloriae)។

ការរៀបចំនេះ លើកស្ទួយលក្ខណៈសម្បត្តិឱ្យបញ្ញាមានសមត្ថភាពបន្ថែមអាចមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់បាន។ ការរៀបចំនេះប្រៀបដូចជាពន្លឺដែលពង្រឹង និងពង្រីកអំណាចឱ្យស្គាល់ ដើម្បីឱ្យបញ្ញាមានសមាមាត្រអាចប្រព្រឹត្តកិច្ចការហួសពីធម្មជាតិដោយផ្ទាល់។ ដោយពន្លឺហួសពីធម្មជាតិនេះ អ្នកដែលមានសុភមង្គលវិសេសអាចមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ក្នុងសារធាតុនៃព្រះត្រីឯក។ ព្រលឹងមានលក្ខណៈដូចព្រះជាម្ចាស់ ប៉ុន្តែ លក្ខណៈស្រដៀងគ្នា ដែលព្រះជាម្ចាស់បានចារិកទុកក្នុងព្រលឹងនេះ (ដែលជាលក្ខណៈចៃដន្យ) មិនមែនជា «អ្វីមួយ» ឬជាមធ្យោបាយ ដែលគេអាចទៅដល់ព្រះអង្គដោយផ្ទាល់ (similitudo in quo) នោះឡើយ ប៉ុន្តែ គឺជាមូលហេតុដែលនាំឱ្យគេឃើញព្រះអង្គភ្លាមៗ (sub quo)។ សារធាតុនៃនៃព្រះត្រីឯកផ្ទាល់ គឺជាអ្វីដែលគេអាចស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់ដោយផ្ទាល់បាន។ ព្រះជាម្ចាស់ជាទាំងអ្វីដែលគេយល់ដឹង និងជាមធ្យោបាយដែលនាំឱ្យគេស្គាល់ព្រះអង្គ ប៉ុន្តែក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ ព្រះអង្គត្រូវតែលើក និងរៀបចំព្រលឹង ដើម្បីបញ្ចេញនូវអំពើនៃចំណេះដឹងពីខាងក្នុងមក ដែលជាចំណេះដឹងផ្ទាល់របស់ព្រលឹងនោះពិតប្រាកដ។ ដោយមានលក្ខណៈដូចព្រះជាម្ចាស់ នៅក្នុងជម្រៅនៃព្រលឹងនេះឯង ទើបបញ្ញាអាចរួមរស់ជាមួយព្រះជាម្ចាស់ដោយផ្ទាល់ ដោយព្រះអង្គផ្ទាល់។

ពន្លឺនៃសិរីរុងរឿង (lumen gloriae) ចាំបាច់ជាដាច់ខាត ដើម្បីឱ្យព្រលឹងមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់។ ជំនឿ ដែលផ្ដល់ឱ្យស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់ ជាមធ្យោបាយឆ្លងកាត់។ ទោះបីសេចក្ដីស្រឡាញ់ជំរុញជំនឿក៏ដោយ ក៏ជំនឿនៅតែជាចំណេះដឹងបែបបទពិសោធន៍ដែលមិនទាន់ពេញលេញ ខុសប្លែកពីទស្សនៈវិសេសដែលជាចំណេះដឹងផ្ទាល់ ជាបទពិសោធន៍ពិតៗ និងសាមញ្ញបំផុត។ ការរួមរស់ជាមួយព្រះជាម្ចាស់ និងវត្តមានរបស់ព្រះអង្គកើតឡើងដោយផ្ទាល់ និងភ្លាមៗ ចំណែកឯតាមរយៈជំនឿវិញ ការរួមរស់អាចកើតមានឡើងបានតែតាមរយៈមធ្យោបាយឆ្លងកាត់ប៉ុណ្ណោះ។ សន្តថូម៉ាសបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ភាពផ្ទាល់នៃទស្សនៈដ៏មានសុភមង្គលនេះ តម្រូវឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរមួយ (ទោះជាលក្ខណៈចៃដន្យ ប៉ុន្តែពិតប្រាកដ និងជ្រាលជ្រៅ) ដើម្បីឱ្យព្រលឹងអាចប្រព្រឹត្តកិច្ចការហួសពីធម្មជាតិ និងខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតនៃចំណេះដឹងនេះបាន។ តាមធម្មជាតិ ព្រលឹងមានទំនោរទៅរកចំណុចនេះ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ព្រលឹងមិនអាចទទួលបាន និងមិនអាចអនុវត្តវាបានឡើយ ប្រសិនបើគ្មានការលើកស្ទួយ ដែលមកពីពន្លឺនៃសិរីរុងរឿង (lumen gloriae) នេះ។

មធ្យោបាយដែលព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតនេះ ពោលគឺ ពន្លឺបញ្ញា (lumen intelligibile) គឺជាអំណោយទានពីព្រះជាអង្គ ជាទម្លាប់ (habitus) ដ៏រឹងមាំ ឬជាគុណសម្បត្តិ ដែលមានឥទ្ធិពលមិនត្រឹមតែលើកបញ្ញាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កើតឱ្យមានអំណរយ៉ាងពិតប្រាកដ នៅក្នុងឆន្ទៈ ដែលក្រេបជញ្ជក់ព្រះអង្គយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ (fruitio Dei perfecta) ផងដែរ។ កម្រិតនៃអំណរនេះខុសគ្នាទៅតាមបុណ្យ / គុណរបស់មនុស្សសុចរិតម្នាក់ៗ។ កាលណាមានសេចក្ដីស្រឡាញ់កាន់តែខ្លាំង គេមានលក្ខណៈកាន់តែដូចព្រះជាម្ចាស់ ហើយគេក៏កាន់តែរីករាយនៅក្នុងអង្គព្រះជាម្ចាស់ដែរ។ គេរីករាយនឹងព្រះអង្គកាន់តែខ្លាំង នៅពេលដែលគេ «យល់ដឹង» និងមានព្រះអង្គនៅក្នុងខ្លួន។ លក្ខណៈនៃ «ការយល់ដឹង» ដ៏មានសុភមង្គលនេះ មកពីព្រលឹងមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ដោយផ្ទាល់ មិនមែនតាមរយៈអ្វីមួយនោះឡើយ។ អ្វីដែលគេធ្លាប់តែជឿ ឥឡូវគេមើលឃើញ អ្វីដែលគេធ្លាប់តែសង្ឃឹម ឥឡូវគេចាប់យកបាន។ «ការចាប់យក» (comprehensio) នេះ មិនមែនជាការយកមកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិផ្ដាច់មុខ (inclusio) នោះទេ ប៉ុន្តែ ព្រះត្រីឯកមានមានវត្តមាន នៅក្នុងអ្នកដែលបាន "ចាប់យក"។

ហេតុនេះ បំណងប្រាថ្នាតាមធម្មជាតិរបស់មនុស្សទៅរកសុភមង្គលវិសេស បានស្ងប់រម្ងាប់នៅក្នុងការមើលឃើញសារធាតុរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ សុភមង្គលវិសេសនោះ ដែលព្រះជាម្ចាស់មានដោយធម្មជាតិពិតរបស់ព្រះអង្គផ្ទាល់ មនុស្សសច្ចរិតនឹងក៏ទទួលបាន ដោយចូលរួមតាមកម្រិតផ្សេងៗពីគ្នា ទៅតាមកម្រិតនៃសេចក្ដីស្រឡាញ់ ដែលពួកគេមានចំពោះព្រះជាម្ចាស់ និងចំពោះអ្នកដទៃ។

ទោះជាមនុស្សមានបុណ្យកុសលផ្សេងៗពីគ្នាក៏ដោយ ពួកគេក៏នឹងទទួលរង្វាន់ដដែលតែមួយដែរ។ អ្នកដែលមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ ទោះជាភ្លាមៗបន្ទាប់ពីការវិនិច្ឆ័យបុគ្គល ឬបន្ទាប់ពីការទទួលពិន័យក្នុងទីជម្រះក្រោយការវិនិច្ឆ័យនោះទេ « នឹងមានសេចក្ដីត្រេកអរចំពោះទស្សនៈវិសេសនេះជាមិនខាន»។ «នៅក្នុងទស្សនៈនៃព្រះជាម្ចាស់ ដែលជាសេចក្ដីល្អ និងជាសច្ចធម៌ពិតប្រាកដ ការយល់ដឹងត្រូវដើរទន្ទឹមគ្នាជាមួយឆន្ទៈដែលរីករាយ និងក្រេបជញ្ជក់នូវសុភមង្គល»។

ពេលយើងមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ យើងក៏ត្រេកអរនឹងអ្វីដែលយើងឃើញ។ ព្រះជាម្ចាស់នឹងបំពេញទាំងបញ្ញា (ទស្សនៈ) និងឆន្ទៈ (ការក្រេបជញ្ជក់) ឱ្យស្កប់ស្កល់ដូចគ្នា សូម្បីតែមុនពេលការរស់ឡើងវិញ ដែលនឹងពង្រីកសុភមង្គលនៃព្រលឹងទៅដល់រូបកាយក៏ដោយ។ រូបកាយនឹងចូលរួមក្នុងសុភមង្គលនោះ នៅពេលដែលព្រលឹងកសាងរូបកាយរបស់ខ្លួនឡើងវិញដោយអានុភាពរបស់ព្រះជាម្ចាស់។

សុភមង្គលវិសេសនេះមិនប្រែប្រួល មកពីឆន្ទៈរឹងមាំ។ ដោយសារតែឆន្ទៈចាក់គ្រឹះយ៉ាងមាំនៅក្នុងទស្សនៈវិសេសដ៏អចិន្ត្រៃយ៍នេះ ទើបបញ្ញាក៏នៅជាប់នឹងសុភមង្គលនេះដែរ។ គ្មានមូលហេតុ ឬហេតុផលណាមួយដែលនាំឱ្យឆន្ទៈងាកចេញពីអ្វីដែលជាគោលដៅរបស់ខ្លួន ជាអ្វីដែលព្រះជាម្ចាស់បានតម្រូវឱ្យបញ្ញា និងឆន្ទៈទៅរកនោះ។ ការទាក់ទាញ ឬទំនោរចិត្តមិនអាចនាំឱ្យអានុភាពនៃឆន្ទៈទៅរកអ្វីដែលផ្ទុយពីនេះបានទេ ធម្មជាតិបានកំណត់ឆន្ទៈទៅរកសេចក្ដីល្អ ដែលខ្លួនមានយ៉ាងបរិបូរណ៍នៅក្នុងទស្សនៈវិសេស។ ព្រះជាម្ចាស់ជាសេចក្ដីល្អសកល និងជាសេចក្ដីសប្បុរសពិតប្រាកដ (bonum universale et ipsa bonitas) ហើយនៅក្នុងទស្សនៈនៃព្រះត្រីឯក៖ « គ្មានសេចក្ដីល្អណាមួយខ្វះខាត រហូតដល់ថ្នាក់ត្រូវទៅស្វែងរកនៅកន្លែងផ្សេងទៀតនោះឡើយ ហើយអ្នកណាដែលឃើញសារធាតុរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ក៏មិនអាចដកឆន្ទៈចេញពីព្រះអង្គបានដែរ »។ « ប្រសិនបើយើងអាចងាកទៅរកអ្វីដែលផ្ទុយពីសុភមង្គលនោះ យើងក៏នឹងប្រព្រឹត្តផ្ទុយពីគោលគំនិតនៃសុភមង្គលដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ព្រោះបើយើងអាចភ័យខ្លាចបាត់បង់សុភមង្គល នោះធ្វើឱ្យបំណងប្រាថ្នាមិនអាចស្ងប់រម្ងាប់បានទាំងស្រុងដែរ »។ សន្តថូម៉ាសមិនមានប្រសាសន៍ថា ការសម្រេចបាននូវគោលដៅចុងក្រោយជាបុព្វហេតុនាំឱ្យយើងអសកម្មនោះឡើយ។ តាមពិតទៅ ភាពមិនប្រែប្រួលនៃព្រលឹងនៅក្នុងសច្ចធម៌ និងសេចក្ដីល្អ មិនមែនជាភាពឋិតថេរនោះឡើយ។ ប៉ុន្តែ ព្រលឹងនៅតែអាចត្រេកអរ និងមានទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកមានសុភមង្គលវិសេសដ៏ទៃទៀត អធិដ្ឋាន ឬបញ្ចេញនូវសកម្មភាពដាច់ដោយឡែកនៃចំណេះដឹង និងសេចក្ដីស្រឡាញ់នោះដែរ ដែលក្នុងនោះរូបកាយដ៏រុងរឿងក៏ចូលរួម និងបង្ហាញឱ្យឃើញសុភមង្គលនោះ។

ព្រលឹងដែលមានសុភមង្គលវិសេស មិនបាត់បង់សេរីភាពក្នុងការសម្រេចចិត្ត (free will) ប៉ុន្តែនៅពេលដែលព្រលឹងបានចាក់គ្រឹះយ៉ាងមាំនៅក្នុងសេចក្ដីល្អហើយ ព្រលឹងនេះមិនមានសេរីភាពងាកចេញ បោះបង់ ឬបដិសេធសេចក្ដីល្អនោះឡើយ។ ចំពោះព្រះជាម្ចាស់ យើងលែងមានសេរីភាពក្នុងការជ្រើសរើស (free will) ទៀតទេ ប៉ុន្តែចំពោះអ្វីៗផ្សេងទៀត ព្រលឹងនៅតែរក្សាសេរីភាពប្រស្រ័យទាក់ទង (ជាមួយអ្នកមានសុភមង្គលដទៃទៀត និងទេវទូត)។ អំពើតាមចិត្តចង់ ឬអារម្មណ៍ឆេវឆាវលែងគ្រប់គ្រងការប្រស្រ័យទាក់ទងទាំងនេះទៀតក៏ដោយ ឥឡូវនេះ ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងសេចក្ដីស្រឡាញ់ចំពោះព្រះជាម្ចាស់ជាអ្នកណែនាំទំនាក់ទំនងទាំងអស់នោះវិញ។

សត្វលោកខាងវិញ្ញាណ មនុស្ស ឬទេវទូត មិនទទួលកម្រិតសិរីរុងរឿងខ្ពស់បំផុត ដ្បិតព្រះជាម្ចាស់មិនប្រទានឱ្យពួកគេ — ព្រះជាម្ចាស់មានសេរីភាពចែកអំណោយទានរបស់ព្រះអង្គដល់អ្នកណាដែលព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យដោយគ្មានអយុត្តិធម៌  — ហើយម្ខាងទៀត មកពីសត្វលោកមិនប្រាថ្នាចង់បានព្រះជាម្ចាស់ដល់កម្រិតនេះដែរ។ កម្រិតទាបបំផុតនៃសិរីរុងរឿងជាលទ្ធផលរួមគ្នានៃបុព្វកំណត់ដោយសេរីរបស់ព្រះជាម្ចាស់ និងកិច្ចសហការក្នុងព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសរបស់សត្វលោកនៅពេលនៅលើផែនដី ដែលគេហៅថា បុណ្យកុសល។

 

៨. ពីសុភមង្គលដ៏សំខាន់បំផុត ទៅកាន់សុភមង្គលបន្ទាប់បន្សំ

ដោយសម្លឹងមើលព្រះជាម្ចាស់ មនុស្សទទួលសិរីរុងរឿង និងអំណរដ៏សំខាន់បំផុត (Essential Bliss)។ «សុភមង្គលដ៏វិសេសបំផុត» ដោយសម្លឹងមើលព្រះជាម្ចាស់ នឹងរីកសាយភាយទៅដល់រូបកាយ នៅពេលដែលមនុស្សសុចរិតរស់ឡើងវិញ។ ដូច្នេះ សិរីរុងរឿងនឹងកើនឡើង និងគ្របដណ្តប់លើមនុស្សទាំងមូល។ រូបកាយនឹងចូលរួមក្នុងការសម្លឹងមើលព្រះជាម្ចាស់ ដោយមិនឃើញដោយផ្ទាល់នូវសារធាតុពិតរបស់ព្រះជាម្ចាស់ឡើយ ប៉ុន្តែឃើញដោយផ្សារភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធរវាងអ្វីដែលភ្នែក និងវិញ្ញាណបានឃើញ ពោលគឺឃើញព្រះបន្ទូលដែលបានក្លាយជាសាច់ឈាម (ព្រះយេស៊ូគ្រីស្ដ) និងឃើញសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះជាម្ចាស់ដែលចាំងឆ្លុះលើអ្វីៗទាំងអស់ដែលព្រះអង្គបានបង្កើត។ លើសពីនេះ បញ្ញានឹងមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់យ៉ាងច្បាស់ រហូតដល់ថ្នាក់អ្វីៗដែលមនុស្សមើលឃើញនឹងភ្នែក ក៏គេអាចទទួលដឹងនូវវត្តមានរបស់ព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់នៅក្នុងនោះដែរ។

នៅក្នុងសៀវភៅអត្ថាធិប្បាយលើប្រយោគ (Commentary of the Sentences) ដែលសន្តថូម៉ាសបានសរសេរ ២០ ឆ្នាំមុនក្បួនទេវវិទ្យា (Summa Theologica) លោកបានទទួលស្គាល់ថា ការរស់ឡើងវិញមានផលទ្វេដងចំពោះសុភមង្គលរបស់មនុស្ស គឺការកើនឡើងនូវវិសាលភាព (extension) និងការកើនឡើងនូវកម្រិតនៃភាពស៊ីជម្រៅ (intensity)។

កម្រិតនៃភាពស៊ីជម្រៅកើនឡើង ពីព្រោះនៅពេលរូបកាយទទួលបានសិរីរុងរឿង នោះព្រលឹងបានសុភមង្គលបន្ថែមបន្ទាប់បន្សំ (Accidental Happiness)។ មនុស្សមានលក្ខណៈពេញលេញនៅពេលដែលគេមានរូបកាយ ជាជាងពេលដែលមានតែព្រលឹងទទេ។ ម្យ៉ាងទៀត សេចក្ដីល្អនេះទាក់ទងនឹងទាំងបញ្ញា ទាំងឆន្ទៈ និងអំណាចទាំងអស់នៃព្រលឹងដែលទទួលអំណរថែមទៀត។ មនុស្សទាំងមូលមានសុភមង្គលតាមរយៈព្រលឹងរបស់គេ។

នៅក្នុងលំដាប់នៃអំណរបន្ទាប់បន្សំ ដែលមានសារៈសំខាន់ចំពោះជីវិតមនុស្ស និងចំពោះព្រលឹងផ្ទាល់ គឺមានវត្តមាននៃមិត្តភាព និងការរស់នៅជុំគ្នាជាមួយអ្នកមានសុភមង្គលដ៏ទៃទៀត។ បើគ្មានចំណងមិត្តភាពទាំងនេះទេ មនុស្សនឹងក្លាយជាអ្នកមានសុភមង្គលឯកោ ម្នាក់ឯង ទោះបីជាបានចូលរួមក្នុងសុភមង្គលនៃព្រះត្រីឯកក៏ដោយ គេក៏នៅតែជាបុគ្គលដែលសោយសុខតែឯងយ៉ាងកំសត់។

ការសម្លឹងមើលព្រះជាម្ចាស់ ដោយមានចិត្តស្រឡាញ់ បង្កើតឱ្យមានសណ្តាប់ធ្នាប់ដ៏ល្អឥតខ្ចោះនៃអំណោយទានរបស់ព្រះវិញ្ញាណដ៏វិសុទ្ធ ព្រមទាំងគុណធម៌សីលធម៌ទាំងឡាយ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់មនុស្សសុចរិតទាំងអស់។ អ្នកមានសុភមង្គលនឹងទទួលលក្ខណៈល្អឥតខ្ចោះទាំងផ្នែកធម្មជាតិ និងហួសពីធម្មចាតិ ជាសេចក្តីសុខរបស់មនុស្សទាំងក្នុងលោកនេះ និងជាតិខាងមុខ។ ការស្គាល់អំពីព្រះជាម្ចាស់ និងអំពីអ្វីៗទាំងអស់នៅក្នុងព្រះអង្គ (ពោលគឺមូលហេតុដំបូងបង្អស់) នឹងល្អឥតខ្ចោះ។ មនុស្សនឹងទទួលចំណេះដឹងអំពីព្រះជាម្ចាស់ ដោយផ្ទាល់ តាមរយៈបទពិសោធន៍ជាក់ស្តែង (មិនមែនមកពីចម្ងាយ) ជាចំណេះដឹងពោរពេញដោយការសោយសុខ និងភាពរីករាយ។

ជីវិតនៅស្ថានបរមសុខ ទោះបីជាកេធ្លាប់ហៅថាជា «ការសម្រាក» ក៏មិនមែនជាការដេកលក់ដែរ។ ពេលនោះ នៅតែមានសកម្មភាពកម្រិតខ្ពស់បំផុត។

សកម្មភាពនៃគុណធម៌ និងអំណោយទានដែលនៅតែមាន នៅស្ថានបរមសុខ នឹងបង្កើតឱ្យមាន «ផល» និង «សុភមង្គលពិតប្រាកដ»។ អ្វីៗទាំងនេះនឹងមានវត្តមានក្នុងសភាពដ៏ល្អឥតខ្ចោះបំផុត ដើម្បីជារង្វាន់ដល់ការប្រព្រឹត្តដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់មនុស្សនៅលើផែនដី ក្រោមការដឹកនាំនៃព្រះវិញ្ញាណ និងជាផលនៃព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោស ដែលមនុស្សបានទទួលយក។ សុភមង្គល និងអំណោយទានទាំងនេះ នឹងក្លាយជាប្រភពនៃអំណរបន្ទាប់បន្សំ និងជាប្រភពនៃសកម្មភាពដ៏ល្អវិសេសវិសាល។

អ្វីដ៏ល្អបន្ទាប់បន្សំនៃសុភមង្គលដ៏ល្អឥតខ្ចោះ មានលក្ខណៈសញ្ញា (Characters) ការបំភ្លឺ (Illuminations) និងជាពិសេសរស្មីម្កុដ (Aureoles) ព្រមទាំងផលនៃស្ថានបរមសុខ៖

នៅពេលដែលលោកសន្តថូម៉ាសរំឮកអំពី «លក្ខណៈសញ្ញា» លោកចង់សំដៅលើការផ្តល់សមត្ថភាពហួសពីធ្មជាតិបីយ៉ាងដែលយើងទទួលពីអគ្គសញ្ញាជ្រមុជទឹក លាបថ្ងាស និងតែងតាំងជាបូជាចារ្យ។ ជាការពិតណាស់ នៅស្ថានបរមសុខ លែងមានការថ្វាយយញ្ញបូជាតាមបែបអគ្គសញ្ញា ឬការអនុវត្តមុខងារជាបូជាចារ្យទៀតហើយ (ការគោរពបូជាខាងក្រៅក៏នឹងត្រូវបញ្ឈប់) ប៉ុន្តែនឹងនៅសេសសល់នូវយញ្ញបូជាដ៏បរិសុទ្ធបំផុតមួយ ដែលកើតចេញពីក្នុង​និងខាងក្រៅ ជាការសរសើរតម្កើង និងការថ្វាយបង្គំ។ យញ្ញបូជានៅស្ថានបរមសុខនេះ នឹងបង្ហើយកិច្ចនៃអគ្គសញ្ញា និងយញ្ញបូជាទាំងឡាយ ដោយរួបរួមជាមួយព្រះត្រីឯក។ ហេតុនេះ «លក្ខណៈសញ្ញា» នៃអគ្គសញ្ញានឹងនៅស្ថិតស្ថេរក្នុងជីវិតបន្ទាប់។ ជាការពិតណាស់ ដោយសារអគ្គសញ្ញាទាំងបីនោះ យើងចូលរួមក្នុងឋានៈជាបូជាចារ្យរបស់ព្រះគ្រីស្ដ យើងក៏មិនអាចបាត់បង់លក្ខណៈសញ្ញានេះបានឡើយ។ សន្តថូម៉ាសបញ្ជាក់ថា លក្ខណៈសញ្ញានេះនឹងនៅបន្តមាន ដើម្បីជាការអាម៉ាស់ដល់អ្នកធ្លាក់នរក និងជាសិរីរុងរឿងដល់អ្នកដែលព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើស៖ «លក្ខណៈសញ្ញានឹងនៅបន្តបន្ទាប់ពីជីវិតនេះ សម្រាប់មនុស្សល្អ គឺដើម្បីបន្ថែមសិរីរុងរឿងដល់ពួកគេ ចំពោះមនុស្សអាក្រក់ គឺដើម្បីបន្ថែមភាពថោកទាបដល់ពួកគេ»។ លក្ខណៈសញ្ញានឹងបង្ហាញឱ្យឃើញនៅស្ថានបរមសុខអស់អ្នក ដែលធ្លាប់ជាអ្នកបម្រើក្នុងពិធីបុណ្យ នៅលើផែនដី។ លក្ខណៈសញ្ញានេះមិនមែនជាសញ្ញានៃឧត្តមភាពណាមួយឡើយ ហើយក៏មិនមែនជាការរើសអើងចំពោះភាពបរិសុទ្ធរបស់អ្នកមានសុភមង្គលដែរ ប៉ុន្តែ លក្ខណៈសញ្ញានេះនឹងក្លាយជាហេតុនៃការសរសើរតម្កើង។ «ភាពអស្ចារ្យតាមឋានានុក្រម» ពិតប្រាកដ គឺអាស្រ័យលើកម្រិតនៃជីវិតដ៏វិសុទ្ធ មិនមែនអាស្រ័យលើ «ឋានៈព្រះសហគមន៍បានបង្កើតឡើង» នោះទេ។

“គោលការណ៍តែមួយគត់នៃសណ្តាប់ធ្នាប់ក្នុងឋានានុក្រមស្ថានបរមសុខ គឺយកតាមភាពជិតស្និទ្ធនឹងព្រះជាម្ចាស់៖ អ្នកណាដែលមានភាពស្រដៀងនឹងព្រះជាម្ចាស់ដោយរបៀបរស់នៅដ៏វិសុទ្ធ អ្នកនោះនឹងទៅជាអ្នកខ្ពង់ខ្ពស់បំផុតក្នុងឋានានុក្រម ជាអ្នកដែលភ្លឺចែងចាំងបំផុតក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រនៃសេចក្តីស្រឡាញ់”។

ចំពោះអស់អ្នកដែលព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើស (យ៉ាងហោចណាស់អ្នកខ្លះក្នុងចំណោមពួកគេ) ដែលបានបំភ្លឺអ្នកដទៃ ដោយគុណភាពនៃកិច្ចបង្រៀនរបស់ពួកគេនៅលើផែនដី នឹងទទួលពីព្រះគ្រីស្ដ តាមរយៈពួកទេវទូត នូវព្រះអំណោយនៃការបំភ្លឺ (Illumination) ក្នុងការស្គាល់អំពីអាថ៌កំបាំង និងភាពជ្រាលជ្រៅរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ តាមរយៈពួកទេវទូតរបស់ព្រះអង្គ ព្រះគ្រីស្ដនឹងបំភ្លឺអស់អ្នក ដែលព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើស ដោយផ្តល់ឱ្យពួកគេនូវចំណេះដឹងកាន់តែស៊ីជម្រៅអំពីហេតុនៃកិច្ចការទាំងឡាយរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដែលមាននៅក្នុងព្រះអង្គផ្ទាល់។ មនុស្ស និងពួកទេវទូតនឹងមានទំនាក់ទំនងខាងវិញ្ញាណយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយគ្នា។ សន្តថូម៉ាសយល់ឃើញថា ទំនាក់ទំនងនេះមានលក្ខណៈពីលើចុះក្រោម៖ ពួកទេវទូតកម្រិតខ្ពស់បំភ្លឺពួកទេវទូតកម្រិតទាប ហើយពួកទេវទូតបំភ្លឺមនុស្សលោក។

ឥឡូវនេះ សូមនិយាយអំពី «រស្មីម្កុដ» (Aureoles) និង «ផលនៃស្ថានបរមសុខ»។ រង្វាន់ដ៏សំខាន់បំផុតនៃការសម្លឹងមើលព្រះជាម្ចាស់ សមាមាត្រទៅនឹងកម្រិតនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ (Charity) ដែលអ្នកស្លាប់មានខណៈពេលដែលព្រលឹងចាកចេញពីរូបកាយ។ ពួកគេនឹងមានរស្មីម្កុដ ពោលគឺម្កុដមាស ឬហៅថា Aurea។ លើម្កុដមាស (Corona Aurea) នេះ នឹងមាននូវ «រស្មីម្កុដ» (Aureoles) ផ្សេងទៀត ជាចំណែកនៃសិរីរុងរឿង និងអំណរបន្ទាប់បន្សំ ដែលឆ្លើយតបទៅនឹងសកម្មភាពដ៏មានបុណ្យកសល ឬនិយាយឱ្យចំទៅ គឺឆ្លើយតបទៅនឹងស្ថានភាពជីវិត ឬសកម្មភាពដ៏អស្ចារ្យ និងគួរឱ្យកោតសរសើរ។ រស្មីម្កុដទាំងនេះ អាចមានចំនួនច្រើនចំពោះជនដ៏វិសុទ្ធណា ដែលមានសិរីរុងរឿងកម្រិតទាប តែអាចអវត្តមានចំពោះអ្នកមានសុភមង្គលសំខាន់ខ្ពស់បំផុតដែរ។ រស្មីម្កុដនោះអាចមានកម្រិតខុសៗគ្នា ទៅតាមកម្មវត្ថុ និងមូលហេតុនៃជ័យជម្នះ ដូចជាការយកឈ្នះលើការល្បួង ជ័យជម្នះលើពួកបិសាច ជាដើម។ រស្មីម្កុដទាំងនេះជាសញ្ញានៃអំណរខាងវិញ្ញាណ មានហេតុមកពីសកម្មភាពជាក់លាក់ ដែលមនុស្សបានយកឈ្នះលើសេចក្តីអាក្រក់ គ្រោះអកុសល ឈ្នះលើខ្លួនឯង និងភាពទន់ខ្សោយរបស់ខ្លួន។ អំណរនេះនឹងចាំងឆ្លុះ និងជះរស្មីចេញមកតាមរយៈរូបកាយដ៏មានសិរីរុងរឿងរបស់មនុស្សសុចរិត។

ដោយផ្អែកតាមទស្សនៈរបស់ពួកទេវវិទូនៅសម័យរបស់លោក សន្តថូម៉ាសបែងចែករស្មីម្កុដជា ៣ ប្រភេទ ដែលឆ្លើយតបទៅនឹងជ័យជម្នះ ៣ យ៉ាង។៖

១. រស្មីម្កុដនៃមរណសាក្សី (Martyrs)។

២. រស្មីម្កុដនៃអស់អ្នកដែលបានរក្សាភាពព្រហ្មចារី (Virgins)។

៣. រស្មីម្កុដនៃគ្រូប្រាជ្ញា (Doctors) ដូចជាការយល់ដឹង វិទ្យាសាស្ត្រ និងប្រាជ្ញាស្មារតី។

រស្មីម្កុដទាំងនេះ គ្រាន់តែជាចំណែកតូចមួយ ដកស្រង់ចេញពីសិរីរុងរឿងដ៏ពេញបរិបូររបស់ព្រះគ្រីស្ដ ដែលព្រះអង្គផ្ទាល់មានអ្វីៗទាំងអស់នេះជាប្រភពស្រាប់។ រស្មីម្កុដទាំងនេះ បង្ហាញឱ្យឃើញនូវភាពចម្រុះនៃការចូលរួមក្នុងសិរីរុងរឿងរបស់ព្រះគ្រីស្ដ ដែលនឹងធ្វើឱ្យពួកបិសាចមានភាពអាម៉ាស់ និងបង្កើតនូវអំណរ (បន្ទាប់បន្សំ) ដល់អស់អ្នកដែលមានសុភមង្គល។ ម្នាក់ៗនឹងត្រេកអរចំពោះអ្វីដែលខ្លួនមិនមាន ប៉ុន្តែបានឃើញនៅក្នុងអ្នកដទៃ ដោយគ្មានការច្រណែន ឬឈ្នានីសឡើយ។

“អ្វីដែលបុគ្គលម្នាក់មានជាកម្មសិទ្ធិផ្ទាល់ខ្លួន យើងអាចនិយាយបានថា មនុស្សគ្រប់គ្នាក៏មានជាមួយគេដែរ តាមរយៈសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ដែលធ្វើឱ្យម្នាក់ៗស្រឡាញ់សេចក្តីល្អរបស់អ្នកដទៃ ដូចជាសេចក្តីល្អរបស់ខ្លួនឯងដូច្នោះដែរ”។

ចំពោះ «ផលនៃស្ថានបរមសុខ» (fructus caelestis) វិញ គឺជាអំណរបន្ទាប់បន្សំ ដែលឆ្លើយតបទៅនឹងកម្រិតនៃការចេះខន្តី និងការទប់ចិត្តរបស់អស់អ្នក ដែលមានសុភមង្គល។ សន្តថូម៉ាសចាត់ទុកការចេះទប់ចិត្ត ជាពិសេសការរក្សាព្រហ្មចារីភាពដោយស្ម័គ្រចិត្ត ជាមូលហេតុនៃភាពវិសេសវិសាល ដោយសារតែគំរូរបស់ព្រះគ្រីស្ដ ដែលជាអ្នករក្សាភាពបរិសុទ្ធ និងព្រះនាងម៉ារី ដែលជាគំរូនៃភាពបរិសុទ្ធ និងការថ្វាយខ្លួនយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន។

ក្នុងចំណោមអំណរបន្ទាប់បន្សំផ្សេងៗដែលបន្ថែមសិរីរុងរឿងរបស់អស់អ្នក ដែលព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើស សន្តថូម៉ាសក៏បានរាប់បញ្ចូល៖

១. អំណរនៃភាពក្រីក្រដោយស្ម័គ្រចិត្ត និងការរស់នៅតាមពាក្យសច្ចានៃការស្ដាប់បង្គាប់។

២. ការចូលរួមក្នុងអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះជាម្ចាស់៖ លោកយល់ស្របថា ជនដ៏វិសុទ្ធអាចទទួលរង្វាន់ដោយធ្វើអព្ភូតហេតុសម្រាប់អ្នកកំពុងរស់នៅលើផែនដី ឬដោយដេញបិសាចជាដើម។ ទោះបីជាធម្មតា មនុស្សស្លាប់មិនគ្រប់គ្រងកិច្ចការមនុស្សរស់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែក្នុងករណីនេះ ពួកគេបានចូលរួមក្នុងអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះជាម្ចាស់។

ភាពមិនស្មើគ្នានៃសុភមង្គលនៅស្ថានបរមសុខ​៖ ចំណុចដែលគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលជាង «រស្មីម្កុដ» ទៅទៀតនោះ គឺ ភាពមិនស្មើគ្នា នៃ «សុភមង្គលផ្ទាល់ខ្លួន» (Subjective Beatitude)។ បើទោះបីជាអ្នកមានសុភមង្គលទាំងអស់សុទ្ធតែបានឃើញព្រះត្រីឯកដូចគ្នា (Object common) ក៏កម្រិតនៃសេចក្តីសុខក្នុងម្នាក់ៗមានភាពខុសគ្នាទៅតាមបុណ្យកសល។ សន្តថូម៉ាសពន្យល់យ៉ាងច្បាស់អំពីមូលហេតុនេះ៖

១. ភាពខុសគ្នានៃបុណ្យកសល និងសេចក្តីស្រឡាញ់៖ ភាពមិនស្មើគ្នានេះ អាស្រ័យលើកម្រិតនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ (Charity) ដែលព្រលឹងនីមួយៗមាននៅខណៈពេលស្លាប់ ស្របតាមយុត្តិធម៌ ដែលផ្ដល់រង្វាន់ទៅតាមគុណភាព និងបរិមាណនៃអំពើល្អ។

២. រចនាសម្ព័ន្ធនៃព្រះសហគមន៍នៅស្ថានបរមសុខ៖ ព្រះសហគមន៍នៅស្ថានបរមសុខមិនមែនមានសភាពដូចគ្នាបេះបិទទាំងអស់នោះទេ ប៉ុន្តែជា «រូបកាយនៃសិរីរុងរឿង» ដែលមានភាពចម្រុះ។ អ្វីៗទាំងអស់ត្រូវបានបែងចែកខុសៗគ្នា ប៉ុន្តែក្នុងពេលជាមួយគ្នា អ្វីៗទាំងអស់ក៏ជាចំណែករួមគ្នាផងដែរ។

សន្តថូម៉ាសបែងចែកមូលហេតុពីរនៃនៃភាពចម្រុះ៖

១. មូលហេតុបន្ទាប់ (Proximat Reason)៖ គឺរបៀបដែលមនុស្សម្នាក់ៗរៀបចំខ្លួនទទួលព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោស។ អ្នកណាដែលរៀបចំខ្លួនបានល្អជាង នឹងទទួលបានព្រះអំណោយច្រើនជាង។

២. មូលហេតុចម្បង ឬឫសគល់ (Fundamental Reason)៖ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការរៀបចំខ្លួនរបស់មនុស្សក៏អាស្រ័យលើព្រះជាម្ចាស់ ដែលជាអ្នករៀបចំឆន្ទៈសេរីរបស់គេដែរ។ ដូច្នេះ មូលហេតុដំបូងបង្អស់នៃភាពខុសគ្នានេះ គឺមកពីខាងព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់។

ព្រះជាម្ចាស់ជាអ្នកបែងចែកអំណោយទានខុសៗគ្នា ដើម្បីបង្ហាញឱ្យឃើញនូវសម្រស់ និងភាពល្អឥតខ្ចោះនៃព្រះសហគមន៍ ដូចព្រះអង្គបានបង្កើតសត្វលោកឱ្យមានថ្នាក់ថ្នមខុសៗគ្នា ដើម្បីភាពល្អឥតខ្ចោះនៃចក្រវាឡដូច្នោះដែរ។ គ្រីស្តទូតប៉ូលសរសេរថា៖ សូមអាន អភ ៤:៧ និង ១២។

ទោះបីជាមនុស្សទាំងអស់បានទទួលការសង្គ្រោះ ប៉ុន្តែមិនមែនគ្រប់គ្នាជោគជ័យក្នុងការធ្វើឱ្យព្រះគុណនោះបង្កើតផលបានដូចគ្នានោះទេ ព្រោះមិនមែនគ្រប់គ្នាជា «ដីមានជីជាតិ» ដែលបានរៀបចំទុកជាមុនឱ្យបានល្អដូចគ្នានោះឡើយ។ លើសពីនេះ ព្រះគុណដែលនាំមកនូវការសង្គ្រោះ និងបង្កើតផលជាបុណ្យបារមីយ៉ាងបរិបូរនោះ មិនត្រូវបានប្រទានឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាស្មើៗគ្នានោះទេ ប៉ុន្តែ ទៅតាម «រង្វាស់» នៃអំណោយទានរបស់ព្រះគ្រីស្ដ។ ព្រះអង្គបានវាស់វែងប្រទានឱ្យម្នាក់ៗ តាំងពីមុនពេលពួកគេមានបុណ្យកសលទៅទៀត។

“ព្រះជាម្ចាស់បានតម្រូវអំណោយទានរបស់ព្រះអង្គឱ្យសមស្របទៅនឹងយើងម្នាក់ៗ។ [...] ព្រោះមានតែព្រះអង្គ (ព្រះគ្រីស្ដ) តែមួយគត់ ដែលបានទទួលព្រះវិញ្ញាណដោយគ្មានរង្វាស់ កំណត់ ចំណែកឯពួកដ៏សុទ្ធវិញ មិនថាពួកគាត់អស្ចារ្យយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកគេក៏ទទួលព្រះគុណក្នុងកម្រិតមានកំណត់ដែរ។ មានសរសេរទុកក្នុង រ៉ូម ១២:៣ ថា៖ «តាមរង្វាស់នៃជំនឿ ដែលព្រះជាម្ចាស់បានបែងចែកដល់ម្នាក់ៗ»។ [...]ព្រះគ្រីស្ដមានអំណាចប្រទានឱ្យ ឬមិនប្រទានឱ្យយ៉ាងណា ព្រះអង្គក៏មានអំណាចប្រទានឱ្យច្រើន ឬឱ្យតិចយ៉ាងនោះដែរ”។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ភាពខុសគ្នានៃសិរីរុងរឿងនៅស្ថានបរមសុខ មិនមែនជារឿងអយុត្តិធម៌នោះទេ ប៉ុន្តែ មកពី៖

១. សម្រស់នៃភាពចម្រុះ៖ ដូចជាតន្ត្រីដែលមានសំឡេងខុសៗគ្នាបង្កើតបានជាបទភ្លេងដ៏ពិរោះ។

២. ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះជាម្ចាស់៖ ព្រះអង្គប្រទានព្រះគុណដំបូងតាមព្រះហឫទ័យសេរី ហើយមនុស្សឆ្លើយតបទៅនឹងព្រះគុណនោះតាមលទ្ធភាពរៀងៗខ្លួន។

៣. បុគ្គលម្នាក់ៗនឹងបានពេញលេញ៖ ទោះបីជាមាន «កម្រិត» ខុសគ្នា ប៉ុន្តែម្នាក់ៗសុទ្ធតែ «ពេញហូរហៀរ» ទៅតាមចំណុះនៃព្រលឹងរបស់ខ្លួន ដូច្នេះគ្មានអ្នកណាម្នាក់មានអារម្មណ៍ថា ខ្វះខាតឡើយ។

 

៩. រង្វាន់ និងទណ្ឌកម្ម

ព្រះជាម្ចាស់បានកំណត់មនុស្សឱ្យទទួលជីវិតដ៏មានសុភមង្គល នៅស្ថានបរមសុខ និងសិរីរុងរឿងដ៏ល្អឥតខ្ចោះ ស្របតាមធម្មជាតិរបស់ខ្លួន ទាំងព្រលឹង និងរូបកាយក្នុងពេលតែមួយ។ អ្វីៗទាំងអស់ចាប់ផ្ដើមចេញពីព្រលឹង ហើយរីកសាយភាយទៅដល់រូបកាយ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ព្រលឹងផ្ទាល់ និងដល់មនុស្សទាំងមូល។ ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅនេះ មនុស្សត្រូវតែសហការជាមួយព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោស ដែលនាំផ្លូវនៅលើផែនដី។ ការសហការដ៏ចាំបាច់នេះជាប្រភពនៃបុណ្យកុសល។ ផ្ទុយទៅវិញ អ្នកដែលគេចវេសពីអំណោយនៃព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោស ដកខ្លួនចេញដោយចេតនា អ្នកដែលជាប់ឃុំក្នុងបាប និងមិនព្រមសោកស្ដាយ (តបៈ penance) ចំពោះកំហុស ហើយស្លាប់ក្នុងស្ថានភាពនៃបាបដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ អ្នកនោះនឹងបាត់បង់បុណ្យកុសល ហើយកាត់ផ្ដាច់ខ្លួនឯងជាស្ថាពរពីព្រះជាម្ចាស់។ មានតែព្រះជាម្ចាស់មួយអង្គគត់ដែលជាចៅក្រម ឬយ៉ាងហោចណាស់ក៏ជាព្រះគ្រីស្ត ដែលព្រះជាម្ចាស់បានប្រគល់អំណាចនៃការវិនិច្ឆ័យ នឹងផ្ដល់រង្វាន់ ឬដាក់ទោសយើង។ ជាការពិតណាស់ ទោះជាជារង្វាន់ ឬជាទណ្ឌកម្ម ប្រភពចេញពីបុណ្យកុសល ឬអកុសល។ ដើម្បីទៅកាន់ស្ថានបរមសុខ មានផ្លូវជាក់លាក់មួយដែលយើងត្រូវដើរ នោះគឺផ្លូវនៃបុណ្យកុសល។ បើយើងដើរចេញពីផ្លូវនេះ យើងបោះជំហានទៅរកឋាននរក ដែលជាអកុសល។ ក្នុងបុណ្យកុសល អ្វីៗទាំងអស់មកពីព្រះជាម្ចាស់។ ចំណែកក្នុងអកុសលវិញ អ្វីៗទាំងអស់មកពីមនុស្ស និងនាំឱ្យគេវិនាស។ សន្តថូម៉ាសលើកយកទិដ្ឋភាពនៃទេវវិទ្យាស្តីពីទីបញ្ចប់នេះមកពិភាក្សាឡើយ ទោះបីជាចំណុចដែលពិបាកទទួលយកនាពេលបច្ចុប្បន្នក៏ដោយ។

“ប្រសិនបើមានផ្លូវជាក់លាក់មួយ ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅណាមួយ អ្នកដែលធ្វើដំណើរតាមផ្លូវផ្ទុយ ឬអ្នកដែលងាកចេញពីផ្លូវដ៏ត្រឹមត្រូវនោះ នឹងមិនអាចទៅដល់គោលដៅបានឡើយ។ មានផ្លូវដ៏ប្រាកដប្រជាមួយ ដើម្បីសម្រេចបាននូវសុភមង្គលដ៏ពិតប្រាកដ នោះគឺជាផ្លូវនៃគុណធម៌។ ជាការពិតណាស់ គ្មានអ្វីអាចសម្រេចដល់ទីបញ្ចប់របស់ខ្លួនបានឡើយ ប្រសិនបើវាមិនបានបំពេញកិច្ចការដែលជាលក្ខណៈរបស់ខ្លួនឱ្យបានល្អ។ មនុស្សបំពេញសកម្មភាពផ្ទាល់ខ្លួនរឱ្យបានត្រឹមត្រូវ នៅពេលដែលគេប្រព្រឹត្តទៅតាមគុណធម៌ ព្រោះគុណធម៌គឺជា «អ្វីដែលធ្វើឱ្យទៅជាមនុស្សល្អ និងធ្វើឱ្យកិច្ចការរបស់ខ្លួនល្អប្រសើរ»។ ដោយហេតុថា គោលដៅចុងក្រោយរបស់មនុស្ស គឺជីវិតអមតៈ មិនមែនគ្រប់គ្នាអាចទៅដល់ទីនោះបានឡើយ គឺមានតែអ្នកដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមគុណធម៌ប៉ុណ្ណោះ”។

ពួកអ្នកដែលត្រូវបណ្តាសា ឬអ្នកដែលនឹងត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មតាមយុត្តិធម៌ គឺជាអ្នកដែលមិនបានប្រព្រឹត្តតាមសេចក្ដីល្អនៃគុណធម៌ និងតាមព្រះហឫទ័យប្រោសប្រណី ដែលជំរុញឱ្យសម្រេចនូវអំពើល្អ។ ទណ្ឌកម្មនេះស្របទៅតាមសណ្តាប់ធ្នាប់នៃយុត្តិធម៌ ដែលមានព្រះជាម្ចាស់ជាគ្រឹះ និងជាបុព្វហេតុ។ មនុស្សមានទំនោរពីធម្មជាតិទៅរកគុណធម៌ ដូចមានទំនោរពីធម្មជាតិទៅរកសេចក្ដីល្អដែរ ប៉ុន្តែទំនោរទៅរកអំពើបាប ដែលជាលទ្ធផលនៃបាបដើម បានតស៊ូប្រឆាំងនឹងទំនោរទាំងពីរនេះនៅក្នុងចិត្តរបស់មនុស្ស។ មនុស្សអាចចាញ់អំពើអាក្រក់ ឈានទៅរកអំពើបាប និងជាប់ឃុំនៅក្នុងនោះ។ សត្វលោកណា​ ដែលដាក់ខ្លួនឱ្យស្ថិតក្នុងស្ថានភាពមិនអាចត្រឡប់ក្រោយវិញបាន ដោយបានប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ទាំងមិនព្រមដកថយពីអំពើអាក្រក់នោះ ធ្វើឱ្យខ្លួនបាត់បង់នូវសេចក្ដីល្អ និងព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោស ហើយត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងទណ្ឌកម្មអមតៈ។ ការវិនិច្ឆ័យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ក្រោយពេលស្លាប់ នឹងទៅជាការកាត់ទោសសម្រាប់ «មនុស្សទុច្ចរិត» ដូចមានចែងក្នុងព្រះគម្ពីរ។ ព្រះជាម្ចាស់ ដែលជាព្រះប្រោសប្រណី មានព្រះហឫទ័យឱ្យមនុស្សទាំងអស់ទទួលការសង្គ្រោះ ប៉ុន្តែសត្វលោកទាំងនោះឯងអាចរារាំងឥទ្ធិពលនៃការប្រោសប្រណីសកល នៅក្នុងសត្វលោក ដែលមានវិញ្ញាណ និងសេរីភាព។ ទោះជាយ៉ាងណា គ្មាននរណាម្នាក់អាចគេចផុតពីការវិនិច្ឆ័យដ៏យុត្តិធម៌របស់ព្រះជាម្ចាស់បានទេ។

ព្រះជាម្ចាស់មានភារកិច្ចថែរក្សាមនុស្សម្នាក់ៗ ក្នុងការផ្ដល់រង្វាន់ដល់គុណធម៌ និងដាក់ទោសចំពោះអំពើបាប។ ជាការពិតណាស់ ទណ្ឌកម្មជាឱសថសម្រាប់ព្យាបាលកំហុស និងជាការកែតម្រូវនូវកំហុសនោះ (medicina culpae et ordinativa)។ ចំពោះរង្វាន់នៃគុណធម៌វិញ គឺសុភមង្គលដ៏លើសលប់ ដែលព្រះដ៏សប្បុរសប្រទានដល់មនុស្ស។ បើនិយាយក្នុងន័យវិជ្ជមានវិញ៖ «អ្នកដែលស្លាប់ទៅដោយគ្មានប្រឡាក់សៅហ្មង នឹងទទួលរង្វាន់ភ្លាមៗនៅក្នុងផលបុណ្យអមតៈ»។ ដូច្នេះ ព្រះជាម្ចាស់ត្រូវតបស្នងដល់អ្នកដែលប្រព្រឹត្តផ្ទុយពីគុណធម៌ ដោយដាក់ទណ្ឌកម្ម ដែលជាទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លាបំផុត។

១០. ឋាននរក និងទណ្ឌកម្មទ្វេដងនៃការបាត់បង់ព្រះជាម្ចាស់ និងភ្លើង

 

ឋាននរកជាទីកន្លែងមួយ ប៉ុន្តែជាបឋម គឺជាស្ថានភាពមួយ គឺជាស្ថានភាពនៃទុក្ខវេទនា ដែលកើតមានជាបន្តបន្ទាប់ពីកំហុសដ៏ធ្ងន់ធ្ងរទាំងឡាយ ដែលបុគ្គលនោះមិនបានលាងបាប។ ទុក្ខវេទនានេះ ដែលកើតចេញពីចិត្តអាក្រក់ ផ្ទុយស្រឡះពីសុភមង្គលដ៏លើសលប់ ដែលមានគុណធម៌ជាប្រភព។ «ដូច្នេះ យើងត្រូវវិនិច្ឆ័យនូវអ្វីដែលបង្កើតទុក្ខវេទនានេះ ដោយប្រៀបធៀបទៅនឹងសុភមង្គល»។

“ទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លាបំផុតរបស់មនុស្ស គឺបញ្ញារបស់គេនឹងត្រូវកាត់ផ្ដាច់ទាំងស្រុងពីពន្លឺរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ហើយគេនឹងមានឆន្ទៈដ៏រឹងរូសឱ្យចេញពីព្រះហឫទ័យសប្បុរសរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ នេះគឺជាទុក្ខវេទនាចម្បងរបស់អស់អ្នកដែលត្រូវបណ្តាសា ដែលគេហៅថា "ទណ្ឌកម្មនៃការបាត់បង់ព្រះជាម្ចាស់" (peine du dam)។

ទណ្ឌកម្មនេះប៉ះពាល់ដល់គេកាន់តែជ្រៅ ព្រោះទណ្ឌកម្មនេះប្រឆាំងនឹងទំនោរធម្មជាតិ។ ដូចសន្តថូម៉ាសមានប្រសាសន៍ «ទុក្ខវេទនានេះមានមូលដ្ឋាននៅលើគោលដៅល្អនៃធម្មជាតិ» ពោលគឺទំនោរនៃធម្មជាតិ ដែលទៅរកសេចក្ដីល្អរបស់ខ្លួន ឬទៅរកទីបញ្ចប់របស់ខ្លួន។ ប្រសិនបើព្រះជាម្ចាស់ជាទីបញ្ចប់របស់មនុស្ស នោះគឺដោយសារតែនៅក្នុងធម្មជាតិដែលមានបញ្ញា មាន "បំណងប្រាថ្នាតាមធម្មជាតិជួបព្រះជាម្ចាស់" ដូចមាន "សេចក្ដីស្រឡាញ់តាមធម្មជាតិចំពោះព្រះជាម្ចាស់" ដែរ។

ចំណែកឯទណ្ឌកម្មនៃការបាត់បង់ព្រះជាម្ចាស់នេះ គឺប្រឆាំងនឹងទំនោរតាមធម្មជាតិ និងតាមអត្ថិភាពដែលព្រះជាម្ចាស់បានចារិកទុកក្នុងសត្វលោកខាងវិញ្ញាណទាំងអស់។ ដោយសារអ្នកបាបជាប់ជំពាក់យ៉ាងរឹងមាំនៅក្នុងអំពើអាក្រក់ និងក្នុងគោលដៅដ៏អាក្រក់ គេរឹងរូសកាត់ផ្ដាច់ខ្លួនចេញពីព្រះជាម្ចាស់។ នៅពេលនោះ គេទទួលរងនូវទណ្ឌកម្មដ៏យុត្តិធម៌មួយដែលសមាមាត្រទៅនឹងការប្រមាថនោះ គឺគេបាត់បង់ព្រះជាម្ចាស់ ជាទណ្ឌកម្មនៃបណ្តាសាអមតៈ។ អ្នកដែលត្រូវបណ្តាសាតែងតែចង់ ទាំងដឹងខ្លួន និងដោយឆន្ទៈ មិនងាកទៅរកព្រះជាម្ចាស់ឡើយ។ នេះជារឿងដ៏ខុសឆ្គង និងគួរឱ្យអស់សំណើច ប៉ុន្តែ គេមិនអាចកែប្រែបានឡើយ។ គេមិនអាចទប់ស្កាត់ខ្លួនឯងពីការចង់ស្រឡាញ់ព្រះជាម្ចាស់បានឡើយ។ គេស្រឡាញ់ដោយចលនាខាងក្នុង និងតាមធម្មជាតិ ព្រោះសេចក្ដីស្រឡាញ់តាមធម្មជាតិ និងតាមអត្ថិភាពចំពោះព្រះជាម្ចាស់នេះជាប្រភពនៃអត្ថិភាព និងជីវិតរបស់គេ។ ហេតុនេះ នៅក្នុងចិត្តគេ មានការឈឺចាប់ហែកហួរ។ មារកំណាច និងអ្នកដែលត្រូវបណ្តាសា រឹងរូសជាអមតៈនៅក្នុងអំពើអាក្រក់ (obstination perpetualis in mali) ដែលបង្កើតនូវទុក្ខវេទនា។ ក៏ប៉ុន្តែ «ពួកគេនៅតែបន្តប្រាថ្នាចង់បាននូវអ្វីដែលពួកគេធ្លាប់ប្រាថ្នាកាលពីមុន» ពោលគឺប្រាថ្នានូវផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ដោយក្តីស្រឡាញ់ខ្លួនឯងជ្រុលហួសហេតុ រហូតដល់ស្អប់ខ្ពើមព្រះជាម្ចាស់។ ដោយស្រឡាញ់ខ្លួនឯងជាចម្បង និងជ្រើសរើសយកខ្លួនឯងជាជាងព្រះជាម្ចាស់ នៅក្នុងទុក្ខវេទនានោះ «ពួកគេនឹងមិនស្ដាយក្រោយ ដោយបានប្រព្រឹត្តអំពើបាបឡើយ ដ្បិតគ្មាននរណាម្នាក់ស្ដាយក្រោយ ដោយបានស្វែងរកអ្វីដែលខ្លួនធ្លាប់ចាត់ទុកថា ជារឿងល្អបំផុតនោះទេ»។ ពួកគេនឹងមិនដែលទទួលនូវអ្វីដែលជាកម្មវត្ថុនៃបំណងប្រាថ្នារបស់ពួកគេឡើយ ដ្បិតកម្មវត្ថុនេះនឹងរបូតចេញពីដៃពួកគេជានិច្ច។ ដោយពួកគេស្រឡាញ់ខ្លួនឯងក្នុងផ្លូវខុស ពួកគេស្រឡាញ់បានត្រឹមតែភាពទទេ (void) ប៉ុណ្ណោះ៖ «នៅក្នុងទុក្ខវេទនាដ៏ខ្លាំងក្លានេះ ពួកអ្នកដែលត្រូវបណ្តាសានឹងមិនអាចរីករាយជាមួយនឹងអ្វីៗដែលពួកគេធ្លាប់ប្រាថ្នាថា ជាអ្វីដែលល្អបំផុតនោះឡើយ»។ ភាពឥតប្រយោជន៍នៃបំណងប្រាថ្នារបស់ពួកគេ នឹងទទួលត្រឹមតែការស្អប់ខ្ពើម ដោយគ្មានការសោកស្ដាយ និងគ្មានសេចក្ដីស្រឡាញ់ មកវិញ។ ការស្អប់ខ្ពើមរបស់ពួកគេនឹងកាន់តែខ្លាំងឡើង នៅពេលដែលពួកគេដឹងថា «អស់អ្នកដែលបានរស់នៅតាមគុណធម៌បានទទួលនូវអ្វី ដែលពួកគេធ្លាប់ប្រាថ្នាថា ជាអ្វីដែលល្អបំផុត»។ ប្រសិនបើពួកគេមិនអាចលាងបាបដ៏ពិតប្រាកដបាន យ៉ាងហោចណាស់ពួកគេនឹងមានការស្ដាយក្រោយម្យ៉ាង ឬនិយាយឱ្យចំ គឺវិប្បដិសារី មិនមែនដោយសារតែពួកគេស្អប់ខ្ពើមបាបរបស់ខ្លួននោះទេ «ដ្បិតពួកគេនៅតែចង់ប្រព្រឹត្តបាបទាំងនោះជានិច្ច ប្រសិនបើអាចធ្វើបាន ជាជាងឱ្យគេមានព្រះជាម្ចាស់»។ ការស្ដាយក្រោយ ឬវិប្បដិសារីនេះ មានមូលហេតុត្រឹមតែមកពីគេមិនអាចទទួលបានអ្វីដែលខ្លួនបានជ្រើសរើស និងបានបដិសេធនូវអ្វីដែលខ្លួនគួរតែទទួលប៉ុណ្ណោះ។

ដូច្នេះ ឆន្ទៈរបស់ពួកគេនឹងនៅតែបន្តរឹងរូសក្នុងអំពើអាក្រក់ជាអមតៈ ហើយក្នុងពេលតែមួយ ពួកគេនឹងរងទុក្ខយ៉ាងខ្លាំងបំផុតពីកំហុស ដែលពួកគេបានប្រព្រឹត្ត និងពីសិរីរុងរឿង ដែលពួកគេបានបាត់បង់”។

យើងបានរៀនថា រូបកាយដែលរស់ឡើងវិញទាំងអស់នឹងមិនចេះរលួយ និងមានលក្ខណៈពេញលេញតាមធម្មជាតិ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកអ្នកដែលត្រូវបណ្តាសានឹងមិនស្ថិតក្នុងលក្ខខណ្ឌដូចមនុស្សសុចរិតឡើយ ដោយហេតុថា ព្រះជាម្ចាស់នឹងមិនចែកអ្វីដែលជាសិរីរុងរឿងនៃរូបកាយរបស់ពួកអ្នកមានសុភមង្គលឡើយ។

“រូបកាយរបស់ពួកគេនឹងមិនមានភាពល្អិតសុខុម ឬមិនចេះឈឺចាប់ឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេនឹងនៅតែមានរូបកាយដ៏គ្រោតគ្រាត និងងាយរងការឈឺចាប់ ឱ្យបានទ្វេដងទៀតផង។ ពួកគេនឹងមិនមានភាពរហ័សរហួនឡើយ ផ្ទុយទៅវិញ ព្រលឹងរបស់ពួកគេសឹងតែមិនអាចទ្រទ្រង់រូបកាយរបស់ខ្លួនរួច។ ពួកគេនឹងមិនមានពន្លឺឡើយ ប៉ុន្តែនឹងមានសភាពងងឹតសូន្យសុង ដើម្បីបង្ហាញឱ្យឃើញនូវភាពខ្មៅងងឹតនៃព្រលឹងតាមរយៈរូបកាយរបស់ពួកគេ”។

ពួកគេនឹងមានរូបកាយដែលរស់ឡើងវិញដោយកង្វះខាត។ ដូច្នេះ លក្ខណៈសម្បត្តិនៃរូបកាយដែលរស់ឡើងវិញខុសគ្នា និងផ្ទុយគ្នាស្រឡះរវាងមនុស្សសុចរិត និងមនុស្សទុច្ចរិត។ ចំពោះមនុស្សទុច្ចរិត រូបកាយដែលមិនចេះរលួយ នឹងមានលក្ខណៈសម្បត្តិចម្បង គឺសេចក្ដីឈឺចាប់អមតៈ។ ការឈឺចាប់អមតៈរបស់ពួកអ្នកដែលត្រូវបណ្តាសា ទាំងក្នុងព្រលឹង និងរូបកាយ មិនអាចបំផ្លាញធម្មជាតិនៃរូបកាយរបស់ពួកគេ ដែលព្រះជាម្ចាស់បានស្ដារឡើងវិញ។ ពួកគេនឹងរងទុក្ខក្នុងរូបកាយតាមរយៈ "ទណ្ឌកម្មនៃវិញ្ញាណដឹង" (peine du sens) ដែលភ្លើងនរកជាបុព្វហេតុចម្បង។ ចំពោះលោក ថូម៉ាស នេះគឺជាភ្លើងពិតប្រាកដ ប្រហាក់ប្រហែលនឹងភ្លើងនៅលើផែនដី ដែលធ្វើឱ្យព្រលឹងឈឺចាប់ជាមុន បន្ទាប់មកទើបប៉ះពាល់ដល់រូបកាយជាមួយគ្នា។ ទណ្ឌកម្មទីពីរនេះ ធ្វើឱ្យព្រលឹងមិនអាចរារាំង ឬបន្ថយការឈឺចាប់នៃរូបកាយនេះបានឡើយ។ រូបកាយនឹងចូលរួមទទួលអារម្មណ៍ឈឺចាប់យ៉ាងខ្លាំង តាមរយៈការឈឺចាប់ខាងវិញ្ញាណនៃព្រលឹង។ ប្រសិនបើទណ្ឌកម្មនៃការបាត់បង់ព្រះជាម្ចាស់ (peine du dam) គឺជាការដកហូត នោះទណ្ឌកម្មនៃវិញ្ញាណដឹង (peine du sens) គឺជាការធ្វើទារុណកម្មសកម្មពីខាងក្នុង គឺដំបូងឡើយនៅក្នុងព្រលឹង បន្ទាប់មកឆ្លុះបញ្ចាំងទៅលើរូបកាយ និងពីខាងក្រៅ តាមរយៈភ្លើងដែលជាឧបករណ៍នៃយុត្តិធម៌ដាក់ទោសរបស់ព្រះជាម្ចាស់។

“ទុក្ខវេទនាស្ថិតនៅក្នុងព្រលឹងជាចម្បង ហើយស្ថិតនៅក្នុងរូបកាយជាបន្ទាប់បន្សំ ដូចជាការហូរហៀរចេញមកពីព្រលឹង។ ដូច្នេះ សុភមង្គល ឬទុក្ខវេទនារបស់ព្រលឹង មិនអាស្រ័យលើសុភមង្គល ឬទុក្ខវេទនារបស់រូបកាយឡើយ ប៉ុន្តែគឺផ្ទុយមកវិញ”។

មនុស្សសុចរិតនឹងទទួលរង្វាន់ក្នុងរូបកាយរបស់ពួកគេ ព្រោះពួកគេបានអនុវត្តគុណធម៌នៅក្នុង និងជាមួយរូបកាយរបស់ពួកគេ មនុស្សអាក្រក់ក៏នឹងត្រូវដាក់ទោសនៅក្នុងរូបកាយរបស់ពួកគេដូចគ្នា «ជាកន្លែងដែលពួកគេបានបង្ក្រាបព្រលឹងរបស់ពួកគេឱ្យទៅបម្រើតម្រូវការនៃរូបកាយ»។ យើងប្រព្រឹត្តតាមយុត្តិធម៌ នៅពេលដែលយើងដាក់ទោសទៅលើអ្វីដែលមនុស្សអាក្រក់បានប្រើ ដើម្បីងាកចេញពីទីបញ្ចប់របស់ខ្លួន។

យើងអាចឆ្ងល់ដោយយល់ឃើញថា សន្តថូម៉ាសចំណាយពេលយ៉ាងយូរលើទណ្ឌកម្មនៃឋាននរក។ ទេវវិទ្យានៃទណ្ឌកម្មឆ្លើយតបទៅនឹងគោលដៅពីរ៖ ជាបឋម ដើម្បីពន្យល់អំពីការអះអាងជាច្រើននៅក្នុងគម្ពីរស្ដីពីការដាក់ទោស នរក ដែលផ្សារភ្ជាប់នឹង «ព្រះពិរោធរបស់ព្រះជាម្ចាស់» ចំពោះបាប និងភាពអយុត្តិធម៌ បន្ទាប់មក គឺដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងគ្រប់សំណួរដែលកើតចេញពីការអះអាងទាំងនេះ។

យើងឃើញថា សន្តថូម៉ាសខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការបកស្រាយ នៅពេលដែលត្រូវផ្លាស់ប្តូរពីន័យត្រង់ (sensus litteralis) ទៅជាន័យអាថ៌កំបាំង (sensus mystice) របស់ព្រះគម្ពីរ។ យោងតាមន័យត្រង់ (secundum litteram) ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃន័យខាងវិញ្ញាណ (secundum spiritualem)  ភ្លើងពិតប្រាកដជាសញ្ញានៃទណ្ឌកម្ម ដែលជាផលវិបាកកើតចេញពីបាបផ្ទាល់ផង និងជាលទ្ធផលនៃទណ្ឌកម្មដ៏យុត្តិធម៌របស់ព្រះជាម្ចាស់ផង។ សន្តថូម៉ាសសរសេរថា៖

“ប្រសិនបើយើងរកឃើញនៅក្នុងព្រះគម្ពីរដ៏វិសុទ្ធនូវវគ្គ ដែលសន្យាផ្ដល់សុភមង្គលដល់ព្រលឹងដ៏វិសុទ្ធ យើងត្រូវតែពន្យល់វគ្គនោះ តាមន័យអាថ៌កំបាំង ព្រោះគេធ្លាប់ពន្យល់សេចក្ដីល្អខាងវិញ្ញាណទៅនឹងការប្រៀបធៀបខាងរូបកាយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ត្រូវតែយល់តាមន័យត្រង់ វគ្គទាំងប៉ុន្មាន ដែលប្រកាសពីទណ្ឌកម្មលើរូបកាយចំពោះព្រលឹងនៃពួកអ្នកត្រូវបណ្តាសា — ដែលនឹងត្រូវធ្វើទារុណកម្មដោយភ្លើងនរក”។

ចំពោះសន្តថូម៉ាស ភ្លើងនរកពិតប្រាកដ និងមានលក្ខណៈរូបវន្ត។ ភ្លើងនេះជាមធ្យោបាយ ដែលអ្នកត្រូវបណ្តាសាទទួលរងនូវទណ្ឌកម្មនៃវិញ្ញាណដឹង។ ទោះបីជាគំនិតអំពីភ្លើងរូបវន្ត ប្រហាក់ប្រហែលនឹងភ្លើងនៅលើផែនដី អាចជារឿងគួរឱ្យដេញដោលក្តី ប៉ុន្តែគំនិតនៃទណ្ឌកម្មលើរូបកាយក៏មានតម្លៃដែរ។ ជាដំបូង ពិភពនៃសិរីរុងរឿងប៉ះពាល់ដល់ព្រលឹង របស់អ្នកដែលត្រូវបណ្តាសា ហើយបន្ទាប់មកដល់រូបកាយរបស់គេ។ ពិភពនេះ «ដុតរោល» គេ តែមិនជួយជម្រះគេឱ្យបរិសុទ្ធឡើយ។ ពិភពនេះ ជាអ្វីដែលចម្លែកចំពោះគេ ធ្វើទារុណកម្មដល់គេ ព្រោះមិនមែនជាពិភពសម្រាប់គេឡើយ។ លោកម៉ារីតាំង (Maritain) និងលោកហ្ស៊ួរណេ (Journet) បានហៅទណ្ឌកម្មនៃវិញ្ញាណដឹងនេះថាជា «ទណ្ឌកម្មនៃចក្រវាល» ជាទណ្ឌកម្មនៃ «ការធ្វើឱ្យមានតុល្យភាពឡើងវិញ» ពោលគឺ ការសងសឹកនៃសណ្តាប់ធ្នាប់។ ការវិលត្រឡប់ទៅរកសណ្តាប់ធ្នាប់វិញនេះស្របតាមយុត្តិធម៌។

ចំពោះសន្តថូម៉ាស គ្មានការសង្ស័យថា ពិតជាមានអ្នកដែលត្រូវបណ្តាសា។ ឋាននរកមិនត្រឹមតែជាលទ្ធភាពមួយ ដែលអាចកើតមាននោះទេ ប៉ុន្តែ គឺជាតថភាពដ៏គួរឱ្យរន្ធត់មួយ ដែលកើតមានចំពោះព្រលឹងទាំងឡាយណា ដែលរឹងរូសក្នុងបាបរបស់ខ្លួន។ នេះមិនមែនជាទស្សនវិជ្ជាសុទិដ្ឋិនិយមបែបជ្រុលនិយមរបស់សន្តអូគូស្ទីនឡើយ ទោះបីជាជួនកាលសន្តថូម៉ាសដើរតាមគន្លងសន្តអូគូស្ទីន ជិតដិតពេក ចំពោះគោលគំនិតនៃ «ក្រុមមនុស្សដែលត្រូវវិនាស» (massa perditorum) ក៏ដោយ។ សន្តថូម៉ាសមានប្រសាសន៍អំពីចំនួនដ៏ច្រើននៃអ្នកដែលត្រូវបណ្តាសា ប៉ុន្តែតាមការពិតទៅ យើងមិនអាចដឹងច្បាស់អំពីចំនួននោះឡើយ។ យើងក៏អាចគិតក្នុងន័យផ្ទុយវិញថា៖ ព្រះគ្រីស្តបានសោយទិវង្គត ដើម្បីឱ្យមនុស្សទាំងអស់ទទួលការសង្គ្រោះ ប៉ុន្តែ (ជាក់ស្តែង?) មានព្រលឹងខ្លះ ដែលវិនាសបង់ជាអមតៈ។

ព្រះសហគមន៍តែងតែទូលអង្វរ ដើម្បីសង្គ្រោះមនុស្សទាំងអស់ ដោយដឹងថា ការវិនាសអមតៈមកពីព្រលឹងរឹងរូសដែលបដិសេធមិនទទួលយកព្រះជាម្ចាស់ ជំនឿ និងការប្រោសប្រណី។

 

១១. ទីជម្រះ និងទណ្ឌកម្មបន្សុទ្ធ

ព្រះសហគមន៍ទាំងមូលអធិដ្ឋានសម្រាប់អស់អ្នកដែលបានចែកឋានទៅ។ ប៉ុន្តែ ព្រះសហគមន៍មិនអធិដ្ឋានសម្រាប់អស់អ្នកដែលនៅក្នុងឋាននរកឡើយ ព្រោះគ្មានការលោះបាបនៅក្នុងឋាននរកនោះទេ ហើយព្រះសហគមន៍ក៏មិនអធិដ្ឋានសម្រាប់អស់អ្នកដែលទទួលសិរីរុងរឿងក្នុងស្ថានបរមសុខរួចហើយដែរ ព្រោះអ្នកទាំងនោះបានសម្រេចដល់គោលដៅហើយ។ ដូច្នេះ ត្រូវសន្និដ្ឋានថា៖ ពិតជាមានទណ្ឌកម្មបណ្ដោះអាសន្ន ដែលជម្រះបាប បន្ទាប់ពីជីវិតនេះ ទើបព្រះសហគមន៍ទូលអង្វរព្រះជាម្ចាស់សុំឱ្យទ្រង់លើកលែងទោសអ្នកទាំងនោះ។

ចំពោះសន្តថូម៉ាស ក្រោយពេលស្លាប់ និងការវិនិច្ឆ័យដែលកើតមានឡើងភ្លាមៗនោះ «ព្រលឹងខ្លះទទួលបរមសុខអស់កល្បជានិច្ច» ប៉ុន្តែសម្រាប់ព្រលឹងខ្លះទៀតវិញ «ការទទួលនូវបរមសុខនេះ ត្រូវពន្យារពេលមួយរយៈ»។

“ជួនកាលមានបុគ្គលខ្លះ ដោយសារតែបាបដែលពួកគេបានប្រព្រឹត្ត ប៉ុន្តែពួកគេបានស្ដាយក្រោយ និងធ្វើការលាងបាបនៅទីបំផុត បែរជាមិនបានបំពេញការលាងបាបនោះឱ្យបានសព្វគ្រប់នៅក្នុងជីវិតនេះ។ ដោយសារយុត្តិធម៌របស់ព្រះជាម្ចាស់តម្រូវឱ្យមានទណ្ឌកម្មចំពោះកំហុស ដូច្នេះយើងត្រូវសន្និដ្ឋានថា ក្រោយជីវិតនេះ ព្រលឹងទាំងឡាយត្រូវតែសងបាបដែលពួកគេមិនទាន់បានសងអស់នៅក្នុងលោកីយ៍នេះ”។

ព្រលឹងដែលបានចេញពីរូបកាយតាមរយៈសេចក្ដីស្លាប់ ត្រូវតែដោះបំណុលទ្វេដង គឺបំណុលនៃបាប និងបំណុលនៃទណ្ឌកម្ម។ ប្រសិនបើនៅលើផែនដីនេះ ព្រលឹងនោះមិនបានធ្វើការលាងបាប ឬធ្វើមិនបានគ្រប់គ្រាន់ចំពោះបាបដែលខ្លួនបានបង្កើត (ដែលហៅថាបាបកម្មជាក់ស្តែង៖ actual sins) ហើយមិនទាន់បានជម្រះខ្លួនតាមរយៈទណ្ឌកម្មទេនោះ ព្រលឹងនោះនឹងត្រូវជម្រះតាមរយៈទណ្ឌកម្មនៃទីជម្រះបាប (Purgatory)។ គេហៅទណ្ឌកម្មទាំងនេះថា ជាការសងបាបតាមយុត្តិធម៌ ពោលគឺ ការជម្រះឱ្យបរិសុទ្ធ ដើម្បីឱ្យព្រលឹងមានសមត្ថភាពពេញលេញអាចមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ និងទទួលរង្វាន់ដែលទ្រង់បានសន្យា សម្រាប់អស់អ្នកដែលបំពេញព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ ក្នុងជំនឿ សេចក្ដីសង្ឃឹម និងសេចក្ដីស្រឡាញ់។ ដូច្នេះ ទីជម្រះសម្របសម្រួលព្រលឹងទៅនឹងទីបញ្ចប់ចុងក្រោយរបស់ខ្លួន។ ទណ្ឌកម្មសងបាបនៃទីជម្រះបាប ក្នុងស្ថានភាពអន្តរកាលនៃការជម្រះឱ្យបរិសុទ្ធនេះ គឺជាការធ្វើទុក្ខទោសដ៏ពិតប្រាកដ៖ ដំបូងគឺដោយសារតែព្រលឹង (ទោះបីជាត្រូវបានកំណត់ក្នុងគោលដៅរបស់ខ្លួន) ក៏នៅតែស្ថិតក្រោមរបបនៃជំនឿនៅឡើយ ពោលគឺ ទោះបីជាបានរួបរួមជាមួយព្រះជាម្ចាស់តាមរយៈសេចក្ដីស្រឡាញ់មែន ប៉ុន្តែព្រលឹងនោះនៅមិនទាន់ឃើញព្រះអង្គផ្ទាល់នៅឡើយទេ។ បន្ទាប់មក គឺដោយសារតែព្រលឹងនោះត្រូវទទួលរង និងព្រមទទួលយកទណ្ឌកម្មទាំងឡាយសមាមាត្រទៅនឹងបាបដែលមិនទាន់បានសងអស់នៅលោកីយ៍នេះ ពោលគឺ បាបកម្រិតធ្ងន់ដែលបុគ្គលនោះបានធ្វើការសោកស្ដាយ និងបាបកម្រិតស្រាលដែលបុគ្គលនោះមិនបានធ្វើការសោកស្ដាយ ឬធ្វើបានមិនគ្រប់គ្រាន់។ ជាការពិតណាស់ មានបាបខ្លះដែលមិនមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរដល់ថ្នាក់ជាបាបដែលនាំឱ្យស្លាប់ (mortal sin) ឡើយ ប៉ុន្តែយើងមិនបានសោកស្តាយចំពោះបាបទាំងនោះ។ មានបាបខ្លះទៀតដែល (ទោះបីជាយើងបានទទួលស្គាល់បាបនោះក៏ដោយ) យើងមិនបានសោកស្តាយឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមយុត្តិធម៌ឡើយ ដោយសារតែសេចក្ដីស្រឡាញ់របស់យើងមិនល្អឥតខ្ចោះ។ ភាពមិនពេញលេញ និងភាពមិនល្អឥតខ្ចោះនៃវិប្បដិសារីរបស់យើង — ឬហៅថា «វិប្បដិសារីមិនពេញលក្ខណៈ» (imperfect contrition)— មិនបានធ្វើឱ្យយើងបង្កើត «ផលផ្លែដ៏សមគួរនឹងការលាងបាប» នៅលើផែនដីនេះឡើយ។

ដូច្នេះ នៅទីជម្រះ ត្រូវតែសងបាប ចំណែកឯនៅឋាននរកវិញ ត្រូវតែទទួលទណ្ឌកម្ម។ ការធ្វើទុក្ខទោសនៅក្នុងទីជម្រះបាប មិនមែនជាទុក្ខវេទនាដូចការដាក់ទោសក្នុងឋាននរកឡើយ ប៉ុន្តែជាសេចក្ដីល្អមួយ។ ទោះជាព្រលឹងបានសោកស្តាយ និងបានលាងបាប (ទោះបីជាមិនពេញលេញនៅលើផែនដីក៏ដោយ) ហើយបានវិលត្រឡប់ទៅរកសណ្តាប់ធ្នាប់នៃសេចក្ដីស្រឡាញ់ [...] និងសមគួរនឹងទទួលបានជីវិតអមតៈ យ៉ាងណាក្តី ក៏ព្រលឹងនោះត្រូវលាងបាប ដើម្បីជម្រះឱ្យបរិសុទ្ធនេះ ដើម្បីសម្រេចឱ្យបានចប់សព្វគ្រប់ និងល្អឥតខ្ចោះ។

ហេតុនេះ មានទណ្ឌកម្មជម្រះក្រោយជីវិតនេះ ដើម្បីបញ្ចប់ការលាងបាបទាំងឡាយ ដែលមិនទាន់បានសម្រេច។

សន្តថូម៉ាសបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា នៅក្នុងទីជម្រះបាប មានតែបាបកម្រិតស្រាល (venial sins) ប៉ុណ្ណោះដែលត្រូវបានលើកលែង និងសងរួចរាល់។ ចំណែកឯបាបកម្រិតធ្ងន់ ឬបាបដែលនាំឱ្យស្លាប់ យើងមិនអាចជម្រះនៅទីនោះបានឡើយ ព្រោះតាមនិយមន័យ និងតាមគោលដៅ បាបបែបនោះជា «ការងាកចេញពីគោលដៅចុងក្រោយ ជាការងាកចេញដែលមនុស្សនៅតែរក្សាខ្ជាប់ខ្ជួនក្រោយពេលស្លាប់»។ ផ្ទុយទៅវិញ យើងអាចសងទណ្ឌកម្មនៃបាបធ្ងន់នៅទីនោះ ដូចជាទណ្ឌកម្មនៃបាបកម្រិតស្រាលទាំងឡាយដែរ ប្រសិនបើនៅសេសសល់ទណ្ឌកម្មណាមួយ ដែលអ្នកលាងបាបមិនទាន់បានបំពេញរួចរាល់ ដោយសារតែសេចក្ដីស្រឡាញ់ និងវិប្បដិសារីមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់។

នៅពេលលាចាកលោកនេះដោយគ្មានបាបធ្ងន់ ប៉ុន្តែដោយមានបាបស្រាលខ្លះៗ អ្នកដែលចែកឋានទៅនោះមិនបានងាកចេញពីគោលដៅចុងក្រោយឡើយ។ ប្រសិនបើបុគ្គលនោះមិនបានជម្រះខ្លួនពីបាបទាំងអស់ ដោយអំណោទាននៃសេចក្ដីស្រឡាញ់ដ៏ល្អឥតខ្ចោះ (វិប្បដិសារីនៃសេចក្ដីស្រឡាញ់) ទេនោះ គេត្រូវតែសងបាបទាំងនោះក្នុងជំនឿ។ នៅក្នុងទីជម្រះបាប ព្រលឹងនៅក្នុងស្ថានភាពអន្តរកាលនេះដោះបំណុលរបស់ខ្លួន ដោយប្រព្រឹត្តសកម្មភាពខាងក្នុងពោរពេញដោយសេចក្ដីស្រឡាញ់ដែលសោកស្ដាយបាប និងតាមរយៈទណ្ឌកម្មជម្រះ ។

ទណ្ឌកម្មទាំងនេះនឹងសមាមាត្រទៅនឹងកម្រិតនៃការជំពាក់នឹងខ្លួនឯង (ការស្រឡាញ់ខ្លួនឯងជ្រុល) ដែលជាមូលហេតុធ្វើឱ្យមនុស្សប្រព្រឹត្តបាបដោយគេបានជំពាក់ជំពិនមិនត្រឹមត្រូវនឹងវត្ថុ ឬសត្វលោក បើទោះបីជាមិនបានងាកចេញពីព្រះជាម្ចាស់ក៏ដោយ។ ដូចយើងបានរៀនហើយ យោងតាមសន្តថូម៉ាស គឺសេចក្ដីស្រឡាញ់ដ៏ក្លៀវក្លា (fervor caritatis) នេះឯងដែលជម្រះព្រលឹងឱ្យបរិសុទ្ធ។ ប៉ុន្តែ ពេលខ្លះ សេចក្ដីស្រឡាញ់នេះ មិនមានសកម្មភាពពេញលេញនៅក្នុងព្រលឹងនៃបុគ្គលមុនពេលស្លាប់នោះឡើយ។ សេចក្ដីស្រឡាញ់នេះមិនអាចកើនឡើងថែមទៀតនោះទេ ប៉ុន្តែ សេចក្ដីស្រឡាញ់នេះរីកសាយភាយ និងគ្របដណ្ដប់លើរាល់ចំណុចទាំងឡាយណា ដែលនៅមិនទាន់ល្អឥតខ្ចោះ និងលើសំណល់នៃបាបដែលបុគ្គលនោះបានប្រព្រឹត្ត ដែលគេហៅថា reliquiae peccati។ ទីជម្រះបាបមានគុណសម្បត្តិបន្សិទ្ធនូវរាល់ភាពងងឹតងងុលលើខ្លួនឯង និងអវិជ្ជាដែលមានកំហុស ដែលជាបុព្វហេតុនៃបាបកម្រិតស្រាលជាច្រើន។ គឺតាមរយៈទណ្ឌកម្មសងបាបដែលព្រះជាម្ចាស់បានកំណត់នេះហើយ ដែលមនុស្សត្រូវបានជម្រះឱ្យបរិសុទ្ធ និងរំដោះឱ្យរួចផុតពីអ្វីៗទាំងអស់៖ ទាំងបាបកម្រិតស្រាល ទណ្ឌកម្ម និងសំណល់នៃបាប។

 

១២. ទណ្ឌកម្ម និងយុត្តិធម៌នៃព្រះជាម្ចាស់

ព្រះជាម្ចាស់ជាធម៌មេត្តាករុណា និងយុត្តិធម៌។ ធម៌មេត្តាករុណាជាគ្រឹះនៃយុត្តិធម៌។ ក្នុងអង្គព្រះជាម្ចាស់ លក្ខណៈសម្បត្តិដ៏ល្អឥតខ្ចោះទាំងពីរនេះមិនផ្ទុយពីគ្នាទេ។ ធម៌មេត្តាករុណាដែលគ្មានយុត្តិធម៌ គឺជាភាពទន់ជ្រាយ និងជាការបដិសេធយុត្តិធម៌ ហើយយុត្តិធម៌ដែលគ្មានធម៌មេត្តាករុណា គឺជាអំពើអមនុស្សធម៌ ដែលគ្មានក្ដីសន្តោសឡើយ។

យុត្តិធម៌នៃព្រះជាម្ចាស់ទាក់ទងនឹងចំណុចពីរផ្សេងគ្នា៖ ម្ខាងគឺ យុត្តិធម៌ដែលធ្វើឱ្យអ្នកបាបត្រឡប់ជាមនុស្សសុចរិត ដែលហៅថា ការប្រោសឱ្យបានសុចរិត (យុត្តិធម៌នេះមិនបង្កជាការលំបាកយល់ទេ) និងម្ខាងទៀតគឺ យុត្តិធម៌ដែលផ្ដល់ការតបស្នង និងការដាក់ទណ្ឌកម្ម។ ប៉ុន្តែ ជាញឹកញាប់ គេជំទាស់នឹងយុត្តិធម៌នេះ ដែលបែងចែកផលតបស្នង (distributive) ក្នុងលក្ខណៈជាការសងសឹក ឬការដាក់ទណ្ឌកម្មនោះ។

ក្នុងប្រវត្តិសាស្រ្ត យើងបានឆ្លងកាត់ជាបន្តបន្ទាប់នូវទស្សនៈទេវវិទ្យាពីរ ដែលខ្វះតុល្យភាព៖ ដោយសារតែទេវវិទូខ្លះបានសង្កត់ធ្ងន់ខ្លាំងពេកលើយុត្តិធម៌ និងព្រះពិរោធរបស់ព្រះជាម្ចាស់ គេបានចោទសួរថា តើធម៌មេត្តាករុណានៅឯណា (តាមពិតគឺជាអ្វីដែលមកមុនបង្អស់)។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅថ្ងៃនេះ គេបានជំនួសព្រះជាម្ចាស់ដែលជាចៅក្រម ដោយព្រះជាម្ចាស់ដែលមានមេត្តាករុណា គឺជាព្រះមួយអង្គដែលមិនស្គាល់អំពើបាប មិនដាក់ទណ្ឌកម្មលើបាប ដ្បិតធម៌មេត្តាករុណារបស់ព្រះអង្គនឹងលុបលាងអ្វីៗទាំងអស់។ នោះព្រះជាម្ចាស់មិនទាមទារឱ្យសងបាប ឬសោកស្តាយបាបឡើយ។ គំនិតក្នុងគម្ពីរដែលអះអាងថា ព្រះជាម្ចាស់ដាក់ទណ្ឌកម្មមនុស្សអាក្រក់ ឬកែតម្រូវពួកគេ បានទៅជាអ្វីដែលស្ទើរតែមិនអាចយល់បាន។ យ៉ាងច្រើនបំផុត យើងទទួលស្គាល់ថា គឺមនុស្សខ្លួនឯងទេ ដែលដាក់ទណ្ឌកម្មខ្លួនឯងតាមរយៈកំហុសរបស់ខ្លួន ហើយក៏ទទួលរងទណ្ឌកម្មដោយខ្លួនឯង។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ព្រះគម្ពីរ និងការបញ្ជូនបន្តទាំងមូលពិតជាច្បាស់លាស់៖ ព្រះជាម្ចាស់ជាបុព្វហេតុនៃផលតបស្នងដ៏យុត្តិធម៌ ព្រះអង្គនឹងសងដល់ម្នាក់ៗតាមអំពើដែលគេបានប្រព្រឹត្ត។ យុត្តិធម៌របស់ព្រះអង្គនឹងដាក់ទណ្ឌកម្ម និងសងសឹកសម្រាប់អ្នកដែលត្រូវវិនាស ហើយនិងប្រោសឱ្យបានសុចរិត និងទៅជាឱសថព្យាបាលសម្រាប់អ្នកសុចរិតនៅក្នុងទីជម្រះ។

ការលំបាកស្ថិតនៅលើទំនាក់ទំនងរវាងអំពើបាប ដែលជាសកម្មភាពមានកម្រិត និងដែលមានកំណត់ក្នុងពេលវេលា ជាមួយនឹងទណ្ឌកម្មអស់កល្បជានិច្ច៖ តើព្រះជាម្ចាស់ប្រព្រឹត្តផ្ទុយនឹងយុត្តិធម៌ ក្នុងការផ្ដល់ទណ្ឌកម្មអស់កល្បជានិច្ច ខណៈពេលដែលកំហុសមានកំណត់ក្នុងពេលវេលា? នេះគឺជាសំណួរស្នូលដែលសន្តថូម៉ាសបកស្រាយយ៉ាងទូលំទូលាយ។

“ប្រសិនបើមាននរណាម្នាក់ត្រូវទទួលរងទណ្ឌកម្មអស់កល្បជានិច្ច នោះមិនបានផ្ទុយទៅនឹងយុត្តិធម៌របស់ព្រះជាម្ចាស់ឡើយ ព្រោះសូម្បីតែយោងតាមច្បាប់របស់មនុស្សលោក ក៏គេមិនតម្រូវឱ្យរយៈពេលនៃទណ្ឌកម្មត្រូវតែស្មើនឹងរយៈពេលនៃកំហុសនោះដែរ។ ជាការពិតណាស់ ចំពោះអំពើមនុស្សឃាតដែលប្រព្រឹត្តឡើងក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លី ច្បាប់មនុស្សលោកតែងដាក់ទណ្ឌកម្មយ៉ាងយូរ ឬជួនកាលដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិត។ សង្គមមានបំណងដាក់ទណ្ឌកម្មជនល្មើស និងដកហូតលទ្ធភាពធ្វើសកម្មភាពរបស់គេឱ្យបានយូរបំផុតតាមដែលអាចធ្វើបាន។ ហេតុដូច្នេះ គឺពេលព្រះជាម្ចាស់ដាក់ទណ្ឌកម្មអស់កល្បជានិច្ច ចំពោះអំពើបាបដែលប្រព្រឹត្តឡើងត្រឹមតែមួយខណៈពេលដ៏ខ្លី ព្រះអង្គមិនប្រឆាំងនឹងយុត្តិធម៌ទេ”។

យើងត្រូវយល់ថា ព្រះជាម្ចាស់ដាក់ទណ្ឌកម្មអស់កល្បជានិច្ចទៅលើអ្នកបាប ដែលមិនព្រមកែប្រែចិត្តគំនិតចំពោះអំពើបាបរបស់ខ្លួន ហើយនៅតែបន្តស្ថិតក្នុងអំពើបាបនោះរហូតដល់ស្លាប់។ ដូច្នេះ ដោយសារតែគេនៅតែបន្តស្ថិតក្នុងអំពើបាប ព្រះជាម្ចាស់ត្រូវដាក់ទណ្ឌកម្មគេជារៀងរហូត ស្របតាបញ្ញា និងយុត្តិធម៌។ លើសពីនេះទៅទៀត ក្នុងរាល់អំពើបាបដែលយើងប្រព្រឹត្ត តែងតែមានលក្ខណៈ "អនន្ត" (ភាពគ្មានទីបញ្ចប់ - infinity) ម្យ៉ាង បើវាស់បាបនេះតាមព្រះជាម្ចាស់ ដែលជាជនរងគ្រោះ។ ដោយសារព្រះជាម្ចាស់ដ៨ប្រសើរអស្ចារ្យឥតដែនកំណត់ (infinite magnus) បាបប្រឆាំងនឹងព្រះអង្គក៏មានលក្ខណៈឥតដែនកំណត់ម្យ៉ាង (quodam modo) ដែរ។ ដូច្នេះ ទណ្ឌកម្មឥតដែនកំណត់ក៏ជាអ្វីដែលត្រូវផ្តល់ឱ្យ [តាមយុត្តិធម៌]។ ប៉ុន្តែ គ្មានទណ្ឌកម្មធ្ងន់ធ្ងរដល់ថ្នាក់ឥតដែនកំណត់ ព្រោះគ្មានអ្វីដែលព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតអាចមានលក្ខណៈអនន្តឡើយ។ ហេតុនេះហើយ ទើបនៅសល់តែជម្រើសមួយគឺ ទណ្ឌកម្មដែលមានរយៈពេល "អស់កល្បជានិច្ច" ជាអ្វីដែលស័ក្តិសមនឹងអំពើបាបធ្ងន់។

លើពីនេះ ចំពោះអ្នកដែលនៅអាចកែប្រែបាន គេដាក់ទណ្ឌកម្មបណ្តោះអាសន្ន (temporal) ដើម្បីកែតម្រូវ ឬដើម្បីលាងឱ្យបរិសុទ្ធ។ ប្រសិនបើមាននរណាម្នាក់មិនអាចកែតម្រូវចេញពីអំពើបាបបាន ហើយប្រសិនបើឆន្ទៈរបស់គេចាក់ឫសយ៉ាងមាំក្នុងអំពើបាប ដូចករណីរបស់អស់អ្នកដែលត្រូវវិនាសក្នុងឋាននរក ទណ្ឌកម្មនោះមិនត្រូវមានទីបញ្ចប់ឡើយ។

ចំណែកឯអំពើបាបស្រាលវិញ បាបនេះមិនផ្ទុយនឹងសេចក្តីស្រឡាញ់ ហើយក៏មិនដកហូតនូវព្រះគុណឡើយ ដូច្នេះ បាបនេះមិនសមនឹងទទួលទណ្ឌកម្មអស់កល្បជានិច្ចទេ។ ប្រសិនបើបាបនេះទៅជាអំពើបាបដែលមិនអាចលើកលែងបាន នោះគឺមកពីមានអំពើបាបធ្ងន់អមជាមួយ (per accidens សម្រាប់បាបស្រាល - per se សម្រាប់បាបធ្ងន់)។

នៅពេលស្លាប់ ជួនកាលមានបុគ្គលខ្លះ នៅតែមានជាប់ប្រឡាក់ដោយស្នាមមន្ទិលនៃអំពើបាប ដែលមិនដល់ថ្នាក់ធ្វើឱ្យពួកគេត្រូវធ្លាក់ក្នុងទណ្ឌកម្មអស់កល្បជានិច្ចនៃឋាននរកឡើយ ដូចជាករណីអំពើបាបស្រាលជាដើម។ អ្នកដែលស្លាប់ទាំងមានជាប់ស្នាមមន្ទិលបែបនេះ មិនអាចទទួលសុភមង្គលដ៏ឧត្តមនៅស្ថានបរមសុខភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីស្លាប់នោះទេ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ពួកគេនឹងអាចទទួលសុភមង្គលនោះ ប្រសិនបើគ្មានស្នាមមន្ទិលទាំងនេះនៅក្នុងខ្លួន។ ដូច្នេះ យ៉ាងហោចណាស់ បន្ទាប់ពីស្លាប់ ពួកគេត្រូវស៊ូទ្រាំបង្អង់ពេលវេលាក្នុងការទទួលសិរីរុងរឿង ដោយសារតែអំពើបាបស្រាលទាំងនោះ។ ប៉ុន្តែ យើងមិនត្រូវអះអាងថា បន្ទាប់ពីស្លាប់ ព្រលឹងទាំងនោះ ត្រូវទទួលរងទណ្ឌកម្មបង្អង់សិរីរុងរឿងនេះ រហូតដល់ថ្ងៃ ដែលរូបកាយនឹងរស់ឡើងវិញនោះឡើយ។ ជាពិសេស ការខកខានមិនបានឃើញព្រះភក្ត្រព្រះជាម្ចាស់ និងការនៅដាច់ដោយឡែកពីព្រះអង្គ គឺជាទណ្ឌកម្មដ៏ធ្ងន់ធ្ងរជាងទារុណកម្មនៃភ្លើងទៅទៀត សូម្បីតែសម្រាប់អស់អ្នកដែលនៅក្នុងឋាននរកក៏ដោយ។ ហេតុនេះ ព្រលឹងរបស់អស់អ្នកដែលស្លាប់ជាមួយអំពើបាបស្រាល នឹងត្រូវរងទុក្ខក្នុងភ្លើងជម្រះមន្ទិលបន្ទាប់ពីស្លាប់។ យើងមិនអាចនិយាយថា ព្រលឹងរបស់អស់អ្នក ដែលស្លាប់ជាមួយអំពើបាបស្រាល អាចឈានទៅដល់សិរីរុងរឿងនៃស្ថានបរមសុខ មុនពេលបានលាងឱ្យបរិសុទ្ធពីអំពើបាបទាំងនោះឡើយ។

ទណ្ឌកម្មពីរជាន់ គឺការបង្អង់ការមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ និងទារុណកម្មភ្លើង (ទណ្ឌកម្មលើវិញ្ញាណដឹង) គ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីលាងបាបរបស់មនុស្សដែលបានកែប្រែចិត្ត មុនពេលថ្ងៃនៃការវិនិច្ឆ័យចុងក្រោយមកដល់។ ម្យ៉ាងវិញទៀត៖

“ពេលខ្លះ បុគ្គលខ្លះ មិនទាន់បានបំពេញចប់សព្វគ្រប់នូវកិច្ចតបៈសម្រាប់អំពើបាប ដែលព្រះជាម្ចាស់បានអត់ទោសឱ្យហើយនោះ មុនពេលពួកគេស្លាប់។ អ្នកទាំងនោះត្រូវសងបំណុលទណ្ឌកម្មរបស់ខ្លួន ស្របតាមយុត្តិធម៌ ព្រោះបើដូច្នោះមែន អ្នកដែលស្លាប់ទៅយ៉ាងរហ័ស នឹងមានស្ថានភាពប្រសើរជាងអ្នកដែលបានខំប្រឹងបំពេញកិច្ចតបៈយ៉ាងយូរក្នុងជីវិតនេះសម្រាប់អំពើបាបរបស់ពួកគេ។ ហេតុដូច្នេះ ពួកគេនឹងត្រូវទទួលរងទណ្ឌកម្មប្រភេទនេះបន្ទាប់ពីស្លាប់ ប៉ុន្តែមិនមែននៅក្នុងឋាននរក ដែលជាកន្លែងដាក់ទោសមនុស្សចំពោះអំពើបាបធ្ងន់នោះទេ ព្រោះព្រះជាម្ចាស់បានអត់ទោសអំពើបាបធ្ងន់របស់ពួកគេរួចរាល់ហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត មិនត្រូវបង្អង់សិរីរុងរឿងដែលពួកគេគួរទទួល រហូតដល់ថ្ងៃវិនិច្ឆ័យចុងក្រោយនោះដែរ។ ដូច្នេះ ចាំបាច់ត្រូវតែមានទណ្ឌកម្មបណ្ដោះអាសន្ន ដែលជម្រះបាបខ្លះ បន្ទាប់ពីជីវិតនេះ និងមុនពេលថ្ងៃវិនិច្ឆ័យចុងក្រោយមកដល់”។

ទណ្ឌកម្មពីរជាន់នេះស្របតាមយុត្តិធម៌។ ក្នុងករណីនៃទីជម្រះ ទណ្ធកម្មនេះមិនត្រឹមតែស្របតាមយុត្តិធម៌ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ស្របតាមធម៌មេត្តាករុណាផងដែរ ព្រោះព្រះជាម្ចាស់ផ្ដល់ឱកាសឱ្យអ្នកបាបអាចលាងជម្រះរាល់បំណុលដែលខ្លួនជំពាក់។ សូមកុំភ្លេចថា ស្របតាមយុត្តិធម៌ ព្រះជាម្ចាស់បានកំណត់ការដាក់ទណ្ឌកម្ម ព្រះអង្គមិនធ្វើដូច្នេះ ដើម្បីតែដាក់ទណ្ឌកម្មនោះទេ ប៉ុន្តែ «ដើម្បីឱ្យមានសណ្តាប់ធ្នាប់ក្នុងសកលលោកឡើងវិញ»។ សណ្តាប់ធ្នាប់នេះទាមទារឱ្យ «ព្រះជាម្ចាស់ត្រូវចាត់ចែងគ្រប់កិច្ចការទាំងអស់ តាមរបៀបសមាមាត្រត្រឹមត្រូវ [...]។ រង្វាន់ត្រូវសមាមាត្រនឹងអំពើល្អយ៉ាងណា ទណ្ឌកម្មក៏ត្រូវសមាមាត្រទៅនឹងអំពើបាបយ៉ាងនោះដែរ។ ទណ្ឌកម្មអស់កល្បជានិច្ចត្រូវសមាមាត្រនឹងអំពើបាបខ្លះ» ដូចយើងបានរៀនរួចមកហើយ។ ព្រះជាម្ចាស់ដាក់ទណ្ឌកម្មអស់កល្បជានិច្ចលើបុគ្គលខ្លះ ដើម្បី «រក្សានូវសណ្តាប់ធ្នាប់ត្រឹមត្រូវនៅក្នុងអ្វីៗទាំងអស់ ដែលបង្ហាញពីព្រះប្រាជ្ញាញាណរបស់ព្រះអង្គ» គឺជាសណ្តាប់ធ្នាប់ដែលទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យឱ្យមនុស្សគោរព និងរក្សានៅក្នុងគ្រប់សកម្មភាពរបស់ខ្លួន។

«ព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យលើកលែងទោសមនុស្សគ្រប់រូប ប៉ុន្តែដោយសារតែព្រះអង្គកំណត់ធម៌មេត្តាករុណាដោយព្រះប្រាជ្ញាញាណរបស់ព្រះអង្គ» ធម៌មេត្តាករុណានេះមិនពង្រីកទៅដល់អ្នកដែលមិនព្រមសមស្របតាមប្រាជ្ញា និងបញ្ញា ហើយដែលមិនអើពើចំពោះធម៌មេត្តាករុណា និងយុត្តិធម៌របស់ព្រះជាម្ចាស់ឡើយ។ ជាថ្មីម្តងទៀត ប្រសិនបើមេត្តាករុណាមិនពង្រីកទៅដល់បុគ្គលខ្លះ នោះមកពីពួកគេមិនចង់ទទួលធម៌មេត្តាករុណានេះ ដូចអស់អ្នកដែលធ្លាក់នរក និងពួកបិសាចដែលរឹងរូសក្នុងអំពើអាក្រក់។ សន្តថូម៉ាសបញ្ជាក់ថា «ព្រះជាម្ចាស់នៅតែមានធម៌មេត្តាករុណា ចំពោះពួកគេទាំងនោះ ព្រោះពួកគេសមនឹងទទួលទណ្ឌកម្មខ្លាំងជាងនេះទៅទៀត»។ ព្រះជាម្ចាស់មានព្រះហឫទ័យលើកលែងទោសមុននឹងដាក់ទណ្ឌកម្ម។

“ព្រះជាម្ចាស់ប្រញាប់ប្រញាល់លើកលែងទោសជាងដាក់ទណ្ឌកម្ម បានសេចក្ដីថា ព្រះជាម្ចាស់ផ្តល់ធម៌មេត្តាករុណា ដែលចេញមកពីព្រះអង្គផ្ទាល់ ចំណែកការដាក់ទណ្ឌកម្ម គឺចេញមកពីយើង។ ព្រះជាម្ចាស់មានព្រះហឫទ័យដំបូង និងចម្បងផ្តល់មេត្តាករុណា ហើយទ្រង់ដាក់ទណ្ឌកម្មទាំងបង្ខំព្រះហឫទ័យ”។

ការដាក់ទណ្ឌកម្មជាផលវិបាកនៃអំពើបាប ហើយការធ្លាក់នរកជាទោសនៃអំពើបាបនោះ។ ព្រះជាម្ចាស់មិនមែនជាអ្នកបង្កើតឋាននរកឡើយ។ មនុស្សដែលមានចិត្តរឹងរូស និងមារបិសាចតែប៉ុណ្ណោះ ជាបុព្វហេតុតែមួយគត់នៃអំពើបាប។ ព្រះជាម្ចាស់អនុញ្ញាតឱ្យបាបកើតឡើង ដោយសារព្រះអង្គគោរពសេរីភាពរបស់ទេវទូត និងមនុស្ស ទោះបីជាគេអាចប្រើសេរីភាពនេះក្នុងផ្លូវខុសក៏ដោយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យឱ្យមានទុក្ខទោសនៃទណ្ឌកម្ម មិនមែនដើម្បីតែទុក្ខទោសនោះឡើយ ប៉ុន្តែដើម្បីជាប្រយោជន៍នៃយុត្តិធម៌។

 

១៣. ការជំនុំជម្រះរបស់ព្រះជាម្ចាស់

យើងបាននិយាយជាច្រើនលើកអំពីការជំនុំជម្រះរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ឬការជំនុំជម្រះរបស់ព្រះគ្រីស្ត ដែលគ្មាននរណាម្នាក់ដឹងអំពី «ថ្ងៃ ឬម៉ោងឡើយ» (មថ ២៤, ៣៦)។ ជាការពិតណាស់ ព្រះបិតាបានប្រគល់ឱ្យព្រះគ្រីស្តវិនិច្ឆ័យមនុស្សលោក (យហ ៥, ២៧) ព្រោះព្រះអង្គបានសម្រេចការលោះបាបជាសកល ដោយប្រសូតជាមនុស្ស សោយទិវង្គត និងមានព្រះជន្មរស់ឡើងវិញ។ ព្រះជាម្ចាស់ជាព្រះបិតា ទ្រង់ជំនុំជម្រះយើង ដោយព្រះបុត្រា នៅក្នុងព្រះវិញ្ញាណ។

ដោយជំនុំជម្រះ ព្រះជាម្ចាស់មិនដាក់ទោសជាបឋមនោះទេ ប៉ុន្តែព្រះអង្គផ្តល់សងដល់បុគ្គលម្នាក់ៗ និងមនុស្សទាំងអស់ស្របតាមយុត្តិធម៌របស់ព្រះជាម្ចាស់។

ការជំនុំជម្រះនេះមានលក្ខណៈបែងចែកជាពីរដំណាក់កាល៖ ក្រោយមរណភាព និងនៅគ្រាចុងក្រោយ។ នេះគឺជា duplex judicium៖ ការជំនុំជម្រះដោយឡែក (ឯកជន) និងការជំនុំជម្រះចុងក្រោយ (សកល)។

១. ការជំនុំជម្រះដែលយើងហៅថា «ដោយឡែក» គឺនៅខាងក្នុងចិត្ត (mentaliter) និងដោយមើលមិនឃើញ (invisibiliter)។ ព្រះជាម្ចាស់ជាបុព្វហេតុ ដែលបំភ្លឺព្រលឹង ដូចជាព្រលឹងកាត់ទោសខ្លួនឯង។

២. ការជំនុំជម្រះទីពីរ នៅពេលគ្រាចុងក្រោយ ក្នុងអំឡុងពេលមនុស្សទាំងអស់រស់ឡើងវិញ (ដែលគេហៅថា ការជំនុំជម្រះចុងក្រោយ) នឹងប្រព្រឹត្តទៅតាមរូបកាយ (corporaliter) នៅពេលដែលព្រះជាម្ចាស់បង្កើតបុគ្គលនោះឡើងវិញ និងជាស្ថាពរ ក្នុងសភាពពេញលេញ ហើយនឹងទទួលនូវរង្វាន់ ឬទណ្ឌកម្មនៅក្នុងរូបកាយដែលរស់ឡើងវិញនោះ។ ការជំនុំជម្រះចុងក្រោយ (judicium finale) ដែលគេហៅម្យ៉ាងទៀតថា ការជំនុំជម្រះទូទៅ (judicium generale) មានវិសាលភាពជាសមូហភាព ដោយគ្របដណ្តប់លើអ្វីៗទាំងអស់ដែលបានបង្កើតមក និងប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងមូល។ ការជំនុំជម្រះនេះនៅខាងក្រៅ និងជាសាធារណៈ។

“ដោយសារបុគ្គលម្នាក់ៗស្លាប់ទៅដោយឡែកពីគ្នា ការផ្តល់សងលើកដំបូងត្រូវធ្វើឡើងសម្រាប់ម្នាក់ៗជាលក្ខណៈបុគ្គល ប៉ុន្តែការផ្តល់សងលើកទីពីរនឹងត្រូវធ្វើឡើងសម្រាប់មនុស្សទាំងអស់គ្នា (judicium commune) ក្នុងពេលតែមួយ ព្រោះគ្រប់គ្នានឹងរស់ឡើងវិញក្នុងពេលតែមួយ។

ទោះជាការជំនុំជម្រះទាំងពីរនេះខុសគ្នាជាក់ស្តែងក៏ដោយ ក៏ជំនុំជម្រះនេះមានឯកភាពដែរ។ នេះគឺជាឯកភាពនៃលំដាប់លំដោយ ជាឯកភាពនៃសកម្មភាពដែលមិនកើតឡើងនៅក្នុងពេលវេលាធម្មតា ប៉ុន្តែនៅក្នុងរយៈពេលមួយដែលមិនមែនជា «ពេលវេលាបន្តបន្ទាប់» (continuum) ប៉ុន្តែទៅតាមអ្វីដែលសន្តថូម៉ាសហៅថា «ពេលវេលាដាច់ដោយដុំ» (discret time)។

យើងbanសង្កេតឃើញថា សន្តថូម៉ាសបែងចែកការជំនុំជម្រះទាំងពីរ តាមរយៈវិសាលភាពខាងក្នុង ឬខាងក្រៅ ឯកជន ឬសាធារណៈ និងបុគ្គល ឬសមូហភាព។ លោកពន្យល់ថា៖

“ត្រូវតែសមស្របការជំនុំជម្រះទៅនឹងអ្នកដែលត្រូវទទួលការជំនុំជម្រះ។ ដោយសារការជំនុំជម្រះចុងក្រោយនឹងមានគោលដៅលើរង្វាន់ ឬទណ្ឌកម្មនៃរូបកាយដែលមើលឃើញ នោះគួរប្រព្រឹត្តការជំនុំជម្រះនេះ ដោយមើលឃើញ។ ដូចនេះ ព្រះគ្រីស្តនឹងជំនុំជម្រះ ក្នុងសភាព ដែលគ្រប់គ្នាអាចមើលឃើញព្រះអង្គ។

អស់អ្នកដែលមានសុភមង្គល និងដែលបានរស់ឡើងវិញ នឹងស្គាល់ព្រះបុត្រាភ្លាមៗ មិនត្រឹមតែក្នុងសភាពជាព្រះនិងក្នុងសភាពជាមនុស្ស តាមរយៈពន្លឺនៃទស្សនវិស័យប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេក៏ឃើញព្រះអង្គតាមរយៈភ្នែកដែលបានរស់ឡើងវិញ ក្នុងក្នុងសភាពជាមនុស្សដ៏រុងរឿង។ រីឯមនុស្សអាក្រក់ ទោះបីជាបានរស់ឡើងវិញក៏ដោយ ក៏នឹងឃើញព្រះអង្គត្រឹមតែតាមលក្ខណៈជាមនុស្សរបស់ព្រះគ្រីស្ត (តាមរយៈពន្លឺដែលបំភ្លឺបញ្ញារបស់ពួកគេ និងតាមរយៈភ្នែកនៃរូបកាយ) ប៉ុន្តែ ពួកគេនឹងមិនឃើញសភាពជាព្រះនៅក្នុងរូបកាយរបស់ព្រះគ្រីស្តឡើយ ព្រោះព្រះជាម្ចាស់នឹងដកហូតសិទ្ធិនេះដល់ពួកគេ”។

ទោះបីជាព្រះគ្រីស្តជាចៅក្រមតែមួយអង្គគត់ ព្រះអង្គក៏បានដាក់បញ្ចូលក្រុមគ្រីស្តទូតឱ្យចូលរួមក្នុងការជំនុំជម្រះរបស់ព្រះអង្គដែរ។ សន្តថូម៉ាសចាត់ទុកពួកទេវទូតជាសាក្សីនៃការជំនុំជម្រះដ៏យុត្តិធម៌ ពួកគេយល់ស្រប និងអនុវត្តការជំនុំជម្រះនោះ។

ក្នុងនាមជាអ្នកជំនួយការចៅក្រម (assesores judicis) មនុស្សសុចរិត និងជនដ៏វិសុទ្ធ ពោលគឺ «អស់អ្នកដែលបានជឿលើព្រះអង្គ» និងអ្នកដែល «បានដើរតាមគន្លងរបស់ក្រុមគ្រីស្តទូត» នឹងស្ថិតនៅខាងស្តាំព្រះគ្រីស្ត «ដោយកាន់កាប់កន្លែងដ៏មានកិត្តិយសបំផុតនៅក្បែរព្រះអង្គ»។ ក្នុងចំណោមពួកនោះ សន្តថូម៉ាសផ្តល់អាទិភាពដល់អ្នកក្រីក្រ និងអស់អ្នកដែលបានជ្រើសរើសភាពក្រីក្រដោយស្ម័គ្រចិត្ត រួមទាំងពួកបព្វជិតដែលរស់នៅដោយសុំទានផងដែរ (!)។

ក្រុមគ្រីស្តទូត និងអស់អ្នកដែលព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើស នឹងជំនុំជម្រះទៅតាមឋានៈ មុខងារ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ពួកគេ៖ «ការពិនិត្យផ្នែកតុលាការនេះ នឹងផ្តោតលើអំពើរបស់មនុស្ស ទៅតាមរបៀប ដែលពួកគេបានប្រើប្រាស់វត្ថុលោកិយក្នុងផ្លូវល្អ ឬផ្លូវអាក្រក់»។ ដូច្នេះ មនុស្សសុចរិត «នឹងរួមគ្នា ដើម្បីសម្ដែងឱ្យឃើញនូវមូលហេតុនៃការសង្គ្រោះ ឬការធ្លាក់នរកសម្រាប់បុគ្គលម្នាក់ៗ ទាំងសម្រាប់ខ្លួនឯង និងសម្រាប់អ្នកដទៃ ដូចយើងនិយាយថា ទេវទូតជាន់ខ្ពស់បំភ្លឺដល់ទេវទូតជាន់ទាប ព្រមទាំងមនុស្សលោកផងដែរ»។

ដូចអ្នកប្រាជ្ញសម័យមជ្ឈិមទាំងអស់ និងដូចបិតាព្រះសហគមន៍ជំនាន់មុន សន្តថូម៉ាសដកស្រង់មតិ ដែលពួកទេវវិទូនៅសតវត្សទី ១១-១២ ដោយរំលឹកថា ជ្រលងភ្នំយ៉ូសាផាត (យ៉ូអែល ៤, ២) ជាទីកន្លែងដែលការជំនុំជម្រះអាចកើតឡើង (...)។

ព្រះគ្រីស្តនឹងលេចមក ក្នុងសភាពជាមនុស្ស ជាមួយនឹង «សញ្ញានៃឈើឆ្កាង និងឧបករណ៍ផ្សេងទៀតនៃការរងទុក្ខទារុណកម្មរបស់ព្រះអង្គ»។ ព្រះអង្គនឹងមានព្រះវត្តមានមិនត្រឹមតែនៅក្នុងកន្លែងមួយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែចេញពីកន្លែងនោះ ព្រះអង្គនឹងមានវត្តមាននៅគ្រប់ទីកន្លែងដែលព្រះអង្គធ្វើជាចៅក្រម សម្រាប់មនុស្សទាំងអស់ និងនៅក្នុងមនុស្សទាំងអស់ តាមរបៀបខុសប្លែកគ្នាទៅតាមមនុស្សសុចរិត និងមនុស្សដែលត្រូវកាត់ទោសធ្លាក់នរក។ ហេតុដូច្នេះហើយ ដោយផ្អែកលើខគម្ពីរ យ៉ូហាន ៥, ២២ និង ម៉ាថាយ ១៩, ២៨ សន្តថូម៉ាសបែងចែករវាងការជំនុំជម្រះដោយអំណាចដាច់ខាត ដែលជាការជំនុំជម្រះរបស់ព្រះគ្រីស្តដែលជាអ្នកចេញសាលក្រម និងការជំនុំជម្រះរបស់អស់អ្នកដែលប្រកាស និងផ្សព្វផ្សាយសាលក្រមនោះ ពោលគឺក្រុមគ្រីស្តទូត និងមនុស្សសុចរិត។ គឺតាមរបៀបនេះហើយ ដែលគេនិយាយថា មនុស្សសុចរិតនឹងជំនុំជម្រះពួកទេវទូត (១ កូរិនថូស ៦, ៣)។

 

១៤. អវសានកាល និងការផ្លាស់ប្តូរចក្រវាល

យោងតាមសន្តថូម៉ាស គ្រាចុងក្រោយបង្អស់ប្រព្រឹត្តទៅជាបួនដំណាក់កាលបន្តបន្ទាប់គ្នា៖

១. ព្រះគ្រីស្តយាងមកវិញ (dies domini, secondo adventu, adventu domini) និងអវសានកាល (finis tempus mundi) ឬការរលាយនៃពិភពលោក (finis mundi)។

២. មនុស្សទាំងអស់រស់ឡើងវិញ (resurrectio communis)។

៣. ការជំនុំជម្រះចុងក្រោយ (judicium finale) ឬថ្ងៃជំនុំជម្រះ (dies judicii)។

៤. ការលើកតម្កើងរូបកាយ (glorificatio corporalis) ឬការដាក់ទណ្ឌកម្មរូបកាយ (poena corporalis) និងការផ្លាស់ប្តូរចក្រវាឡ (innovatio mundi)។

សូមកត់សម្គាល់ថា លំដាប់លំដោយនៃព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះ មានទំនាក់ទំនងនឹងគ្នា។ យើងអាចនិយាយថា ដំណាក់កាលទាំងនេះជាទិដ្ឋភាពផ្សេងៗគ្នានៃដំណើរការតែមួយគត់។ ការជំនុំជម្រះចុងក្រោយបញ្ចប់ទៅដោយការប្រែពិភពលោក។

ទីសម្គាល់មុនអវសានកាល និងការជំនុំជម្រះចុងក្រោយ

ព្រះគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីថ្មីចែងអំពីទីសម្គាល់ផ្សេងៗ ដែលនឹងកើតមានឡើងមុនព្រះគ្រីស្តយាងមកដល់ ក្នុងនាមជាចៅក្រមនៅអវសានកាល។ ទីសម្គាល់ទាំងនេះ មានគោលបំណងរៀបចំ និងដាស់តឿនមនុស្ស ដែលនៅរស់លើផែនដីក្នុងអំឡុងពេលព្រះអង្គយាងមក។ សន្តថូម៉ាសរៀបរាប់អំពីសញ្ញាអាសន្នចំនួន ១៥ យ៉ាង (ដកស្រង់ចេញពីអត្ថបទបុរាណមួយ ដែលនៅមជ្ឈិមសម័យ គេយល់ថា ជាសំណេររបស់សន្តយេរ៉ូម) ប៉ុន្តែលោកកត់សម្គាល់ថា សញ្ញាទាំងនោះហាក់ដូចជាមិនសូវសមហេតុផលប៉ុន្មានទេ។ លោកសង្កត់ថា ព្រះគម្ពីរប្រើប្រាស់រូបភាពប្រៀបធៀប និងភាសាបែបអវសានវិទ្យា (Eschatological) ដូចមានច្រើននៅក្នុងព្រះគម្ពីរសម្ពន្ធមេត្រីចាស់ ហើយយើងពិបាកកំណត់ឱ្យច្បាស់ថា តើសញ្ញាទាំងនោះឆ្លុះបញ្ចាំងពីតថភាពពិតប្រាកដអ្វីខ្លះនៅថ្ងៃអវសានកាល។

ក្នុងចំណោមសញ្ញាទាំង ១៥ យ៉ាងនេះ សន្តថូម៉ាសជ្រើសរើសយកសញ្ញាអាទិភាពចំនួន ៥ ដូចទេវវិទូដទៃទៀតនៅសតវត្សទី ១៣ បានធ្វើដែរ (ឧទាហរណ៍ សន្ត បូណាវ៉ង់ទួ)។ សញ្ញាទាំង ៥ នោះរួមមាន៖

១. ការផ្សព្វផ្សាយដំណឹងល្អដល់មនុស្សលោកទូទាំងពិភពលោក ទោះបីជាសន្តថូម៉ាសមិនបញ្ជាក់ច្បាស់ថា អវសានកាលនឹងមកដល់ភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីគេបានប្រកាសដំណឹងល្អពាសពេញសកលលោកក៏ដោយ។

២. ការប្រែចិត្តជឿរបស់ជនជាតិយូដា ដែលជួនកាល គេចាត់ទុកថា ជាសញ្ញាអវសានវិទ្យាដ៏សំខាន់បំផុត។ ប៉ុន្តែ សម្រាប់ថូម៉ាស សញ្ញានេះមិនមែនជាទីសម្គាល់ចម្បងឡើយ។

៣. ការលះបង់ជំនឿ (apostasia)៖ មុនពេលអវសានកាលមកដល់ ក្នុងនោះនឹងមានគ្រូក្លែងក្លាយជាច្រើនលេចមុខឡើង។ ពួកគេនឹងនាំមកនូវមនោគមវិជ្ជាខុសឆ្គង ប៉ុន្តែគួរឱ្យទាក់ទាញ នាំឱ្យមនុស្សជាច្រើននឹងបោះបង់ចោលជំនឿ។

៤. ការលេចឡើងនៃមេប្រឆាំងព្រះគ្រីស្ត (Antechrist)។

៥. ទុក្ខវេទនាដ៏ធំធេង៖ សង្គ្រាម ទុរភិក្ស ការរញ្ជួយផែនដី ការធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ និងមហន្តរាយធម្មជាតិ។ ចំពោះចំណុចនេះ សន្តថូម៉ាសបញ្ជាក់ថា ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះអាចកើតមានឡើងជាច្រើនលើកក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។

សញ្ញាទំនាយទាំងអស់នេះ មិនត្រឹមតែមានមុខងារទស្សន៍ទាយនាពេលអនាគតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែ ដាស់តឿនមនុស្សគ្រប់សម័យ (មិនមែនសម្រាប់តែអវសានកាលនៃយុគសម័យនោះទេ គឺសម្រាប់គ្រប់ពេលវេលាទាំងអស់ ព្រោះអវសានកាលបានខិតជិតមកដល់តាំងពីព្រះគ្រីស្តបានរស់ឡើងវិញរបស់។

ការយាងមកជាលើកទីពីររបស់ព្រះគ្រីស្ត (adventu secundo Christi) ជាអាថ៌កំបាំងដែលទេវទូត និងមនុស្សលោកមិនអាចដឹងបានឡើយ។ សញ្ញាច្បាស់លាស់បំផុត (manifestissima) នៃព្រឹត្តិការណ៍នេះ នឹងកើតមានឡើងភ្លាមៗមុនការជំនុំជម្រះ។ រយៈពេលរវាងសញ្ញាអាសន្ន និងការជំនុំជម្រះ មិនអាចទាយទុកជាមុនបានឡើយ ទោះជាក្នុងកាលៈទេសៈ ឬទីកន្លែងណាក៏ដោយ។ ក្នុងចំណោមសញ្ញាទាំងនេះ មានតួអង្គដ៏លេចធ្លោមួយ គឺមេប្រឆាំងព្រះគ្រីស្ត ដែលនឹងមកដល់មុនព្រះគ្រីស្ត ហើយវានឹងធ្វើឱ្យពិភពលោករង្គោះរង្គើ។ មេប្រឆាំងព្រះគ្រីស្តនេះ នឹងនាំមនុស្សលោកឱ្យវង្វេងខុសឆ្គង។ ក្នុងនាមជាភ្នាក់ងាររបស់មារកំណាច វានឹងបោកបញ្ឆោត និងធ្វើទុក្ខបុកម្នេញដល់សាវ័កនៃសេចក្តីពិត និងព្រះសហគមន៍។

ចំពោះលក្ខណៈសម្គាល់នៃមេប្រឆាំងព្រះគ្រីស្តវិញ សន្តថូម៉ាសប្រកាន់ខ្ជាប់ឱ្យពន្យល់លម្អិតពេក។ លោកចង់ជៀសវាងកំហុសនៃមនោគមវិជ្ជាអវសានវិទ្យាជ្រុលនិយម (eschatologism) និងជំនឿសហស្សវត្សនិយម (millenarism) ជាកំហុស ដែលកើតមានឡើង តាំងពីឆ្នាំមួយពាន់មក។ ផ្ទុយទៅវិញ ទីសម្គាល់នៃមេប្រឆាំងព្រះគ្រីស្តដែលមិនកំណត់ពេលវេលាច្បាស់លាស់នេះ ដាស់តឿនគ្រីស្តបរិស័ទឱ្យប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច ព្រោះថ្ងៃនេះអាចជាថ្ងៃចុងក្រោយដែរ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ សន្តថូម៉ាសផ្អែកលើដំណឹងល្អ លោកមិនភ័យខ្លាច និងព្រួយបារម្ភទេ។ ព្រះគម្ពីរ ដាស់តឿនយើងថា យើងបានឈានចូលដល់យុគសម័យចុងក្រោយហើយ ប៉ុន្តែយើងមិនដឹងអំពីរយៈពេល ឬខណៈពេលចុងក្រោយបង្អស់នៃយុគសម័យនេះឡើយ។

សន្តថូម៉ាសទទួលស្គាល់ថា សញ្ញាទាំងនេះបង្ហាញ និងប្រកាសអំពីកិច្ចការបីយ៉ាងរបស់ព្រះជាម្ចាស់។ កិច្ចការទាំងនេះមានទំនាក់ទំនងរវាងគ្នាតាមបែបតក្កវិជ្ជា ក្នុងពេលវេលាមួយដែលមិនអាចវាស់វែង ឬផ្ទៀងផ្ទាត់ទុកជាមុនបានឡើយ៖

១. ការជម្រះលោកីយ៍ និងធាតុទាំងឡាយឱ្យបរិសុទ្ធតាមរយៈភ្លើង ដែលលោកហៅថា ភ្នក់ភ្លើងដ៏សន្ធោសន្ធៅ (conflagration)

២. ការរស់ឡើងវិញនៃរូបកាយ

៣. ការជំនុំជម្រះចុងក្រោយ និងការលើកតម្កើងសិរីរុងរឿង។

ការលើកតម្កើងសិរីរុងរឿងនៃរូបកាយ និងពិភពលោក

ការជំនុំជម្រះចុងក្រោយនឹងផ្តល់ឱ្យរូបកាយរបស់អស់អ្នក ដែលព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើស បានល្អឥតខ្ចោះស្របតាមបុណ្យកុសលរបស់ពួកគេ។ ហេតុដូច្នេះហើយបានជា «ការជំនុំជម្រះចុងក្រោយ បំពេញលក្ខណៈនៃមនុស្សជាតិឱ្យបានពេញបរិបូរណ៍ និងឈានដល់ទីបញ្ចប់ជាស្ថាពរ»។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រូបកាយដែលមានសិរីរុងរឿង ក៏ត្រូវតែអមដោយពិភពលោកថ្មី បន្ទាប់ពីពញរះជាម្ចាស់បានជម្រះពិភពលោកនេះឱ្យបរិសុទ្ធរួច៖

“ពិភពលោកទាំងមូលត្រូវផ្លាស់ប្តូរនៅពេលនោះដែរ ដើម្បីសមស្របនឹងស្ថានភាពរបស់មនុស្ស ដែលបានរស់ឡើងវិញ។ នៅពេលនោះ មនុស្សនឹងមិនចេះរលាយសូន្យ ទើបពិភពលោកក៏នឹងមិនរលាយសាបសូន្យដែរ”។

សន្តថូម៉ាសអះអាងថា ក្រៅពីមនុស្ស និងរួមជាមួយមនុស្ស សារធាតុនៃសត្វលោកទាំងអស់នឹងនៅស្ថិតស្ថេរ ពោលគឺ រាល់សព្វសារពើទាំងឡាយណា ដែលមានសមត្ថភាពពីធម្មជាតិឱ្យមានជីវិតអមតៈ។ មិនមែនរុក្ខជាតិ ឬសត្វឡើយ ដូចយើងបានរៀនរួចមកហើយ ប៉ុន្តែ គឺជាអ្វីៗដែលមានធម្មជាតិស្ថិតស្ថេរជារៀងរហូត ដូចជាពន្លឺតារា ដែលលោកហៅថា រូបកាយសួគ៌ា និងធាតុទាំងបួនដែលព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតជាផ្នែកនៃរូបកាយចម្រុះ។ និយាយឱ្យខ្លី រាល់អ្វីៗដែលមិនចេះរលាយសូន្យទាំងក្នុងសក្តានុពល ឬក្នុងតថភាព រាល់អ្វីៗដែលផ្ទុកនូវគោលការណ៍មិនចេះរលាយសូន្យនៅក្នុងខ្លួន នឹងត្រូវបានរក្សាទុក និងផ្លាស់ប្តូររូបរាង។ ទម្រង់ ឬរូបរាងនៃពិភពលោកនេះនឹងផ្លាស់ប្តូរ។ ការលើកតម្កើងសិរីរុងរឿងនៃរូបកាយ និងមនុស្សជាតិទាំងមូល គឺជាការផ្លាស់ប្តូររូបរាង (transformatio) ឬការប្រែរូប (transfiguratio) ដែលមិនផ្លាស់ប្តូរធម្មជាតិនៃរូបកាយឡើយ ប៉ុន្តែលើកស្ទួយធម្មជាតិនេះតាមលក្ខខណ្ឌដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ជាងមុន ហួសពីការស្មាន។ ព្រះគ្រីស្តដែលបានរស់ឡើងវិញ និងមានសិរីរុងរឿង ជាគោលការណ៍គ្រឹះនៃអ្វីៗទាំងអស់នោះ ដ្បិតទ្រង់ជាគំរូដើម។

“ដោយសារព្រះជាម្ចាស់នឹងរៀបចំអ្វីៗទាំងអស់សមស្របទៅនឹងស្ថានភាពរបស់មនុស្ស ដូច្នេះរូបកាយមនុស្សមិនត្រឹមតែ រួចផុតពីការរលាយសូន្យប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងទទួលសិរីរុងរឿងទៀតផង៖ គឺជាសិរីរុងរឿងនៃពន្លឺ (claritatis gloriam)”។

ពន្លឺនេះជាលក្ខណៈសម្បត្តិមួយនៃរូបកាយដ៏រុងរឿង ដែលព្រះគ្រីស្តបានបង្ហាញឱ្យឃើញក្នុងអំឡុងពេលព្រះអង្គនៅលើភ្នំ (Transfiguratio)។ សន្តថូម៉ាសមានប្រសាសន៍ថា គឺជាគុណសម្បត្តិនៃបុគ្គលម្នាក់នៅក្នុងរូបរាងខាងក្រៅ ដែលបញ្ចេញរស្មីនៃសិរីរុងរឿងដែលមាននៅក្នុងព្រលឹង មកលើរូបធាតុនៃរាងកាយ។ គឺជាសម្រស់របស់បុគ្គលនោះ ដែលនឹងក្លាយជាសម្រស់នៃពិភពលោកថ្មី។

ពន្លឺនេះ (claritas) ជាលក្ខណៈដ៏សំខាន់បំផុតនៃរូបកាយដ៏រុងរឿង បន្ទាប់ពីភាពល្អិតល្អន់ (subtilitas)។ ពន្លឺនេះបង្ហាញពីអំណាចដ៏ពេញលេញនៃវិញ្ញាណមកលើរូបធាតុ (ដូចចំពោះចក្រវាឡទាំងមូល)។ ពិភពលោកថ្មីជាពិភពលោកនៃពន្លឺ និងភាពភ្លឺស្វាងនៃវិញ្ញាណ ដែលចាំងឆ្លុះរហូតដល់ក្នុងរូបធាតុ។ សម្រាប់សន្តថូម៉ាស ការបែងចែករវាងរូបធាតុ និងវិញ្ញាណមិនត្រូវបានលុបបំបាត់ចោលនោះទេ ប៉ុន្តែការរស់ឡើងវិញ ក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយបង្អស់ គឺជាការប្រសព្វគ្នារវាងអ្វីៗទាំងពីរនេះ ហាក់បីដូចជារូបធាតុក្លាយទៅជាវិញ្ញាណ ដោយទាំងរូបធាតុ និងវិញ្ញាណបានត្រឡប់ទៅជួបនឹងព្រះបង្កើតវិញ គឺព្រះត្រីឯក។ ពេលនោះ សព្វសារពើទាំងអស់ត្រឡប់ទៅកាន់ប្រភពដើមវិញ (reditus) ទៅកាន់ហេតុដំបូង និងជាសកល មិនមែនដើម្បីរលាយបាត់ទៅក្នុងនោះទេ ប៉ុន្តែដើម្បីឱ្យបានភាពពេញបរិបូរណ៍។ យើងនឹងឈានចូលទៅក្នុងពិភពលោកថ្មីពោរពេញដោយសុខដុមរមនា ជាពិភពលោកចុងក្រោយ។

 

 

 

១៥. ការអធិដ្ឋានរបស់ព្រះសហគមន៍សម្រាប់អ្នកស្លាប់

នៅពេលដែលយើងនិយាយថា ព្រះសហគមន៍អធិដ្ឋានសម្រាប់អ្នកស្លាប់ យើងសំដៅទៅលើព្រះសហគមន៍ក្នុងនាមជាសហភាពរវាងជនដ៏វិសុទ្ធទាំងឡាយ (communio sanctorum) ពោលគឺព្រះសហគមន៍ក្នុងស្ថានភាពទាំងបី៖ ព្រះសហគមន៍ដែលកំពុងតយុទ្ធ (ព្រះសហគមន៍កាតូលិកនៅលើផែនដី) ព្រះសហគមន៍ដែលកំពុងរងទុក្ខ (ព្រះសហគមន៍ក្នុងស្ថានជម្រះ) និងព្រះសហគមន៍ដែលមានសិរីរុងរឿង ឬដែលបានជោគជ័យ (ព្រះសហគមន៍នៅលើស្ថានបរមសុខ ដោយមានពួកទេវទូត និងជនដ៏វិសុទ្ធ)។

ដោយសារថូម៉ាសមិនបានបញ្ចប់ក្បួនទេវវិទ្យា ហើយអត្ថាធិប្បាយព្រះគម្ពីររបស់លោកលើចំណុចនេះមិនគ្រប់គ្រាន់ យើងនឹងដកស្រង់ការបង្រៀននេះចេញមកពីផ្នែកបន្ថែម (Supplementum)៖

១. ព្រះសហគមន៍នៅលើលោកីយ៍នេះ ដែលជាព្រះសហគមន៍តយុទ្ធ (ecclesia militans) ឬ «ព្រះសហគមន៍ធ្វើដំណើរ» តែងតែអធិដ្ឋាន និងថ្វាយអភិបូចាជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីជួយសង្គ្រោះមនុស្សជាតិទាំងអស់នៅលើផែនដី ដើម្បីឱ្យមនុស្សទាំងអស់កែប្រែចិត្តជឿលើព្រះគ្រីស្តជាព្រះសង្គ្រោះ និងឱ្យព្រះជាម្ចាស់លើកលែងទោសបាបរបស់ពួកគេ។ ព្រះសហគមន៍អធិដ្ឋានជារៀងរាល់ថ្ងៃ និងថ្វាយអគ្គសញ្ញានៃទុក្ខលំបាករបស់ព្រះអម្ចាស់ (អភិបូជា) សម្រាប់វិញ្ញាណក្ខន្ធទាំងឡាយនៅក្នុងស្ថានជម្រះ ដែលកំពុងសុំជំនួយ (suffrages) ពីព្រះសហគមន៍ផងដែរ។

ការអធិដ្ឋាន ការទូលអង្វរ និងជំនួយពីគ្រីស្តបរិស័ទនៅក្នុងព្រះសហគមន៍ ជួយរំដោះបាប ដែលនៅសេសសល់ក្នុងវិញ្ញាណរបស់មនុស្សសុចរិត និងដោះទុក្ខទោស ដែលជាប់ទាក់ទងនឹងបាបទាំងនោះ។ សមាជិកនៃព្រះសហគមន៍លើផែនដី និងព្រះសហគមន៍លើស្ថានបរមសុខ អ្នកជឿក្នុងលោកនេះ និងជនដ៏វិសុទ្ធនៅក្នុងមាតុភូមិ (ស្ថានបរមសុខ) វិញ្ញាណក្ខន្ធនៃព្រះសហគមន៍ដែលកំពុងរងទុក្ខ និងការអធិដ្ឋានរបស់សមាជិកនៃព្រះសហគមន៍ក្នុងលោកនេះ ក៏ដូចជាព្រះសហគមន៍ដែលបានដល់ទីដៅដ៏រុងរឿងរួចហើយ (Ecclesia triumphans) មានទំនាក់ទំនងពឹងផ្អែកគ្នា។ «អស់អ្នកដែលស្ថិតនៅក្នុងសេចក្ដីស្រឡាញ់ ប្រៀបដូចជារូបកាយតែមួយ។ ដូច្នេះ សេចក្ដីល្អរបស់ម្នាក់ ក៏សាយភាយទៅដល់អ្នកដទៃទាំងអស់ដែរ»។ ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់ៗស្ថិតនៅក្នុងសេចក្ដីស្រឡាញ់ ប្រសិនបើម្នាក់ចង់ឱ្យម្នាក់ទៀតទទួលបានសេចក្ដីល្អដូចខ្លួនឯង ហើយប្រសិនបើម្នាក់ទៀតនោះមានលក្ខណៈសម្បត្តិគ្រប់គ្រាន់នឹងទទួល នោះនឹងមានការចែករំលែកនូវសេចក្ដីល្អ ព្រះគុណ និងបុណ្យកុសលទាំងឡាយ។ «ដោយសារសេចក្ដីស្រឡាញ់ជាគោលការណ៍នៃអំពើដែលមានបុណ្យកុសល ដូច្នេះអស់អ្នកណាដែលរួបរួមគ្នាក្នុងសេចក្ដីស្រឡាញ់ នឹងទទួលបាននូវការកំសាន្តចិត្ត ពីអំពើល្អទៅវិញទៅមករបស់ពួកគេទៅតាមស្ថានភាពរៀងៗខ្លួន»។

កាលណាសេចក្ដីស្រឡាញ់កាន់តែរីកចម្រើនក្នុងចិត្តរបស់អ្នកជឿ ពួកគេកាន់តែអាចជួយឱ្យព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់យាងមក កាន់តែលឿន នៅក្នុងវិញ្ញាណរបស់អស់អ្នកដែលកំពុងរង់ចាំនៅក្នុងស្ថានជម្រះ។ ផលនៃបុណ្យកុសលរបស់សមាជិកទាំងអស់នៃព្រះសហគមន៍ មានប្រយោជន៍ចំពោះអស់អ្នកដែលនៅតែត្រូវការជំនួយពីជនដ៏វិសុទ្ធនៅលើផែនដី។ បុណ្យកុសលទាំងនោះផ្ដល់ប្រយោជន៍មិនត្រឹមតែដល់អស់អ្នកដែលជាប្រភពនៃបុណ្យ (ជាផលនៃព្រះគុណ និងសេចក្ដីស្រឡាញ់) ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែដល់មនុស្សគ្រប់គ្នា ពោលគឺ ទាំងនៅលើផែនដី និងនៅក្នុងស្ថានជម្រះ។ ត្រូវតែររៀបចំខ្លួនខាងវិញ្ញាណ ដើម្បីទទួលផលនោះ ដែលជា «ទ្រព្យសម្បត្តិនៃបុណ្យកុសលរបស់ព្រះគ្រីស្ត និងជនដ៏វិសុទ្ធ»។ ព្រះសហគមន៍ទាំងមូល និងសមាជិកទាំងអស់ដែលត្រូវការជំនួយ ទទួលបានប្រយោជន៍ពីអំពើដ៏វិសុទ្ធទាំងឡាយ ដែលសមាជិកម្នាក់ៗ ឬជាសហភាពបានធ្វើ។

ការអធិដ្ឋានសុំជំនួយ ដែលទៅដល់អស់អ្នកចែកឋានតាមរយៈការរួបរួមនៃសេចក្ដីស្រឡាញ់ ផ្ដល់ប្រយោជន៍ដល់មនុស្សគ្រប់គ្នា ប៉ុន្តែជាពិសេសចំពោះអស់អ្នកដែលគេបានឧទ្ទិសជូនដោយផ្ទាល់ ដោយមានចេតនាច្បាស់លាស់ក្នុងការជួយសង្គ្រោះពួកគេ។ យោងតាមវិសាលភាព និងភាពខ្លាំងក្លានៃសេចក្ដីស្រឡាញ់របស់បុគ្គលដែលគេអធិដ្ឋានឱ្យ ដែលគេប្រារព្ធពិធីបុណ្យអភិបូជាឱ្យ (sacrificium missae) ឬដែលគេធ្វើអំពើវិសុទ្ធណាមួយឱ្យ (អំពើនោះអាចភ្ជាប់មកជាមួយនូវការលើកលែងទោសផលនៃអំពើបាប - indulgence) បុគ្គលនោះនឹងទទួលការលើកលែងមួយផ្នែក ឬទាំងស្រុងនូវទណ្ឌកម្មបណ្ដោះអាសន្ន សម្រាប់បាបរបស់ខ្លួន។ ការអធិដ្ឋានដែលយើងផ្ដល់ជូនជាពិសេសសម្រាប់អ្នកស្លាប់ម្នាក់ ឬច្រើននាក់ ផ្ដល់ប្រយោជន៍ដល់ពួកគេ ក្នុងកម្រិតមួយដែលយើងមិនអាចវាស់វែងបាន ប៉ុន្តែពិតប្រាកដជាក់ស្ដែង។ សន្តថូម៉ាសយល់ថា ប្រសិនបើយើងអធិដ្ឋានយ៉ាងច្រើនសម្រាប់បុគ្គលណាម្នាក់ «បុគ្គលនោះនឹងរួចចេញពីទណ្ឌកម្មនៃស្ថានជម្រះលឿនជាងអ្នកដទៃដែលគ្មាននរណាអធិដ្ឋានឱ្យ ទោះបីជាអ្នកទាំងពីរមានបាបស្មើគ្នាក៏ដោយ»។

បុគ្គលណាដែលធ្លាប់ធ្វេសប្រហែស ឬព្រងើយកន្តើយ ត្រូវទទួលទណ្ឌកម្មទៅតាមយុត្តិធម៌ក្នុងកម្រិតសមាមាត្រមួយ ដែលការអធិដ្ឋានរបស់មនុស្ស ឬបុណ្យកុសលផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកស្លាប់ ក៏មិនអាចលុបចោល ឬបំបាត់ចោលទាំងស្រុងបានដែរ។ យុត្តិធម៌របស់ព្រះជាម្ចាស់ «ដាក់ទោស» អ្នកបាប ដែលមិនខ្វល់ខ្វាយ មិនចេះដឹងគុណ ឬមានចិត្តរឹងរូស នៅក្នុងស្ថានជម្រះ ប្រសិនបើគេមិនទាន់បានលុបលាងទោសទាំងនោះនៅលើផែនដី ឬប្រសិនបើគេមិនទាន់បានសម្តែងនូវការស្ដាយក្រោយយ៉ាងស្មោះអស់ពីដួងចិត្ត។

សន្តថូម៉ាសប្រើពាក្យ "ការអធិដ្ឋានសុំជំនួយ" (suffrage) ហើយលោកក៏ប្រើពាក្យ "ការទូលអង្វរសុំ" (impetration) ផងដែរ។ ការអធិដ្ឋានមានប្រយោជន៍ដល់វិញ្ញាណក្ខន្ធនៅក្នុងស្ថានជម្រះ តាមរយៈការទូលអង្វរ (per viam impetrationis) ជាពិសេសនៅពេលដែលគេភ្ជាប់ការអធិដ្ឋាននោះជាមួយនូវអំពើលុបលាងបាប (satisfaction)។ អំពើល្អដែលគ្រីស្តបរិស័ទធ្វើនៅលើផែនដី រួមជាមួយនឹងការទូលអង្វរ មានឥទ្ធិពលជួយលុបលាងបាប ឬជួយធ្វើពលិកម្មដោះបាប (expiation)។ តាមរយៈសេចក្ដីស្រឡាញ់ យើងអាចជួយលុបលាងបាប ឬសងបាបជំនួសអ្នកដទៃបាន យ៉ាងហោចណាស់ក៏បានមួយផ្នែកដែរ ពីព្រោះអ្នកបាប (ស្របតាមយុត្តិធម៌ និងធម៌មេត្តាករុណា) ត្រូវតែបង្ហាញនូវបំណងប្រាថ្នាចង់កែប្រែកំហុសដែលខ្លួនបានបង្កឡើង។

យើងក៏អាចទទួលការលើកលែងទោសបាប (indulgence) សម្រាប់អ្នកចែកឋានផងដែរ បានសេចក្ដីថា តាមលក្ខខណ្ឌដែលព្រះសហគមន៍បានកំណត់ យើងអាចទទួលការបន្ធូរបន្ថយទណ្ឌកម្មសម្រាប់វិញ្ញាណក្ខន្ធក្នុងស្ថានជម្រះ។ នៅពេលនោះ គ្រីស្តបរិស័ទនឹងដកស្រង់ចេញពី «ទ្រព្យសម្បត្តិនៃបុណ្យកុសល និងអំពើលុបលាងបាបដ៏លើសលប់របស់ព្រះគ្រីស្ត និងជនដ៏វិសុទ្ធ» ដើម្បីជួយរំដោះវិញ្ញាណក្ខន្ធទាំងឡាយ ដែលមិនទាន់បានទទួលអំណរនៃស្ថានបរមសុខ។

សម្រាប់ថូម៉ាស ការចែករំលែកនូវទ្រព្យសម្បត្តិខាងវិញ្ញាណរវាងគ្រីស្តបរិស័ទ ចាប់ពីផែនដីរហូតដល់ស្ថានជម្រះ តែងតែទាមទារឱ្យមានសេចក្ដីស្រឡាញ់ជាមូលដ្ឋាន។ ការចែករំលែកនេះសម្រេចឡើង ជាដំបូងដោយអគ្គសញ្ញាអរព្រះគុណថ្វាយចំពោះវិញ្ញាណក្ខន្ធអ្នកចែកឋាន បន្ទាប់មកដោយអធិដ្ឋាន ដែលផ្ដល់បុណ្យកុសលសម្រាប់ខ្លួនឯងផង និងសម្រាប់អ្នកដទៃផង ទោះជាការអធិដ្ឋានជួយ ឬការទូលអង្វរក៏ដោយ និងចុងក្រោយតាមរយៈអំពើនៃសេចក្ដីស្រឡាញ់ ទោះជាអំពើទាំងនោះភ្ជាប់មកជាមួយនូវការលើកលែងទោសបាប (indulgences) ឬទេ។ សរុបមក វិធីសាស្ត្រនៃជំនួយរបស់ព្រះសហគមន៍នៅលើផែនដី សម្រាប់ផ្ដល់ជូនព្រះសហគមន៍ដែលកំពុងរងទុក្ខ មានច្រើនបែបយ៉ាង។ នៅក្នុងសកម្មភាពដែលរួមមានទាំងសេចក្ដីស្រឡាញ់ ការអធិដ្ឋាន និងការលុបលាងបាបនេះ យើងសង្កេតឃើញនូវចំណុចស្នូលដ៏សំខាន់ គឺការថ្វាយអភិបូជាប្រចាំថ្ងៃ។

២. យើងបាននិយាយថា វិញ្ញាណក្ខន្ធនៅក្នុងស្ថានជម្រះសុំសេចក្ដីស្រឡាញ់ និងជំនួយពីយើង។ នៅក្នុងព្រះសហគមន៍ដែលកំពុងរងទុក្ខ (ecclesia dolens) វិញ្ញាណក្ខន្ធទាំងនោះនៅតែមានជំនឿ ពួកគេសញ្ជឹងគិតពីព្រះជាម្ចាស់ និងស្រឡាញ់ព្រះអង្គលើសអ្វីៗទាំងអស់ (super omnia) ដោយគ្មានឧបសគ្គខាងក្រៅ និងគ្មានការបង្អង់ ក្នុងសកម្មភាពនៃសេចក្ដីស្រឡាញ់ជាអចិន្ត្រៃយ៍។ ពួកគេត្រេកអរក្នុងសេចក្ដីសង្ឃឹម ដោយដឹងច្បាស់ថានឹងបានដល់ទីដៅចុងក្រោយ ប៉ុន្តែពួកគេក៏ព្រួយបារម្ភ និងរងទុក្ខយ៉ាងជ្រាលជ្រៅផងដែរ។ ម្យ៉ាងដោយសារពួកគេដឹងពីអ្វីៗដែលនៅរារាំងពួកគេ ដែលបណ្ដាលមកពីកង្វះខាតនៃសេចក្ដីស្រឡាញ់ និងការត្រៀមខ្លួនមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ដើម្បីជួបព្រះអង្គផ្ទាល់ ហើយម្យ៉ាងទៀត ដោយសារទណ្ឌកម្មដែលពួកគេត្រូវបំពេញដើម្បីលុបលាងបាប។ ពួកគេមិនអធិដ្ឋានសម្រាប់ខ្លួនឯង ដើម្បីសុំឱ្យព្រះជាម្ចាស់កាត់បន្ថយទណ្ឌកម្ម ឬសុំការកំសាន្តចិត្តនោះទេ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេរង់ចាំជំនួយពីយើង ដោយមិនអាចធ្វើឱ្យយើងមានបំណងចង់ជួយពួកគេដោយបង្ខំនោះឡើយ។ ពួកគេប្រគល់ខ្លួនទៅលើព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ទាំងខាងយុត្តិធម៌ និងមេត្តាករុណា។ វិញ្ញាណក្ខន្ធក្នុងស្ថានជម្រះស្ថិតក្នុងស្ថានភាពខាងវិញ្ញាណ គឺពួកគេទទួលយក និងយល់ព្រម ក្នុងសេចក្ដីស្រឡាញ់។ វិញ្ញាណក្ខន្ធក្នុងស្ថានជម្រះចង់បានអ្វីដែលព្រះជាម្ចាស់ចង់បានសម្រាប់ពួកគេ។ ប្រសិនបើអាចកំណត់ពីការអធិដ្ឋានរបស់វិញ្ញាណទាំងនោះចំពោះយើង យើងអាចនិយាយថា ពួកគេគ្រាន់តែត្រូវការការអធិដ្ឋានជួយ និងការទូលអង្វររបស់យើងប៉ុណ្ណោះ។

តើពួកគេអធិដ្ឋានសម្រាប់យើងដែរឬទេ? សន្តថូម៉ាសអះអាងយ៉ាងច្បាស់ថា ពួកគេមិនអាចធ្វើបានឡើយ។ ជនដ៏វិសុទ្ធដែលឃើញព្រះជាម្ចាស់ផ្ទាល់ អាចមើលឃើញអ្វីៗទាំងអស់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងពួកគេ ដូច្នេះពួកគេដឹងពីគ្រប់ពាក្យអធិដ្ឋានដែលគេផ្ញើទៅកាន់ពួកគេ។ ចំណែកឯវិញ្ញាណក្ខន្ធក្នុងស្ថានជម្រះ ទោះបីជាពួកគេលែងធ្វើបាប និងស្ថិតក្នុងព្រះគុណហើយក៏ដោយ ក៏ពួកគេនៅតែស្ថិតក្នុងស្ថានភាព «ជំនឿ» ដូចយើងដែរ។ ដូច្នេះពួកគេមិនអាចដឹងច្បាស់អំពីសេចក្ដីអធិដ្ឋានរបស់ជនដ៏វិសុទ្ធសម្រាប់ពួកគេ ក៏ដូចការអធិដ្ឋានរបស់យើងដែរ លើកលែងតែព្រះជាម្ចាស់សម្ដែងឱ្យពួកគេ។ ពួកគេទាំងស្រុងពឹងផ្អែកលើការអធិដ្ឋានរបស់យើង ហើយដោយសារពួកគេមិនអាចអធិដ្ឋានសម្រាប់យើង យើងក៏មិនអាចសុំឱ្យពួកគេអធិដ្ឋានសម្រាប់យើងដែរ។ សន្តថូម៉ាសបដិសេធថា ពួកគេអាចអធិដ្ឋានសម្រាប់យើង (លើកលែងតែក្នុងន័យទូទៅ និងមិនច្បាស់លាស់) ម្យ៉ាងទៀត លោកក៏បដិសេធថា យើងអាចពឹងផ្អែកលើការអធិដ្ឋាន ឬការទូលអង្វររបស់ពួកគេ ដើម្បីទទួលបាននូវសេចក្ដីល្អខាងវិញ្ញាណ ឬខាងរូបធាតុពីព្រះជាម្ចាស់នោះដែរ។ លើចំណុចនេះ ការបង្រៀនរបស់ព្រះសហគមន៍នាពេលថ្មីៗនេះ (លទ្ធិគ្រីស្តសាសនា និងសម្តេចប៉ាប បេណេឌីកទី ១៦) អះអាងថា យើងអាចពឹងផ្អែកលើវិញ្ញាណក្ខន្ធក្នុងស្ថានជម្រះម្យ៉ាង។

៣. ព្រះសហគមន៍ស្ថានបរមសុខ (ecclesia caelestis) ឬ ព្រះសហគមន៍ជោគជ័យ (triumphans) តែងតែទូលអង្វរជំនួសព្រះសហគមន៍ដែលកំពុងរងទុក្ខ និងព្រះសហគមន៍តយុទ្ធ។ ជនដ៏វិសុទ្ធ និងអស់អ្នកដែលមានសុភមង្គលនៅស្ថានបរមសុខ រួបរួមគ្នាជាមួយព្រះគ្រីស្តសម្រាប់ព្រះសហគមន៍ រហូតដល់គ្រាចុងក្រោយបំផុត។ ការទូលអង្វរនេះមានគោលដៅឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការរបស់ព្រះសហគមន៍ក្នុងពេលវេលា និងភាពវិសុទ្ធនៃសមាជិកព្រះសហគមន៍ (រួមជាមួយនឹងការអធិដ្ឋានរបស់ព្រះសហគមន៍តយុទ្ធ)។

ការទូលអង្វររបស់ពួកគេមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងពេលវេលា លុះត្រាតែស្របតាមការទូលអង្វររបស់ព្រះសហគមន៍តយុទ្ធ។ ប៉ុន្តែ ជនដ៏វិសុទ្ធចង់បានតែអ្វីដែលព្រះជាម្ចាស់បានកំណត់ និងគ្រោងទុកប៉ុណ្ណោះ។ យើងអាចនិយាយបានថា ព្រះសហគមន៍នៃជនដ៏វិសុទ្ធនៅស្ថានបរមសុខអធិដ្ឋាន «តាមលក្ខខណ្ឌ» សម្រាប់មនុស្សជាតិទាំងអស់ និងអធិដ្ឋាន «ដាច់ខាត» សម្រាប់អស់អ្នកដែលព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើស។ ការទូលអង្វររបស់ព្រះសហគមន៍ស្ថានបរមសុខ បានជំរុញ និងតម្រង់ទិសដៅដល់ការអធិដ្ឋានរបស់ព្រះសហគមន៍លើផែនដី ដើម្បីសម្រេចការសង្គ្រោះ។ ព្រះសហគមន៍ស្ថានបរមសុខរួមរស់យ៉ាងល្អឥតខ្ចោះជាមួយព្រះហឫទ័យសង្គ្រោះជាសកលរបស់ព្រះជាម្ចាស់ សម្រាប់អស់អ្នកដែលឆ្លើយតបទៅនឹងព្រះហឫទ័យប្រណីសន្តោសដែលព្រះអង្គបានប្រទានជាមុននៅក្នុងពេលវេលា។ ព្រះសហគមន៍ស្ថានបរមសុខចង់បានការសង្គ្រោះសម្រាប់មនុស្សសុចរិត ហើយយល់ស្របតាមការដាក់ទណ្ឌកម្មចំពោះអ្នកបាប។ អស់អ្នកដែលធ្លាក់នរកមិនមែនជាកម្មវត្ថុនៃសេចក្ដីអាណិតអាសូររបស់ព្រះសហគមន៍ឡើយ ពីព្រោះពួកគេបានបដិសេធសេចក្ដីអាណិតអាសូរនោះ។ ព្រះសហគមន៍មិនអាចចង់ឱ្យទណ្ឌកម្មអស់កល្បដ៏យុត្តិធម៌ចេញពីពួកគេនោះទេ។ ជនដ៏វិសុទ្ធនៅស្ថានបរមសុខចង់ឱ្យមានការដាក់ទណ្ឌកម្មលើអ្នកបាបដែលមានចិត្តរឹងរូស ស្របតាមយុត្តិធម៌។ ពួកគេចង់ឱ្យព្រះជាម្ចាស់ជោគជ័យលើមនុស្សអាក្រក់។ ប៉ុន្តែ អ្វីដែលសមាជិកនៃក្រុងយេរូសាឡឹមស្ថានបរមសុខចង់បានជាចម្បង គឺឱ្យព្រះជាម្ចាស់សម្រេចនូវគម្រោងសង្គ្រោះមនុស្សសុចរិតទាំងអស់ ដូចព្រះសហគមន៍នៅលើផែនដី និងព្រះសហគមន៍ក្នុងស្ថានជម្រះចង់បានរួមគ្នាដែរ។

 

 

សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន

យើងកំពុងបោះជំហានឆ្ពោះទៅសេចក្ដីស្លាប់ ប៉ុន្តែលើសពីសេចក្ដីស្លាប់ទៅទៀតនោះ យើងធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីបញ្ចប់ចុងក្រោយបង្អស់របស់ខ្លួន។ យើងនឹងទៅស្ថានបរមសុខ ឬស្ថាននរក គ្មានស្ថានភាពនៅកណ្ដាល ឬនៅចន្លោះនោះឡើយ។ ស្ថានជម្រះមិនមែនជាទីបញ្ចប់ចុងក្រោយទេ គ្រាន់តែជាដំណាក់កាលរៀបចំយើង សម្រាប់ជីវិតនៅស្ថានបរមសុខប៉ុណ្ណោះ។ រីឯនៅក្នុងជីវិតនៅលើផែនដីនេះឯង យើងក៏រៀបចំខ្លួនរួចជាស្រេចសម្រាប់ស្ថានបរមសុខ។ យើងក៏កំណត់អ្វីទាំងអស់តាំងពីជីវិតនៅលើផែនដីនេះ។

ព្រះជាម្ចាស់ប្រោសប្រណី ហើយព្រះអង្គនឹងវិនិច្ឆ័យ ដោយប្រទានរង្វាន់ ឬដាក់ទណ្ឌកម្ម ស្របទៅតាមយុត្តិធម៌ និងធម៌មេត្តាករុណារបស់ព្រះអង្គ។ សន្តថូម៉ាសជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំលើចំណុចនេះ ពីព្រោះព្រះគម្ពីរទាំងមូលបានចែងបែបនេះ។ ព្រះជាម្ចាស់បង្កើតស្ថានបរមសុខ និងនាំផ្លូវទៅកាន់ទីនោះ ចំណែកឯមនុស្សវិញ គឺជាអ្នកបង្កើតស្ថាននរក ហើយជួនកាលមនុស្សរៀបចំនរកនេះទុកជាស្រេចតាំងពីនៅលើផែនដីនេះទៅទៀត។ សន្តថូម៉ាសជឿជាក់ថា សុភមង្គលពិតប្រាកដស្ថិតនៅក្នុងព្រះជាម្ចាស់ ហួសពីការប្រែប្រួលនៃពិភពលោក ហើយពិភពលោកនេះនឹងចូលរួមក្នុងសុភមង្គលនោះ នៅពេលដែលព្រះជាម្ចាស់នឹងផ្លាស់ប្តូរអ្វីៗទាំងអស់ឱ្យបានសាជាថ្មី។

ចាប់តាំងពីមានបាបមក ព្រះគ្រីស្ត ជាព្រះបន្ទូលដែលមកចាប់កំណើតជាមនុស្ស និងជាព្រះសង្គ្រោះ ហើយព្រះសហគមន៍របស់ព្រះអង្គ បង្រួបបង្រួមអស់អ្នកដែលព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើស ទាំងនៅលើផែនដី និងនៅលើស្ថានបរមសុខ (in regno caelorum)។ យើងកំពុងធ្វើដំណើរចេញពីព្រះសហគមន៍នៅក្នុងលោកីយ៍នេះ ដែលមនុស្សគ្រប់រូបជាសមាជិក (ក្នុងសកម្មភាពជាក់ស្ដែង ឬដោយសក្ដានុពល) ឆ្ពោះទៅព្រះសហគមន៍នៃមាតុភូមិ «ដែលនៅទីនោះមានព្រះសហគមន៍ដ៏ពិតប្រាកដ ជាមាតារបស់យើង ជាកន្លែងដែលយើងប្រាថ្នាចង់ទៅដល់ និងជាគំរូសម្រាប់ព្រះសហគមន៍តយុទ្ធ»។

ជួនកាល យើងឆ្ងល់ដោយឃើញថា ស្ថាននរកមានសារៈសំខាន់ចំពោះសន្តថូម៉ាស។ តាមពិត ព្រះគម្ពីរផ្ទាល់ និងពិធីបុណ្យរបស់ព្រះសហគមន៍ តែងតែសង្កត់ធ្ងន់ជាញឹកញាប់អំពីហានិភ័យនៃការវិនាសអស់កល្បជានិច្ច។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី សន្តថូម៉ាសយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងជាងនេះទៅទៀត ចំពោះស្ថានបរមសុខ និងសិរីរុងរឿងនៃរូបកាយ ដែលជាទីបញ្ចប់នៃទីបញ្ចប់ទាំងឡាយ និងជាបុព្វហេតុនៃសុភមង្គលពេញលេញ និងចុងក្រោយបង្អស់របស់មនុស្សសុចរិត។ ដូចមានចែងក្នុងធម៌ប្រកាសជំនឿ ការរស់ឡើងវិញនៃរូបកាយ គឺជាវគ្គចុងក្រោយបង្អស់ និងល្អឥតខ្ចោះបំផុតនៃអ្វីដែលព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើត គឺជាជីវិតអស់កល្បជានិច្ច ជាកម្មវត្ថុនៃសេចក្ដីសង្ឃឹមនៃជំនឿ (spes fidei)។

នៅក្នុងគម្រោងការនៃការសង្គ្រោះ និងព្រះគុណនាពេលបច្ចុប្បន្ន មនុស្សលោក និងពួកទេវទូតពឹងផ្អែកលើព្រះគ្រីស្ត ជាអ្នកជួយសម្រុះសម្រួល។ ប៉ុន្តែ អ្វីដែលជាទីបញ្ចប់ពិតប្រាកដ មិនមែនជាព្រះគ្រីស្តឡើយ គឺជាព្រះត្រីឯក។ នៅពេលដែលមនុស្សសុចរិតបានទៅដល់គោលដៅនេះ នៅក្នុងពន្លឺដ៏វិសុទ្ធ នឹងលែងមានប្រវត្តិសាស្ត្រទៅទៀត «ព្រះជាម្ចាស់នឹងគង់នៅក្នុងអ្វីៗទាំងអស់សព្វសារពើ»។ សម្រាប់អស់អ្នកដែលព្រះជាម្ចាស់បានជ្រើសរើស ព្រះត្រៃឯកនឹងទៅជាទីបញ្ចប់ដែលគ្មានទីបញ្ចប់។ ពេលនោះ មនុស្សលែងនឿយហត់ និងលែងធុញទ្រាន់ ប៉ុន្តែ ពួកគេនឹងសញ្ជឹងគិតព្រះត្រៃឯក យ៉ាងសកម្ម តាមលក្ខណៈល្អឥតខ្ចោះបំផុត ដោយមានចិត្តស្ងប់សុខ និងដោយគ្មានការព្រួយបារម្ភ។

សន្តថូម៉ាសនៅតែជា "ឯកសារយោង" (គ្រូបង្គោលរួម) ប៉ុន្តែលោកបានសរសេរ នៅក្នុងសតវត្សទី១៣។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ព្រះសហគមន៍កាតូលិកបានស្វែងរកគោលលទ្ធិឱ្យបានកាន់តែច្បាស់ ហើយការយល់ដឹងផ្នែកទេវវិទ្យាបានវិវត្ត ជាពិសេសទាក់ទងនឹងអវសានវិទ្យា។

ខាងក្រោម មានចំណុចសំខាន់ៗដែលព្រះសហគមន៍បានកែសម្រួល ឬចាត់ទុកថា មិនទាន់ពេញលេញ នាពេលបច្ចុប្បន្ន៖

 

១. ទស្សនៈ "បញ្ញានិយម" នៃសុភមង្គលអស់កល្បជានិច្ច

សម្រាប់លោកថូម៉ាស ការមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់ដោយផ្ទាល់ គឺជាសកម្មភាពនៃបញ្ញា។ សម្រាប់លោក សុភមង្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត គឺការស្គាល់ព្រះជាម្ចាស់។

សព្វថ្ងៃ ព្រះសហគមន៍សង្កត់ធ្ងន់កាន់តែខ្លាំងលើទំនាក់ទំនងរវាងបុគ្គល និងព្រះជាម្ចាស់ ក្នុងសេចក្តីស្រឡាញ់។ ស្ថានបរមសុខមិនគ្រាន់តែជាការសម្លឹងមើលដោយបញ្ញាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការរួមរស់ជាមួយព្រះជាម្ចាស់ ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់។ យើងប្តូរពីការស្គាល់ (បញ្ញា) ទៅនឹងការស្រឡាញ់ (ឆន្ទៈ) (អាពាហ៍ពិពាហ៍ ឬមិត្តភាពវិញ)។

 

 

 

២. វាសនារបស់កុមារដែលស្លាប់ដោយមិនបានទទួលបុណ្យជ្រមុជទឹក (លីមប៍ - Limbo)

លោកថូម៉ាសបានដើរតាមតក្កវិជ្ជានៃសម័យកាលរបស់លោក ដោយការពារអត្ថិភាពនៃ "លីមប៍សម្រាប់កុមារ" (limbus puerorum)៖ បុណ្យជ្រមុជទឹកមិនទាន់បានលុបលាងបាបកម្មពីកំណើត បានជាគេជឿថា កុមារដែលស្លាប់ដោយមិនបានជ្រមុជទឹក ត្រូវស្ថិតក្នុងស្ថានភាពកណ្តាល ពួកគេមិនអាចមើលឃើញព្រះជាម្ចាស់បានឡើយ។

លទ្ធិគ្រីស្តសាសនា (§១២៦១) និងឯកសារសំខាន់របស់គណៈកម្មការទេវវិទ្យាអន្តរជាតិ (ឆ្នាំ២០០៧) បានអះអាងថា មានហេតុផលត្រឹមត្រូវជាច្រើន ដើម្បីសង្ឃឹមថា ព្រះជាម្ចាស់ផ្តល់ប្រទានការសង្គ្រោះដល់កុមារទាំងនេះ។ ឥឡូវនេះ លែងមានការបង្រៀនសម្មតិកម្មនៃ "លីមប៍" ទៀតហើយ ព្រោះមេត្តាករុណារបស់ព្រះជាម្ចាស់ហួសហេតុ។

 

៣. បុគ្គលនិយមនៃទ្រឹស្តីចុងក្រោយបង្អស់

រចនាសម្ព័ន្ធនៃក្បួនទេវវិទ្យាចាត់ទុកការសង្គ្រោះថាជារឿងរវាង "ព្រលឹងម្នាក់ឯង និងព្រះជាម្ចាស់"។

ចាប់តាំងពីមហាសន្និបាតវ៉ាទីកង់ទី២ (Lumen Gentium) ព្រះសហគមន៍សង្កត់ធ្ងន់លើទិដ្ឋភាពសហគមន៍ព្រះសហគមន៍ និងទិដ្ឋភាពសកលនៃការសង្គ្រោះ។ ការសង្គ្រោះមិនគ្រាន់តែជាជោគជ័យបុគ្គលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការប្រមូលផ្តុំនៃអ្វីៗទាំងអស់ដែលព្រះជាម្ចាស់បានបង្កើតនៅក្នុងព្រះគ្រីស្ត។ ទេវវិទ្យាសម័យទំនើបមានលក្ខណៈ "សមូហភាព" ជាងមុន។

 

៤. ស្ថានភាពនៃព្រលឹងដែលបែកចេញពីរូបកាយ

សន្តថូម៉ាសប្រើទស្សនវិជ្ជារបស់លោកអារីស្តូត (Aristotle)៖ ព្រលឹងជា "ទម្រង់" នៃរូបកាយ។ នៅពេលស្លាប់ ព្រលឹងបែកចេញពីរូបកាយ ជាបញ្ហាទស្សនវិជ្ជា (ទម្រង់ដែលគ្មានរូបធាតុមិនពេញលេញ)៖ "ខុសពីធម្មជាតិ"។

ទោះបីជាព្រះសហគមន៍នៅតែជឿថា ព្រលឹងអមតៈក៏ដោយ ក៏ទេវវិទ្យាសម័យបច្ចុប្បន្នព្យាយាមជៀសវាងការបែងចែកដាច់ស្រឡះរវាងរូបកាយ និងវិញ្ញាណខ្លាំងពេក។ យើងនិយាយតិចជាងមុនអំពី "ព្រលឹងដែលរង់ចាំរូបកាយ" ហើយនិយាយកាន់តែច្រើនអំពីការរស់ឡើងវិញនៃមនុស្សទាំងមូល ដោយសង្កត់ធ្ងន់ថា ពេលវេលានៅបរលោក មិនមែនជាពេលវេលាតាមលំដាប់លំដោយដូចនៅលើផែនដីនេះទេ។

ទស្សនៈរបស់លោក យ៉ូសែប រ៉ាតស៊ីងហ្គើ (Joseph Ratzinger) (ឬសម្តេចប៉ាប បេណូអ៊ីតទី១៦) ផ្លាស់ប្តូរពីទស្សនៈបែប "លំហអាកាស" ទៅជាទស្សនៈបែប "គ្រីស្តមជ្ឈមណ្ឌល"។ លិខិត Spe Salvi គិតគូរឡើងវិញអំពីទីជម្រះមរណៈ បើធៀបនឹងទស្សនៈយុគសម័យកណ្តាល។

 

 

៥. ការផ្លាស់ប្តូរពី "ទីកន្លែង" មកជា "បុគ្គល"

សម្រាប់សន្តថូម៉ាស ត្រូវយល់ថា ទីជម្រះ ជាកន្លែងអន្តរកាល (ជារឿយៗ លោកស្រមៃថា ជាច្រកចូលនៃឋាននរកដែលមានភ្លើងរូបវន្ត) ដែលព្រលឹងត្រូវរងទណ្ឌកម្ម ដើម្បីបំពេញយុត្តិធម៌របស់ព្រះជាម្ចាស់។

ទស្សនៈសម័យទំនើប៖ ទីជម្រះមរណៈមិនមែនជាទីកន្លែងទេ ប៉ុន្តែគឺជាព្រឹត្តិការណ៍មួយ។ ពេលនោះ ព្រលឹងជួបព្រះគ្រីស្ត។ លោករ៉ាតស៊ីងហ្គើពន្យល់ថា ព្រះគ្រីស្តដែលជម្រះយើងឱ្យបានស្អាត តែមិនមែនជា "ការលាងសម្អាត" ពីខាងក្រៅទៀតទេ គឺជាការផ្លាស់ប្តូរពីខាងក្នុង ដោយព្រលឹងប៉ះពាល់ជាមួយភាពវិសុទ្ធរបស់ព្រះជាម្ចាស់។

 

៦. ភ្លើង៖ ទារុណកម្ម ឬសេចក្តីស្រឡាញ់?

សន្តថូម៉ាសផ្អែកតាមតក្កវិជ្ជាដ៏តឹងរ៉ឹង បានយល់ថា គឺជាភ្លើងពិតប្រាកដ (ទោះបីជាមានលក្ខណៈវិញ្ញាណក៏ដោយ) ដែលបង្កការឈឺចាប់។

ទស្សនៈសម័យទំនើប៖ ភ្លើងគឺជាការប្រៀបធៀបអំពីសេចក្តីស្រឡាញ់របស់ព្រះជាម្ចាស់។ សម្តេចប៉ាប បេណូអ៊ីតទី១៦ មានបន្ទូលថា គឺជា "ភ្លើងដែលឆេះ តែជួយសង្គ្រោះ"។ ការឈឺចាប់មិនមែនមកពីការដាក់ទោសទេ ប៉ុន្តែមកពីការស្តាយក្រោយដែលយើងមាននៅពេលប្រឈមមុខនឹងព្រះគ្រីស្ត និងបានឃើញសេចក្តីស្រឡាញ់ ដែលយើងបានបោះបង់ចោល ឬបដិសេធក្នុងអំឡុងពេលរស់នៅលើផែនដី។

 

៧. ការចាកចេញពីពេលវេលាតាមលំដាប់លំដោយ

ទស្សនៈរបស់លោកថូម៉ាសហួសសម័យអំពីសញ្ញាណនៃរយៈពេល (ដូចជាការរាប់ "ចំនួនថ្ងៃ" នៅក្នុងទីជម្រះមរណៈ ឬអាយុ ៣៣​ ឆ្នាំ...)។

ទេវវិទ្យាបច្ចុប្បន្នបញ្ជាក់ថា បរលោកមិនស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលនៃពេលវេលាតាមនាឡិការបស់យើងនោះទេ។ យើងមិន "ស្នាក់នៅ" ក្នុងទីជម្រះមរណៈអស់រយៈពេល ១០០ ឆ្នាំនោះទេ។

 

៨. ស្ថានរក

សម្រាប់លោកថូម៉ាស ឋាននរកមិនត្រឹមតែជាសេចក្ដីពិតនៃជំនឿប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែលោកប្រាកដជឿថាមាន "មនុស្សរស់នៅ" ទីនោះ។ អស់អ្នកដែលស្លាប់ក្នុងស្ថានភាពមានបាបកម្មដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ បានកំណត់ខ្លួនឯង បដិសេធព្រះជាម្ចាស់។ ទេវវិទ្យាយុគសម័យកណ្តាលមានទស្សនៈអវិជ្ជមានខ្លាំង  ដោយចាត់ទុកថា ចំនួនអ្នកដែលត្រូវធ្លាក់នរកមានចំនួនច្រើនលើសលប់ (សន្តអូគូស្ទីន Massa damnata)។

លោក បាលតាសារ មិនបាននិយាយថា ឋាននរកមិនមាននោះទេ (Apocatastase)។ លោកគ្រាន់តែនិយាយថា យើងមិនដឹងថា មាននរណាម្នាក់នៅទីនោះឬអត់។ ដោយសារព្រះជាម្ចាស់សព្វព្រះហឫទ័យចង់ឱ្យ "មនុស្សគ្រប់រូបទទួលការសង្គ្រោះ" (១ ធីម៉ូថេ ២:៤) ហើយព្រះសហគមន៍តម្រូវឱ្យយើងអធិដ្ឋានសម្រាប់អ្នកស្លាប់ទាំងអស់ដោយគ្មានការលើកលែង យើងមានកាតព្វកិច្ចផ្នែកទេវវិទ្យាសង្ឃឹមថា ឋាននរកនឹងគ្មានមនុស្សនៅ។

សម្តេចប៉ាប បេណេឌិកទី១៦ (សង្ខេប)

ទំព័រទី ១៖ និយមន័យនៃសេចក្តីសង្ឃឹម និងការផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈពីបុរាណ

១. សេចក្តីសង្ឃឹមផ្លាស់ផ្តូរជីវិត

សម្តេចប៉ាប បេណេឌិកទី១៦ មិនបានចាត់ទុកសេចក្តីសង្ឃឹមគ្រីស្តបរិស័ទត្រឹមតែជា « ព័ត៌មាន » នោះទេ ប៉ុន្តែជា « សកម្មភាពបំផ្លាស់បំប្រែ » បានសេចក្ដីថា សេចក្តីសង្ឃឹមមិនគ្រាន់តែឱ្យយើងដឹងថា នឹងមានអ្វីកើតឡើងនៅពេលអនាគតនោះទេ ប៉ុន្តែ កែប្រែជីវិតរស់នៅបច្ចុប្បន្នភ្លាមៗ។ ជំនឿផ្តល់នូវមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏រឹងមាំ ដែលឱ្យគ្រីស្តបរិស័ទហ៊ានប្រឈមមុខនឹងទុក្ខលំបាកក្នុងពិភពលោក ដោយដឹងថា ព្រះគ្រីស្តធានារួចជាស្រេចនូវអនាគតរបស់ពួកគេ។

២. ព្រះគ្រីស្តជាអ្នករំដោះខាងវិញ្ញាណ មិនមែនជាអ្នកនយោបាយ

សម្តេចប៉ាបប្រៀបធៀបរវាងព្រះគ្រីស្ត និងអ្នកនយោបាយរំដោះដែនដី។ ព្រះយេស៊ូមិនមែនជា « ស្ប៉ាតាគុស » (Spartacus) ដែលមកដឹកនាំបដិវត្តន៍វណ្ណៈ ឬរំដោះទាសករតាមផ្លូវនយោបាយឡើយ។ ព្រះគ្រីស្តនាំមកនូវអ្វីដែលខុសប្លែកទាំងស្រុង៖ គឺការជួបប្រទះជាមួយព្រះជាម្ចាស់ ដែលជាអម្ចាស់លើសកលលោក។ ពេលដឹងថា ព្រះដ៏មានមហិទ្ធិឫទ្ធិ សរឡាញ់ នោះផ្តល់នូវសេរីភាពខាងវិញ្ញាណដ៏អស្ចារ្យ ដែលគ្មានរបបនយោបាយណាអាចផ្តល់ឱ្យ ឬបំផ្លាញបានឡើយ។

៣. វិបត្តិនៃសេចក្តីសង្ឃឹមក្នុងសម័យទំនើប៖ ពីព្រះជាម្ចាស់ទៅរីកចម្រើន

ចាប់តាំងពីយុគសម័យពន្លឺមក គំនិតគ្រីស្តបរិស័ទអំពីសេចក្តីសង្ឃឹមបានទទួលលក្ខណៈលោកីយ៍។ មនុស្សបានបោះបង់ចោលសេចក្តីសង្ឃឹមលើព្រះរាជ្យរបស់ព្រះជាម្ចាស់ ដោយមានសេចក្តីសង្ឃឹមលើពីរក្រុមមកវិញ៖

• វិទ្យាសាស្ត្រ (Francis Bacon)៖ ការជឿថាចំណេះដឹង និងបច្ចេកវិទ្យានឹងស្តារ « ឋានបរមសុខដែលបានបាត់បង់ » ឡើងវិញ។
• នយោបាយ (Karl Marx)៖ គំនិតការបង្កើតប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមថ្មីមួយ តាមរយៈបដិវត្តន៍ នឹងអាចលុបបំបាត់អំពើអាក្រក់ទាំងអស់ពីផែនដី។

សម្តេចប៉ាបបានរិះគន់ថា នេះជាការភាន់ច្រឡំដ៏ធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះ ពេលនោះយើងបំភ្លេចចោលនូវ « សេរីភាពរបស់មនុស្ស »។ បច្ចេកវិទ្យាដែលគ្មានសីលធម៌នាំទៅរកការបំផ្លិចបំផ្លាញ ហើយរចនាសម្ព័ន្ធល្អឥតខ្ចោះក៏មិនអាចបង្កើតមនុស្សល្អឥតខ្ចោះបានដែរ ប្រសិនបើចិត្តមនុស្សនៅតែរកអំពើបាប។

ទំព័រទី ២៖ លក្ខណៈពិសេសនៃលទ្ធិអំពីគ្រាចុងក្រោយតាមសម្ដេចប៉ាបបេណេឌិកទី១៦

៤. ជីវិតអស់កល្បជានិច្ច មិនមែនជាពេលវេលាដែលអូសបន្លាយគ្មានទីបញ្ចប់

នៅក្នុងលទ្ធិប្រពៃណី មនុស្សជារឿយៗយល់ថា « ជីវិតអស់កល្ប » គឺជាពេលវេលាដែលដើរទៅមុខជារៀងរហូតគ្មានថ្ងៃបញ្ចប់ ដែលគំនិតនេះពេលខ្លះធ្វើឱ្យមនុស្សមានអារម្មណ៍ធុញទ្រាន់ ឬភ័យខ្លាច។

សម្តេចប៉ាបពន្យល់ថា ជីវិតអស់កល្បមិនមែនជាលំដាប់លំដោយនៃពេលវេលាគ្មានទីបញ្ចប់នោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ យើងអាចប្រៀបជីវិតអស់កល្បជានិច្ចដូចជា « ខណៈពេលយើងធ្លាក់ក្នុងអន្លង់ស្នេហ៍ដ៏ពេញបរិបូរណ៍ » ។ ពេលនោះ យើងធ្លាក់ចូលទៅក្នុងសមុទ្រនៃសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏ខណ្ឌមិនបាន ដែលនៅក្នុងនោះពេលវេលាលែងមានទៀតហើយ។ ពេលនោះ គឺជីវិតដ៏ពេញលេញ មិនមែនជាការរស់នៅរាប់រយឆ្នាំឡើយ។

៥. ការជំនុំជម្រះចុងក្រោយជា « យុត្តិធម៌ » មិនមែនជា « ការបំភិតបំភ័យ »

លទ្ធិប្រពៃណី ជាពិសេសនៅយុគសម័យកណ្តាល តែងតែបង្ហាញការជំនុំជម្រះចុងក្រោយ ដូចគួរឱ្យរន្ធត់ ព្រះគ្រីស្តជាចៅក្រមដ៏កាចសាហាវ និងធ្វើទារុណកម្មសម្រាប់អស់អ្នកនៅឋាននរក។

សម្តេចប៉ាបកែប្រែទស្សនៈនេះ ដោយលើកឡើងថា ការជំនុំជម្រះគឺជា « តម្រូវការចាំបាច់នៃយុត្តិធម៌ »។ លោកសួរថា៖ ប្រសិនបើគ្មានការជំនុំជម្រះទេ តើជនរងគ្រោះនៃប្រវត្តិសាស្ត្រ (អ្នកដែលត្រូវបានគេធ្វើបាប សម្លាប់ និងជិះជាន់) អាចទទួលបានយុត្តិធម៌នៅឯណា? ការជំនុំជម្រះគឺជាកន្លែងដែលយុត្តិធម៌ត្រូវកើតឡើង។ គឺជាសេចក្តីសង្ឃឹមដ៏ធំបំផុតសម្រាប់អ្នកក្រីក្រ និងអ្នករងគ្រោះ ព្រោះអំពើអាក្រក់នឹងមិនឈ្នះ នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិឡើយ។

៦. ទីជម្រះព្រលឹង ជា « ភ្លើងនៃព្រះគ្រីស្ត » មិនមែនជាទីកន្លែងធ្វើទារុណកម្ម

ក្នុងគោលលទ្ធិប្រពៃណី គេយល់ថា ទីជម្រះព្រលឹង គឺជាទីកន្លែងជាក់ស្តែងមួយ ឬជាគុកងងឹតដែលព្រលឹងត្រូវរងទុក្ខវេទនាដោយសារភ្លើងរូបវន្ត ដើម្បីលាងជម្រះបាបក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ។

សម្តេចប៉ាបធ្វើបកស្រាយបែបគ្រីស្តវិទ្យាដ៏ជ្រាលជ្រៅ។ ភ្លើងដែលជម្រះមនុស្ស មិនមែនជាភ្លើងរូបវន្ត ឬជាទីកន្លែងនោះទេ ប៉ុន្តែគឺ « ជាព្រះគ្រីស្តផ្ទាល់ »។ នៅពេលដែលយើងជួបព្រះគ្រីស្តមុខទល់នឹងមុខ ខ្សែភ្នែកនិងសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏បរិសុទ្ធរបស់ទ្រង់នឹងដុតរំលាយរាល់ភាពមិនបរិសុទ្ធ អំពើបាប និងភាពទន់ខ្សោយរបស់យើង។ យើងនឹងឈឺចាប់ ដោយដឹងខ្លួនថា ខ្លួនបានធ្វើខុសចំពោះសេចក្តីស្រឡាញ់ ប៉ុន្តែជាការឈឺចាប់ដែលនាំមកនូវការសង្គ្រោះ និងការផ្លាស់ប្តូរឱ្យបានបរិសុទ្ធ។

ទំព័រទី ៣៖ វិមាត្រសង្គមនៃសេចក្តីសង្ឃឹម និងការអនុវត្តជាក់ស្តែង

៧. លក្ខណៈសហគមន៍នៃការសង្គ្រោះ

សម្តេចប៉ាបបានប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការយល់ឃើញបែបបុគ្គលនិយមនៃការសង្គ្រោះ។ គ្រីស្តបរិស័ទជាច្រើនគិតថា ការសង្គ្រោះគឺជាការ « សង្គ្រោះព្រលឹងផ្ទាល់ខ្លួន » ដោយមិនខ្វល់ពីអ្នកដទៃ។ សម្ដេចប៉ាបបេណេឌិកទី១៦ បានបញ្ជាក់ថា យោងតាមព្រះគម្ពីរ ការសង្គ្រោះគឺជាព្រឹត្តិការណ៍សហគមន៍ជានិច្ច។ ការរស់នៅជាគ្រីស្តបរិស័ទមានន័យថា ជាការបើកចំហចិត្តចំពោះអ្នកដទៃ។ សេចក្តីសង្ឃឹមពិតប្រាកដតែងតែជាសេចក្តីសង្ឃឹមសម្រាប់អ្នកដទៃ និងជាមួយអ្នកដទៃ។

៨. សាលារៀនទាំងបីសម្រាប់ការអនុវត្តសេចក្តីសង្ឃឹមក្នុងជីវិតបច្ចុប្បន្ន

• ក. ការអធិស្ឋាន៖ គឺជាទីជម្រះបំណងប្រាថ្នា។ ក្នុងការអធិស្ឋាន មនុស្សរៀនមិនមែនដើម្បីសុំឱ្យព្រះជាម្ចាស់ធ្វើតាមចិត្តខ្លួនឡើយ ប៉ុន្តែដើម្បីឱ្យចិត្តខ្លួនស្របតាមព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គវិញ។ ការអធិដ្ឋានរារាំងមនុស្សមិនឱ្យធ្លាក់ក្នុងភាពអស់សង្ឃឹម ទោះបីជាស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដែលមនុស្សលែងជួយបានក៏ដោយ។
• ខ. សកម្មភាព និងការរងទុក្ខ៖ សកម្មភាពរបស់មនុស្សមានតម្លៃ លុះត្រាតែសេចក្តីសង្ឃឹមជំរុញឱ្យ។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ការទទួលយកទុក្ខវេទនា និងការរួមសុខរួមទុក្ខជាមួយអ្នកដទៃ បង្ហាញឱ្យឃើញនូវវត្តមាននៃសេចក្តីសង្ឃឹមពិត។ មនុស្សដែលចេះរងទុក្ខជាមួយអ្នកដទៃ គឺជាមនុស្សដែលនាំពន្លឺចូលក្នុងលោកីយ៍។
• គ. ការចងចាំពីការជំនុំជម្រះរបស់ព្រះជាម្ចាស់៖ ការរស់នៅដោយដឹងថា ថ្ងៃណាមួយយើងនឹងត្រូវឆ្លើយបំភ្លឺកិច្ចការរបស់យើងចំពោះមុខព្រះជាម្ចាស់ ធ្វើឱ្យយើងមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ក្នុងការកសាងយុត្តិធម៌ក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្ន។ សេចក្ដីនេះមិនធ្វើឱ្យយើងរត់គេចពីលោកីយ៍ទេ ប៉ុន្តែធ្វើឱ្យយើងក្លាយជាអ្នកសាងសង់ពិភពលោកដ៏សកម្ម។

៩. សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ម៉ារីជាផ្កាយនៃសេចក្តីសង្ឃឹម

នៅចុងបញ្ចប់ សម្តេចប៉ាបបានបង្ហាញព្រះនាងម៉ារីជា « Stella Maris » (ផ្កាយសមុទ្រ)។ សម្រាប់មនុស្សជាតិដែលកំពុងធ្វើដំណើរនៅលើសមុទ្រប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏មានព្យុះបោកបក់ ព្រះនាងម៉ារីជាគំរូ និងជាអ្នកនាំផ្លូវដ៏ល្អឥតខ្ចោះ។ តាមរយៈពាក្យ « Fiat » (សូមឱ្យបានសម្រេច) ព្រះនាងបានបើកទ្វារឱ្យសេចក្តីសង្ឃឹមពិតប្រាកដចូលមកក្នុងពិភពលោក ពោលគឺព្រះយេស៊ូគ្រីស្ត ដែលជាព្រះដែលអាចរំដោះ និងសង្គ្រោះយើងយ៉ាងពិតប្រាកដ។